SKKN: “ Gây sự chú ý trong dạy học môn Toán Đại Số”
A-
A-
LỜI MỞ ĐẦU
LỜI MỞ ĐẦU
I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Mỗi người thầy là một nghệ sĩ trên bục giảng. Bài giảng của người thầy
không chỉ là kiến thức mà còn là một tác phẩm nghệ thuật mà người thầy đã đổ bao
trí tuệ và công sức để tạo nên. Làm thế nào để bài giảng ấy được học sinh đón
nhận một cách hào hứng và hiệu quả nhất, đó là điều mà mỗi người thầy luôn trăn
trở suy nghĩ. Gây sự chú ý trong giờ học là một vấn đề được các nhà giáo dục quan
tâm hàng đầu từ xưa tới nay. Nhà giáo dục học người Nga Sép- nư- sép- ki trong
cuốn " Nghệ thuật dạy học" đã viết : " Người thầy giỏi không phải là người thầy
dùng sự ép buộc để học sinh chú ý, mà nghệ thuật của người thầy chính là ở chỗ
tạo được sự chú ý tự nguyện của học sinh trong giờ học". Đối với môn Toán, một
môn khoa học cơ bản vốn được coi là khô khan việc gây sự chú ý của học sinh để
các em tiếp thu kiến thức toán học tốt hơn lại càng quan trọng. Là một giáo viên
dạy Toán, đã nhiều năm tôi suy nghĩ và nghiên cứu thử nghiệm rất nhiều phương
pháp về vấn đề này. Ngưòi thầy phải làm thế nào để trong giờ học thật vui, thật
hứng khởi ? Phải làm thế nào để môn toán không còn là môn học vừa khó vừa khô
khan ? Phải làm sao để học sinh nắm vững kiến thức ngay sau giờ học? Đó là
những câu hỏi không dễ trả lời.
Do đó tôi thấy việc tìm ra một phương pháp dạy gây được sự chú ý cho học
sinh là một vấn đề hết sức thú vị. Nó đáp ứng được nhu cầu muốn tìm ra phương
pháp phù hợp cho tiết dạy, đồng thời nó cũng mở ra một cái nhìn tổng quát hơn về
phương pháp dạy học ngày nay.
Từ những lý do trên, cùng với sự thôi thúc của lòng yêu nghề, mến trẻ. Tôi đã
chọn chủ đề “ Gây sự chú ý trong dạy học môn Toán Đại Số”
II/ LỊCH SỬ VẤN ĐỀ:
Giờ Toán là giờ học toàn công thức và những con số, vậy làm thế nào để giờ
toán trở nên cuốn hút được học sinh? Bài thơ sau đây phải chăng là một gợi ý cho

Giáo viên: Nguyễn Minh Trường Trường THPT Hòn Đất
2
SKKN: “ Gây sự chú ý trong dạy học môn Toán Đại Số”
năng tập trung tư tưởng là điểm mấu chốt để nâng cao chất lượng giờ học môn toán
nói riêng và chất lượng dạy học nói chung.
III/ PHẠM VI ĐỀ TÀI
1) Mục đích nghiên cứu:
Ở đề tài này tôi hướng về những mục tiêu như sau:
1.1- Tìm hiểu bản chất của sự chú ý trong việc giảng dạy bộ môn toán.
1.2- Tìm ra phương pháp để học sinh tiếp thu bài học một cách tối ưu.
1.3- Nâng cao sự hứng thú cho học sinh và góp phần nâng cao chất lượng môn
toán trong nhà trường.
2) Đối tượng nghiên cứu:
2.1- Tiết học môn Toán cơ bản của học sinh trường THPT Hòn Đất – Hòn
Đất – Kiên Giang
2.2- Trong phạm vi sáng kiến kinh nghiệm này tôi xin trình bày những kinh
nghiệm mà tôi đã thu thập được trong thời gian vừa qua về việc " Gây sự
chú ý cho học sinh trong giờ học môn Toán Đại Số".
B- THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ:
I/ THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH:
Qua nhiều lần đứng lớp, tiếp cận với những đối tượng ở học sinh yếu,
kém, trung bình tôi nhận thấy những nguyên nhân sau làm học sinh không
chú ý đến bài học:
1). Nguyên nhân chủ quan:
+ Học sinh học để lấy điểm trên trung bình và lấy điểm cho khỏi thi lại.
+ Không tập trung giải quyết bài tập mà chép sách giải là chủ yếu.
+ Mức trừu tượng không có, kiến thức cơ bản bị hỏng từ lớp dưới .
+ Óc tưởng tượng chuyển từ ngôn ngữ toán học sang ngôn ngữ nói và
ngược lại còn yếu, thậm chí thiếu chính xác, chưa thấy được mối quan hệ
giữa các kiến thức liên quan trong môn học.

dưới và chán không đam mê học tập môn toán.
LỚP SĨ CẢ NĂM GHI CHÚ
Giáo viên: Nguyễn Minh Trường Trường THPT Hòn Đất
4
SKKN: “ Gây sự chú ý trong dạy học môn Toán Đại Số”
SỐ
GIỎI KHÁ TB YẾU
SL % SL % SL % SL %
10A
6
39 0 0 4 10,3 18 46,2 17
43,
5
10A
7
41 0 0 3 7,3 16 39 22
53,
7
10A
8
42 2 4,8 3 7,1 10 23,8 27 64,3
10A
9
40 1 2,5 3 7,5 11 27,5 25
62,
5
10A
10
39 0 0 4 10,3 8 20,5 27 69,2


+ Thường xuyên kiểm tra bài cũ vào đầu giờ học để hình thành thói quen học
bài của học sinh.
+ Phần kiểm tra: khái niệm, phát biểu và chứng minh những tiên đề, định lý
quan trọng hoặc một bài tập nhỏ kèm theo để học sinh vận dụng, khái niệm
định lý đó để vẽ hình và làm bài tập.
+ Học sinh cả lớp thực hiện bài tập để có cơ sở nhận xét bài làm của bạn,
nhằm tạo thói quen tập trung tự rèn luyện thao tác ,không lo ra của các học
sinh .
3) Giáo viên cần cô động nội dung bài học.
+ Bài đủ ý trọng tâm, nội dung bài học ngắn gọn.
Cần đưa ra những điểm chú ý (cần có sáng tạo trong tiết dạy: khâu củng cố
bài có bảng phụ….).
Cần cô động ngôn ngử toán học trực tiếp từ hình vẽ hay ký hiệu tạo điều
kiện cho các em học sinh nắm cụ thể tại lớp.
Nội dung bài học phải trình bài rõ ràng, khoa học có hệ thống trên bảng,
hình vẽ trực quan chính xác, đẹp, sử dụng phấn màu có hiệu quả.
+ Dùng phương pháp đàm thoại gợi mở dẫn dắt học sinh từ dễ đến khó vẽ
hình đủ lớn để tiện nhìn thấy bản chất hình .đồng thời gọi kiểm tra các học
Giáo viên: Nguyễn Minh Trường Trường THPT Hòn Đất
6
SKKN: “ Gây sự chú ý trong dạy học môn Toán Đại Số”
sinh yếu, kém hay học sinh cá biệt (nếu có) nên động viên khen khi học
sinh làm có ý đúng.
+ Phần đánh giá học sinh, giáo viên thể hiện theo đúng qui chế chuyên môn
nhưng đối với học sinh yếu kém hoặc học sinh cá biệt nên cho bài tập áp
dụng không quá khó nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các em tránh sử
dụng hình phạt gây cảm giác không thoải mái trong giờ học.
4) Tác phong sư phạm:
Đây được xem như là yếu tố sống còn của việc tạo yếu tố tích cực trong
lớp học. Muốn duy trì cả một tiết dạy hay cả một quá trình dạy bản thân tôi

"Ông A là nhà toán học vĩ đại". ?
"Tổng ba góc của một tam giác bằng
360 độ". ?
"Số tự nhiên n chia hết cho 5"?
"Số 123 chia hết cho 3" ?
Xét tính đúng/sai của các câu trên.
b) Từ a) hãy xếp các câu trên thành
hai loại.
Không đúng, không sai
3/ "20 là số chẵn". ← Đúng
4/ "Tất cả hãy anh dũng tiến lên!". ←
Không đúng, không sai
5/ "Ông A là nhà toán học vĩ đại". ←
Không đúng, không sai
6/ "Tổng ba góc của một tam giác bằng
360 độ". ← Sai
7/ "Số tự nhiên n chia hết cho 5". ←
Không đúng, không sai
8/ "Số 123 chia hết cho 3" ← Đúng
Học sinh nắm khái niệm:
Mỗi mệnh đề phải hoặc đúng hoặc sai.
Một mệnh đề không thể vừa đúng vừa
sai
II/ Mệnh đề chứa biến:
Xét câu “ x > 3 ” . Hãy tìm hai
giá trị của x để từ câu đã cho, nhận
được mệnh đề đúng và nhận được
một mệnh đề sai.
☺Giáo viên hỏi thêm.
VD: Xét câu “ n chia hết cho 3”

= "9 không phải là một số
nguyên tố".
Hai mệnh đề Pvà
P
là hai khẳng
định trái ngược nhau. Vì P nhận
giá trị sai, còn
P
nhận giá trị đúng.
☺Gọi học sinh cho thêm ví dụ về
vấn đề này?
Hãy phủ định các mệnh đề
sau.
P = “
∏
là một số hữu tỉ”
☺Học sinh rút ra kết luận
☺Học sinh cho thêm ví dụ
Tất cả các học sinh đọc và thảo
luận trả lời hoạt động theo câu hỏi gợi ý
của giáo viên
Giáo viên: Nguyễn Minh Trường Trường THPT Hòn Đất
9
SKKN: “ Gây sự chú ý trong dạy học môn Toán Đại Số”
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Q = “ Tổng hai cạnh của một tam
giác lớn hơn cạnh thứ ba”
Xét tính đúng sai của các mệnh đề
trên và mệnh đề phủ định của
chúng?.

động hơn.
- Tạo chú ý: Các bức tranh, bảng phụ, những lời diễn đạt của giáo viên.
5.2- Khi dạy PHẦN: BIỂU DIỄN HÌNH HỌC MIỀN NGHIỆM CỦA
BẤT PHƯƠNG TRÌNH - HỆ BẤT TRÌNH BẬC NHẤT HAI ẨN
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Bất phương trình bậc nhất hai ẩn
Bất phương trình bậc nhất hai ẩn x, y là bất phương trình có một trong các
dạng: ax + by < c ; ax + by > c ; ax + by ≤ c ; ax + by ≥ c
Giáo viên: Nguyễn Minh Trường Trường THPT Hòn Đất
10
SKKN: “ Gây sự chú ý trong dạy học môn Toán Đại Số”
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
trong đó a, b, c là những số thực đã cho, a và b không đồng thời bằng 0; x và
y là các ẩn số.
Mỗi cặp số (x
0
; y
0
) sao cho ax
0
+ by
0
< c gọi là một nghiệm của bất phương
trình ax + by < c.
Biểu diễn tập nghiệm của bất phương trình bậc nhất hai ẩn
Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tập hợp các điểm có tọa độ là nghiệm của bất
phương trình ax + by < c được gọi là miền nghiệm của bất phương trình đó.
Biểu diễn hình học tập nghiệm (hay
biểu diễn miền nghiệm) như sau:
Bước 1: Vẽ đường thẳng

VD: Xác định miền nghiệm của bất
phương trình 3x + y ≤ 0.
Miền nghiệm của bất phương trình:
3x + y ≤ 0 là miền không được tô màu.
Trên mặt phẳng tọa độ, đường thẳng
(d): 3x + y = 0 chia mặt phẳng thành
hai nửa mặt phẳng.
Chọn một điểm bất kì không thuộc
đường thẳng đó, chẳng hạn điểm
M(0;1). Ta thấy (0; 1) không phải là
nghiệm của bất phương trình đã cho.
Giáo viên: Nguyễn Minh Trường Trường THPT Hòn Đất
11
SKKN: “ Gây sự chú ý trong dạy học môn Toán Đại Số”
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
bất phương trình:
3x + y ≤ 0”
Cho học sinh thảo luận và làm việc
câu hỏi sau :
Câu hỏi 1:
Hãy vẽ đường thẳng 3x + y = 0
trên mặt phẳng tọa độ ?
Câu hỏi 2:
Điểm M(0;1) có thuộc đường thẳng
3x + y = 0 không ?
Vậy miền nghiệm cần tìm là nửa mặt
phẳng chứa bờ (d) và không chứa điểm
M(0;1) (Miền không được tô màu trên
hình vẽ).
Hệ bất phương trình bậc nhất hai ẩn

Sau khi làm như trên lần lượt đối với
tất cả các bất phương trình trong hệ
trên cùng một mặt phẳng tọa độ,
miền còn lại không bị gạch (tô màu)
chính là miền nghiệm của hệ bất
phương trình đã cho.
Miền nghiệm của hệ (I) là miền không
được tô màu, không kể biên.
Trước hết, ta vẽ ba đường thẳng:
(d
1
): 3x - y + 3 = 0;
(d
2
): -2x + 3y - 6 = 0;
(d
3
): 2x + y + 4 = 0.
Sau khi tô màu các miền không thích
hợp, miền không bị tô màu trên hình vẽ
(không kể biên) là miền nghiệm của hệ
(I).
- Nhận xét:
+ Qua những phần giảng dạy trên tôi vận dụng các kiến thức cơ bản nhằm gây
chú ý.
Giáo viên: Nguyễn Minh Trường Trường THPT Hòn Đất
13
SKKN: “ Gây sự chú ý trong dạy học môn Toán Đại Số”
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
+ Học sinh cần chuẩn bị bài soạn trước ở nhà, và bảng phụ để thảo luận.

Đặt biểu thức lượng giác làm ẩn
phụ và đặt điều kiện cho ẩn phụ
( nếu có ) rồi giải phương trình
theo ẩn phụ này. Cuối cùng, ta đưa
VD: a) Giải phương trình sau:
Sin
2
x – sinx = 0
Cách 1 : Đặt t = sinx , ĐK : -1 ≤ t ≤1
Ta co phương trình théo biến t :
t
2
– t = 0
t( t – 1 ) = 0
⇔
0
1
t
t
=


=

⇔
,
sin 0
sin 1
2 ,
2


=

giải tương tự như trên
b) Giải các phương trình sau:
2 cos
2
x – 3 cosx + 1 = 0 (1)
Đặt t = cosx , ĐK : -1 ≤ t ≤1
Giáo viên: Nguyễn Minh Trường Trường THPT Hòn Đất
14
SKKN: “ Gây sự chú ý trong dạy học môn Toán Đại Số”
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
về việc giải các phương trình lượng
giác cơ bản.
○ Cho học sinh nhắc lại phương trình
lượng giác cơ bản đối với sinx.
○ Cho hai học sinh lên bảng giải theo
hai cách trên. Giáo viên nhận xét.
○ Các học sinh còn lại tự giải vào tập
và nhận xét bài của bạn trên bảng.
Hướng dẫn giải câu b):
phương trình bặc 2 đối với cosx
Đặt t = cosx , ĐK : -1 ≤ t ≤1
Giài phương trình theo t.
«Nhìn vào thấy dạng bậc hai,
Đặt t thay ẩn có ngay phương trình,
Giải phương trình ta lại có t,
Xét t loại- nhận có ngay nghiệm
liền.»

= ± +
 


c) Giải các phương trình sau:
2tan
2
x + 3tanx + 1
Đặt t = tanx ,
Ta được phương trình 2t
2
+ 3t +2 = 0
○ tanx = -1
tanx = tan (-
4
π
)
x = -
4
π
+ k
;k Z
π
∈
○ tanx = -
1
2
⇔ x = arctan(-
1
2

k k Z
π
π
+ ∈
có phải là nghiệm của phương
trình?
○ Nếu cosx
0
≠
x ≠
,
2
k k Z
π
π
+ ∈
thì chia hai vế của
phương trình cho cos
2
x
Ta có : a tan
2
x + btanx + c = 0:
đây là phương trình bậc hai đối với
tanx.
VD: Giải các phương trình sau:
2sin
2
x + sinx.cosx – 3 cos
2

2sin
2
x + sinx.cosx – 3 cos
2
x = 0
○ Ta thấy những giá trị của x mà cosx = 0
không nghiệm đúng của phương trình.
○ Chia hai vế của phương trình cho
cos
2
x
0≠
,
Ta được : 2tan
2
x + tanx – 3 = 0
Đặt t = tanx ⇔ 2t
2
+ t – 3 = 0

1
3
2
t
t
=


⇔



= − +


Giáo viên: Nguyễn Minh Trường Trường THPT Hòn Đất
16
SKKN: “ Gây sự chú ý trong dạy học môn Toán Đại Số”
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
Xét chia hai vế cho anh cos
2
x.
Thình lình có dạng bậc hai
Bạn ơi nên nhớ dạng đây biết rồi”
Nhận xét: Qua những phần giảng dạy trên tôi vận dụng các kiến thức cơ bản
nhằm gây chú ý.
Học sinh cần chuẩn bị bài soạn trước ở nhà, và bảng phụ để thảo luận.
Đây là dạng toán giải bằng phương pháp cụ thể cho học sinh mà giáo viên còn
tạo sự chú ý cho học sinh bằng cách làm thơ toán học.
Tạo chú ý: cách ghi nhớ phương pháp và công thức bằng thơ toán học.
II/ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Do nắm được vai trò quan trọng của môn Toán nên những việc làm trên đã
được tôi tiến hành một cách thường xuyên trong các giờ Giảng dạy Toán. Nếu
so với đầu năm, nhiều em còn lo sợ, không đam mê học môn toán thì học
sinh các lớp giờ lại thích học hơn, quan tâm đến môn học nhiều hơn, chất
lượng môn học cũng nâng lên
Cụ thể là:
+ Nhiều em thích học môn toán và chú ý trong giờ học nhiều hơn.
+ Một số em thời gian đầu còn bị điểm thấp nhưng giờ đã được điểm 7 – 8
môn học này.
+ Kiến thức của các em tương đối đều, đam mê làm bài tập nhiều hơn

56,
1
D- KẾT LUẬN
I/ TÓM LƯỢC GIẢI PHÁP
Giáo viên đến lớp giảng dạy cần linh động tìm phương pháp phù hợp với
từng đối tượng học sinh.
Giáo viên luôn gây ra sự chú ý, luôn tạo bầu không khí nhẹ nhàn thoải mái
trong lớp học khi giảng dạy.
Tác phong đứng lớp giảng dạy của giáo viên đóng vai trò rất quan trọng, ảnh
hưởng rất lớn đến quá trình học tập của học sinh.
II/ PHẠM VI ÁP DỤNG CỦA ĐỀ TÀI
Đề tài này tôi viết để các quí đồng nghiệp trong trường THPT tham khảo và rút
kinh nghiệm khi tham gia giảng dạy bộ môn Toán cho đối tượng học sinh học
ban cơ bản, những em có kiến thức yếu kém.
III/ BÀI HỌC KINH NGHIỆM VÀ KIẾN NGHỊ
1) BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Giáo viên: Nguyễn Minh Trường Trường THPT Hòn Đất
18
SKKN: “ Gây sự chú ý trong dạy học môn Toán Đại Số”
+ Qua bao năm công tác, thực dạy tại trường THPT, được sự giúp đỡ nhiệt
tình của thầy cô, tôi đã học được nhiều bài học quí báu, đó sẽ làm cơ sở nền
cho sự nghiệp giảng dạy tốt của tôi sau này. Cách tổ chức duy trì sự chú ý của
học sinh trong một tiết giảng dạy của giáo viên phổ thông quả thực đây là
công việc rất phức tạp và cũng là cách nhìn tổng quát của cá nhân đã giúp tôi
hoàn thành tốt nhiệm vụ giáo dục và giảng dạy đạt kết quả trong những năm
qua.
+ Nhưng dù các phương pháp đó có hấp dẫn như thế nào đi nữa thì không
phải lúc nào cũng thực hiện được, lớp nào cũng thực hiện được mà còn phụ
thuộc vào tính học tập của môi lớp, áp dụng phương pháp cho phù hợp từng
đối tượng. Chẳng hạn nếu lớp yếu quá mà giáo viên dạy kiến thức cao sử dụng

trường.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hòn Đất, ngày 22 tháng 5 năm 2009
Gv viết SKKN
Nguyễn Minh Trường
Giáo viên: Nguyễn Minh Trường Trường THPT Hòn Đất
20