ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ÔNG THỊ MAI THƯƠNG TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÓM KHÔNG CHÍNH THỨC ĐẾN HÀNH VI BẠO
LỰC THỂ CHẤT TRONG HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
(Nghiên cứu trường hợp trường THPT Lê Viết Thuật,
thành phố Vinh, Nghệ An) Chuyên ngành : Xã hội học
Mã số : 60 31 30 LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH XÃ HỘI HỌC Người hướng dẫn khoa học : PGS.TS Phạm Văn Quyết
Hà Nội - 2012 2
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 8
1. Lý do lựa chọn đề tài: 7

1.3 Hệ khái niệm công cụ: 31
1.3.1. Nhóm xã hội: 31
1.3.2. Nhóm không chính thức: 32
1.3.3 Khái niệm bạo lực: 33
1.3.4. Học sinh THPT: 34
1.4. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu. 34 3
Chương 2: BẠO LỰC TRONG TRƯỜNG HỌC VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA
NHÓM HỌC SINH CÁ BIỆT CÓ HÀNH VI BẠO LỰC 37
2.1. Ý kiến của học sinh về tình hình bạo lực trong trường THPT Lê Viết
Thuật: 37
2.2. Sự phổ biến của các nhóm học sinh cá biệt trong trường THPT Lê
Viết Thuật: 39
2.3. Số lần thực hiện hành vi đánh nhau của các nhóm học sinh cá biệt
tham gia nghiên cứu 40
2.4. Ý kiến của học sinh về mối quan hệ giữa các nhóm học sinh cá biệt
có hành vi đánh nhau với bạn bè cùng lớp học. 41
2.5. Nhận diện chân dung xã hội của các nhóm học sinh cá biệt có hành
vi đánh nhau 43
2.5.1. Hoàn cảnh gia đình: 44
2.5.2. Đặc điểm về giới tính, năm học và số lượng các thành viên trong
nhóm học sinh có hành vi đánh nhau: 50
2.5.3. Đặc điểm ngoại hình và ngôn ngữ thường ngày của các nhóm
học sinh. 52
2.5.4. Đặc điểm về học lực và mức độ tham gia đoàn thể xã hội của
các nhóm học sinh cá biệt. 56
2.5.5. Những hoạt động thường ngày của các nhóm học sinh có hành
vi đánh nhau: 59

Trung học phổ thông

PVS
Phỏng vấn sâu

TLN
Thảo luận nhóm

TH
Trường hợp
5
DANH MỤC CÁC BẢNG
Tên và nội dung bảng
Trang
Bảng 2.1: Số lần đánh nhau kể từ khi bắt đầu vào bậc học THPT của các

64
Hộp 2.6 : Lý do và hình thức đánh nhau của các nhóm học sinh cá biệt đối
với học sinh khác trường
65

6
Hộp 2.7: Lý do nhóm học sinh sử dụng vũ khí khi đánh nhau
70
Hộp 3.1: Thời gian tham gia vào nhóm của các học sinh cá biệt
75
Hộp 3.2: Trích ghi chép của người nghiên cứu về sự kiện một thành viên
trong nhóm học sinh lớp 11 bị ốm.

78
Hộp 3.3: Áp lực của chuẩn mực, giá trị nhóm lên hành vi của cá nhân
80
Hộp 3.4: Sự chia sẻ tình cảm giữa các thành viên trong nhóm
92
Hộp 3.5: Lý do học sinh nam tham gia các nhóm cá biệt có hành vi đánh nhau
93

DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Tên và nội dung biểu đồ
Trang
Biểu đồ 2.1: Số lượng xảy ra các vụ đánh nhau của học sinh/tháng
32
Biểu đồ 2.2: Cơ cấu giới tính của nhóm học sinh cá biệt
33

DANH MỤC MÔ HÌNH

Bạo lực trong trường học là một phần của bạo lực trong lứa tuổi thanh thiếu
niên. Những người có hành vi bạo lực, đặc biệt là bạo lực thể chất trong lứa
tuổi này có thể sẽ hình thành sớm những hành vi sai trái và sẽ tiếp tục các hành
vi đó khi đến tuổi trưởng thành. Nó bao gồm một loạt các hành vi gây hấn với
người khác như tát, đấm, bắt nạt… thậm chí sử dụng cả vũ khí.
Ở Mỹ, có khoảng 38% các trường Công lập báo cáo với Cảnh sát có ít
nhất một sự cố bạo lực xảy ra ở trường trong khoảng thời gian từ năm 2005 –
2006 [17]. Một cuộc khảo sát quốc gia của Mỹ về tình hình Bạo lực học đường
từ lớp 9 đến 12 được thực hiện năm 2007 đã cho thấy những hành vi bạo lực
đáng nguy hại như: Có 5,9% học sinh mang vũ khí (ví dụ như dao, súng, gậy
gộc…) đến trường học trong 30 ngày trước khi có cuộc khảo sát; có 7,8% học
sinh đã từng bị đe dọa hoặc đã bị thương trong trường học trong suốt 12 tháng
trước khi diễn ra cuộc khảo sát; có 12,7% học sinh đánh nhau trong trường học
trong thời gian 12 tháng trước khi có cuộc khảo sát [15].
Ở Anh, trong năm 2007, trên toàn nước Anh đã xảy ra hơn 10.000 vụ
bạo lực học đường. Trong đó, số học sinh bị đưổi học vì có hành vi bạo lực
cũng gia tăng. Tính tổng cộng số học sinh dưới 16 tuổi bị đuổi học vì tấn công
bạn cùng trường là 65.390 vụ, tăng khoảng 2.720 vụ chỉ trong một năm [23].

8
Tại Đức, trung bình mỗi ngày các trường học ở nước này xảy ra khoảng
50 vụ gây gổ, buộc cảnh sát phải can thiệp. Năm 2008, có khoảng 60.000 học
sinh tham gia đánh nhau, tăng hơn 2.500 em so với năm trước [24].
Bạo lực trong học đường không chỉ phổ biến ở các nước phương Tây mà
hiện tượng này cũng bùng phát mạnh mẽ tại các trường học ở các nước Châu
Á, trong đó có Việt Nam.
Bộ GDĐT Việt Nam đã đưa ra con số thống kê từ đầu năm học 2009 –
2010 đến nay, cả nước đã xảy ra 1.598 vụ học sinh đánh nhau ở trong và ngoài
trường học. Các nhà trường đã xử lý kỷ luật khiển trách 881 học sinh, cảnh cáo
1.558 học sinh và buộc thôi học có thời hạn (3 ngày, 1 tuần, 1 năm học) tới

của các nhóm không chính thức đến hành vi bạo lực thể chất trong học sinh
Trung học phổ thông (Nghiên cứu trường hợp trường THPT Lê Viết Thuật,
thành phố Vinh, Nghệ An)”.
2. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu:
2.1. Ý nghĩa khoa học:
Trong nghiên cứu này, chúng tôi áp dụng một số lý thuyết cơ bản của
Xã hội học về Nhóm xã hội và vai trò các nhóm không chính thức đến quá
trình xã hội hóa cá nhân để lý giải ảnh hưởng của nhóm – mà cụ thể là sức ép
của nhóm đến hành vi bạo lực thể chất của học sinh Trung học phổ thông, góp
phần làm phong phú các hướng nghiên cứu về bạo lực học đường ở Việt Nam.
2.2. Ý nghĩa thực tiễn:
Trong nghiên cứu này, chúng tôi tìm hiểu sự ảnh hưởng của nhóm
không chính thức đến hành vi bạo lực của học sinh THPT, góp phần đưa ra
hướng tiếp cận phù hợp và thực tiễn đối với nhóm đối tượng này. Từ đó, giúp

10
cho các nhà quản lý giáo dục hình thành các giải pháp hiệu quả hơn để ngăn
chặn tình trạng bạo lực của học sinh trong trường học hiện nay.
3. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu:
3.1. Mục đích nghiên cứu:
Tìm hiểu sự tác động của nhóm không chính thức đến hành vi bạo lực
thể chất – hành vi đánh nhau của học sinh Trung học phổ thông thông qua việc
mô tả những đặc trưng nổi bật của nhóm và phương thức ảnh hưởng của nhóm.
3.2. Mục tiêu nghiên cứu:
- Nhận diện chân dung xã hội của các nhóm học sinh Trung học phổ
thông có hành vi đánh nhau.
- Tìm hiểu phương thức ảnh hưởng của nhóm không chính thức đến
hành vi bạo lực thể chất của học sinh Trung học phổ thông thông qua các chỉ
báo: Thời gian thành lập nhóm, chuẩn mực và giá trị nhóm, sự cố kết giữa các
thành viên trong nhóm, vai trò của thủ lĩnh nhóm, mối quan hệ liên nhóm.

5) Mối quan hệ liên nhóm ảnh hưởng đến hành vi đánh nhau của các
thành viên trong nhóm như thế nào?
6. Phương pháp nghiên cứu trường hợp:
Robert Yin cho rằng, sử dụng nghiên cứu trường hợp khi vấn đề nghiên
cứu cần xử lý câu hỏi “như thế nào và /hoặc tại sao”. Điều đó có nghĩa là
nghiên cứu trường hợp thường tìm kiếm một cách giải thích, như một thí
nghiệm có thể tìm kiếm được. Nghiên cứu trường hợp có thể là một sự khám

12
phá lớn, hoặc nó có thể mang tính mô tả. Ở đây, đối tượng và khách thể nghiên
cứu mang tính chất đặc thù là sự ảnh hưởng của nhóm học sinh đến hành vi
bạo lực thể chất của các thành viên tham gia nhóm, trong đó người nghiên cứu
cố gắng mô tả một cách cụ thể, chi tiết các đặc điểm xã hội của các nhóm này,
sự ảnh hưởng như thế nào và lý giải các hành vi đó.
Theo định nghĩa của Yin, nghiên cứu trường hợp là một nghiên cứu kinh
nghiệm, nghĩa là (1) “điều tra một hiện tượng đương thời trong đời sống thực
tế của nó; khi (2) những ranh giới hiện tượng và môi trường không rõ ràng; và
trong đó (3) sử dụng những nguồn chứng cứ đa dạng”. Nói cách khác, nghiên
cứu trường hợp khảo sát một hiện tượng đang diễn ra trong một bối cảnh của
đời sống thực tế của nó, sử dụng bất kỳ những chiến lược nghiên cứu nào cần
thiết để xử lý vấn đề. Trong nghiên cứu này, thông qua những lần tiếp xúc, nói
chuyện trực tiếp cũng như những lần tham dự các buổi gặp mặt của các thành
viên trong nhóm với tư cách là quan sát viên, người nghiên cứu hiểu rằng,
nghiên cứu trường hợp các nhóm học sinh có hành vi đánh nhau, không chỉ để
mô tả về các đặc điểm xã hội của các học sinh này, mà quan trọng hơn nữa là
phải lý giải được giữa các thành viên trong nhóm này có ảnh hưởng, tác động
lẫn nhau như thế nào? Những yếu tố xung quanh như môi trường trường học,
các mối quan hệ với bạn bè xung quanh… có ảnh hưởng như thế nào tới hành
vi đánh nhau của các nhóm học sinh?
Người nghiên cứu tiếp cận với 03 nhóm học sinh có hành vi đánh nhau

tâm lí e ngại và từ chối hợp tác của các em. Chúng tôi chỉ gặp gỡ Bí thư Đoàn
trường và Văn phòng Hành chính của trường THPT Lê Viết Thuật để lấy các
số liệu thống kê số lượng học sinh và các thông tin chung về tình hình dạy và
học của trường trong thời gian gần đây.

14
Chúng tôi có đề nghị Ban giám hiệu nhà trường cho phép được tham dự
05 buổi sinh hoạt lớp vào tiết cuối ngày thứ 7 hàng tuần và 05 tiết sinh hoạt 15
phút đầu giờ của 03 lớp 10E, 11F và 12G. Trong thời gian đó, người nghiên
cứu đã tiếp cận và làm quen với 03 học sinh được xem là trong nhóm học sinh
“cá biệt” ở trường. Ở lớp 10E có bạn tên Hải, lớp 11F có bạn tên Tuấn và bạn
Bình lớp 12G (tên thật và lớp học của các học sinh đã được thay đổi), cả 03 em
đều là thành viên của 03 nhóm khác nhau, và đều có hành vi đánh nhau nhiều
lần.
Khi tiếp xúc với các em, người nghiên cứu luôn giữ thái độ hòa nhã,
mềm mỏng và các em yêu cầu chúng tôi phải hứa sẽ đảm bảo bí mật về danh
tính cũng như không được trao đổi lại với cô giáo chủ nhiệm và Ban giám hiệu
nhà trường về những câu chuyện mà các em kể với chúng tôi. Sau khi giữa
người nghiên cứu và 03 em học sinh này có các buổi nói chuyện cởi mở với
nhau hơn thì chúng tôi có đưa ra đề xuất với các em là được tiếp cận với tất cả
các bạn khác trong nhóm. Lúc đầu các em không đồng ý, vì các em sợ chúng
tôi sẽ chụp ảnh hay đưa các bài phỏng vấn lên báo chí. Tuy nhiên, sau đó
chúng tôi đã giải thích cặn kẽ với các em về mục đích của nghiên cứu này, lúc
đó các em mới cảm thấy yên tâm và nhận lời giúp đỡ.
Để tiếp cận được với các nhóm học sinh này, người nghiên cứu đã đề
nghị với Hải, Tuấn và Bình sẽ gặp các nhóm bạn ở một quán nước dành cho
lứa tuổi học sinh trên địa bàn thành phố - thường là các quán ăn quà vặt hoặc
quán Trà sữa. Ngày đầu tiên chúng tôi tiếp xúc với nhóm của H vào chiều thứ
Bảy, sáng Chủ nhật hôm sau chúng tôi gặp gỡ nhóm của Q và chiều Chủ nhật
thì hẹn gặp nhóm của T. Rất may mắn cho chúng tôi, các buổi gặp đầu tiên với


16
Trong suốt hai tháng làm việc với các nhóm học sinh, chúng tôi lập một
kế hoạch gặp gỡ cụ thể với các em như sau:
Trong 02 tuần của tháng 9, chúng tôi tìm cách để làm quen với 03 học
sinh “cá biệt” thuộc 03 nhóm khác nhau của trường. Do ba nhóm học sinh này
đều học chính khóa buổi sáng, cho nên thời gian gặp gỡ chủ yếu của người
nghiên cứu với các em đều diễn ra vào các buổi chiều từ khoảng 15h đến 17h,
và buổi tối từ 20h đến 22h.
Những tuần tiếp theo, đối với nhóm học sinh lớp 10, chúng tôi thống
nhất lịch gặp mặt cố định là vào buổi chiều hoặc tối các ngày thứ Hai, thứ Tư
và thứ Bảy hàng tuần; đối với nhóm học sinh nam lớp 12, chúng tôi gặp mặt
các em vào buổi chiều thứ Ba, Chủ nhật và một vài buổi tối trong tuần. Riêng
đối với nhóm học sinh lớp 11, người nghiên cứu có nhiều điều kiện gặp gỡ các
em hơn do các em đều là nữ nên có những lúc chúng tôi có thể gặp gỡ các em
ngay tại nhà của một thành viên trong nhóm và cùng tham gia sinh hoạt với
các em. Mặc dù giữa người nghiên cứu và các nhóm học sinh này đã lên kế
hoạch gặp gỡ cụ thể nhưng do các em vẫn còn đang trong thời gian đi học ở
trường THPT nên các em phải tuân thủ theo đúng thời khóa biểu ở trường học,
vì thế cũng có những lần tiến độ làm việc của chúng tôi không theo đúng thời
gian đã đề ra. Tuy nhiên, chúng tôi cũng cố gắng có thêm nhiều thời gian để
tiếp xúc với các em hơn.
7. Phương pháp thu thập thông tin:
Hiện tượng bạo lực trong trường học không phải là một vấn đề mới
trong xã hội. Ở đề tài này, với góc độ tìm hiểu các học sinh là chủ thể gây ra
hành vi bạo lực với những đặc điểm tâm sinh lý chưa phát triển toàn diện nên
yêu cầu người nghiên cứu phải có phương pháp nghiên cứu phù hợp. Trong
nghiên cứu này, chúng tôi lựa chọn cách tiếp cận định tính là phương pháp

17

đầy đủ nhất.
Trong quá trình phỏng vấn, có những lần chúng tôi phải thực hiện từ hai
đến ba lần phỏng vấn đối với một học sinh bởi có những lý do khách quan tác
động đến buổi phỏng vấn cũng như do tính chất nhạy cảm của các câu hỏi liên
quan đến hoàn cảnh gia đình của các em khiến các em cảm thấy lo ngại khi trả
lời. Đồng thời, để tạo nên không gian thoải mái cho các buổi phỏng vấn, chúng
tôi thường chọn các không gian trò chuyện phù hợp với các học sinh. Đối với
các học sinh nam, chúng tôi hẹn các em ra các quán nước hay quán cà phê mà
các em thường ngồi, còn đối với học sinh nữ thì chúng tôi thường đến nhà các
em để nói chuyện.
Với tính chất nhạy cảm của đề tài nghiên cứu, khi chúng tôi hỏi các em
về số lần đánh nhau của các em từ khi vào học THPT và lý do tại sao đánh bạn
thì phần lớn các em đều rất ngại ngần khi trả lời. Các em có thái độ ngập
ngừng và lo lắng nên không dám trả lời đúng sự thật. Lúc đó người nghiên cứu
lại tiếp tục giải thích với các em về mục đích của cuộc nghiên cứu và hứa sẽ
giữ bí mật tên tuổi, các thông tin cá nhân thì các em mới tiếp tục hợp tác với
chúng tôi với thái độ cởi mở hơn.
Để đảm bảo nguyên tắc khuyết danh trong nghiên cứu, trong quá trình
phỏng vấn chúng tôi không đưa họ tên thật của các học sinh mà thay vào đó,
chúng tôi đổi tên và sử dụng những tên giả gán cho từng trường hợp phỏng
vấn. Do đó, tên của các học sinh trả lời phỏng vấn được trích dẫn và sử dụng
trong nghiên cứu này là tên giả.
19
7.2. Phương pháp quan sát tham dự và những khó khăn gặp phải.
Để thực hiện nghiên cứu này, chúng tôi thực hiện phương pháp quan sát
tham dự đối với các nhóm học sinh có hành vi bạo lực với tư cách là một quan
sát viên. Chúng tôi quan sát tất cả những động thái trong mỗi nhóm để tìm hiểu

luôn phải khẳng định với các em là sẽ đảm bảo giữ bí mật hoàn toàn các hoạt
động của các em để tạo sự tin tưởng ở các em.
7.3. Thảo luận nhóm tập trung:
Mỗi một nhóm học sinh, chúng tôi đều thực hiện các cuộc thảo luận nhóm để
trao đổi với các thành viên trong nhóm về vấn đề bạo lực học sinh hiện nay. Qua đó,
tìm hiểu mức độ gắn kết giữa các thành viên trong nhóm và mức độ ảnh hưởng của
các thành viên với nhau.
7.4. Trưng cầu ý kiến bằng bảng hỏi:
Trong nghiên cứu này, chúng tôi tiến hành trưng cầu ý kiến bằng bảng
hỏi đối với các học sinh đang học tại trường Trung học phổ thông Lê Viết
Thuật, thành phố Vinh. Nội dung bảng hỏi tập trung vào việc khảo sát về nhận
thức của các học sinh đang học tại trường THPT Lê Viết Thuật về tình trạng
học sinh đánh nhau tại trường học, đồng thời các em đánh giá về những đặc
điểm nổi bật của nhóm học sinh “cá biệt” đang học tại trường.
Phiếu trưng cầu ý kiến được phát cho học sinh từ ngày 03 tháng 9 đến
ngày 08 tháng 9 năm 2011. Số lượng phiếu phát ra là 300 phiếu. Cơ cấu mẫu
như sau:
- Theo giới: Nam: 50% Nữ: 50%
- Theo khối: Khối lớp 10, lớp 11 và lớp 12, mỗi khối chọn ngẫu nhiên 3
lớp, mỗi lớp phát phiếu hỏi cho 34 học sinh.

21
+ Khối lớp 10: phát bảng hỏi tại 3 lớp 10A, 10E và 10D
+ Khối lớp 11: phát bảng hỏi tại 3 lớp 11B, 11C và 11E
+ Khối lớp 12: phát bảng hỏi tại 3 lớp 12D, 12E và 12G
Cách thức phát phiếu điều tra của chúng tôi như sau: Chúng tôi lựa chọn
giờ sinh hoạt lớp vào tiết cuối của ngày thứ Bảy để phát phiếu điều tra, theo
nguyên tắc: cách 02 học sinh, chúng tôi phát 01 phiếu theo hướng tay trái của
điều tra viên. Chúng tôi chia làm 03 đợt phát phiếu điều tra. Đợt 1: phát phiếu
cho khối lớp 10; đợt 2: phát phiếu cho khối lớp 11; đợt 3: phát phiếu cho khối

Curwin và Mendler cũng đưa ra gợi ý rằng độ tuổi có nguy cơ cao nhất để bắt
đầu có những hành vi bạo lực nghiêm trọng là từ 15 đến 16 tuổi, và sau độ tuổi
17 thì những người tham gia vào những hành vi bạo lực này giảm xuống đáng
kể. Đây không chỉ là tỷ lệ những người trẻ tuổi là thủ phạm gây ra bạo lực mà
còn là tỷ lệ những người là nạn nhân của bạo lực. Một nghiên cứu khác cũng
cho rằng những người trẻ tuổi là nạn nhân của tội phạm bạo lực gấp 4,5 lần so
với những người trưởng thành (Elliot, Hamburg & Williams, 1998) [21].
Năm 2008, một nghiên cứu về “Bạo lực nữ sinh: Xu hướng và bối
cảnh” (Violence by Teenage: Trends and Context) ở Mỹ do J. Robert Flores
chủ biên cùng với các cộng sự thực hiện với sự tài trợ của Sở Tư pháp Hoa Kỳ
đã khắc họa một bức tranh tổng quát về hiện tượng bạo lực trong lứa tuổi
thanh thiếu niên của những học sinh nữ ở Mỹ. Trong đó, nghiên cứu này cũng
khẳng định rằng: Hiện tượng bắt nạt trong học đường có sự khác nhau về giới
tính. Học sinh nam có nhiều khả năng là thủ phạm và là nạn nhân của sự bắt
nạt trực tiếp, hoặc những hành vi bạo lực thể chất, hoặc là những ngôn từ hoặc
cử chỉ bạo lực. Ngược lại, học sinh nữ thường là thủ phạm và là nạn nhân của

23
những sự bắt nạt gián tiếp, hoặc những mối quan hệ mang tính gây hấn, chẳng
hạn như là việc loan truyền tin đồn. Thêm vào đó, học sinh nam thường xuyên
là thủ phạm gây ra các hành vi bắt nạt hơn, trong đó học sinh nữ là nạn nhân
(Olweus, 1993; Isernhagen Harris, 2003) [20].
Nghiên cứu của Bellon Jean-Pierre, Gardette Bertrand năm 2010 về
“Vai trò của sự đồng đẳng trong bạo lực học đường” đã chỉ ra những đặc điểm
cơ bản của hiện tượng bạo lực trong trường học như sau: Trước hết, sự bạo
hành trong học đường là khi những hành động tiêu cực được thực hiện một
cách lặp đi lặp lại trong một thời gian dài. Nó có thể làm cho cuộc sống của
nạn nhân trở nên khó chịu đơn giản là vì nạn nhân đó bị chế diễu tất cả các
ngày trong tuần và trong một thời gian rất dài.
Trong nghiên cứu của Bellon Jean-Pierre, Gardette Bertrand nói rõ: Đặc

vì chúng biết chúng đang làm đau nạn nhân của mình nên chúng lại tiếp tục lặp
đi lặp lại hành động đó.
Như vậy, những nghiên cứu về bạo lực học đường trên thế giới được
trình bày trên đây tập trung chủ yếu vào độ tuổi có nguy cơ cao nhất để bắt đầu
có những hành vi bạo lực nghiêm trọng; sự khác biệt giữa hành vi đánh nhau
của nữ sinh so với nam sinh; những đặc điểm cơ bản của bạo lực trong trường
học.
1.1.2. Ở Việt Nam:
Vấn đề bạo lực học đường cũng được nhiều nhà khoa học xã hội ở Việt
Nam quan tâm nghiên cứu trong nhiều năm trở lại đây.
Nghiên cứu của Lê Thị Hồng Thắm và Tô Gia Kiên với đề tài “Nguyên
nhân dẫn đến bạo lực học đường tại trường Trung học cơ sở Lê Lai, quận 8,
thành phố Hồ Chí Minh” năm 2009 đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu

25
định tính thăm dò được tiến hành trên các học sinh có hành vi bạo lực, thầy cô và
phụ huynh học sinh. Thông tin được thu thập qua các bảng hướng dẫn thảo luận
nhóm, phỏng vấn sâu và bảng câu hỏi tự điền. Các thảo luận nhóm và phỏng vấn
sâu được ghi chú, ghi âm và sau đó được giải băng. Kết quả cho thấy các học
sinh có hành vi bạo lực luôn muốn chứng tỏ mình. Ba mẹ các em thường la rầy,
đánh đập mỗi khi các em sai phạm và ba mẹ có thái độ xúi giục các em thực hiện
hành vi bạo lực khi bị người khác xúc phạm, anh chị thì không quan tâm đúng
cách đến các em. Nhà trường chưa tổ chức được chương trình phòng chống bạo
lực học đường và không đồng nhất trong cách xử lý các hành vi sai phạm của các
em, đôi khi nhà trường còn dùng hành vi bạo lực đối với các em. Khi gặp thầy
cô, đôi khi các em không chào vì một số nguyên nhân nào đó. Từ đó, các tác giả
đưa ra kết luận các học sinh thực hiện hành vi bạo lực luôn muốn chứng tỏ mình.
Anh chị quan tâm đến em mình không đúng cách, phụ huynh và nhà trường còn
dùng bạo lực đối với các em, bên cạnh đó phụ huynh còn xúi giục các em thực
hiện hành vi bạo lực khi có người xúc phạm.