BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
Nguyễn Văn Ngoạn Chuyên ngành : Quản lý giáo dục
Mã số : 60 14 05
LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
Người hướng dẫn khoa học:
TS. HUỲNH VĂN SƠN
GVTHPT : Giáo viên trung học phổ thông
HS : Học sinh
HSTHCS : Học sinh trung học cơ sở
HSTHPT : Học sinh trung học phổ thông
KT-XH : Kinh tế- xã hội
THCS : Trung học cơ sở
THPT : Trung học phổ thông
UBND : Ủy ban nhân dân
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong quá trình thực hiện mục tiêu CNH-HĐH đất nước, vấn đề xây dựng và phát triển
nguồn nhân lực đủ sức đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH là một đòi hỏi khách quan, vừa mang
tính cấp bách vừa có ý nghĩa lâu dài. Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng cộng sản Việt Nam lần
thứ IX đã khẳng định: “Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng
thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện để phát huy nguồn lực con
người- yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”.[15]
Trong công tác phát triển GD&ĐT “đội ngũ giáo viên là nhân tố quan trọng, góp phần to
lớn tạo nên diện mạo và chất lượng giáo dục của mỗi quốc gia”.[19] Phát triển đội ngũ GV nói
chung, GVTHPT nói riêng là một trong các giải pháp nhằm tạo ra bước đột phá của giáo dục
nước t
a hiện nay. Trong hệ thống giáo dục phổ thông, bậc THPT là nền tảng quyết định chất
lượng nguồn nhân lực, vì học sinh hoặc sẽ kết thúc giai đoạn học đường để tham gia trực tiếp
vào hoạt động KT-XH, sẽ chọn lựa ngành nghề hoặc sẽ tiếp tục được đào tạo lên trình độ cao
hơn. Do đó, để đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực tương lai này, vấn đề phát triển và nâng cao
chất lượng đội ngũ GVTHPT là một đòi hỏi thường xuyên và cấp thiết, nhất là trong giai đoạn
thực hiện đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp dạy học ở trường phổ thông hiện
nay.
hiệu quả, đặc biệt là về mặt cơ cấu đồng bộ chất lượng cao? Nếu có các biện pháp phát triển đội
ngũ GVTHPT phù hợp với yêu cầu và xu thế phá
t triển của tỉnh như dự báo nhu cầu đội ngũ
GV, lập kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng thích hợp, thực hiện cơ chế chính sách, thu hút GV từ
nhiều nguồn…thì có thể phát triển đồng bộ đội ngũ GVTHPT tỉnh Cà Mau trong những năm
sắp tới.
6. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài chỉ nghiên cứu việc phát triển đội ngũ GV đáp ứng chuẩn GVTHPT và nêu dự bá
o
tương đối về việc phát triển đội ngũ GVTHPT tỉnh Cà Mau so với những biến động chung của
tỉnh.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Nghiên cứu các văn bản về đường lối của Đảng, chủ trương, chính sách của Nhà nước
về phát triển giáo dục.
- Nghiên cứu phân tích, tổng hợp các tài liệu lý luận, sách báo, tạp chí, các công trình
nghiên cứu liên quan đến đề tài.
7.2. Phương pháp điều tra bằng phiếu khảo sát
Xây dựng phiếu trưng cầu ý kiến phục vụ mục đích nghiên cứu: gồm
phiếu dành cho
CBQL giáo dục và phiếu dành cho GV các trường THPT. Phiếu dành cho CBQL giáo dục có
10 câu hỏi tập trung khảo sát ý kiến nhận xét, đánh giá, tự đánh giá của hiệu trưởng, phó hiệu
trưởng về các vấn đề liên quan đến công tác phát triển đội ngũ GV. Phần tự đánh giá nhận xét
có 4 câu hỏi gồm các nội dung: về vai trò; về sự quan tâm; thời gian đầu tư cho công tác phát
triển đội ngũ và về năng lực thực hiện nhiệm vụ CBQL nhà trường (mỗi nội dung có 3 hoặc 5
mức độ lựa chọn trả lời). Phần đánh giá về đội ngũ GV và các hoạt động nhằm phát triển đội
ngũ có 6 câu hỏi gồm các nội dung: về năng lực GV; về thực hiện các biện pháp phát triển đội
ngũ; về hiệu quả các hình thức bồi dưỡng đội ngũ (có 5
mức lưạ chọn); về vận dụng các biện
pháp phát triển đội ngũ (3 mức độ); các câu hỏi gợi ý về những hoat động cần tiến hành để phát
- Mở đầu: Trình bày một số vấn đề chung của việc nghiên cứu đề tài
- Nội dung chính: gồm 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận của việc nghiên cứu công tác phát triển đội ngũ GVTHPT.
Chương 2: Thực trạng công tác phát triển đội ngũ GVTHPT tỉnh Cà Mau.
Chương 3: Các biện pháp phát triển đội ngũ GVTHPT tỉnh Cà Mau.
- Kết luận và kiến nghị
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Báo cáo của Ủy ban quốc tế về giáo dục thế kỷ XXI của UNESCO (1996) đã “ khẳng
định vai trò quyết định của người thầy giáo trong việc chuẩn bị cho thế hệ trẻ có trách nhiệm
xây dựng tương lai của nhân loại theo hướng toàn cầu hóa”; khẳng định “ thầy giáo là yếu tố
quyết định hàng đầu đối với chất lượng giáo dục. Do đó, muốn phát triển giáo dục thì trước hết
và trên hết phải phát triển đội ngũ giáo vi
ên cả về số lượng và chất lượng”. [47]
Nhận định này cho thấy công tác phát triển đội ngũ GV là vấn đề phổ biến của mọi quốc
gia.
Ở Philippin, quốc gia cùng khu vực và có những chỉ tiêu cơ bản tương tự như nước ta,
trong kế hoạch tổng thể đào tạo bồi dưỡng giáo viên 10 năm (1998-2008) đã đề ra những giải
pháp đáng lưu ý. Chẳng hạn, t
rong đào tạo GV thì thu hút những học sinh trung học có chất
lượng khá giỏi vào ngành sư phạm. Trong sử dụng và bồi dưỡng thì xem lại thang lương GV
với những người cùng trình độ để cải thiện đời sống và tạo thuận lợi cho họ trong công tác đồng
thời khai thác chỗ làm cho GV mới ra trường, giảm bớt tình trạng GV mới không có chỗ làm
việc. Mặt khác, thể chế hóa và củng cố việc bồi dưỡng tại chức, nâng cao nhận thức của dân
chúng về vai trò, tầm
quan trọng của nghề dạy học và vị thế của GV trong xã hội (theo Trần Bá
Hoành, Thông tin khoa học giáo dục số 83 - 2001).
Còn ở Nhật Bản, quốc gia phát triển vào bậc nhất của Châu Á (xã hội Nhật Bản được coi
pháp phát triển đội ngũ nhà giáo nhằm “đảm bảo đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu và
chuẩn về
chất lượng, đáp ứng nhu cầu vừa tăng quy mô vừa nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo
dục”.[11]
- Tại hội nghị triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới (tháng 4/2002) nguyên Thủ
tướng Phan Văn Khải đã đánh giá: “Đội ngũ giáo viên của một số địa phương về số lượng còn
thiếu, cơ cấu chưa đồng bộ, trì
nh độ chuyên môn và phương pháp dạy học còn nhiều hạn chế,
nhất là đội ngũ giáo viên công tác ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa”, đồng thời đặt ra nhiều vấn
đề cần phải giải quyết nhằm kiện toàn đội ngũ GV như đánh giá, xếp loại, bồi dưỡng, đào tạo
lại và giải quyết chính sách nghỉ hưu trước tuổi. Đánh giá vai trò, tầm q
uan trọng của công tác
phát triển đội ngũ GV, nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải nhấn mạnh: “Có thể nói rằng, nhà
giáo là người quyết định đến sự thành bại của giáo dục, vì vậy chúng ta phải chăm lo đào tạo
thầy giáo, cô giáo”.[3]
- Báo cáo tổng kết 5 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (2002), Bộ
GD&ĐT nhận định “Đội ngũ giáo viên không đồng bộ về cơ cấu, nhất là giáo viên trung học cơ
sở và trung học phổ thông (còn thiếu giáo viên các m
ôn Sinh vật, Kỹ thuật, Giáo dục công dân,
Giáo dục quốc phòng, Nhạc, Họa, Thể dục)”.[3]
- Đề án đổi mới chương trình giáo dục phổ thông của Bộ GD&ĐT nhận xét: “Cơ cấu đội
ngũ giáo viên tuy bước đầu đã được điều chỉnh, song vẫn còn nhiều khó khăn trong việc giải
quyết tình trạng dạy chéo m
ôn và dạy không đủ số môn quy định, nhất là đối với các môn Âm
nhạc, Mỹ thuật, Thể dục, Công nghệ, Giáo dục công dân, Tin học. Hiệu quả công tác bồi dưỡng
giáo viên còn hạn chế. Nội dung bồi dưỡng còn chưa đáp ứng được yêu cầu và nguyện vọng
của giáo viên”.[3]
- Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư về việc xây dựng, nâng cao chất
lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đã nêu nhiệm vụ: “Tiến hành rà soát, sắp
xếp lại đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục để có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đảm bảo
CNH-HĐH đất nước, trong đó có những giải pháp chủ yếu nhằm phát triển giáo dục phổ thông
như “xây dựng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu về số lượng, ổn định theo vùng, đồng bộ về
cơ cấu” và “nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, đổi mới công tác quản lý và đào tạo cán bộ
quản lý giáo dục phổ thông”.[24]
- Các luận văn thạc sĩ: “Quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường trung học phổ
thông thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau- thực trạng và giải pháp” của tác giả Đoàn Thị Bẩy.[9];
“Các giải pháp xây dựng, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý trường trung học phổ
thông tỉnh Quảng Nam
giai đoạn 2006-2010” của tác giả Phạm Đình Ly.[24]; “Mục tiêu và giải
pháp phát triển giáo dục trung học phổ thông tỉnh Cà Mau từ nay đến năm 2010” của tác giả
Nguyễn Thiện Nghĩa.[28]; “Biện pháp xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý các trường THPT tỉnh
Đồng Nai” của tác giả Nguyễn Thị Kim Ngân.[27] đã nêu lên thực trạng cũng như các giải
pháp về công tác xây dựng, phát triển đội ngũ GV, CBQL giáo dục; xác định mục tiêu phá
t
triển giáo dục THPT trong từng giai đoạn; nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học trong
trường THPT ở các tỉnh Quảng Nam, Đồng Nai và Cà Mau.
Ngoài ra những công trình, nghiên cứu được công bố trên các tạp chí chuyên ngành (Tạp
chí Nghiên cứu giáo dục, Tạp chí Phát triển giáo dục), như bài viết “Nhận diện nguồn nhân lực-
cơ sở xây dựng chính sách đào tạo và phát triển nguồn nhân lực” của Phan Văn Nhân (Tạp chí
Phát triển giáo dục số 5-2002);
“Định hướng nghiên cứu về đào tạo, bồi dưỡng giáo viên giai
đoạn 2007-2010” của Giáo sư- Tiến sĩ Trần Bá Hoành (Tạp chí Giáo dục số 162-5/2007); “Biện
pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường THPT ở thành phố Nam Định, đáp ứng yêu cầu
đổi mới giáo dục” của Nguyễn Tiến Dũng (Tạp chí Giáo dục số 184-2/2008); “Về định hướng
nghiên cứu giáo viên trong những năm tới” của Ph
ó Giáo sư- Tiến sĩ khoa học Cao Đức Tiến
(Tạp chí Giáo dục số 192-6/2008); “Một số giải pháp xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên
THPT công lập ở Nghệ An” của Nguyễn Thị Tuất (Tạp chí Giáo dục số 203-12/2008) … đã đề
cập nhiều nội dung có ý nghĩa lý luận và thực tiễn rất thiết thực đối với công tác xây dựng và
phát triển đội ngũ GVTHPT nói chung và riêng ở một số địa phương.
“quản lý tức là lập kế hoạch, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm tra”.[20
]
Theo F.W.Taylor (1856-1915) người đề xướng thuyết quản lý khoa học quan niệm:
“Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã
hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”.[20] Ông cũng cho rằng: “Quản lý là khoa
học và đồng thời là nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển xã hội”. [24]
Ở Việt Nam, các nhà nghiên cứu lý luận về khoa học quản lý và khoa học giáo dục cũng
đưa ra nhiều định nghĩa khác n
hau về thuật ngữ quản lý.
Từ điển giáo dục học định nghĩa quản lý là hoạt động tác động có định hướng, có chủ
đích của chủ thể quản lý (người quản lý), đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ
chức, làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức. Ngoài ra, tùy theo góc độ
tiếp cận, các tác giả đã đưa ra nhiều định nghĩa khác.
- “Quản lý là một qu
á trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống là
quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được mục tiêu nhất định”.[9]
- “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể người lao
động nói chung (khách thể quản lý), nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến”. [17]
- “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động
(chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra”.[24]
- “Quản lý là sự tác động có hướng đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản l
ý; bằng
một hệ thống các giải pháp nhằm thay đổi trạng thái các đối tượng quản lý, đưa hệ thống tiếp
cận mục tiêu cuối cùng; phục vụ cho lợi ích của con người”.[38]
Có thể mô tả khái niệm quản lý như sơ đồ 1.1
lý
Khách
thể
quản
lý
Mục
tiêu
quản lý
đối tượng quản lý thống nhất với nhau trong một cơ cấu nhất định nhằm đạt mục đích quản lý
bằng cách thực hiện các chức năng nhất định (kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra), đồng
thời vận dụng các nguyên tắc, biện pháp, công cụ quản lý thích hợp.
Chức năng quản lý là hình thức tồn tại của các tác động quản lý. Theo đó, chức năng
quản lý gi
áo dục là hình thái biểu hiện sự tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý
nhằm thực hiện mục tiêu quản lý giáo dục.
Chức năng quản lý nảy sinh là kết quả của quá trình phân công lao động, là một phần của
hoạt động quản lý tổng thể, được tách riêng, có tính chất chuyên môn hóa. Khi phân tích các
chức năng quản lý nói chung và các chức năng quản lý giáo dục nói riêng, hầu hết các nhà lý
luận về khoa học giáo dục đều đề cập đến bốn chức năng chủ yếu như sau:
+ Chức năng kế hoạch hóa: kế hoạch hóa là công việc đầu ti
ên của nhà quản lý, là việc
làm cho tập thể phát triển theo kế hoạch. Trong quản lý, đây là căn cứ mang tính pháp lý quy
định hành động của cả tập thể đơn vị.
+ Chức năng tổ chức: thực hiện chức năng tổ chức nhà quản lý tiến hành hình thành bộ
máy, cơ cấu các bộ phận, đồng thời quy định chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận và mối
quan hệ giữa các bộ phận trong tổ chức.
+ Chức năng chỉ đạo: đây là chức năng quan trọng quyết định sự thành công của kế hoạch
dự kiến. Chức năng này đòi hỏi nhà quản lý phải thể hiện năng lực lãnh đạo, quá trình tổ chức
thực hiện kế hoạch, phải vận dụng một cách khoa học các phương pháp và phải biết nghệ thuật
quản lý.
1.2.3. Khái niệm quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục [37]
a. Khái niệm quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục là hệ thống các quan điểm,
chính sách và hoạt động thực tiễn được sử dụng trong quản lý con người của tổ chức giáo dục
nhằm đạt được kết quả tối ưu cho cả tổ chức giáo dục cũng như của tất cả các thành viên trong
tổ chức gi
áo dục đó.
Quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục được thực thi ở bất kỳ tổ chức nào, ở cấp độ nào,
quy mô nào trong giáo dục nhằm mục tiêu cao nhất là tạo điều kiện cho cả tổ chức cũng như
từng con người trong tổ chức đó được phát triển một cách tối đa và đặc biệt là hoạt động chung
của tổ chức sẽ đạt đến một hiệu quả cao, một chất lượng cao…
b. Yêu cầu của việc Quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục:
- Quản lý nguồn nhâ
n lực trong giáo dục mang tính chất nhân văn nên yêu cầu phát triển
thành viên, phát triển đội ngũ được quan tâm
một cách đặc biệt. Chính việc phát triển đội ngũ là
yêu cầu tối quan trọng đầu tiên khi thực hiện công tác quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục vì
giáo dục mang tính phát triển, giáo dục vì con người, do con người và cho con người.
- Quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục phải thực hiện hợp lý phương châm “đúng
người – đúng việc” vì đây chính là một trong những nguyên tắc vàng đảm bảo sự phát triển rất
an toàn của người học- mục tiêu này được xem như mục tiêu cuối cùng trong tất cả sự nỗ lực và
cố gắng chung của bất kỳ một tổ chức giáo dục nào.Con người luôn được xem l
à yếu tố quan
trọng nhất, nguồn tài sản quý giá nhất của tổ chức giáo dục nên việc lựa chọn, sắp xếp con
Chức năng
kế hoạch
hóa
Chức năng
tổ chức
Chức năng
chỉ đạo
trong tổ chức.Việc t
ìm đúng người để giao việc phù hợp hay giao việc đúng cương vị sẽ tạo ra
nguồn lực nhằm làm cho chất lượng công việc đạt đến mức tối đa.
- Quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục sẽ đáp ứng những đòi hỏi của yêu cầu “ kinh tế
mở ” mà giáo dục cũng không thể khác được. Hơn thế nữa, nếu quản lý nguồn nhân lực trong
giáo dục phù hợp sẽ tạo điều kiện cho công tác tuyển chọn, sắp xếp, đào tạo, điều động nhân
lực trong bộ máy tổ chức sẽ thuận lợi nhất nhằm đạt được hiệu quả cao nhất.
- Quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục sẽ giúp cho những CBQL giáo dục biết cách
“giao dịch” hay giao tiếp một cách hợp lý nhất theo quan điểm tương tác giữa người với người
trong cuộc sống. Quản lý nguồn nhân lực sẽ giúp nhà quản lý giáo dục xác lập mối quan hệ
trong giáo dục không còn đơn t
huần là lãnh đaọ với nhân viên mà là của nhà quản lý với những
cộng sự. Từ công việc tuyển dụng đến giao tiếp- quan hệ đến việc phân công- phân nhiệm cũng
như đánh giá- kích thích-động viên đều được thực thi một cách chất lượng và hiệu quả.
- Quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục sẽ tạo điều kiện cho các tổ chức giáo dục cạnh
tranh một cách lành mạnh dựa trên cơ sở “nắm chắc” sức mạnh của nguồn lực mà cụ thể là
những nhà
quản lý, đó là những giảng viên- giáo dục viên rất có năng lực. Mặt khác, chính
công tác quản lý nguồn nhân lực được thực thi cùng với những chế độ chăm sóc thể chất lẫn
tinh thần cho thành viên trong tổ chức giáo dục cũng như những chế độ đầu tư thích đáng cho
tương lai (đặt biệt về mặt đào tạo- huấn luyện cho đội ngũ giáo dục) sẽ tạo ra những người tâ
m
huyết trong giáo dục, tạo động lực vượt qua tất cả những thách thức khi họ quyết tâm, trí tuệ và
biết cống hiến hết mình cho công việc, cho sự nghiệp giáo dục.
- Quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục được xem như một trong những điều kiện tối
quan trọng để xây dựng văn hóa giáo dục hay văn hóa môi trường sư phạm, văn hóa học đường.
Điều này l
à một yêu cầu được thực thi bằng những hành động thực tiễn mà hành động đầu tiên
là hành động đối xử với con người theo kiểu của con người, theo kiểu tôn trọng nguồn nhân lực
và đầu tư, phát triển tối đa nguồn nhân lực hiện hữu.
- Khái niệm đội ngũ chỉ một số đông người có cùng chức năng, nghề nghiệp được tập hợp
và tổ chức thành một lực lượng.
- Nhà giáo- GV là công chức nhà nước được đào
tạo chuẩn về chuyên môn, nghiệp vụ
giảng dạy và giáo dục ở trường sư phạm. GV là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong
nhà trường.
Luật giáo dục (2005) xác định: “ Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục
trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác” (khoản 1, điều 70). Cụ thể hơn tại khoản 3 điều 70, Luật
giáo dục còn nêu rõ “Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo
dục nghề nghiệp gọi
là giáo viên; ở cơ sở giáo dục đại học gọi là giảng viên”.[30]
Điều lệ trường trung học cơ sở, trường Trung học phổ thông và trường phổ thông có
nhiều cấp học, ở chương IV, điều 30 có nêu: “giáo viên trường trung học là người làm nhiệm
vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường gồm: hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên bộ môn,
giáo viên làm công tác Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh (bí thư, phó bí thư hoặc trợ lý
thanh niên, cố vấn Đoàn) đối với trường trung học có cấp THPT, giáo viên làm tổng phụ trách
Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh (đối với trường trung học có cấp tiểu học hoặc cấp
THCS)”.[6]
Theo định nghĩa trên, thì GV trường Trung học bao gồm cả CBQL giáo dục và các GV
phụ trách công tác đoàn thể hoặc công tác khác trong mọi hoạt động của nhà trường. Ở phạm v
i
đề tài nghiên cứu này, khi đề cập khái niệm GVTHPT là chủ yếu chỉ nói đến các đối tượng nhà
giáo là GV trực tiếp làm công tác giảng dạy các bộ môn (GV bộ môn) và giáo dục học sinh cấp
THPT.
- Đội ngũ GVTHPT là lực lượng tập hợp những giáo viên giảng dạy, giáo dục học sinh
cấp THPT ở các trường trung học.
- Trường trung học: Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và
trường phổ thông có nhiều cấp học (ban hành theo Quyết định số 07/2007/BGD&ĐT ngày
02/4/2007 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT) xác định: “Trường trung học là cơ sở giáo dục phổ
ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân
lực phục vụ nhiệm vụ phát triển KT-XH của địa phương và của đất nước.
Trong quá trình hội nhập quốc tế hiện nay, “dường như bất cứ quốc gia nào trên thế giới
đều nhận thức rõ nhân tố con người hay nguồn lực con người là nhân tố quyết định đến sự phát
triển KT-XH ở mỗi nước” và “GD&ĐT là một nhân tố quan trọng nhất bởi thực chất nó làm
tăng giá trị toàn diện của con người về các mặt đức, trí, thể, mỹ và những năng lực nghề
nghiệp...”.[28]
Giáo dục THPT là nền tảng hết sức quan trọng đối với việc hình thành nguồn nhân lực
tiềm năng có khả năng thực hiện mục tiêu CNH-HĐH đất nước đáp ứng nhu cầu phát triển KT-
XH cùng với những tiến bộ của khoa học và công nghệ theo xu hướng chung. Vì thế, việc phát
triển đội ngũ GV THPT hiện nay là một y
êu cầu cần thiết.
Để phát triển đội ngũ đảm bảo các yêu cầu về số lượng, cơ cấu và nâng cao chất lượng
cần phải giải quyết những vấn đề cơ bản sau:
- Quy hoạch đội ngũ GV đáp ứng nhu cầu phát triển.
- Tuyển dụng – đào tạo – bồi dưỡng GV phù hợp, chất lượng.
- Xây dựng môi trường thuận lợi cho hoạt động của GV.
Để tiến hành các cô
ng việc này đảm bảo chất lượng và hiệu quả, trước hết từng cơ sở
trường học rồi đến Sở GD&ĐT phải tổ chức điều tra, khảo sát đánh giá toàn diện thực trạng đội
ngũ GV của đơn vị mình. Đây là căn cứ quan trọng để xây dựng kế hoạch phát triển đội ngũ
đảm bảo tính khoa học và thực tiễn. Về quy hoạch đội ngũ, yêu cầu đủ về số lượng phải xuất
phát từ nhiệm vụ chí
nh trị, nhu cầu thực tế phát triển quy mô trường lớp của từng trường học và
của địa phương đồng thời phù hợp với định mức GV/lớp theo quy định của Bộ GD&ĐT. Cần
tránh khuynh hướng cho rằng càng nhiều người thì càng làm
tốt công việc hoặc vì quá chú
trọng yêu cầu tinh giản bộ máy tổ chức mà tuyển chọn, tiếp nhận GV không đủ số lượng cần
thiết cho việc bố trí, phân công, điều động, gây khó khăn trong công việc. Yêu cầu đồng bộ về
cơ cấu bao gồm đồng bộ về trình độ, tay nghề, về đội tuổi, giới tính và cả về thành phần dân tộc
ngũ về trình độ, đáp ứng yêu cầu đổi mới sự nghiệp GD&ĐT và đòi
hỏi ngày càng cao về mọi
mặt đối với mỗi GV trong quá trình hội nhập quốc tế hiện nay. Vì thế, công tác đào tạo bồi
dưỡng GV phải được xem là yêu cầu có tính chiến lược. Điều này đòi hỏi từng đơn vị trường
học, địa phương phải xây dựng được phong trào tự học, tự bồi dưỡng trong tập thể sư phạm và
phải có kế hoạch đảm bảo tính liên tục, có hệ thống và trách nhiệm
nâng cao trình độ chuyên
môn nghiệp vụ trong suốt thời kỳ hoạt động sư phạm của mỗi GV. Đặc biệt, cần chú trọng trình
độ của công tác đào tạo bồi dưỡng, phải tính đến các thành tựu mới của khoa học và kinh
nghiệm tiên tiến. Quá trình bồi dưỡng cần thống nhất giữa bồi dưỡng về tư tưởng chính trị,
phẩm chất đạo đức, chuyên môn nghiệp vụ và các nhiệm vụ đặt ra trong thực tiễn của GV. Quá
trình này cũng phải chú ý đến t
rình độ đào tạo, nhu cầu bồi dưỡng của mỗi cá nhân để xác định
nội dung, phương pháp bồi dưỡng phù hợp. Có thể kết hợp bồi dưỡng đào tạo ngắn hạn với dài
hạn, tập trung với tại chức, chính quy với phi chính quy, cán bộ đương chức với cán bộ dự bị,
từng bước tiến đến chính quyền và hiện đại.
Xây dựng m
ôi trường thuận lợi cho GV nhằm đảm bảo sự ổn định lâu dài, sự gắn bó chặt
chẽ của đội ngũ trong hoạt động sư phạm là một yêu cầu hết sức quan trọng và thiết thực. Tạo
được môi trường hoạt động thuận lợi sẽ gi
úp cho đội ngũ GV hoàn thành tốt các nhiệm vụ được
giao. Đó là việc thực hiện đúng, đủ các chế độ quy định, các chính sách đãi ngộ thu hút, khen
thưởng thỏa đáng, các điều kiện về cơ sở vật chất và phương tiện dạy học… Thường xuyên
quan tâm chăm lo về đời sống vật chất và đời sống tinh thần cho đội ngũ vừa là điều kiện, vừa
là động lực để đảm bảo chất lượng và nâng cao hiệu quả công tác của mỗi GV trong nhà
trường. Môi trường thuận lợi cho giáo viên còn phải là một môi trường m
à mỗi GV đều cảm
thấy có sự công bằng trong đãi ngộ và đánh giá; cảm thấy có động lực để làm tốt hơn công việc
của mình; cảm nhận được việc kích thích động cơ từ người quản lý. Bên cạnh đó còn phải là
một môi trường mà người lao động cảm thấy thoải mái và thực sự có cơ hội để thăng tiến trong
ý và phát huy
nội lực phát triển giáo dục”.[11]
Quyết định số 09/2005/QĐ-TTg ngày 11/01/2005 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê
duyệt đề án “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục giai
đoạn 2005-2010”, ở mục tiêu tổng quát nêu: “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý
giáo dục theo hướng chuẩn hóa, nâng cao chất lượng, đảm bảo đủ về số lượng, đồng bộ về cơ
cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, lương tâm
nghề nghiệp và trình độ chuyê
n môn của nhà giáo đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp
giáo dục trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”.[12]
Cũng tại đề án nêu trên, một trong các giải pháp quan trọng được đề cập là đổi mới công
tác đào tạo bồi dưỡng GV mầm non, phổ thông, trung học chuyên nghiệp và dạy nghề; cụ thể là
việc “Xây dựng chuẩn GV các cấp, bậc học; xây dựng, hoàn thiện nội dung, quy t
rình, phương
thức bồi dưỡng thường xuyên và bồi dưỡng nâng chuẩn cho các nhà giáo. Hoàn chỉnh hệ thống
và đổi mới nội dung, phương pháp kiểm định, quản lý chất lượng GV”.[12]
Vận dụng các quan điểm nêu trên, quản lý công tác phát triển đội ngũ GV nói chung,
GVTHPT tỉnh Cà Mau nói riêng là nhiệm vụ rất quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến chất
lượng đào tạo nguồn nhân lực thích ứng với quy hoạch, chiến lược phát triển KT-XH địa
phương, góp phần bổ sung nguồn nhân lực đạt chất lượng, đảm bảo hiệu quả đào tạo và
sử
dụng.
1.5. Các nguyên tắc phát triển đội ngũ GVTHPT tỉnh Cà Mau
Xây dựng và phát triển đội ngũ GV là thực hiện một cách có hiệu quả các chức năng
hoạch định, tổ chức, chỉ đạo và kiểm
tra nguồn nhân lực trong giáo dục nhằm thực hiện mục
tiêu chung của tổ chức giáo dục. Có thể nhận thấy những nguyên tắc chung của việc phát triển
đội ngũ GV THPT cũng là những nguyên tắc để phát triển đội ngũ GV THPT tỉnh Cà Mau nói
riêng.
Các biện pháp xây dựng, phát triển đội ngũ GVTHPT tỉnh Cà Mau được căn cứ trên các
đảm bảo tính nhất quán là một yêu cầu hết sức quan trọng trong quá trình xây dựng các biện
pháp phát triển đội ngũ GV.
1.5.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
Các biện pháp phải sát hợp với điều kiện thực tế từng địa bàn cụ thể và tình hì
nh phát
triển KT-XH của tỉnh trên cơ sở phân tích thực trạng và nguyên nhân dẫn đến thực trạng đội
ngũ GVTHPT của tỉnh Cà Mau hiện nay.
Tình hình,
điều kiện thực tế, cụ thể phải luôn luôn được coi là căn cứ khoa học và thực
tiễn trong quá trình xây dựng kế hoạch cũng như đề ra các biện pháp thực hiện. Xuất phát điểm
của các biện pháp nhất thiết phải dựa trên nhu cầu của từng đơn vị cơ sở, địa phương. Do vậy,
để đảm bảo tính thực tiễn t
rong công tác phát triển đội ngũ GV, cần chú trọng đến công tác xây
dựng quy hoạch, kế hoạch từ cơ sở phù hợp với điều kiện đặc điểm ở mỗi địa bàn và qua đó các
biện pháp đề ra sẽ sát hợp và mang lại hiệu quả thiết thực hơn.
1.5.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
Các biện pháp phải đảm bảo phù hợp với điều kiện, khả năng triển khai thực hiện ở tỉnh
Cà Mau trên cơ sở khai thác, vận dụng các nguồn lực của nhà nước, các ngành, các cấp hữu
quan và của nhân dân địa phương một cách hiệu quả nhất.
Để tổ chức thực hiện các biện pháp đạt kết quả phải tính đến điều kiện, khả năng, nguồn
lực có thể khai thác, vận dụng. Các biện pháp đề ra cho dù là mới mẻ, sáng tạo đến đâu nhưng
thiếu các điều kiện “có thể có”, các yếu tố khả thi thì các biện pháp ấy vẫn không thể triển khai,
phát huy tác dụng được. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi trong công tác phát triển đội ngũ GV
đòi hỏi các biện pháp nhất thiết phải đảm bảo sự phù hợp với các điều kiện thực tế về khả năng,
tiềm năng, tiềm lực trong quá trình phát triển chung ở mỗi cơ sở, địa phương.
1.6. Dự báo giáo dục và các phương pháp dự báo giáo dục [37]
1.6.1. Khái niệm dự báo
Dự báo là những kiến giải có căn cứ khoa học về trạng thái khả dĩ của đối tượng dự báo
ảnh hưởng
Trạng thái tương lai
xác suất
φ
2
Trạng thái tương lai
xác suất
φ
1
Trạng thái tương lai
xác suất
φ
3
Copyright: Tài liệu đại học ©