Một số kinh nghiệm hớng dẫn học sinh cách tiến hành và quan sát thí
nghiệm trong chơng trình hoá học lớp 8.
A. Đặt vấn đề
I. lời mở đầu:
Môn hoá học là một môn khoa học thực nghiệm các hiện tợng và quá trình phản
ứng cũng nh là kết luận phải đợc rút ra sau khi tiến hành thí nghiệm . Muốn thực hiện
đợc mục tiêu đề ra thì đòi hỏi tất cả các học sinh phải có kĩ năng sử dụng dụng cụ hoá
học phổ biến, lắp ráp và tiến hành các thí nghiệm đơn giản của môn hoá học. Có nh vậy
thì các em mới có khả năng quan sát hiện tợng, quá trình phản ứng từ đó mới phân tích
và xử lý thông tin và các dữ liệu để giải thích các hiện tợng hoá học một cách lôgíc, rõ
ràng và chính xác đợc.
Để đạt đợc mục tiêu trên, yêu cầu học sinh phải biết thí nghiệm và quan sát thí
nghiệm. Do vậy việc sử dụng thí nghiệm, lắp ráp và tiến hành thí nghiệm cũng nh quan
sát các hiện tợng là một khâu cực kì quan trọng trong môn hoá học lớp 8, nhất là chơng
trình đổi mới đối với một môn khoa học thực nghiệm. Công việc sử dụng dụng cụ thí
nghiệm, lắp ráp và quan sát thí nghiệm là khâu rất quan trọng trong việc hình thành và
rút ra những nhận thức, kiến thức đặc thù của bộ môn hoá học.
Sử dụng dụng cụ, lắp ráp, tiến hành và quan sát thí nghiệm có vai trò hết sức quan
trọng trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo, trong việc hình thành nhân cách của ngời
lao động tự giác, cẩn thận, tỷ mỷ, trung thực và sáng tạo trong môn học hoá học.
Sử dụng dụng cụ, lắp ráp, tiến hành và quan sát thí nghiệm là một bộ phận kiến thức rất
quan trọng cơ bản trong việc giảng dạy ở trờng học vừa là mục tiêu, là nội dung, là ph-
ơng pháp dạy học hiệu nghiệm thể hiện đúng đắn đờng lối Học đi đôi với hành và
Hoá học là môn khoa học thực nghiệm . Vì lí do trên nên tôi đã chọn đề tài: Một số
kinh nghiệm hớng dẫn học sinh cách tiến hành và quan sát thí nghiệm trong chơng
trình hoá học lớp 8 .
II. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:
1. Thuận lợi:
1
- Do nhu cầu và tính cấp bách của chơng trình đổi mới sách giáo khoa, với phơng pháp
t tởng coi trọng phơng pháp thực nghiệm phơng pháp đặc thù của các khoa học thực

cho một số lớp và một số lớp để đối chứng, so sánh tôi thấy rằng HS học tập rất tốt,
hứng thú với môn học hơn đã giúp tôi mạnh dạn đa ra phơng pháp này.
b. Giải quyết vấn đề :
I. Các giải pháp thực hiện:
1. Giúp học sinh biết phân loại thí nghiệm trong hoá học:
Để hình thành và rèn luyện kỹ năng thực hành thí nghiệm hoá học nhằm nâng cao chất
lợng, nắm vững kiến thức hoá học, một trong những biện pháp là dạy học sinh Cách
tiến hành và quan sát thí nghiệm trong chơng trình hoá học. Muốn vậy cần phải phân
loại thí nghiệm trong môn hoá học.
Dựa vào mục đích của thí nghiệm ngời ta chia thí nghiệm thành hai loại:
* Thí nghiệm kiểm tra giả thuyết:
Để tiến hành giờ học đợc tốt giáo viên cần:
- Giới thiệu tất cả các dụng cụ thí nghiệm và chức năng của từng loại dụng cụ, yêu cầu
học sinh nắm kiến thức .
- Chia nhóm HS hợp lý và giáo viên cho tất cả các thành viên các công việc hợp lí để
tránh tình trạng có HS nhàn rỗi làm mất trật tự lớp.
- Giáo viên nên giới thiệu cách lắp ráp dụng cụ thí nghiệm trớc toàn thể lớp từng bớc rõ
ràng để các em nắm đợc bớc tiến hành thí nghiệm, sau đó phát dụng cụ cho các nhóm,
yêu cầu các nhóm lắp ráp, sử dụng và tiến hành thí nghiệm.
- Việc quan sát thí nghiệm hết sức quan trọng vì quan sát sai dẫn đến kết quả sai. Do
vậy cần phải bố trí thí nghiệm ở nơi dễ quan sát nhất. Hớng dẫn học sinh quan sát và
đọc kết quả chính xác.
- Để cho kết quả thí nghiệm chính xác, HS cần phải dùng phiếu học tập và phiếu chuẩn
của giáo viên.
Dạng thí nghiệm này thờng có trong mỗi tiết học các nhóm học sinh phải tự làm thí
nghiệm báo cáo kết quả thí nghiệm chính xác. Muốn làm đợc nh vậy, học sinh phải biết
cách sử dụng các dụng cụ này thành thạo, cẩn thận và tỷ mỷ. Giáo viên phải quan sát,
theo dõi và uốn nắn kịp thời để các tiết sau học sinh không gặp phải khó khăn.
3
* Thí nghiệm biểu diễn :

điểm cần lu ý.
- Nhóm khác lắng nghe ý kiến bổ sung.
*Nhóm HS thực hiện thí nghiệm đồng
loạt :
- Lắp dụng cụ .
- Lấy hoá chất.
- Thực hiện phản ứng.
- Quan sát hiện tợng xảy ra.
*Nhóm HS mô tả, nhóm trởng tổng kết,
th ký ghi chép kết quả:
4
* GV yêu cầu mỗi HS ghi kết quả vào t-
ờng trình thí nghiệm theo mẫu.
* GV yêu cầu nhóm HS vệ sinh sau tiết
học.
- Trạng thái, màu sắc chất phản ứng.
- Hiện tợng và sản phẩm của phản ứng:
Có chất khí thoát ra? Hay có chất rắn tạo
thành ? Có sự thay đổi về màu sắc ?
- Xác định chất tạo thành và viết PTHH.
* Mỗi HS viết tờng trình ngay sau buổi
thực hành hoặc về nhà.
*Nhóm HS phân công :
- Thu hồi hoá chất .
- Khử hoá chất độc, d.
- Rửa dụng cụ thí nghiệm.

II. Các biện pháp thực hiện:
Mức độ nội dung chơng trình hoá học lớp 8 theo chơng trình SGK đổi mới là
khảo sát định tính các hiện tợng và quá trình hoá học trong tự nhiên, đời sống và hiểu

- Hóa chất: Zn, HCl, P, CuO
c. ph ơng pháp chủ yếu:
- Hoạt động nhóm, quan sát, hoạt động cá nhân, thực hành hóa học.
d. hoạt động dạy học:
* GV yêu cầu HS báo cáo việc chuẩn bị
bài thực hành ở nhà
* Đại diện nhóm báo cáo :
-Mục tiêu của bài thực hành: Củng cố về
nguyên tắc điều chế khí hiđrô trong
phòng thí nghiệm, tính chất vật lí và
tính chất hoá học của hiđrô.
-Cách tiến hành mỗi thí nghiệm, những
điểm cần lu ý:
Cách tiến hành thí nghiệm nh nội dung
SGK.
Thí nghiệm 1:Điều chế H
2
từ Zn và HCl.
Đốt cháy hidro trong không khí
6
GV nhận xét, đánh giá, hoàn thiện
* GV yêu cầu nhóm HS tiến hành thí
nghiệm theo các bớc, theo hớng dẫn
bằng hình vẽ hay trực tiếp bằng lời cuả
GV.
GV quan sát, hớng dẫn, nhận xét, điều
chỉnh kịp thời cách tiến hành hoặc hoạt
động của nhóm nếu cần.
* GV yêu cầu HS ghi chép kết quả thí
nghiệm.

nhạt.
Hiđrô tác dụng với oxi trong không khí
sinh ra nớc.
PTHH :2H
2(k)
+ O
2 (k)
2H
2
O
(l)
7
* GV yêu cầu mỗi HS ghi kết quả vào t-
ờng trình thí nghiệm theo mẫu.
* GV yêu cầu nhóm HS vệ sinh sau tiết
học.
Thí nghiệm 2: Thu khí hidro bằng cách
đẩy không khí :
Hiện tợng: úp ngợc ống nghiệm lên đàu
ống dẫn khí hiđrô, sau 1 phút đa miệng
ống nghiệm vào gần sát ngọn lửa đèn
cồn thấy có tiếng nổ lách tách nhẹ.
Hỗn hợp khí hidrô và khí oxi tạo hỗn
hợp nổ. Vì hỗn hợp khí này khi cháy rất
nhanh và toả nhiều nhiệt . Nhiệt này làm
cho thể tích hơi nớc tạo thành sau phản
ứng tăng lên đột ngột nhiều lần, do đó
làm chấn động không khí gây ra tiếng
nổ.
PTHH :2H

-Thu hồi hoá chất .
-Khử hoá chất độc, d.
-Rửa dụng cụ thí nghiệm.
8
2. Tiết 59: Bài thực hành số 6
tính chất hoá học của nớc
a. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
- Học sinh phân loại đợc các thí nghiệm trong bài là loại thí nghiệm kiểm tra giả thiết.
- Củng cố, nắm vững những kiến thức về tính chất hóa học của nớc: Tác dụng với một
số kim loại ở nhiệt độ thờng tạo thành bazơ và hidro. Tác dụng với một số oxit axit tạo
thành axit. Tác dụng với oxit bazơ tạo thành bazơ.
2. Kỹ năng:
- Rèn luyện kỹ năng tiến hành một số thí nghiệm với, H
2
O, Na, CaO, P
2
O
5
.
- Quan sát mô tả, giải thích đợc hiện tợng, viết PTHH của nớc:Tác dụng với một số kim
loại ở nhiệt độ thờng tạo thành bazơ và hidro. Tác dụng với một số oxit axit tạo thành
axit. Tác dụng với oxit bazơ tạo thành bazơ.
3. Thái độ:
- Tiếp tục rèn luyện tính cẩn thận, trung thực khách quan trong thực hành thí nghiệm.
- Giáo dục lòng say mê môn học.
b. Chuẩn bị
- Giáo viên chuẩn bị cho 4 nhóm mỗi nhóm một bộ thí nghiệm gồm:
- Chậu thủy tinh: 1 cái
- Cốc thủy tinh: 1 cái

Canxioxit(CaO)
Thí nghiệm 3:Nớc tác dụng với
điphotpho penta oxit(P
2
O
5
)
Lu ý :
Thí nghiệm 1: Lấy mẩu Natri bằng hạt
đậu đen.
Thí nghiệm 2: Canxioxit lấy bằng hạt
ngô, phải đợc bảo quản tốt thì thí
nghiệm mới thành công.
Thí nghiệm3:Đốt photpho đỏ trong
muỗng sắt ngoài không khí rồi đa vào
bình chứa oxi, hoà tan sản phẩm trong n-
ớc.
-Nhóm khác lắng nghe ý kiến bổ sung.
*Nhóm HS thực hiện thí nghiệm đồng
loạt :
Thí nghiệm 1: Nớc tác dụng với Natri
10
chỉnh kịp thời cách tiến hành hoặc hoạt
động của nhóm nếu cần.
* GV yêu cầu HS ghi chép kết quả thí
nghiệm.
Thí nghiệm 2:Nớc tác dụng với
Canxioxit(CaO)
Thí nghiệm 3: Nớc tác dụng với
điphotpho penta oxit(P

2H
2(k)
+ O
2 (k)
2H
2
O
(l)
Thí nghiệm 2: Nớc tác dụng với
Canxioxit(CaO)
Hiện tợng: Có hơi nớc bốc lên, CaO rắn
chuyển thành chất nhão là vôi tôi-
Canxihidroxit Ca(OH)
2
. Phản ứng toả
nhiều nhiệt . Do CaO đã hoá hợp với nớc
11
* GV yêu cầu mỗi HS ghi kết quả vào t-
ờng trình thí nghiệm theo mẫu.
* GV yêu cầu nhóm HS vệ sinh sau tiết
học.
. Dung dịch Ca(OH)
2
làm quỳ tím hoá
xanh.
PTHH : CaO
(r)
+ H
2
O

thực hành hoặc về nhà.
*Nhóm HS phân công :
-Thu hồi hoá chất .
-Khử hoá chất độc, d.
-Rửa dụng cụ thí nghiệm.
C. Phần Kết luận
Qua giảng dạy thực nghiệm hai lớp trong năm học 2010-2011 và trong thời gian làm
đề tài này, tôi đã áp dụng và dạy cho cả khối 8 của trờng. Kết quả là những tiết học sau
học sinh không còn bỡ ngỡ nữa, thậm chí các em còn đề ra phơng án thí nghiệm phù
hợp đơn giản hơn. Trong lớp các em hăng say phát biểu xây dựng bài, nhiều HS yêu
thích bộ môn và luôn hoàn thành tốt yêu cầu của GV đề ra. Việc điều khiển của GV trên
lớp diễn ra nhẹ nhành hơn, nhng lại rất hiệu quả.
Kết quả khảo sát trên 2 lớp 8D và 8E mà tôi trực tiếp giảng dạy ở trờng THCS Thiệu
Dơng năm học 2010-2011 nh sau:
Kết quả đánh giá
Thành thạo Loại biết làm Loại cha biết làm
SL % SL % SL %
8D(28 HS) 9 32,1 17 60,7 2 7,2
8C (26HS) 8 30, 7 16 61,5 2 7, 8
12
Vậy qua kết quả bảng số liệu nh trên tôi nhận thấy việc giáo viên tìm tòi hớng dẫn
học sinh nắm vững kiến thức hoá học thông qua hớng dẫn học sinh Cách tiến hành và
quan sát thí nghiệm đem lại hiệu quả cao so với cách làm cũ là giáo viên thờng hay lo
sợ học sinh lúng túng trong các thao tác thí nghiệm, thờng lóng ngóng dễ làm đổ vỡ
dụng cụ thí nghiệm, hoá chất thuộc loại vật liệu tiêu hao nên tốn kém, vì vậy giáo viên
thờng biểu diễn thí nghiệm cho học sinh quan sát, tránh mất thời gian, tránh tốn kém
hoá chất, sợ thí nghiệm không thành công sẽ không đạt mục tiêu bài học. . . nên dẫn
đến kết quả khảo sát trớc khi hớng dẫn cho học sinh về kỹ năng thực hành hoá hoc nh
sau:
Kết quả đánh giá

1
3
3
5
12
Quý thy cụ v bn no ti SKKN ny hóy dnh thờm mt chỳt
thi gian c bi gii thiu sau ca tụi v hóy tri õn ngi ng ti liu ny bng
cỏch dựng Email v mó s ngi gii thiu ca tụi theo hng dn sau. Nú s mang
li li ớch cho chớnh thy cụ v cỏc bn, ng thi tri õn c vi ngi gii thiu
mỡnh:
Kớnh cho quý thy cụ v cỏc bn.
Li u tiờn cho phộp tụi c gi ti quý thy cụ v cỏc bn li chỳc tt p
nht. Khi thy cụ v cỏc bn c bi vit ny ngha l thy cụ v cỏc bn ó cú thiờn
hng lm kinh doanh
Ngh giỏo l mt ngh cao quý, c xó hi coi trng v tụn vinh. Tuy nhiờn, cú
l cng nh tụi thy rng ng lng ca mỡnh quỏ hn hp. Nu khụng phi mụn hc
chớnh, v nu khụng cú dy thờm, liu rng tin lng cú cho nhng nhu cu ca
thy cụ. Cũn cỏc bn sinh viờnvi bao nhiờu th phi trang tri, tin gia ỡnh gi, hay
i gia s kim tin thờm liu cú ?
Bn thõn tụi cng l mt giỏo viờn dy mụn Ng Vn. vỡ vy thy cụ s hiu tin
lng mi thỏng thu v s c bao nhiờu. Vy lm cỏch no kim thờm cho mỡnh
4, 5 triu mi thỏng ngoi tin lng.
Thc t tụi thy rng thi gian thy cụ v cỏc bn lt web trong mt ngy cng
tng i nhiu. Ngoi mc ớch kim tỡm thụng tin phc v chuyờn mụn, cỏc thy cụ
v cỏc bn cũn su tm, tỡm hiu thờm rt nhiu lnh vc khỏc. Vy ti sao chỳng ta
khụng b ra mi ngy 5 n 10 phỳt lt web kim cho mỡnh 4, 5 triu mi thỏng.
14
Điều này là có thể?. Thầy cô và các bạn hãy tin vào điều đó. Tất nhiên mọi thứ đều có
giá của nó. Để quý thầy cô và các bạn nhận được 4, 5 triệu mỗi tháng, cần đòi hỏi ở
thầy cô và các bạn sự kiên trì, chịu khó và biết sử dụng máy tính một chút. Vậy thực

Bước 1:
Nhập địa chỉ web: vào trình duyệt web( Dùng trình duyệt firefox,
không nên dùng trình duyệt explorer)
Giao diện như sau:
15

Để nhanh chóng quý thầy cô và các bạn có thể coppy đường linh sau:

( Thầy cô và các bạn chỉ điền thông tin của mình là được. Tuy nhiên, chức năng đăng
kí thành viên mới chỉ được mở vài lần trong ngày. Mục đích là để thầy cô và các bạn
tìm hiểu kĩ về công ty trước khi giới thiệu bạn bè )

Bước 2:
Click chuột vào mục Đăng kí, góc trên bên phải( có thể sẽ không có giao diện ở
bước 3 vì thời gian đăng kí không liên tục trong cả ngày, thầy cô và các bạn phải thật
kiên trì).
Bước 3:
Nếu có giao diện hiện ra. thầy cô khai báo các thông tin:
16
Thầy cô khai báo cụ thể các mục như sau:
+ Mail người giới thiệu( là mail của tôi, tôi đã là thành viên chính thức):

+ Mã số người giới thiệu( Nhập chính xác) : 00022077
Hoặc quý thầy cô và các bạn có thể coppy Link giới thiệu trực tiếp:
/>hrYmail=&hrID=22077

+ Địa chỉ mail: đây là địa chỉ mail của thầy cô và các bạn. Khai báo địa chỉ thật để còn
vào đó kích hoạt tài khoản nếu sai thầy cô và các bạn không thể là thành viên chính
thức.
+ Nhập lại địa chỉ mail:

- Xem 1 quảng cáo video: 10 điểm/giây. (có hơn 10 video quảng cáo, mỗi video trung
bình 1 phút)
- Đọc 1 tin quảng cáo: 10 điểm/giây. (hơn 5 tin quảng cáo)
_Trả lời 1 phiếu khảo sát.:100,000 điểm / 1 bài.
_Viết bài
Trong 1 ngày bạn chỉ cần dành ít nhất 5 phút xem quảng cáo, bạn có thể kiếm được:
10x60x5= 3000 điểm, như vậy bạn sẽ kiếm được 300đồng .
- Bạn giới thiệu 10 người bạn xem quảng cáo (gọi là Mức 1 của bạn), 10 người này
cũng dành 5 phút xem quảng cáo mỗi ngày, công ty cũng chi trả cho bạn
300đồng/người.ngày.
- Cũng tương tự như vậy 10 Mức 1 của bạn giới thiệu mỗi người 10 người thì bạn có
100 người (gọi là mức 2 của bạn), công ty cũng chi trả cho bạn 300đồng/người.ngày.
- Tương tự như vậy, công ty chi trả đến Mức 5 của bạn theo sơ đồ sau :
- Nếu bạn xây dựng đến Mức 1, bạn được 3.000đồng/ngày
→ 90.000 đồng/tháng.
- Nếu bạn xây dựng đến Mức 2, bạn được 30.000đồng/ngày
→ 900.000 đồng/tháng.
- Nếu bạn xây dựng đến Mức 3, bạn được 300.000đồng/ngày
→ 9.000.000 đồng/tháng.
- Nếu bạn xây dựng đến Mức 4, bạn được 3.000.000đồng/ngày
→ 90.000.000 đồng/tháng.
- Nếu bạn xây dựng đến Mức 5, bạn được 30.000.000đồng/ngày
→ 900.000.000 đồng/tháng.
Tuy nhiên thầy cô và các bạn không nên mơ đạt đến mức 5. Chỉ cần cố gắng để 1tháng
được 1=>10 triệu là quá ổn rồi.
18
Như vậy thầy cô và các bạn thấy satavina không cho không thầy cô và các bạn tiền
đúng không. Vậy hãy đăng kí và giới thiệu mạng lưới của mình ngay đi.
Lưu ý: Chỉ khi thầy cô và các bạn là thành viên chính thức thì thầy cô và các bạn mới
được phép giới thiệu người khác.