ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT THANG THANH HOA
XÁC ĐỊNH THIỆT HẠI VÀ MỨC BỒI THƯỜNG
CHO NGƯỜI BỊ OAN TRONG HOẠT ĐỘNG
TỐ TỤNG HÌNH SỰ LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Am Hiểu HÀ NỘI - 2010 MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các ảnh MỞ ĐẦU
1
18
1.2.1.2.
Thiệt hại về vật chất
18
1.2.1.3.
Thiệt hại về tinh thần
23
1.2.2.
Sự độc lập của các loại thiệt hại
29
1.2.3.
Xác định thiệt hại
30
1.2.4.
Mức bồi thường
31
1.2.5.
Xác định thiệt hại và mức bồi thường trong trách nhiệm bồi
thường thiệt hại nhà nước
33
1.2.6.
Mối quan hệ giữ xác định thiệt hại và mức bồi thường
35
Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ XÁC ĐỊNH THIỆT
HẠI VÀ MỨC BỒI THƯỜNG CHO NGƯỜI BỊ OAN
TRONG HOẠT ĐỘNG TỐ TỤNG HÌNH SỰ
39
2.1.
Căn cứ xác định thiệt hại và mức bồi thường
Nguyên tắc bồi thường kịp thời, công khai, đúng pháp luật
65
2.3.2.
Nguyên tắc thỏa thuận, thương lượng
68
2.3.3.
Nguyên tắc được trả một lần bằng tiền (trừ trường hợp pháp
luật có quy định khác hoặc các bên có thỏa thuận khác)
68
2.3.3.
Nguyên tắc xác định thiệt hại và mức bồi thường phù hợp
với thực tiễn
72
2.4.
Phương thức xác định thiệt hại và mức bồi thường
73
Chương 3: TÌNH HÌNH ÁP DỤNG VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN CÁC
QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ XÁC ĐỊNH THIỆT
HẠI VÀ MỨC BỒI THƯỜNG CHO NGƯỜI BỊ OAN
TRONG HOẠT ĐỘNG TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
77
3.1.
Thực trạng áp dụng pháp luật về xác định thiệt hại và mức
bồi thường cho người bị oan
77
3.2.
Thực tiễn xác định thiệt hại và mức bồi thường cho người bị
oan trong hoạt động tố tụng hình sự ở việt nam qua một số vụ
án oan điển hình
Bà Yến chia sẻ với đôi vợ chồng bị oan trong buổi công
khai xin lỗi
15
3.1
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Sơn La đọc lời
xin lỗi công khai trước toàn thể nhân dân, chính quyền địa
phương, cơ quan cô giáo Đức công tác ngày 29/9/2010
95 1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Quá trình giải quyết vụ án hình sự luôn đòi hỏi sự khách quan công
bằng thể hiện chính sách đấu tranh, phòng ngừa tội phạm của Đảng và Nhà
nước ta: Mọi tội phạm đều bị phát hiện kịp thời, xử lý công minh theo đúng
pháp luật, không bỏ lọt tội phạm và làm oan người vô tội. Những năm qua
bên cạnh thành tựu đạt được thì tình trạng làm oan người vô tội vẫn xảy ra, có
chiều hướng gia tăng, phức tạp. Làm oan người vô tội đồng nghĩa với việc bỏ
lọt tội phạm, lợi ích hợp pháp của công dân bị xâm phạm, kỷ cương pháp luật
bị coi thường dẫn đến làm giảm lòng tin của nhân dân đối với nền công lý xã
hội chủ nghĩa. Việc khắc phục, bồi thường cho người bị oan do các cơ quan
tiến hành tố tụng gây ra là cần thiết nhằm khôi phục thiệt hại vật chất, tinh
thần cho người bị oan, trả lại công bằng xã hội. Mặc dù đã có Nghị quyết 388
của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Luật trách nhiệm bồi thường thiệt hại nhà
nước đã có hiệu lực, nhưng việc giải quyết bồi thường thiệt hại cho người bị
oan còn nhiều bất cập, thiệt hại của người bị oan chưa được bù đắp thỏa đáng,
quyền và lợi ích của họ chậm được khắc phục đã tác động tiêu cực đến đời
sống xã hội.
quan tiến hành tố tụng gây ra khi tiến hành hoạt động điều tra, truy tố, xét xử.
- Luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Lê Thái Phương: "Một số vấn đề
lý luận và thực tiễn về trách nhiệm bồi thường thiệt hại của nhà nước".
- Sách chuyên khảo "Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về tài sản,
sức khỏe và tính mạng" của TS Phùng Trung Tập.
Ngoài ra còn có rất nhiều bài viết của các tác giả trên các tạp chí khoa
học liên quan đến vấn đề pháp lý như: Bài viết "Chế định bồi thường thiệt hại
3
cho người bị oan - lý luận và thực tiễn" của tác giả Ngô Văn Hiệp; Bài viết
"Hoàn thiện pháp luật về minh oan và bồi thường thiệt hại cho người bị oan
trong tố tụng hình sự" của TS. Nguyễn Ngọc Chí; Bài viết "Khắc phục tình
trạng oan, sai trong tố tụng hình sự" của ThS. Bùi Kiên Điện; Bài viết "Vấn đề
oan sai trong tố tụng hình sự" của ThS. Lê Thị Thúy Nga hay bài viết "Thực tiễn
áp dụng Nghị quyết 388 trong việc bồi thường thiệt hại cho người bị oan và một
số kiến nghị" của tác giả Đinh Văn Quế và Thanh Nga…và còn khá nhiều bài
viết của nhiều tác giả về vấn đề oan sai trong tố tụng hình sự. Mỗi bài viết đều
thể hiện sự nhìn nhận, đánh giá ở những góc độ khác nhau về vấn đề này.
Nhìn chung các đề tài đã đề cập đến vấn đề cơ bản của Bồi thường thiệt
hại ngoài hợp đồng nói chung, đi sâu phân tích các trường hợp, các nội dung
trong bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, xem xét, đánh giá một cách khái
quát vấn đề trách nhiệm bồi thường thiệt hại của nhà nước, phân tích, đánh
giá các khái niệm liên quan đến trách nhiệm bồi thường nhà nước, phân tích
vấn đề trách nhiệm bồi thường đối với oan sai trong tố tụng…
Tuy nhiên các đề tài này hoặc đề cập ở dạng khái quát về bồi thường
thiệt hại ngoài hợp đồng nói chung và đề cập đến trách nhiệm bồi thường thiệt
hại nhà nước một cách chung chung hoặc đi sâu phân từng vấn đề nhỏ của chế
định trách nhiệm bồi thường thiệt hại nhà nước.
Do vậy, đề tài "Xác định thiệt hại và mức bồi thường cho người bị
oan trong hoạt động tố tụng hình sự" là một đề tài mới chưa có một công
Đây là một dạng của bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có chủ thể đặc biệt -
một bên là Cơ quan nhà nước (Cơ quan có trách nhiệm bồi thường thiệt hại)
và một bên là công dân. Theo đó, cơ quan có trách nhiệm bồi thường thiệt hại
buộc phải khắc phục hậu quả bằng cách phục hồi danh dự, bồi thường những
thiệt hại về vật chất và tinh thần cho bên bị thiệt hại.
5
Tuy nhiên, cơ quan có trách nhiệm bồi thường thiệt hại chỉ bồi thường
cho người bị thiệt hại những thiệt hại hợp lý được nhà nước quy định dựa trên
những căn cứ về thiệt hại, có hành vi vi phạm pháp luật, có mối quan hệ nhân
quả giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại xảy ra, người gây thiệt hại có lỗi khi
thi hành công vụ. Vậy những khoản bồi thường nào gọi là hợp lý? Có những
thiệt hại của người bị oan có thể định giá bằng tiền nhưng cũng có những thiệt
hại việc bồi thường bằng tiền chỉ mang tính tượng trưng, khắc phục được phần
nào những tổn thất mà người bị oan đã phải gánh chịu. Cách thức xác định
những thiệt hại như thế nào? Sự cần thiết của việc làm rõ các quy định này có ý
nghĩa đối với thực tiễn giải quyết bồi thường oan sai ở nước ta hiện nay? Mối
quan hệ giữa việc xác định thiệt hại chính xác đúng đắn hợp lý với mức bồi
thường thỏa đáng góp phần bảo đảm công bằng xã hội ra làm sao? Các quy
định của pháp luật hiện hành về xác định thiệt hại và mức bồi thường cho
người bị oan hiện nay ở Việt Nam có tính áp dụng thực tiễn hay không? Tất cả
những câu hỏi trên sẽ một phần nào được tác giả phân tích, giải đáp trong đề tài
này, góp một phần vào công trình nghiên cứu hoàn thiện hệ thống pháp luật về
trách nhiệm bồi thường thiệt hại nhà nước và khả năng áp dụng trong thực tiễn
giải quyết bồi thường oan sai hiện nay của nước ta.
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận nhận thức của Chủ `
nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật. Bên cạnh
đó là các phương pháp nghiên cứu khoa học như phương pháp duy vật biện
chứng, duy vật lịch sử, phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê…
7
Chương 1
KHÁI QUÁT CHUNG VỀ XÁC ĐỊNH THIỆT HẠI
VÀ MỨC BỒI THƢỜNG CHO NGƢỜI BỊ OAN
TRONG HOẠT ĐỘNG TỐ TỤNG HÌNH SỰ
1.1. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH
1.1.1. Sơ lƣợc pháp luật về bồi thƣờng thiệt hại cho ngƣời bị oan
trong hoạt động tố tụng hình sự một số nƣớc trên thế giới
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại của Nhà nước nói chung và bồi
thường thiệt hại cho người bị oan trong tố tụng hình sự nói riêng là một vấn
đề còn rất mới cả về mặt khoa học lẫn thực tiễn pháp luật thực định trên thế
giới. Trước Chiến tranh thế giới lần thứ hai, từ quan điểm chủ quyền tuyệt đối
của Nhà nước nên quan niệm phổ biến trên thế giới được biết đến vẫn là quan
niệm về quyền miễn trừ của Nhà nước, theo đó "vua không thể làm gì sai" và
vì vậy không phải chịu trách nhiệm về mọi hoạt động của mình. Về mặt lịch
sử, xã hội ngày càng phát triển, đặc biệt là sau Chiến tranh thế giới lần thứ
hai, nhiều nước giành được độc lập, nhiều cuộc cách mạng dân chủ đòi quyền
lợi chính đáng kể cả trong trường hợp lợi ích bị xâm phạm bởi cơ quan công
quyền. Do quá trình lịch sử như vậy mà trong Hiến pháp của nhiều nước đã
ghi nhận trách nhiệm bồi thường thiệt hại của Nhà nước và nhiều quốc gia
trên thế giới đã có Luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại của Nhà nước đặc
biệt là một số nước đã ban hành văn bản pháp lý cơ bản về đền bù hình sự hay
đền bù oan sai trong hoạt động tố tụng hình sự.
Nhật Bản là nước mà pháp luật trách nhiệm bồi thường thiệt hại của
Nhà nước rất hiệu quả. Nhật Bản ban hành Hiến pháp năm 1947, tại Điều 17 có
quy định: "Mọi người có quyền yêu cầu Nhà nước hoặc cơ quan công quyền
bồi thường thiệt hại mà họ phải gánh chịu do những hành vi trái pháp luật của
8
9
sang giai đoạn xét xử ở Tòa án và được Tòa án phán quyết là trắng án" [17].
Một điểm cần lưu ý khác là đạo luật này nhằm mục đích áp dụng cho những
hành vi của cơ quan tiến hành tố tụng mà không xem xét đến yếu tố lỗi của
người trực tiếp thực hiện hành vi tố tụng. Theo giải thích của các chuyên gia
Nhật Bản thì đây là một trong những đạo luật nhằm áp dụng cho trường hợp:
hành vi cần thiết phải làm và hành vi này không trái pháp luật; hành vi cần
thiết mà Nhà nước đã thực hiện dù cần thiết và hợp pháp song không thể tránh
được việc gây ra một tổn thất cho ai đó; việc gây ra tổn thất được coi như việc
một người chịu thiệt thòi vì một lợi ích chung và vì vậy Nhà nước có biện
pháp, chính sách đền bù thỏa đáng. Trong lĩnh vực tố tụng hình sự, Bộ Tư
pháp Nhật Bản còn ban hành Quy tắc về bồi thường cho người bị tình nghi,
theo đó những người là nạn nhân của hoạt động điều tra, truy tố nhưng được
chấm dứt hoạt động tố tụng mà chưa chuyển sang giai đoạn xét xử ở Tòa án
thì cũng sẽ được đền bù.
Một quốc gia châu Âu có hệ thống pháp luật rất phát triển là Cộng hòa
Liên bang Đức thì nước này không có một hệ thống pháp luật rõ ràng về trách
nhiệm bồi thường thiệt hại của Nhà nước. Năm 1981, Cộng hòa liên bang
Đức có ban hành Luật về trách nhiệm Nhà nước; tuy nhiên, sau đó đạo luật
này bị tuyên là trái Hiến pháp và vì vậy không có hiệu lực thi hành. Hiện nay
việc xét xử của Tòa án đối với các yêu cầu bồi thường nhà nước được thực
hiện trên cơ sở Điều 34 Hiến pháp Đức và Điều 839 Bộ luật Dân sự Đức về
trách nhiệm của công chức do vi phạm trách nhiệm công vụ.
Trung Quốc - nước láng giềng của Việt Nam cũng có hệ thống pháp luật
về trách nhiệm bồi thường thiệt hại của Nhà nước đã được định hình ổn định.
Văn bản pháp luật hiện nay được áp dụng để giải quyết các yêu cầu bồi thường
nhà nước của Trung Quốc là Luật về trách nhiệm bồi thường thiệt hại của Nhà
nước được Quốc hội Trung Quốc thông qua năm 1994. Đạo luật này quy định
trách nhiệm của Nhà nước Trung Quốc trong trường hợp các cơ quan nhà nước
11
nhiệm yêu cầu người có thẩm quyền đã gây thiệt hại phải hoàn trả
khoản tiền mà mình đã bồi thường cho người bị thiệt hại theo quy
định của pháp luật, nếu người có thẩm quyền đó có lỗi trong khi thi
hành nhiệm vụ [31].
Cụ thể hóa quy định của Bộ luật Dân sự, ngày 3/5/1997 Chính phủ đã
ban hành Nghị định số 47/CP về giải quyết bồi thường thiệt hại do công chức,
viên chức nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan tiến hành tố tụng gây ra.
Ngay sau khi Nghị định 47/ CP ra đời, để quy định chi tiết và hướng
dẫn thi hành Nghị định 47/CP, các cơ quan có thẩm quyền quản lý nhà nước
trong lĩnh vực có liên quan đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn quan trọng:
Ngày 4/6/1998 Ban Tổ chức - Cán bộ Chính Phủ (nay là Bộ Nội vụ) đã ban
hành Thông tư số 54/1998 TT-TCCP hướng dẫn thực hiện một số nội dung
Nghị định 47/CP; ngày 30/3/1998 Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số
38/1998/TT-BTC hướng dẫn việc lập dự toán ngân sách nhà nước cho bồi
thường thiệt hại do công chức, viên chức, người có thẩm quyền của cơ quan
nhà nước, cơ quan tiến hành tố tụng gây ra.
Trong những năm gần đây vấn đề bồi thường thiệt hại cho người bị
oan do người có thẩm quyền trong hoạt động tố tụng gây ra được Đảng ta
đặc biệt quan tâm, cụ thể: Chỉ thị số 53-CT/TW ngày 21/3/2000 của Bộ
Chính trị chỉ rõ:
Cùng với việc phát hiện và chú trọng giải quyết kịp thời các
vụ án có dấu hiệu oan, sai, cần khẩn trương nghiên cứu xây dựng
cơ chế, chính sách để bồi thường thiệt hại với các trường hợp bị
oan, sai do cơ quan tiến hành tố tụng gây ra Việc bồi thường thiệt
hại cần thực hiện đúng trình tự thủ tục đối với từng trường hợp cụ
thể; những tài sản đã bị tịch thu, kê biên sai thì cần hoàn trả ngay;
cần làm rõ cơ sở pháp lý, trách nhiệm giữa tập thể và cá nhân;
phân định trách nhiệm từng cơ quan và cá nhân tiến hành tố tụng
và mức độ thiệt hại về dân sự do việc làm oan sai gây ra [10].
13
quyền và các thủ tục bồi thường của ngành tòa án theo quy định của Nghị
quyết 388; Bộ Công an đã ban hành Thông tư số 18/2004/TT-BCA ngày
9/11/2004 hướng dẫn bồi thường thiệt hại cho các trường hợp bị oan do người
có thẩm quyền trong hoạt động tố tụng hình sự thuộc Công an nhân dân gây ra.
Bộ luật Dân sự năm 2005 đã tiếp tục ghi nhận trách nhiệm bồi thường
thiệt hại của cán bộ công chức và người có thẩm quyền của cơ quan tố tụng tại
Điều 619; Cơ quan tiến hành tố tụng có trách nhiệm yêu cầu người có thẩm
quyền đã gây thiệt hại phải hoàn trả một khoản tiền theo quy định của pháp luật,
nếu người có thẩm quyền có lỗi trong khi thi hành nhiệm vụ (Điều 620). Nhằm
khắc phục những hạn chế trong lĩnh vực bồi thường thiệt hại cho người bị
oan, sai nói chung và cho người bị oan trong hoạt động tố tụng hình sự nói
riêng, Quốc hội khóa 11 đã ban hành Luật trách nhiệm bồi thường nhà nước
năm 2009. Trong đó quy định khá chi tiết các nguyên tắc, thủ tục bồi thường, vấn
đề hoàn trả, đặc biệt là vấn đề xác định thiệt hại và mức bồi thường
Như vậy, vấn đề trách nhiệm bồi thường thiệt hại Nhà nước Việt Nam
nói chung và bồi thường cho người bị oan trong hoạt động tố tụng hình sự nói
riêng đã manh nha hình thành ngay từ những ngày đầu tiên thành lập nước
thông qua một số quy định trong Hiến pháp. Song chỉ đến khi Bộ luật dân sự
năm 2005 ra đời có hiệu lực và sự ra đời Luật trách nhiệm bồi thường nhà
nước 2009 mới điều chỉnh một cách toàn diện quan hệ bồi thường nhà nước,
khắc phục những hạn chế của những văn bản trước đó.
1.1.3. Xác định thiệt hại và mức bồi thƣờng cho ngƣời bị oan trong
hoạt động tố tụng hình sự Việt Nam
Trước khi Bộ luật dân sự năm 1995 ra đời và nay là Bộ Luật dân sự
năm 2005, Cho dù không được quy định một cách cụ thể rõ ràng trong bất kỳ
một văn bản pháp luật nào nhưng nội dung vấn đề xác định thiệt hại và mức
bồi thường cho người bị oan vẫn được hiểu trên các nguyên tắc, quy tắc cơ
bản của Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.
Chí Minh.
15
Ảnh 1.1: Bà Yến chia sẻ với đôi vợ chồng bị oan
trong buổi công khai xin lỗi
Nguồn: VietNamnet.com (2007)
Tại buổi làm việc, bà Hà Thúy Yến (phó Chánh án) thay mặt
tòa phát biểu lời xin lỗi chân thành đến vợ chồng ông Thống. Đồng
thời, bà Yến cũng đề nghị chính quyền địa phương và các tổ chức
chính trị xã hội tạo mọi điều kiện thuận lợi cho ông bà này được
sớm hòa nhập với cộng đồng. "Thật sự họ đã bị bắt oan", bà Yến nói.
Ngoài ra, bà Yến cũng thẳng thắn nhìn nhận việc xét xử oan
sai đối với vợ chồng Thống là do lỗi của tòa thành phố. "Với việc
xử oan như thế này, chúng tôi thấy mình chưa làm tròn trách nhiệm.
Đây cũng là một bài học lớn cho chúng tôi…", bà này bộc bạch.
Phát biểu tại buổi xin lỗi, vợ chồng ông Thống đã bày tỏ lòng
biết ơn đối với Tòa án nhân dân thành phố vì đã đến tận địa phương
để minh oan, trả lại công bằng cho họ. Tuy nhiên, ông Thống cũng
thẳng thắn yêu cầu cơ quan chức năng phải có biện pháp xử lý đối với
người đã tố cáo, vu khống cho vợ chồng ông bà, gây hậu quả nghiệm
16
trọng. Ngoài ra, ông này còn đề nghị tòa phải nhanh chóng giải quyết
số tiền bồi thường hơn 350 triệu đồng cho gia đình ông.
Nội dung vụ án: năm 2003, do nhận được lá đơn tố cáo của
một Việt kiều cho rằng đã bị vợ chồng ông Thống, bà Lộc chiếm
đoạt 27.000 USD và 160 triệu đồng khi mua bán nhà đất, cơ quan
điều tra đã khởi tố đối với Trần Văn Thống và Lê Thị Lộc. Sau đó,
ông Thống bị bắt tạm giam. Cuối năm 2005, tòa án TP HCM đã
ràng vẫn trên tinh thần của hai loại thiệt hại là thiệt hại về tinh thần và thiệt
hại về vật chất. Nhưng đã thể hiện được khá chặt chẽ bản chất của hai loại
thiệt hại này. Thiệt hại về vật chất được xác định như sau: thiệt hại do tài sản
bị xâm phạm; thiệt hại do thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút; thiệt hại
về vật chất do người bị thiệt hại chết; thiệt hại về vật chất do bị tổn hại về
sức khỏe; trả lại tài sản. Thiệt hại về tinh thần cũng được xác định khá chi
tiết trong từng trường hợp như: thiệt hại do tổn thất về tinh thần trong trường
hợp bị tạm giữ, tạm giam, chấp hành hình phạt tù; thiệt hại do tổn thất về
tinh thần trong trường hợp người bị thiệt hại chết; thiệt hại do tổn thất về
tinh thần trong trường hợp bị tổn hại về sức khỏe; thiệt hại do tổn hại về tinh
thần trong trường hợp bị khởi tố, truy tố, xét xử, thi hành án mà không bị
tạm giữ, tạm giam
Song song với việc xác định thiệt hại khá rõ ràng trong từng trường
hợp là việc quy định mức bồi thường cũng rất chi tiết như việc căn cứ vào
giá tài sản cùng loại hoặc tài sản có cùng tính năng, tiêu chuẩn kỹ thuật và
mức độ hao mòn của tài sản bị phát mại, bị mất; trường hợp cá nhân có thu
nhập thường xuyên nhưng không ổn định thì mức bồi thường được xác
định căn cứ vào thu nhập trung bình trong ba tháng liền kề trước thời điểm
thiệt hại gây ra; thiệt hại do tổn thất về tinh thần trong trường hợp người bị
thiệt hại chết được ấn định mức bồi thường là ba trăm sáu mươi tháng
lương tối thiểu
18
1.2. THIỆT HẠI, XÁC ĐỊNH THIỆT HẠI VÀ MỨC BỒI THƢỜNG CHO
NGƢỜI BỊ OAN TRONG HOẠT ĐỘNG TỐ TỤNG HÌNH SỰ
1.2.1. Thiệt hại và xác định thiệt hại trong Bồi thƣờng thiệt hại
ngoài hợp đồng
1.2.1.1. Thiệt hại
Theo luật dân sự Việt Nam thì thiệt hại là những tổn thất thực tế được
tính thành tiền do việc xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, uy tín,
thường thiệt hại về vật chất là trách nhiệm bù đắp tổn thất về tài sản, chi phí
hợp lý cho việc ngăn chặn, hạn chế thiệt hại, thu nhập thực tế bị mất, thu nhập
thực tế bị giảm sút của người bị thiệt hại và tùy từng trường hợp có thể được
tính cho cả người chăm sóc người bị thiệt hại.
Mặc dù thiệt hại về vật chất có thể lượng hóa bằng tiền nhưng trên thực
tế các vụ án đòi bồi thường thiệt hại do bị oan sai cũng gặp nhiều khó khăn
trong việc xác định thiệt hại về vật chất dẫn đến việc giải quyết kéo dài do
không thỏa thuận được mức bồi thường hoặc mức bồi thường tòa án quyết
định quá thấp so với yêu cầu đòi bồi thường của người bị oan. Bên cạnh đó,
có những vụ án cấp sơ thẩm quyết định mức bồi thường quá thấp so với thực
tế chi phí gia đình người bị thiệt hại đã bỏ ra, không bảo đảm quyền, lợi ích
hợp pháp cho đương sự, cấp phúc thẩm đã khắc phục thiếu sót, sửa bản án sơ
thẩm, tăng mức bồi thường.
Ví dụ:
Vụ án ông Hoàng Minh Tiến ở Hà Nội đã yêu cầu Viện kiểm
sát nhân dân thành phố Hà Nội bồi thường cho nhiều khoản thiệt
hại về vật chất và tinh thần với tổng số tiền 2,2 tỷ đồng. Nhưng Viện
kiểm sát chỉ chấp nhận bồi thường gần 28 triệu, đồng thời bác 12
khoản khác mà ông Tiến yêu cầu, trong đó có căn nhà số 6/95 Bạch
Mai. Sau 3 lần thương lượng không thành, ông tiến kiện Viện kiểm
sát nhân dân thành phố Hà Nội ra tòa án. Tại phiên sơ thẩm ngày
Copyright: Tài liệu đại học ©