THỰC TRẠNG RỦI RO TÍN DỤNGVÀ CÔNG TÁC QUẢN
LÍ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG
MẠI VIỆT NAM
1. NGUYÊN NHÂN CỦA RỦI RO TÍN DỤNG TRONG
CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM HIỆN NAY
Ở nước ta, trong số tất cả các loại rủi ro của hoạt động ngân hàng thì rủi ro
trong hoạt động tín dụng là loại rủi ro lớn nhất và phức tạp nhất, đang diễn ra ở
mức độ đáng quan tâm.
Thực trạng rủi ro tín dụng ở Việt Nam phân tích theo nguyên nhân hình
thành, bao gồm các loại sau:
1.1 Rủi ro đạo đức:
1.1.1 Gian lận cổ phiếu:
Đây là một loại rủi ro trong hoạt động ngân hàng đã xẩy ra không phải hiếm
ở nước ta. Nhưng rủi ro này liên quan trực tiếp đến hoạt động tín dụng bởi cổ phiếu
khống, cổ phiếu định giá quá cao, giao dịch mua bán giả tạo, sử dụng cổ phiếu để
thế chấp vay vốn của chính ngân hàng, hoặc làm vốn điều lệ ngân hàng tăng lên
một cách giả tạo trên cơ sở đó tạo nguồn vốn để cho vay, hay áp dụng giới hạn tối
đa vốn cho vay một khách hàng. Trường hợp này đã từng xảy ra phổ biến ở nhiều
ngân hàng thương mại cổ phần. Tiêu biểu như xảy ra tại VP bank, Ngân hàng
TMCP Vũng Tàu, Ngân hàng TMCP Gia Định...
1.1.2 Vi phạm các quy chế liên quan đến ngân hàng để mưu lợi cá nhân, cố ý làm
trái quy trình tín dụng, thể lệ tín dụng xẩy ra phổ biến tại các ngân hàng thương
mại.
1.1.3 Lập hồ sơ giả để vay tiền cá nhân, vay hộ ,nhờ người vay hộ, vay tiền ngân
hàng chuyển cho công ty TNHH của gia đình, xẩy ra tại ngân hàng TMCP Nam
Đô, Việt Hoa và nhiều NHTM khác.
1.1.4 Cán bộ tín dụng trực tiếp thu nợ gốc, nợ lãi không nộp, xâm phạm tiêu dùng
cho cá nhân: NHNo &PTNT Ninh Bình, Nam Định, Nam Hà, Thái Bình...
1.1.5 Tẩy xoá, sửa chữa chứng từ có giá để thế chấp vay tiền với sự thông đồng
của nhân viên ngân hàng với bên ngoài. Loại rủi ro này đã xảy ra tại chi nhánh
NHCT Ba Đình... Một số người cấu kết và thông đồng với nhau lập khống các

Ngân hàng cho vay vốn làm hàng và thu mua hàng xuất khẩu sau đó chính
phủ cho dừng, cấm xuất khẩu. Ví dụ như: Xuất khẩu gỗ sơ chế xẩy ra năm 1995...
Bộ thương mại cấp giấy phép cho nhập khẩu vật tư hàng hoá trong nước
sản xuất được, gây ứ đọng, khó tiêu thụ, doanh nghiệp thua lỗ: đường, xi măng...
Nhập khẩu thiết bị cũ, lạc hậu, giá nhập khẩu cao, giá thành sản phẩm và
giá bán quá cao, không tiêu thụ được hoặc bán dưới giá thành, dẫn đến kinh doanh
thua lỗ, không có khả năng trả nợ đúng hạn cho ngân hàng.
1.2.3 Kế hoạch, qui hoạch, dự báo thiếu khoa học, không chính xác, chủ quan duy
ý chí, có phạm vi ở các bộ, nghành Trung ương, có phạm vi do cấp tỉnh, thành phố.
Các quy hoạch, dự báo, định hướng chiến lược không phù hợp ... Sản phẩm mía
đường, bia, xi măng đều được tiến hành theo qui hoạch, xây dựng chiến lược và dự
báo của các bộ nghanh, bộ Kế Hoạch và Đầu tư ... Các dự án đầu tư đều được cấp
có thẩm quyền phê duyệt. Khi thực thi các khâu đó, đều tính toán trên cơ sở nhu
cầu sử dụng bình quân đầu người của Việt Nam so với các nước trong khu vực và
thế giới, dự báo sức tiêu thụ của thị trường nội địa... Song thực tế là chưa thực hiện
xong các chương trình, sản lượng sản xuất ra cung đã vượt quá cầu. Nên phát sinh
ra nhiều trường hợp: khó tiêu thụ, giá bán hạ.... Ngân hàng kiến nghị ngừng đầu tư
nhưng các địa phương đã hoàn chỉnh dự án cứ chaỵ hết các cấp nghành xin phê
duyệt và thúc ép ngân hàng cho vay, bảo lãnh. Rủi ro cuối cùng lại dồn lên vai
ngân hàng.
Tài sản nhà đất nằm trong qui hoạch. Khi thẩm định cho vay thì điều đó
chưa xảy ra, đến khi khách hàng không trả được nợ, ngân hàng phát mại, hoặc là
khi đó mới phát hiện ra, hoặc là khi đó mới có qui hoạch chính thức nên bán không
ai mua hoặc nhận đền bù với mức thấp. Trường hợp này gặp nhiều đối với các chi
nhánh NHTM tỉnh Thái Bình.
1.2.4 Chính sách cho vay chỉ định cuả nhà nước:
- Tôn nền nhà và làm nền nhà trên cọc ở Đồng bằng sông Cửu Long.
- Khắc phục hậu quả các cơn bão, hạn hán.
- Cho vay vốn đánh bắt xa bờ.
- Các rủi ro khác về chính sách

các ngân hàng Việt Nam không phải là nhỏ. Biểu hiện lớn nhất của ruỉ ro tín dụng
là tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu tăng cao. Ở các nước, nợ quá hạn được gọi chung là nợ
xấu, khi tỉ lệ này lên tới 5% tổng dư nợ được coi là báo động. Ở nước ta thường
được gọi là nợ quá hạn, trong đó còn được phân chia thành: nợ khê đọng, nợ khó
đòi... với khoảng thời gian quá hạn là trên 360 ngày, trên 180 ngày và trên 90 ngày.
Theo báo cáo của NHNN, năm 1999 tỉ lệ nợ quá hạn của các NHTM là
khoảng 13.6%, trong đó khối lượng tài sản thế chấp của các khoảng nợ đọng phải
xử lý là hơn 7000 tỷ đồng.
Mặc dù có những chấn chỉnh nhất định trong lĩnh vực tín dụng vào năm
1999, vào năm 2000 nợ quá hạn vẫn ở trên 14.5 % tổng dư nợ, tài sản cầm cố thế
chấp đóng băng lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Khu vực doanh nghiệp nhà nước chỉ có
37% làm ăn có hiêụ quả nhưng lại tiếp nhận 75% dư nợ tín dụng, rong khi đó chỉ
có 25% chảy vào khu vực tư nhân mà lí do chủ yếu là không đủ điều kiện về tài
sản cầm cố thế chấp.
Năm 2001, tỷ lệ nợ quá hạn ở mức 11.7% giảm hơn nhiều so với năm1999,
2000. Song, tổng số vốn bị nợ quá hạn tăng lên, bên cạnh đó xuất hiện một loạt các
khoản nợ khoanh mới không thể hiện trong tỷ lệ nợ quá hạn, xuất hiện các khoản
dư nợ được điều chỉnh kỳ hạn, được giãn nợ... cũng còn nằm ngoài tỷ lệ nợ quá
hạn. Các khoản nợ này tập trung ở vùng lũ lụt đồng bằng sông Cửu Long, ở vùng
miền Trung; tập trung ở các doanh nghiệp xuất khầu gạo, thu mua và xuất khẩu cà
phê. S ố tài sản thế chấp của các khoản nợ đóng băng ngày càng xuống cấp, mất
giá, khó xử lý.
Hâù hết các khoản nợ quá hạn tồn đọng tại các NHTM hiện nay là những
khoản nợ khó đòi phát sinh từ những năm 1995 trở về trước, chưa được cấp có
thẩm quyền xử lý đúng mức, mặc dù Chính Phủ và nghành Ngân hàng đã có chủ
chương hỗ trợ các NHTM giải quyết các tồn đọng để làm trong sạch hoạt động tín
dụng ngân hàng. Có thể nói áp lực của xã hội đang đòi hỏi nghành ngân hàng
nhanh chóng khắc phục, xử lý nhanh để giảm thấp số nợ quá hạn. Tuy nhiên trong
cơ chế hiện nay thì đây là một vấn đề khá phức tạp, nan giải không thể ngày một,
ngày hai là có thể xử lý dứt điểm được và cũng không thể nội thân ngành ngân