B GIO DC V O TO B TI CHNH
HC VIN TI CHNH
]^
NGUYN THANH NGA

GIáM SáT THị TRƯờNG
BảO HIểM PHI NHÂN THọ ở VIệT NAM

LUN N TIN S KINH T H NI - 2015
B GIO DC V O TO B TI CHNH

LỜI CAM ĐOAN


Tôi xin cam đoan bản luận án là công trình nghiên
cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án
là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Nguyễn Thanh Nga

MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các bảng, biểu đồ, sơ đồ
MỞ ĐẦU 1
Chương 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM
PHI NHÂN THỌ VÀ GIÁM SÁT THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI
NHÂN THỌ 7
1.1. NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI
NHÂN THỌ

đoạn 2008 - 2013
76
2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT THỊ TRƯỜNG
BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM
101
2.3.1. Những kết quả đạt được của hoạt động giám sát 101
2.3.2. Những hạn chế của hoạt động giám sát 103
2.3.3. Nguyên nhân của những tồn tại 103
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 107
Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT THỊ
TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM 108
3.1. ĐỊNH HƯỚNG GIÁM SÁT THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN
THỌ VIỆT NAM
108
3.1.1. Xu hướng giám sát thị trường bảo hiểm phi nhân thọ trên thế giới 108
3.1.2. Định hướng giám sát thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam
trong thời gian tới
113
3.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT THỊ TRƯỜNG
BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM
116
3.2.1. Hoàn thiện thể chế giám sát 116
3.2.2. Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả họat động của cơ quan giám sát 129
3.2.3. Tăng cường công tác phối hợp và chia sẻ thông tin 135
3.2.4. Hoàn thiện quy trình trong hoạt động giám sát 137
3.2.5. Các giải pháp bổ sung khác 145
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 152
KẾT LUẬN 153
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA
TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

MGBH Môi giới bảo hiểm
NAIC
Ủy ban Hiệp hội quốc gia về bảo hiểm của Mỹ
NĐBH Người được bảo hiểm
OJK Cơ quan quản lý dịch vụ tài chính Indonesia
PNT Phi nhân thọ
RBS Giám sát trên cơ sở rủi ro
ROE Tỷ lệ lợi nhuận trên vốn đầu tư
SPBH Sản phẩm bảo hiểm
SCR Biên khả năng thanh toán
SPBH Sản phẩm bảo hiểm
TCTC Tổ chức tài chính
TNHH Trách nhiệm hữu hạn
TNDS Trách nhiệm dân s
ự
TTBH Thị trường bảo hiểm
UBCKNN Ủy ban chứng khoán nhà nước
USD Dollar Mỹ
VBQPPL Văn bản quy phạm pháp luật
WB Ngân hàng thế giới
WTO Tổ chức Thương mại thế giới

DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Nội dung Trang
Bảng 1.1: Danh mục các nguyên tắc giám sát bảo hiểm do IAIS ban hành 20
Bảng 1.2: Biên khả năng thanh toán II dựa trên ba trụ cột chính 29
Bảng 1.3: So sánh hai phương thức giám sát 39
Bảng 2.1: Số liệu về các doanh nghiệp bảo hiểm và trung gian bảo hiểm qua


1 MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Trong những năm qua thị trường bảo hiểm Việt Nam đã đạt được những kết quả
nhất định. Tốc độ tăng trưởng doanh thu phí bảo hiểm hàng năm của thị trường đạt
mức trung bình gần 20%, sản phẩm trên thị trường ngày một đa dạng, phong phú về
chủng loại và chất lượng. Thị trường bảo hiểm sẽ tiếp tục mở rộ
ng và phát triển theo
hướng chuyên nghiệp có sự kết nối với các thị trường tín dụng, chứng khoán trong việc
cung cấp các sản phẩm, dịch vụ tài chính. Bên cạnh những xu hướng thuận lợi cho sự
phát triển của thị trường bảo hiểm nói chung và thị trường bảo hiểm phi nhân thọ nói
riêng, không thể phủ nhận những vấn đề sẽ còn tiếp tục đe dọa sự an toàn của thị
trường như: khả năng tài chính của các DNBH trên thị trường chưa đủ lớn, quản trị
doanh nghiệp chưa tốt, hành vi trục lợi ngày càng tinh vi hơn và phát triển từ tự phát
đến hành vi có tổ chức, hoạt động rửa tiền, cạnh tranh diễn ra ngày càng phức tạp,
Công tác giám sát thị trường bảo hiểm đòi hỏi phải có sự chuyển biến, phù hợp với
mức độ phức tạp và đ
a dạng của thị trường nhằm định hướng thị trường phát triển an
toàn, bền vững và phù hợp với thông lệ quốc tế.
Xuất phát từ lý do đó, với góc độ của một người công tác trong cơ quan quản lý,
giám sát thị trường bảo hiểm, nghiên cứu sinh đã lựa chọn đề tài “Giám sát thị trường
bảo hiểm phi nhân thọ ở Việt Nam” để làm đề tài nghiên cứu luận án.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Ở Việt Nam hiện nay, đã có một số công trình nghiên cứu về thị trường bảo
hiểm phi nhân thọ Việt Nam. Tuy nhiên, mức độ và phạm vi nghiên cứu của các đề
tài đề cập ở các khía cạnh khác nhau, góc độ và cách thức nghiên cứu khác nhau, cụ

lý luận và thực trạng hoạt động giám sát.
Luận án tiến sĩ “Phương pháp đánh giá năng lực tài chính các DNBH phi nhân
thọ tại Việt Nam” của tác giả Trịnh Hữu Hạnh (2012), Học viện Tài chính. Luận án đã
nghiên cứu khía cạnh đánh giá năng lực tài chính của các DNBH thông qua đánh giá
đúng khả năng thanh toán củ
a DNBH. Mục tiêu nghiên cứu chính của luận án tập trung
xác định mức độ đầy đủ vốn được xác định thông qua phương pháp tính vốn trên cơ sở
rủi ro theo cách tính của DNBH.
Luận án tiến sĩ “Hiệu quả hoạt động đầu tư của các DNBH phi nhân thọ Việt
Nam” của tác giả Trịnh Chi Mai (2013), Đại học Kinh tế quốc dân. Luận án đi sâu vào
nghiên cứu hoạt động đầu tư và hiệu quả
hoạt động đầu tư trên giác độ của DNBH.
Luận án tiến sĩ “Phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ trong điều kiện hội
nhập kinh tế quốc tế” của tác giả Đinh Công Hiệp (2014), Học viện Tài chính. Luận án
đã nghiên cứu và đưa ra các giải phát phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt
Nam trong nền kinh tế hội nhập.
Đề tài khoa học cấ
p Nhà nước “Hệ thống giám sát tài chính quốc gia”, mã số
KX 01.19/06-10 do PGS.TS. Tô Ngọc Hưng làm chủ nhiệm. Đề tài đã trình bày những
3 luận cứ và thực tiễn về hệ thống giám sát tài chính quốc gia, thực trạng hệ thống giám
sát tài chính Việt Nam và những định hướng, giải pháp hoàn thiện hệ thống giám sát tài
chính Việt Nam trong đó có phần đề cập đến cơ quan giám sát bảo hiểm. Tuy nhiên, đề
tài được nghiên cứu trên tổng thể thị trường tài chính (ngân hàng, chứng khoán, bảo
hiểm) và tập trung vào mô hình cơ quan giám sát của thị trường tài chính. Chưa đi vào
phân tích hoạt độ
ng giám sát, nội dung giám sát.
Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Học viện tài chính (2011), “Giải pháp nâng cao
động giám sát, từ phương diện của cơ quan quản lý Nhà nước; Đánh giá hoạt động
giám sát thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam trong giai đoạn 2008 - 2013; Đưa
ra các giải pháp hoàn thiện hoạt động giám sát thị trường phù hợp với trình độ thị
trường, xu hướng phát triển của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam và xu
hướng chung của thế giới. Vì vậy, luận án có ý nghĩa cả về
mặt lý luận và thực tiễn
trong hoạt động giám sát thị trường bảo hiểm phi nhân thọ.
3. Mục đích nghiên cứu của luận án
Nghiên cứu và làm rõ những vấn đề mang tính lý luận về bảo hiểm, thị trường
bảo hiểm và hoạt động giám sát thị trường bảo hiểm nói chung, thị trường bảo hiểm
phi nhân thọ nói riêng. Luận án tập trung phân tích và đánh giá hoạt động giám sát
thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam trong giai đoạn 2008- 2013, những tác
động của hoạt động giám sát đến sự phát triển của thị trường bảo hiể
m phi nhân thọ
Việt Nam trong giai đoạn đó; Phân tích những nội dung cần phải đổi mới trong hoạt
động giám sát thị trường cho phù hợp với sự chuyển biến của thị trường, môi trường
phát triển trong nước cũng như xu hướng toàn cầu; Từ đó đề xuất các giải pháp để
hoàn thiện hoạt động giám sát thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam trong giai
đoạn tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
Luận án giới hạn chỉ nghiên cứu những vấn đề được xem là căn bản có liên quan
đến mục tiêu nghiên cứu, cụ thể:
Đối tượng nghiên cứu:
Những vấn đề lý luận về giám sát thị trường bảo hiểm phi nhân thọ; kinh nghiệm
giám sát thị trường bảo hiểm của các nước; thực tiễn giám sát thị trường bảo hiểm phi
nhân thọ Việt Nam.
Phạm vi nghiên cứu:
- Nghiên cứu hoạ

- Phương pháp nghiên cứu tổng hợp: Luận án vận dụng các phương pháp đánh
giá tổng hợp để hệ thống hoá về mặt lý luận các phương thức giám sát thị trường bảo
hiểm phi nhân thọ, đ
ánh giá đầy đủ hoạt động giám sát thị trường bảo hiểm phi nhân
thọ của Việt Nam.
- Phương pháp so sánh đối chiếu: Đối chiếu giữa lý luận và thực tiễn để tìm ra
những khó khăn, thách thức trong hoạt động giám sát thị trường bảo hiểm phi nhân
thọ của Việt Nam, so sánh thực tiễn của Việt Nam với các nước trên thế giới và trong
khu vực.
Ngoài ra, luận án còn vận dụng phương pháp th
ống kê, phân tích số liệu, định
tính để làm rõ những nội dung liên quan.
6. Những đóng góp của luận án
- Hệ thống hóa và làm rõ thêm những vấn đề lý luận về hoạt động giám sát thị
trường bảo hiểm phi nhân thọ;
- Nghiên cứu kinh nghiệm của các nước trong khu vực và trên thế giới về giám
sát thị trường bảo hiểm phi nhân thọ để rút ra bài học cho Việt Nam;
6 - Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động giám sát thị trường bảo hiểm phi nhân
thọ Việt Nam trong giai đoạn 2008 - 2013;
- Đề xuất các giải pháp hoàn thiện hoạt động giám sát thị trường bảo hiểm phi
nhân thọ Việt Nam.
7. Kết cấu luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục công trình công bố của tác giả liên
quan đến luận án, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, kết cấu của luận án gồm
3 chương (146 trang):
Chương 1: Những lý luận cơ bản về thị trường bảo hiểm phi nhân thọ và giám sát
thị trường bảo hiểm phi nhân thọ (47 trang)

tương tác.
Theo Tiến sỹ David Bland, trong cuốn Nguyên tắc và thực hành bảo hiểm: “Bảo
hiểm là một hợp đồng theo đó một bên, (gọi là Doanh nghiệp bảo hiểm - DNBH), bằng
việc thu một khoản tiền (gọ
i là phí bảo hiểm), cam kết thanh toán cho bên kia (gọi là
người được bảo hiểm - NĐBH) một khoản tiền, hoặc hiện vật tương đương với khoản
tiền đó khi xảy ra một sự cố đi ngược lại quyền lợi của NĐBH" [6].
Theo Từ điển bảo hiểm Pháp - Việt, Nhà xuất bản Thống kê 1996: “Bảo hiểm là
một nghiệp vụ mà theo đó, một bên là N
ĐBH chấp nhận trả một khoản tiền gọi là phí
bảo hiểm hay khoản đóng góp cho chính mình hoặc cho một người thứ ba khác để
trong trường hợp rủi ro xảy ra, sẽ được trả một khoản bồi thường từ một bên khác là
người bảo hiểm, người chịu trách nhiệm đối với toàn bộ rủi ro, đền bù những thiệt hại
theo luật số lớn” [26].
8 Sự khác nhau trong các quan niệm xuất phát từ việc nhìn nhận bảo hiểm ở các
góc độ và cách thức tiếp cận khác nhau. Bảo hiểm là một lĩnh vực rộng và phức tạp
hàm chứa yếu tố kinh doanh, pháp lý và kỹ thuật nghiệp vụ đặc trưng nên rất khó tìm
được một định nghĩa hoàn hảo thể hiện được tất cả những khía cạnh đó. Điều có thể
chấp nhậ
n được là xây dựng một khái niệm từ góc độ và cách thức tiếp cận hữu ích cho
mục đích nghiên cứu. Theo cách hiểu chung nhất, Bảo hiểm là một phương thức chia
sẻ, phân tán rủi ro trên cơ sở quy luật số đông, theo đó một bên (người tham gia bảo
hiểm) nộp một khoản tiền nhất định (được gọi là phí bảo hiểm) cho bên kia (DNBH) để
đổi lấy cam kết rằng khi rủi ro/sự
kiện BH xảy ra, DNBH sẽ bồi thường hoặc trả tiền
BH cho NĐBH hoặc người thụ hưởng BH cho rủi ro thuộc phạm vi bảo hiểm.
Căn cứ vào kỹ thuật bảo hiểm, đối tượng bảo hiểm mà người ta phân chia bảo

trợ cho mọi rủi ro. Bên cạnh đó đời sống của người dân tăng lên, họ có tiền để tham gia
bảo hiểm, khi đó cầu về bảo hiểm phát sinh. Sự ra đời của các DNBH nhằ
m mục đích
chia sẻ rủi ro, kinh doanh rủi ro đáp ứng nhu cầu của xã hội làm xuất hiện cung về bảo
hiểm. Việc xuất hiện cung và cầu về bảo hiểm hình thành nên thị trường bảo hiểm.
Giống như các loại thị trường khác (Thị trường hàng hóa, thị trường sức lao
động, thị trường tiền tệ, thị trường chứng khoán, thị trường dịch vụ,…) thị
trường bảo
hiểm cũng hàm chứa tổng số cung, tổng số cầu, yếu tố không gian và thời gian, diễn ra
các quan hệ mua, bán và các quan hệ hàng hóa, tiền tệ,… Có thể nói, thị trường bảo
hiểm phi nhân thọ là nơi diễn ra các hoạt động mua và bán các sản phẩm bảo hiểm phi
nhân thọ. Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ được hình thành và chịu tác động bởi các
yếu tố về cung và cầu bảo hi
ểm (có đối tượng cần được bảo hiểm, khả năng tài chính
của người tham gia bảo hiểm, hoạt động của DNBH) nhưng thị trường có phát triển
được hay không còn phụ thuộc vào sự can thiệp của Nhà nước, môi trường kinh tế, xã
hội, môi trường tự nhiên, nhận thức của người dân,…
Khác với việc trao đổi mua bán trên các thị trường hàng hoá khác, sản phẩm bảo
hiểm không tồn tại hữu hình mà nó là sả
n phẩm đặc biệt. Do đó thị trường bảo hiểm
phi nhân thọ là một thị trường dịch vụ đặc biệt mà sản phẩm được mua bán chính là
những cam kết về trách nhiệm bồi thường khi rủi ro xảy ra.
1.1.1.2. Các thành tố của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ
Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ được cấu thành bởi các thành tố cơ bản đó là:
Các chủ thể tham gia thị trường, sản phẩm trao đổi trên thị trường.
- Các chủ thể tham gia thị trường, bao gồm: Người bán, người mua, trung gian
bảo hiểm.
+ Người bán là các DNBH, DN tái bảo hiểm. DNBH là người bán sản phẩm bảo
hiểm cho các tổ chức, cá nhân mua bảo hiểm. DNBH là người nhận rủi ro từ phía
khách hàng. Trong quan hệ hợp đồng bảo hiểm, DNBH chấp nhận yêu cầu bảo hiểm

sự phát triển c
ủa thị trường bảo hiểm, kênh phân phối bảo hiểm ngày càng đa đạng, bao
gồm hai nhóm chính là đại lý bảo hiểm và môi giới bảo hiểm:
Đại lý bảo hiểm là các cá nhân hoặc tổ chức đại diện cho DNBH phân phối các
sản phẩm bảo hiểm tới tay người mua theo các nội dung được ủy quyền trong hợp đồng
đại lý. Tùy theo từng nước có thể có các loại đại lý bảo hiểm như đại lý độc quyề
n; đại
lý độc quyền nhưng có thể được bán một số sản phẩm bảo hiểm của công ty bảo hiểm
khác; đại lý phi độc quyền; đại lý con; đại lý xét nhận bảo hiểm,….
Môi giới bảo hiểm là cá nhân hoặc tổ chức đại diện và bảo vệ quyền lợi của bên
mua bảo hiểm. MGBH phải có hiểu biết và kỹ năng để tư vấn cho bên mua trong việc
lự
a chọn DNBH và thu xếp ký kết hợp đồng bảo hiểm phù hợp với nhu cầu và khả
năng tài chính của bên mua. MGBH tư vấn cho bên mua giải pháp tốt nhất để quản lý
rủi ro và là người trực tiếp thương lượng với DNBH để thu xếp ký hợp đồng bảo hiểm.
Hoạt động môi giới bảo hiểm được chia thành môi giới bảo hiểm gốc và môi giới tái
11 bảo hiểm. Môi giới bảo hiểm gốc là hoạt động đàm phán, thu xếp các vấn đề về bảo
hiểm giữa các tổ chức, cá nhân mua bảo hiểm và DNBH gốc. Môi giới tái bảo hiểm là
hoạt động đàm phán, thu xếp các vấn đề về nhượng và nhận tái bảo hiểm giữa các
DNBH, DN tái bảo hiểm.
- Sản phẩm trao đổi trên thị trường bảo hiểm phi nhân thọ là sự cam kế
t của
DNBH đối với bên mua bảo hiểm về việc bồi thường hay trả tiền bảo hiểm khi có các
sự kiện bảo hiểm xảy ra. Khi mua bảo hiểm, bên mua bảo hiểm (các tổ chức, cá nhân)
trả một khoản tiền nhất định (hay nộp phí bảo hiểm), ký với DNBH hợp đồng bảo hiểm
để xác nhận trách nhiệm của DNBH sẽ bồi thường hoặc trả tiền bả
o hiểm cho bên mua

1.1.2. Qui luật hoạt động của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ
Thị trường bảo hiểm phi nhân thọ bị chi phối bởi các qui luật chung của thị
trường và qui luật đặc thù của thị trường bảo hiểm, bao gồm:
1.1.2.1. Qui luật cung, cầu
Cung - cầu về bảo hiểm được phát triển trên cơ sở sự phát triển của nền kinh tế xã
hội. Kinh tế xã hội càng phát triển thì nhu cầu bảo hiểm trên các khía cạnh và các sản
phẩm trong cuộc sống ngày càng phong phú và đa dạng. Cung của thị trường bảo hiểm
phi nhân thọ phụ thuộc rất lớn vào nhu cầu bảo hiểm. Cầu của thị trường lại biến động
lúc tăng, lúc gi
ảm và phụ thuộc vào thực trạng của nền kinh tế. Nhưng xét về cả một
quá trình lâu dài thì cầu về bảo hiểm có xu hướng tăng lên bởi điều kiện kinh tế ngày
một được nâng cao. Theo mô hình về nhu cầu của Maslow, tất yếu nhu cầu của con
người sẽ đa dạng và ở mức độ ngày càng cao, họ càng có ý thức hơn về nhu cầu bảo
hiểm. Nắm bắt đượ
c qui luật này các DNBH sẽ có định hướng trong phát triển kinh
doanh, biết đưa ra những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của thị trường trong từng thời
điểm cụ thể, người tiêu dùng cũng sẽ có nhiều cơ hội để lựa chọn sản phẩm phù hợp,
cơ quan quản lý hoạch định chính sách phù hợp với định hướng phát triển thị trường,
phù hợp với xu thế phát triể
n của nền kinh tế.
1.1.2.2. Qui luật giá trị
Qui luật giá trị được thể hiện trong phí bảo hiểm, phí bảo hiểm gồm hai phần
chính là phí thuần và phụ phí. Phí thuần là khoản phí mà khách hàng phải đóng góp
tương đương với trách nhiệm bồi thường tổn thất của họ do nhà bảo hiểm quản lý. Bộ
phận này còn được gọi là khoản đóng góp cho rủi ro hay khoản đóng góp cân bằng về
mặt kỹ thuật giúp các nhà bảo hiểm đủ để chi tr
ả tiền bồi thường khi có các rủi ro liên
quan đến đối tượng được bảo hiểm. Phụ phí là khoản khách hàng phải nộp cùng với phí
thuần nhằm giúp nhà bảo hiểm trang trải các khoản chi phí kinh doanh và có lãi. Các
khoản chi phí kinh doanh bao gồm chi phí bán hàng, chi phí đề phòng hạn chế tổn thất,

như: hạ phí phi kỹ thuật, các qui tắc, điều khoản củ
a sản phẩm không rõ ràng làm ảnh
hưởng tới quyền lợi của người tiêu dùng; từ đó điều chỉnh các DNBH phát triển theo
định hướng chung của thị trường, đảm bảo thị trường ổn định và lành mạnh.
Bên cạnh hoạt động cạnh tranh trong kinh doanh, với nhu cầu bảo hiểm của xã
hội ngày càng lớn, với khả năng của các DNBH còn hạn chế thì các DNBH đã có sự
liên kết để có th
ể thực hiện bảo hiểm cho các nhu cầu lớn của xã hội thông qua hoạt
động đồng bảo hiểm, tái bảo hiểm. Đặc biệt, với xu hướng của hội nhập và toàn cầu
hóa thì tính liên kết ngày càng được phát triển, nhiều doanh nghiệp cùng tham gia bảo
hiểm cho một đối tượng để chia sẻ rủi ro (đồng bảo hiểm), hợp tác và bắt tay nhau cùng
thiết kế sản phẩm mới cho thị trường.
Các cơ quan giám sát thị trường nắm bắt được quy luật cạnh tranh và liên kết
để điều tiết các doanh nghiệp thực hiện cạnh tranh lành mạnh và trong khuôn khổ
pháp luật.
14 1.1.2.4. Qui luật số lớn
Đây là qui luật đặc thù của thị trường bảo hiểm. Bảo hiểm chính là sự phân tán
rủi ro, chia nhỏ tổn thất của một số người cho nhiều người cùng gánh chịu. Người
tham gia bảo hiểm chỉ đóng một khoản phí nhỏ hơn nhiều so với số tiền bảo hiểm.
Khi rủi ro xảy ra người tham gia bảo hiểm được bồi thường theo mức độ tổn thất.
Trên thực tế, không phải bao giờ toàn bộ số người tham gia bảo hiểm đều bị rủi ro, do
đó hậu quả của rủi ro xảy ra với một số ít người sẽ được bù đắp bằng số tiền tham gia
mua bảo hiểm của nhiều người đối với cùng loại rủi ro. Theo nguyên lý của luật số
lớn, số người tham gia quĩ bảo hiểm càng nhiều thì số lượng thành viên chia s
ẻ rủi ro
với nhau càng lớn, tổn thất mỗi thành viên phải chịu cũng giảm đi. Luật số lớn trở
thành cơ sở kỹ thuật quan trọng của bảo hiểm, là căn cứ để tính phí bảo hiểm. Để việc

giám sát đối tượng bị giám sát.
Không có một khái niệm đầy đủ về Giám sát thị tr
ường bảo hiểm phi nhân thọ,
nhưng xuất phát từ quan niệm giám sát và thị trường bảo hiểm phi nhân thọ, có thể hiểu
Giám sát thị trường bảo hiểm phi nhân thọ là quá trình theo dõi, kiểm tra thường
xuyên của cơ quan có chức năng giám sát thị trường đối với tình hình vận động của
các chủ thể tham gia thị trường kể từ khi chủ thể bắt đầu gia nhập thị trường cho đến
khi kết thúc quá trình ho
ạt động của chủ thể đó trên thị trường, bằng phương thức, qui
trình giám sát, nhằm đảm bảo hoạt động thị trường bảo hiểm phi nhân thọ diễn ra theo
đúng mục tiêu giám sát.
Từ cách hiểu khái niệm về giám sát thị trường bảo hiểm phi nhân thọ có thể
thấy, việc nghiên cứu về giám sát thị trường bảo hiểm phi nhân thọ phải đi vào nghiên
cứu rõ: mục tiêu giám sát thị trườ
ng? cá nhân, tổ chức nào có chức năng giám sát thị
trường? chức năng của cơ quan giám sát thị trường (quyền và nghĩa vụ của chủ thể
giám sát)? đối tượng chịu sự giám sát (giám sát ai)? nội dung giám sát (giám sát cái
gì)? phương thức giám sát, qui trình giám sát của cơ quan giám sát trả lời cho câu hỏi
giám sát như thế nào? tác động của hoạt động giám sát đến đối tượng chịu sự giám sát
thể hiện ở sự phát triển, an toàn và lành mạnh củ
a thị trường bảo hiểm phi nhân thọ?
Để trả lời cho các câu hỏi này luận án sẽ đi vào giải quyết từng vấn đề trong các phần
của luận án.
1.2.1.2. Sự cần thiết phải giám sát thị trường bảo hiểm phi nhân thọ
Xuất phát từ đặc điểm của sản phẩm, đặc điểm của thị trường và qui luật hoạt
động của thị trường bảo hiểm phi nhân thọ nên trong quá trình vận động của thị trường
tồn tại các rủi ro ảnh hưởng đến sự phát triển ổn định và lành mạnh của thị trường.
Nhằm đảm bảo sự an toàn, ổn định cho thị tr
ường và các chủ thể tham gia thị trường,
việc giám sát thị trường bảo hiểm là một nhu cầu tất yếu khách quan vì:

n phẩm bảo hiểm có hiệu quả xê dịch, việc tính toán chi phí dựa trên các cơ
sở tần suất tổn thất và chi phí trung bình/một tổn thất. Kết quả tính toán phụ thuộc rất
nhiều vào số liệu thống kê rủi ro, tổn thất trong quá khứ. Việc định phí tiềm ẩn rất
nhiều rủi ro cho chính bản thân doanh nghiệp và người tham gia bảo hiểm. Ngoài ra,
việc cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường dưới hình th
ức hạ thấp phí sẽ gây ra
những ảnh hưởng bất lợi đến an toàn tài chính của DNBH. Việc giám sát để đảm bảo
DNBH tính toán phí một cách hợp lý và cung cấp các sản phẩm bảo hiểm với giá phí
được tính toán khoa học sẽ giúp cho thị trường phát triển lành mạnh.
- Đặc điểm của hoạt động kinh doanh bảo hiểm là “chu trình kinh doanh đảo
ngược”, có nghĩa là doanh nghiệp bán bảo hiểm thu phí bảo hiểm trước, việc bồ
i
thường, trả tiền bảo hiểm chỉ có thể thực hiện sau một thời gian và với những điều kiện
ràng buộc của hợp đồng bảo hiểm. Về trách nhiệm trong hợp đồng, DNBH phải sẵn
sàng thanh toán các tổn thất phát sinh từ các rủi ro thuộc phạm vi hợp đồng cho bên
mua bảo hiểm, do vậy các DNBH phải luôn đáp ứng được biên khả năng thanh toán để
17 thực hiện nghĩa vụ của mình. Mặt khác các DNBH phải quản lý hiệu quả phí thu được.
Các DNBH quản lý rủi ro thông qua đa dạng hóa rủi ro và luật số lớn bằng các kỹ thuật
khác nhau. Trên thực tế phần lớn số phí bảo hiểm thu trước được DNBH sử dụng để
đầu tư trong thời gian tạm thời nhàn rỗi. Việc đầu tư nếu không được quản lý, giám sát
sẽ có thể thoát ly hoàn toàn khỏ
i mục đích cũng như “trạng thái sẵn sàng” cho việc bồi
thường, trả tiền bảo hiểm. Do đó, Nhà nước thường qui định các hình thức đầu tư, mức
độ đầu tư và thực hiện giám sát hoạt động đầu tư.
- Việc gia tăng cũng như sự sáp nhập của các của các tập đoàn tài chính ngày
càng nhiều và phức tạp. Tầm quan trọng của bảo hiểm đố
i với sự ổn định tài chính