1 | Nội dung giảm tải và PPCT môn Sinh học THPT
UBND TỈNH BẮC GIANG
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HƯỚNG DẪN
THỰC HIỆN ĐIỀU CHỈNH NỘI DUNG DẠY HỌC
VÀ PHÂN PHỐI CHƯƠNG TRÌNH CẤP THPT
(Áp dụng từ năm học 2011-2012)
MÔN: SINH HỌC THPT
Họ tên giáo viên: …………………………………………………………………………………….
Trường: …………………………………………………………………………………………………
Dạy các lớp: ……………………………………………………………………………………………
(LƯU HÀNH NỘI BỘ)
Tháng 10 năm 2011
HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN ĐIỀU CHỈNH (TINH GIẢM) NỘI DUNG DẠY HỌC
MÔN: SINH HỌC CẤP THPT
(Kèm theo Công văn số 5842/BGDĐT-VP ngày 01 tháng 9 năm 2011 của Bộ Giáo dục và Đào tạo)
2 | Nội dung giảm tải và PPCT môn Sinh học THPT
1. Mục đích
Điều chỉnh nội dung dạy học để dạy học phù hợp với chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình giáo dục phổ thông (CT), phù hợp với thời
lượng dạy học và điều kiện thực tế các nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục.
2. Nguyên tắc
Điều chỉnh nội dung dạy học theo hướng tinh giảm các nội dung để giáo viên, học sinh (GV, HS) dành thời gian cho các nội dung khác, tạo thêm
điều kiện cho GV đổi mới phương pháp dạy học theo yêu cầu của CT. Việc điều chỉnh nội dung dạy học thực hiện theo các nguyên tắc sau đây:
(1) Đảm bảo mục tiêu giáo dục của chương trình, sách giáo khoa (SGK) theo qui định của Luật Giáo dục.
(2) Đảm bảo tính lôgic của mạch kiến thức và tính thống nhất giữa các bộ môn; không thay đổi CT, SGK hiện hành.
(3) Không thay đổi thời lượng dạy học đối với mỗi môn học trong một lớp và trong mỗi cấp học.
(4) Thuận lợi cho việc tổ chức thực hiện tại các cơ sở giáo dục.
3. Nội dung điều chỉnh
Việc điều chỉnh nội dung dạy học tập trung vào những nhóm nội dung chính sau:
(1) Những nội dung trùng lặp trong CT, SGK của nhiều môn học khác nhau.
(2) Những nội dung trùng lặp, có cả ở CT, SGK của lớp dưới và lớp trên do hạn chế của cách xây dựng CT, SGK theo quan điểm đồng tâm.

Bài 4 Trang 19 Hình 4.1 Không giải thích chi tiết
3 Bài 5 Trang 23
Mục I. Cấu trúc của protêin Chỉ dạy sơ lược
4 Chương II
Từ bài 7
đến bài
10
Bài 10
-Trang 31
đến trang 43
- Trang 43
Mục VIII. Khung xương tế bào
- Đối với các bộ phận, các bào quan của tế bào, chủ yếu phân tích
chức năng sống, không đi quá sâu vào phân tích các chi tiết cấu trúc.
- Không dạy
5
Chương
III
Bài 13 Trang 53
Đoạn dòng 8 đến dòng 10
trang 54 “ Ở trạng thái…”
Không dạy
6 Bài 16 Trang 63 Hình vẽ 16.2 và 16.3 Không dạy
7 Bài 17 Trang 67
Hình 17.2 Không dạy H17.2, học sinh chỉ cần nắm được nguyên liệu và sản
phẩm, không đi tìm hiểu sâu về cơ chế
8
Phần III
Chương I
Bài 22 Trang 88 Mục III. Hô hấp và lên men Không dạy mà chuyển sang dạy trong bài thực hành

1 Các cấp tổ chức của thế giới sống
2 Các cấp tổ chức của thế giới sống
3 Các giới sinh vật
Phần 2: Sinh học tế bào
Chương I:
Thành phần
hóa học của
TB
3,4,5,6 3
4
Các nguyên tố hoá học và nước,
Cácbonhiđrat
5 Lipit và Protein
6 Axit nuclêic
ChươngII:
Cấu trúc tế
bào
7,8,9,1
0,11,12
6
(1 tiết thực
hành)
7 Tế bào nhân sơ
8 Tế bào nhân thực
9 Tế bào nhân thực
10 Kiểm tra 45 phút
11 Vận chuyển các chất qua màng sinh chất
12
Thực hành: Thí nghiệm co và phản co
nguyên sinh

(lớp: )
Chương 18, 19, 3 20 Chu kỳ phân bào và quá trình nguyên phân
21 Giảm phân
5 | Nội dung giảm tải và PPCT môn Sinh học THPT
IV:Phân bào 20,21
(1 tiết thực
hành)
22 Thực hành: Quan sát các kỳ của NP
trên tiêu bản rễ hành
Phần ba: Sinh học vi sinh vật
Chương I:
Chuyển hóa
VC và NL ở
VSV
22, 23,
24
2
(1 tiết thực
hành)
23 Dinh dưỡng, chuyển hóa vật chất và
năng lượng ở VSV
24 Thực hành – Lên men etilic và lactic
ChươngII:
Sinh trưởng
và sinh sản
của VSV
25, 26,
27, 28
5
(1 tiết thực

HỌC KỲ I
NỘI DUNG
SỐ TIẾT
KHUNG
NỘI DUNG TIẾT
(Do nhà trường xây dựng)
GHI CHÚ
Chương Bài
Tiết Lớp: ……………………………………………………………………
Phần I: Giới thiệu chung về thế giới sống
Bài 1,
2, 3, 4,
5, 6
5
(1 tiết thực
hành)
1 Các cấp tổ chức của thế giới sống
2 Giới thiệu các giới sinh vật, giới Khởi
sinh, giới Nguyên sinh và giới Nấm
3 Giới Thực vật
4 Giới Động vật
5 Thực hành: Đa dạng thế giới SV
Phần 2: Sinh học tế bào
7
(1 tiết thực
6 Các nguyên tố hoá học và nước của tế bào
7 Cacbohiđrat (saccarit) và lipit
8 Prôtêin
7 | Nội dung giảm tải và PPCT môn Sinh học THPT
Chương I:

4
(2 tiết thực
hành)
19 Tế bào nhân thực (tiếp theo)
20 Vận chuyển các chất qua màng sinh chất
21 TH: Quan sát tế bào dưới kính hiển vi.
TN co và phản co nguyên sinh
22 TH: Thí nghiệm sự thẩm thấu và tính
thấm của tế bào
Chương III:
Chuyển hóa
vật chất và
năng lượng
trong TB
Bài 21,
22, 23,
24, 25,
26, 27
7
(1 tiết thực
hành)
23 Chuyển hóa năng lượng
24 Enzim và vai trò của enzim trong
chuyển hóa vật chất.
25 Hô hấp tế bào
26 Hóa tổng hợp và quang tổng hợp
27 Hóa tổng hợp và quang tổng hợp (tiếp)
28 Thực hành: Một số thí nghiệm về enzim
29 Luyện tập
Chương IV:

Chương II:
Sinh trưởng
và sinh sản
của VSV
Bài 38,
39, 40,
41, 42
5
(1 tiết thực
hành)
40 Sinh trưởng của vi sinh vật
41 Sinh sản của vi sinh vật
42 Ảnh hưởng của các yếu tố hóa học đến
sinh trưởng của vi sinh vật.
43 Ảnh hưởng của các yếu tố vật lí đến
sinh trưởng của vi sinh vật.
44 TH: Quan sát một số loại vi sinh vật
Chương III:
Virut và
bệnh truyền
nhiễm
Bài 43,
44, 45,
46, 47,
48
8
(1 tiết thực
hành)
45 Cấu trúc các loại virut
46 Sự nhân lên của virut trong tế bào chủ

- Không mô tả sâu cấu tạo của mạch gỗ, chỉ dạy đường đi của dịch
mạch gỗ
- Không mô tả sâu cấu tạo của mạch rây, chỉ dạy sự dẫn truyền của
dịch mạch rây
- Không giải thích bằng hình này
3 Bài 3
Trang 16 –
17
Trang 19
- Mục II.1. Lá là cơ quan thoát
hơi nước
- Mục IV. Cân bằng nước và
tưới tiêu hợp lí cho cây trồng
- Câu 2* trang 19
- Không trình bày và giải thích thí nghiệm của Garô và hình 3.3 mà
chỉ giới thiệu cơ quan thoát hơi nước chủ yếu của cây là lá.
- Lưu ý giáo viên: Cây có cơ chế tự điều hoà về nhu cầu nước, cơ chế
này điều hoà việc hút vào và thải ra. Khi cơ chế điều hoà không thực
hiện được cây sẽ không phát triển bình thường.
- Không yêu cầu HS trả lời
4 Bài 5
Trang 25 -
26
- Mục II. Quá trình đồng hoá
nitơ ở thực vật
- Mục I. Vai trò sinh lí của
nguyên tố nitơ
- Không dạy
- Nhập vào bài 6: Dinh dưỡng nitơ ở thực vật
5 Bài 8 Trang 37

10 Bài 29 Trang 117
Mục I.2. Cơ chế hình thành
điện thế hoạt động
Không dạy
10 | Nội dung giảm tải và PPCT môn Sinh học THPT
2. Phân phối chương trình:
Học kỳ I: 18 tiết
Học Kỳ II: 34 tiết
Cả năm: 52 tiết
Số tiết/tuần: 1
Số tiết/tuần: 2
Số tiết kiểm tra: 2
Số tiết kiểm tra: 2
HỌC KỲ I
NỘI DUNG
SỐ
TIẾT
KHUNG
NỘI DUNG TIẾT GHI CHÚ
Chương Bài Tiết (lớp: ) Các lớp học sinh khá, giỏi
11 | Nội dung giảm tải và PPCT môn Sinh học THPT
(lớp: )
Phần 4: Sinh học cơ thể
Chương I:
Chuyển hóa
vật chất và
năng lượng
Bài 1, 2,
3, 4, 5,
6, 7

16 Tiêu hoá ở động vật
17 Ôn tập
18 Kiểm tra học kỳ I
HỌC KỲ II
NỘI DUNG
SỐ
TIẾT
KHUNG
NỘI DUNG TIẾT
GHI CHÚ
Chương Bài Tiết (lớp: )
Các lớp học sinh khá, giỏi
(lớp: )
Chương I:
Chuyển hóa
vật chất và
Bài 16,
17, 18, 19,
20, 21, 22
7
(1 tiết
19 Tiêu hoá ở động vật (tiếp theo)
20 Hô hấp ở động vật
21 Tuần hoàn máu
22 Tuần hoàn máu
12 | Nội dung giảm tải và PPCT môn Sinh học THPT
năng lượng
(tiếp)
thực
hành)

33 Tập tính của động vật
34 Tập tính của động vật
35 Xem phim về tập tính của động vật
36 Kiểm tra 45 phút
Chương III:
Sinh trưởng
và phát triển
Bài 34,
35, 36
3
37 Sinh trưởng ở thực vật
38 Hoocmôn thực vật
39 Phát triển ở thực vật có hoa
Bài 37, 38,
39, 40
4
(1 tiết
thực
hành)
40 Sinh trưởng và phát triển ở động vật
41
Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát
triển ở động vật
42
Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát
triển ở động vật
43
Thực hành: Xem phim về sinh trưởng và phát triển
ở động vật
IV: Sinh sản

Số tiết kiểm tra: 2
NỘI DUNG
SỐ
TIẾT
KHUNG
NỘI DUNG TIẾT
(Do nhà trường xây dựng)
GHI CHÚ
Chương Bài Tiết Lớp: ……………………………………………………………………
Phần bốn: Sinh học cơ thể
Chương I:
Chuyển hóa
vật chất và
năng lượng
Bài 1, 2,
3, 4, 5, 6
5
(1 tiết
thực
hành)
1 Trao đổi nước ở thực vật
2 Trao đổi nước ở thực vật
3 Trao đổi khoáng và nitơ ở thực vật
4 Trao đổi khoáng và nitơ ở thực vật
5 Thực hành: Thoát hơi nước và bố trí thí
nghiệm về phân bón
Bải 7, 8,
9, 10, 11,
12, 13,1 4
10

20 Tuần hoàn
21 Hoạt động của các cơ quan tuần hoàn
22 Cân bằng nội môi
23 Thực hành: Tìm hiểu hoạt động của tim ếch
Chương II:
Cảm ứng
Bài 23,
24, 25
3
(1 tiết
thực
hành)
24
Tập tính
25 Ứng động
26 Thực hành: hướng động
Bài 26,
27, 28,
29, 30,
31, 32, 33
7
(1 tiết
thực
hành)
27 Cảm ứng ở động vật
28 Cảm ứng ở động vật
29 Điện thế nghỉ và điện thế hoạt động
30 Dẫn truyền xung thần kinh trong cung phản xạ
31 Tập tính
32 Tập tính

của một số động vật
Chương IV:
Bài 41,
3 43
Sinh sản vô tính ở thực vật
15 | Nội dung giảm tải và PPCT môn Sinh học THPT
Sinh sản
42, 43
(1 tiết
thực
hành)
44
Sinh sản hữu tính ở thực vật
45
Thực hành: Nhân giống giâm, chiết, ghép ở
thực vật
Bài 44,
45, 46,
47, 48
7
46
Sinh sản vô tính ở động vật
47
Sinh sản hữu tính ở động vật
48
Cơ chế điều hoà sinh sản
49
Điều khiển sinh sản ở động vật và sinh đẻ
có kế hoạch ở người
50

16 | Nội dung giảm tải và PPCT môn Sinh học THPT
7
Chương
IV
Bài 18 Trang 75
Sơ đồ 18.1 Không dạy, không giải thích sơ đồ
8
Phần VI
Chương I
Bài 24 Trang 104
- Mục II. Bằng chứng phôi sinh học
- Mục III. Bằng chứng địa lí sinh vật học
- Không dạy
- Không dạy
9 Bài 25 Trang 108 Mục I. Học thuyết tiến hoá Lamac Không dạy
10 Bài 27 Trang 118 Cả bài
Không dạy. Chỉ sử dụng khung cuối bài ghép vào phần
chọn lọc tự nhiên của bài 26. Học thuyết tiến hoá tổng hợp
hiện đại để dạy.
11 Bài 29 Trang 126
Mục I.2. Thí nghiệm chứng minh quá
trình hình thành loài bằng cách li địa lí
Không dạy
12 Bài 31 Trang 133 Cả bài Không dạy.
13
Phần VII
Chương I
Bài 35 Trang 150
Mục III. Sự thích nghi của sinh vật với
môi trường sống

Chương I:
Cơ chế di
truyền và
biến dị
Bài 1, 2,
3, 4, 5,
6, 7
8
(1 tiết
thực
hành)
1 Gen, mã di truyền và quá trình nhân đôi ADN
2 Phiên mã và dịch mã
3 Điều hòa hoạt động của gen
4 Đột biến gen
5 Nhiễm sắc thể và đột biến cấu trúc NST
6 Đột biến số lượng nhiễm sắc thể
17 | Nội dung giảm tải và PPCT môn Sinh học THPT
7 Thực hành: Quan sát các dạng đột biến NST
trên tiêu bản.
8 Bài tập chương I
Chương II:
Tính quy
luật của hiện
tượng di
truyền
Bài 8,9,
10,11,12
13,14,
15

Chọn giống vật nuôi và cây trồng dựa trên nguồn
BD tổ hợp
21
Tạo giống bằng phương pháp gây đột biến và công
nghệ TB
22
Tạo giống nhờ công nghệ gen
Chương V:
Di truyền
học người
Bài 21,
22, 23
3
23 Di truyền y học
24
Bảo vệ vốn gen của loài người và một số vấn đề
xã hội
25 Ôn tập phần di truyền học
Phần sáu: Tiến hóa
Chương I:
Bằng chứng
và cơ chế tiến
hoá
Bài 22,
23, 24,
25, 26,
27, 28,
29, 30,
31
6

Chương Bài Tiết (lớp: )
Các lớp học sinh khá, giỏi
(lớp: )
Phần bảy: sinh thái học
Chương I:
Cá thể và
quần thể
Bài 35,
36, 37,
38, 39
5
37 Môi trường sống và các nhân tố sinh thái
38
Quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá
thể trong quần thể
39 Các đặc trưng cơ bản của quần thể sinh vật
40
Các đặc trưng cơ bản của quần thể sinh vật (tiếp
theo)
41 Biến động số lượng cá thể của quần thể sinh vật
Chương II:
Quần xã sinh
vật
Bài 40,
41
3
42
Quần xã sinh vật và một số đặc trưng cơ bản
của quần xã
43

Học kỳ I: 36 tiết
Học Kỳ II: 34 tiết
Cả năm: 70 tiết
Số tiết/tuần: 2
Số tiết/tuần: 2
Số tiết kiểm tra: 2
Số tiết kiểm tra: 2
HỌC KỲ I
NỘI DUNG
SỐ TIẾT
KHUNG
NỘI DUNG TIẾT
GHI CHÚ
Chương Bài Tiết
Lớp: ……………………………………………………………………
Phần 5: Di truyền học
Chương I:
Cơ chế di
truyền và
biến dị
Bài 1, 2,
3, 4, 5,
6, 7, 8,
9,10
10
(2 tiết
thực
hành)
1 Gen, mă di truyền và quá tˆnh nhân đôi ADN
2 Phiên mă và dịch mă

20 | Nội dung giảm tải và PPCT môn Sinh học THPT
truyền 18, 19
16 Di truyền ngoài nhiễm sắc thể
17 Ảnh hưởng của môi trường đến sự biểu hiện của gen
18 Bài tập chương II
19 Kiểm tra 45 phút
20 Thực hành: lai giống
Chương III:
DTH quần
thể
Bài 20,
21
2
21 Cấu trúc di truyền của QT
22
Trạng thái cân bằng của quần thể giao phối ngẫu
nhiên
Chương IV:
Ứng dụng di
truyền học
Bài 22,
23, 24,
25, 26
5
23 Chọn giống vật nuôi và cây trồng
24 Chọn giống vật nuôi và cây trồng
25 Tạo giống bằng công nghệ tế bào
26 Tạo giống bằng công nghệ gen
27 Tạo giống bằng công nghệ gen
Chương V:

KHUNG
NỘI DUNG TIẾT
GHI
CHÚ
Chương Bài Tiết Lớp: ……………………………………………………………………
Chương II:
Nguyên
nhân và cơ
chế tiến hoá
Bài 35,
36, 37,
38, 39,
40, 41,
42
8
37 Học thuyết tiến hoá cổ điển
38 Thuyết tiến hoá hiện đại
39 Các nhân tố tiến hoá
40 Các nhân tố tiến hoá (tiếp theo)
41 Quá trình hình thành các đặc điểm thích nghi
42 Loài sinh học và các cơ chế cách li
43 Quá trình hình thành loài
44 Nguồn gốc chung và chiều hướng tiến hoá
Chương III:
Sự phát sinh
và phát triển
của sự sống
trên trái đất
Bài 43,
44, 45,

sống sinh vật (tiếp theo)
54 Thực hành: Khảo sát vi khí hậu của 1 khu vực
Chương II:
Quần thể
sinh vật
Bài 51,
52, 53,
54
4
55
Khái niệm về quần thể và mối quan hệ giữa các
cá thể trong quần thể
56 Các đặc tính cơ bản của quần thể
57 Các đặc tính cơ bản của quần thể (tiếp theo)
58 Biến động số lượng cá thể của quần thể
59 Khái niệm và các đặc trưng cơ bản của quần xă
22 | Nội dung giảm tải và PPCT môn Sinh học THPT
Chương III:
Quần xã
Bài 55,
56, 57,
58, 59
5
(1 tiết
thực
hành)
60 Các mối quan hệ giữa các loài trong quần xă
61 Mối quan hệ dinh dưỡng
62 Diễn thế sinh thái
63