MUC
LUC
Trang
Muc
liie
1
Nhiing
ky
hieu
va ehii
vièt
tat
trong
luan àn
3
MÒDÀU
4
PHAN THÙ NHAT
:
TÓNG QUAN TÀI LIÉU
7
LI.
Anh
huóng
cùa tu
trudng
lén
boat dpng sinh
ly 7
1.1.1.
Tàedung

so
phUdng
phàp va
thòng
so
vat
lieu
21
1.3.1.
PhUdngphàp
22
1.3.2.
Thòng
so
vàt
lieu
tu
25
1.4. Mot
so
quan diém nghién
ciiu tu
trudng trong
y -
sinh
hpc 30
1.4.1. Quan
diémcàmnhàn tùuudng
31
1.4.2.

42
2.1.
Dòi
tudng
nghién cuu
42
2.2.
PhUdng phàp nghién cuu
47
2.2.1.
Ky
Ihuat
tao tàc nhàn
ttf
47
2.2.2. PhUdng phàp xàc dinh
càc chi
tiéu nghién cuu 48
2.2.3.
PhUdng phàp xù iy
so
lieu 57
PHAN
THÙ
BA
:
KET QUA VÀ BÀN LUÀN 60
3.1.
Anh huóng
tir

trudng 75
3.1.2.3.
Su
thay dòi
sUcbènhóng cau
duói tàc dung cua
tir
trudng 87
3.1.3.
Anh huóng cùa
tiif
trudng lén boat dpng cùa tim 91
3.1.3.1.
Anh huóng
cùa tu
trudng lén
khànàng
co bop
cùa
tim 92
3.1.3.2 Anh huóng
tu
trudng lén
h$
thòng din truyèn trong tim 98
3.1.4. Su thay dòi trpng
lUdng c<5
the duói
tàc
dung cùa

TAl UÉU
THAM
KHAO 121
PHULUC
133
NHONG
KY
HIÉU
VÀ
CHCf VIÉT
TÀT TRONG LUÀN ÀN
t°C
Nhièt
dò mòi trUdng
Thdi
gian
Véc
td
càm
ùng
tu
Moment
tir
Moment
He so nhót
Phàp tuyén
Khòi
lUdng
riéng
Nòng dò dung

Bàc - Nam
càu
Chi
so màu (hòng càu. bach
càu.
hemoglobin)
Huóng
tu
do dòng dien theo chiéu thuan
va
nghich
Ddn
^i tu
trudng (Gauss,
Ddn vi dò nhót
(P^is?)
Òng day. khung day
Tesla,
Oextect)
t
B
Pm
xM
TI
n
P
[C]
Q
K
R

nò.
Song nguòn góc va bàn chat nam
chàm.
tinh chat trudng
tu
sinh vàt, sinh
hpe cùa
tir
trudng radi dUdc
giài
thich càch day khòng
làu
nhò su phàt trién cùa
khoa
hpc,
ma
trong dò
Tu hpc va
Vat lieu
tu co
vai trò khòng kém phàn quan
trpng [6, 10,61,67.79,93].
Tir tinh cùa càc
chat
hien
hthi
trong cà the giói
vi
mò
làn

ve
chù de "Anh
huòng
cùa
tu
trudng lén he thòng
sinh
vàt"
[135]
dà dua ra bang chung ve
su
anh huóng cùa
tu
trUdng lén sinh
vat.
Dò
là
co
so làm song
day Unh
virc Ttì smh
cùa thè giói.
Thàng 10 - 1980 tai
Vilep (Lién
xò
cu)
tó chùc bòi thào: "Ùng dung
tu
trudng trong Y
hpc".

eie
dòi tUdng y sinh hpc
chua
nhiéu
va
chUa
co
còng trinh nghién ciru nao de
cap dén sU anh huóng cùa tir truòng lén càc
chi
tiéu sinh ly ngudi
cùng nhu
dpng
vaL
Xuat
phàt
tu tinh
hình
va
yéu càu trèn, cung nhu
de tim
hiéu bàn
chat,
hieu
qua tàc dung cùa tir trudng mot càch
co
ed
so
khoa hpc
ve

ed so
cho viéc giài thich càc két qua ghi nhàn dUdc cùng nhu
tim iiiéu ve
phUdng phàp tri lieu mói.
Chùng tòi dà
su
dung càc nguòn
tu
tàc dpng lén càc té bào. tò chùc song de
tim
hiéu tàc dung cùa chùng lén càu
tnic,
hình thài té bào mò màu. he thòng
huyél
dòng; xàc dinh su anh huóng cùa tir trudng lén
iioat
dpng
tim mot so
dpng
vài
màu nóng
va
màu ianh. Thàm dò ed bàn hien tudng Tir
sinh,
góp phàn làm
re
bàn chat tàc dung cùa tir trudng lén ed thè song
de co thè
ùng dung cho viec
chù'a

tàc dpng lén càc
ed
quan, tò chùc
song
de
tim
hiéu
ve
he
thòng dàn truyèn uong tim dpng vàt thi ngbiem.
- Mot diém mói
nùa
là
luin
àn dà trinh
bay so
lieu
ihirc
nghiém
ve
su tàc
dung cùa
tu
tnrdng dòi vói té bào, màng sinh hpc qua viec phàn tich càu trùc
va
hình thài.
- Còng trinh néu lén mot
so
già thuyèt
de

virc:
tinh chat
die thù
cùa
or trudng
va
anh huóng cùa nguòn tàc nhàn
lén
he thòng
sinh
vàt.
- Càc két qua nghién cùu trong luan àn trén
eie
dòi tUdng sinh vàt khàc
nhau là nhùng chùng
cu
ró ràng
ve
tàc dung cùa
tu
tnrdng khòng dòi
va
kich thich
tu xung
co ^nh
huóng nhàt dinh lén dòng
vài va
ngudi. Do
dò
co

va de
ra phUdng huóng nghién cùu
de
theo kip sU phàt trién cùa nUÓc
ngoài.
-
Tu
sinh hpc là mot ngành mói
dira ^ào
su
ich Idi
tir tinh sinh hpc dac thù.
dUdc
xem nhu là
mot ITnh \ixc
khoa hoc dpc
lap,
phàt
mèn
nhanh chóng
nhd
vào
càc thièt
bi,
ky thuàt hien dai, do dò càn hiéu biét
de
dàu
ni
phàt trién.
Còng trinh dUdc

trudng lén ed thè dpng vat
va
ngay cà lén ngudi. Tu tnrdng
co
tàc dung làm
tha
doi boat dpng sinh ly da
du<?e
nhiéu nhà nghién ciru
che
thay
(Erenkin,
Bilefen
tu
dàu thè ky XX. Vien Pecmd (Lién xò) xem tàc dung sinh ly là yéu tò
co
bàn
d
thàm dò, giài thich ành huóng sinh hpc cùa tir
trUÒng.
Theo Jacobson
JI.
(1991)
va
Behari L (1991)
thi
tinh
chat
Vat ly dac tnm
cua tu

cùa vi khuàn
tu
hoà duói tàc dung cùa
tu
trudng. Theo tàc già "nguyén nhàn
de
huóng chuyén dòng là do
co
su hien dien cùa
chat
sàt
tu
trong vi khuàn" [70,
71
Keeton
va Bernard Greenberg dà khào sàt tinh nhay càm
tu irUdng
trèn càc
loì
chim,
con
trùng duói tàc
diing cùa
càc trudng
tir
tinh vói tan
so thàp
[101,
103].
Tàc dung cùa

che càm thii co
thè tién trién mot càch dpc lap, khòng phu thupc vào bò phàn
va
khòng lién quan vói chùng loai phàt sinh.
Càc còng trinh
tièp
theo cùa Tién si Asher R. Sheppard dà cho thày tàc
diing
cùa tir trudng vói cudng dò khàc nhau (200 G, 4 KG. 20 KG - 90 KG), Viec
nghién cùu thàm dò cùa Beischer (cudng dò 1 G) chùng tò
tu
tnrdng dà ành
huòng dén thành phàn màu. thay dòi càc boat dòng sinh ly bình thudng. cùng nhu
qua trinh tàng truòng
[65,
123,
131].
Huóng nghién cùu khàc dà phàt hien ra ành huòng cùa
tu
trudng lén
qua
trinh thuc bào.
So lUdng
bach càu cùa màu chuòt thi nghiém cùng
ihay
dòi khi
co
tàc dung
tu
trudng (200 G) vói thdi gian kéo

thi
nghiém. Mot
so
tàc
2ià
khàc
(Bamothy) cùng thày
bién tUdng
giàm càc té bào bacb càu. Ngoài màu ra or
truòng
con
anh
hiròng
FÓÌ
qua
trinh sinh tnrdng va phat
tnén
cùa
co
thè
[121,122].
Ve
vàn
de
này tòn tai nhiéu quan diém khàc nhau.
Ngudi ra dà cho rhày [69] néu dem
cu
trudng tàc dòng lién
tiic
trong vòng 15

dành già càc
chi
tiéu sinh
ly
[13,132].
Pelts.
Garcia^Daveydov
dà cho thày
tu
trudng co ành huòng dén màu va he thòng
man
hoàn.
Vi
vay co
thè
su dung trong diéu tri tim mach, phòng chòng dòng tac mach màu, tàng
tuàn
hoàn, tàng
sue de kbàng tir
nhién [5, 391. Két
qua
nghién cùu
aèn
càc benh
nhàn co ròi
loan
nhip tim, (Ivanop VS. 1990, Kizilova,
Bacile
M. 1993) cho thày:
duói tàc dung cua tu tnrdng nhip tim co bién dòi ró rét. Ngay ca cac

tu
tnrdng
lén té bào. Ngudi ta dà cho thày (Becker RO. 1963,
1987.
1990)
co
y
nghla va
tàm quan trpng dòi vói thè giói vi mò. Nò
co
tàc dòng nhiéu màt dén
sU
phàt trién
cùa con
ngudi,
he thòng sinh
vàL Bòi
vay nhiéu
dir
àn. còng trinh nghién cùu dà
duac
trién khai ó càc mùc dò phàn tu va té bào
[110.
111].
TS.Mahlum d trung tàm
Battelle-Pacific Northwest-Wasliington
là ngudi
theo dòi ành
hUdug
cùa

dua vào su thay dòi thành phàn ion qua màng té bào
de
dành già boat dpng cùa
càc thu quan duói tàc dòng cùa
tu
tnrdng [58].
10
Cd quan càm nhàn trudng
tu co
càu tao
va
tòn tai d càc vi
ui
khàc nhau. Càc
nhà ly sinh dà phàt hien ra càc vi tinh thè Magnet uong mò trén dàu cua mot
so
loài
chim (Lindauer. Martin.
WiHiam
T.Keeton) [107, 108].
Con
d mot
so
giòng
cà
duòi,
cà
me va dC ag
vàt
co

còng su
(1970)
dà nghién cùu
tàc dòng
tu
tnrdng lén càc phàn
tu
càm quang
duoc
tàch chièt tir vòng mac ècb.
Ho cho thày ràng duói tàc dung
tu
dà xày ra hien tudng tài phàn cUc cùa mot
so
he thòng
de
tao nèn su bàt dàng huóng. Dò
lón
cua su bàt dàng huóng dòi vói
phàn
tu rodopxin
khoàng
3.10^
con
dòi vói phàn
tur
phospholipit -
1.10'\
Theo
Chabre. Becker

qua
trìnb quang
hdp ò là spinach. Dòi vói càc dung dich
co
thè
^lai ibich
tàc dung
"tu"
qua tinh
chat bàt dàng
hifóng
thuàn
va
kbàng rù tòn
tai
ngay
^rong
càc nbóm phàn
tu dUdc
dinh buóng trén màng. Do dò viéc xàc dinh ành huóng cùa
tu
tnrdng
tinh
cùng
dua vào su dinh huóng này thè bién qua khà nàng
man
càm
/à
do khàng
tu

ludns
khà
nàns
trao dòi chat, theo dòi cac dac
tinh
co dan va dan bòi cua mang té
bào [78]. Nhà bàc hpc nguòi My khàc
(Lufkin
R. 1988) dà ngbién cùu
ve
su
phii
thupc
ihòna lUdnsz
lù.
mòi lién quan cua nò vói sU thay dòi
ve
mal hoà hpc. Tai
nhùns dpnc
mach càc dung dich vàn chuyén vói
lòc
dò khàc nhau tuy
ihuòc vào
buóng tàc dòng cùa
tu
tnrdng.
Tu
do xuàt bién khài niem huóng
tu
uong ngbién

ciru
trèn màng té bào
ve
boat dòng cùa
Spirostomum (xoan khuàn) cho thày
co
su giàm tv
le
enzyme. càc ion
Ca"
vàn
chuyén ra khói bào nidng do màng co dàn duói ành huóng cua
uirong
tu [89. 90].
Tiép theo là nhùng nghién cùu
ve
he thòng kiém soàt enzyme tién hành in vivo
ngay trén té bào tuy xudng cùa lo chuòt thi nghiém duói tàc dòng cùa
uir
truòng
(Feinendegen
LF Muhlensiipen H.) [2, 91]. Khàc vói càc còng trinh trén.
Ba.siie.
Massasi.
Del
Gratu.
Romani
Gl.(1993)
dà ngbién cùu toc do dòng chày duói
dang huyét dpng mò phòng,

(Goergetown
-Washington),
khào sàt ành buóng
tu
trudng manh lén chùc nàng
cùa té bào qua bién dòi bình thài. khà nàng tòng hdp hemoglobin trong té bào khi
màc bénh màu trang. Trong
uuòng
hdp này té bào
co
thè khòng càm ùng vói
Butyratc duói tàc dung
tu
tnrdng (40 KG)
tai
4'K.
Càc tac già khac
lai
nghién
ciru
bién dòi d nhàn té bào [65, 117.
118,
126].
12
Theo
Enienne
(tai Massachusetts)
qua
trinh ùe
che ò

Hành tinh chùng ta dUdc bao phù bòi
tu
tnrdng
co dudng sue
dang
xoày
Archimede. Tnrdng
tu
giùa càc hành tinh
co
càc cudng dò
ed
5.10^Oe.
Nàm 1900 nhà bàc hpc Anh
Gilben
V. dua ra già thuyét:
"Trai
dàt là
mp(
qua càu
ohiém tu
dóng nhàt, nguòn gòc
va
dac
dicm ohiéra tu
cùa
trai
dat nàm
chinh trong bàn thàn nò". Zeeman ià
mot tronc nhùne

ni
trudng
trai
dàt
chi
co
già tn trung bình khoàng 0,5Oe,
nhuiig nò
dòng
vai uo
quan trpng dòi vói
nhiéu
qua
trinh song. Con ngUÒi càm nhàn thày tnrdng dia
tu
tu nhién
it
nhiéu
co
anh huóng dén
sue
kboe hoàc
gay
ra tàc dung Ichàc
Ica ed
thè sinh
vdL Tu tnróng
trai
dàt là
mot

co
lién quan
uuc
tièp
vOi nìiùng
thay
13
dèi tu
trudng cùa
trai
dàt [30]. Càc còng trinh nghién cùu tiép theo cùa Wever
da
cho thày vai trò dièu hoà nhip sinh hpe cùa ngudi
va
dòng vàt thUc nghiém
duo]
tàc dpng cùa tnrdng dia
tu.
Theo òng
nò
ành
hUdng
lén trang thài sinh ly bình
thudng.
Con
càc nhà sinh ly hpc khàc, khi ngbién cùu
u-én
ca
thè
song,

dà xàc lap mòi tUdng quan giùa tan
so
nhip tim
va
càc yéu tò cùa
dia
tu
trudng. Theo tàc già, nguyén nhàn chinh d day là do su thay dòi huóng cùa
vectd
tu
trudng
urài
dàt [39]. Két
qua
nghién cùu cua Kolodchenko qua
tbeu
dòi
tim
va
huyét àp ó
nhùug
nguói trén 60 tuoi, dà cho thày vào nhùng thói diém xày
ra
'T)ào
tu'*
(
tu
truòng
trai
dàt thay dòi dot ngpt

[38].
Dia
tu
truòng
co
ành buóng lón dén sinh vàt nhu vay, cho nèn ngày nay dà
hình thành
mot
chuyén ngành mòi ngbién cùu ành buóng cùa nhàn tò dia vàt
K
này tói Cd thè song gpi là dia
tu
sinh hpc (Geomagnetobiology).
Nhiéu tac dpng khac cua tu trUdng
trai
dàt nói riéng va
tu
trUÒng nói chung
ành buóng lén dòi song con nguói. làm thay dòi
mot
so dac tinh sinh hpc
cùni;
chua dUdc khàm phà hèt.
14
1^.
ÙNG DUNG
CÙA TU
TRÙCJNG
TRONG Y HOC
1^.1.

dung trong diéu tn. Theo Oxford, magnet
con
co
nghla là
"
vat
co
sue
hip
din manh"
[11,
34,
48].
Mot sé tac già cho ràng, dà ni
dUdc
dùng rpng rài
Urong
chùa bénh
it
nbàt
tu
2000 nàm
tnróc
còng nguyén. Vào dàu
ihé
ky 17, Gilben làn dàu
tién
dà vièt
ve
càch chùa bénh

de
mói
dUdc
dàt ra nhu : tinh
chat
sinh hoc cùa tu
uiròng,
tàc dung
uruóng
tu
trèn
sinh
vài,
tu trUdng y hpc nhu
thè
nào'^
[135].
Sau hòi thào dàu tién
ve
"ùng dung
tu
truòng
urong
Y hpc" tai Vitep (1980),
vào nàm 1982. Vièn bàn làm y hpc
Lién
xò dà ra thòng bào huóng dàn tién hành
càc nghién cùu khoa hpc
ve
tu

Tu
day xuàt hien càch tri liéu mói: lieu phàp
tu
[13. 48. 63].
Trong tri liéu ngudi
Xa.
thudng su dung hai loai nam chàm. Dò là nam chàm
nhàn tao
va
nam chàm tu nhién (sàt
tu).
Sàt
tu
bav nam chàm nr nhién là
loai
vàt
15
liéu co
tu tinh
manh. Ferit là tén gpi chung cho nhùng chat bàn dàn sàt
tu.
Vi
vày
co nhiéu tàc già dua vào tinh
chat
tUdng tàc
tu
này
de
ùng dung cho tri

su
dung nam chàm
de
chùa dau ràng (1763). Hdn 200 nàm sau
Tambiep va Kane dùng nam chàm chùa viém mùi di ùng xuàt
tiét.
Duói tàc dung
cùa nam chàm hien tUdng giàm
tièt
dich xày ra nhanh hdn so vói càc phUdng
phàp khàc. Khabirova (1977) dùng nam chàm
va tu
truòng xoay chiéu tàn so thàp
de
diéu tri 86 tnróng hdp gay xUdng chi duói, òng nhàn xét: "canxi
xUdng
phàt
trién tòt
va
thdi gian lién nhanh hdn 1 - 2 tuàn,
giam lu
dich
irung
khóp so vói
nhóra khòng dùng
tu".
Bàc si Vaxiliep (1972-1976) cùng diéu
ui
85 ca
va

^'ói
quan
nièm
chùa tri truyèn
thòng, Giào su Jean -
(alaude Baron
(Phàp-
19^5) thUdng
Jùn*:
miéng nam chàm
nhò
de
chùa tri càc triéu chùng dau nào
giùa bang
càch dàt sàt nò vào thài dudng
nguói benh ngay chó
ca
nhày. Òng làp luàn ràng:
"
He
"ù
tnróng bao quanb trai
dàt
luòn co
ành buóng nhàt dinh
dòi
vói con ngudi. vàn
de
là phài
ioièt

tnróng hdp tri bénh tUdng tu khàc cùng dat ket qua
cao.
Do dò ngày nay, cùng vói nèn y hpc tién tién, phUdng phàp chùa tri bang
tu
trudng khòng nhùng vàn tòn tai
ma con
dUdc phàt
Uién
ùiém.
Nhùng hien
tudng
chua giài thich ró ràng dUde ed
che
tàc dung, thuòng dUdc y hpc phUdng Tày gpi
là
càc
"khìa
canh nghich thudng" [14, 25].
Nam chàm nhàn tao:
-
Tu
trudng khòng dòi bao gòm nam chàm tu nhién va nam chàm nhàn tao
co
rù tinh bàt nguòn
tu
bàn
chat
cùa càc dien
tu
trong nguyén

sue de
khàng [65,100,128].
Két qua chùa tri cho thày huyét àp cùa
64^
benh nhàn nói trén ha xuòng
mùc bình thudng.
Tu
két
qua
thu
duqc.
tàc già dua ra nhàn xét:
"Tu
tri lieu chuàn
hoà càc
chi
tiéu bi ròi loan, trong khi khòng ành huòng tói càc
chi
tiéu bình
*hudng"
[40].
Con
Kizilova NN. (1993) dua ra nhàn
xéi tu
kinh nghiém bàn thàn
trong viec
su
dung
loai lù uudng
liéu

nànii
17
phuc hòi vàn dòng chi duói khà hdn, bién chùng
giàm
[13, 41]. Philippe
( 1988 )
dùng
tu
truòng chùa tri chàn thUdng tai bénh vien Ren Dubos Pontoise (Phàp) cho
thày dén 80% benh nhàn dat két qua tòt [29].
Ngày nay ngUÒi ta dua ra nhiéu chùng
cu
ve tàc dung
tu
tinh trong viec chùa
nhiéu chùng bénh
hièm
nghèo khàc. Theo Quàch Lap Vàn (Trung
quòc)
thi do té
bào thiéu
tu tinh
nén
bj
chét di. Màu
ìt tu tinh
sé luu thòng ciing kém nhanh. Tàc
già phàt bién thày mùc
tu
tinh trong nuóc mày thành phò thàp so vói thién nhién,

de su
dung nuóc
dUdc tu
hoà
co
tàc dung nàng cao
sue khoè va
chùa
mot so
bénh [13, 141].
-
TU
trudng bién doi : nhd co càc tinh chat riéng, càc
iTU
diém nhU
su
dung
ddn giàn, khòng can
thiép
tnrc
tièp,
khòng
gay
nguy
hai
nèn
tu uruòng
dà dUdc
ùng dung rpng rài trong y hoc. Ngudi ta dà dùng nò theo nhiéu càch nhàm phuc
vu cho nhiéu chuyén khoa khàc nhau

két qua tòt hdn
phUdng phàp khàc.
Con
Deaneva (1976) theo dòi tàc dung cùa
tu
tnrdng trén
benh nhàn thàn kinh ngoai vi. Òng rùt ra két luan:
"
dien
tu
tnrdng tàn
so
thàp
co
ành
hUdng*té^»^fig-diéU'tó-vtóra^xe day
thàn kinh
vùns
tbat
lime ".
Yukop dà
su
18
dung dién
tu
trudng tin
so
thàp dièu tri cho bénh nhàn
thiéu
nàng tuàn hoàn ngoai

[138].
Viéc
su
dung càc loai vàt liéu
tu
trong diéu tri,
co thè
tién hành dpc lap hoàc
phòi hdp.
VI
vày, nhiéu tàc già
su
dung két
hòp
nò vói càc tàc nhàn vat ly hoàc
hoà hpc khàc de dat két qua diéu tri tòt hdn. Mpt vàn
de
càn quan tàm khi su dung
tu
tnróng là huóng tàc dung. Vante (Wante
1976)
dùng
fu
trudng cùng
phudng
phàp trèn
de
chùa viém tuy càp. Òng thày hieu qua khà ró ret nhu giàm dau
nhanh, bdt
non,

quan he gàn bó vói mòi tnrdng
ngoài. Do dò càc
he
thòng sinh vàt iuòn luòn
chiù lac
uòug
ctia
càc yéu tò
ni^oai
mòi.
Bàt ky mot tàc nhàn nào dò tàc dòng vào mòi truòng déu ành buóng lén con
ngudi
va
mpi sinh vàt. Bièu bién ró rèt do nò
gay
ra là su thay dòi càc
chi
tiéu
sinh ly co thè dàn dén nhiéu
tinh uang
benh ly khàc nhau [1, 37, 97].
Theo W.Beier
thi
tàc dung sinh ly cùa dòng dién bièu hien
ó
nhiéu mùc dò
Ichàc nhau. Nò phu thupc vào cUdng dò, thdi gian kéo dai cùa kich thich. Tàc
dung kìch
thich
dUdc dac

de tu
chùng".
Garcia
va
Madronero
\
1986) dà cho thày thuc nghiém tàc dpng
tu bang
xung ngàt
quàng vói tàn sé 250 KHz trèn càc màu
xUdng
ròi
va
trén dòng vàt. Hp dua ra két
luàn ràng
tu uudng
cbùa dUdc bòi chùng ròng xudng do tò chùc xUdng
co
khà
nàng tài sinh duói tàc dòng cùa kich thich [5].
Tu
nàm
1978,
Hoa ky dà thùa nhàn chinh thòng khi cho phép
su
dung càc
thièt bi dién or tnróng xung trong chàn thUdng chinh hinh.
Ba^sette (1989)
làm ró
thèm ve

ve
xUdng
bang
xung
tùPMFboàc
PEMF [138,142].
Dirói
tàc nhàn kich thich dien xung trèn ca hay
Lbàn
kinh, xuàt hien cac
phàn ùng tai chò hay
lan
truyèn. Su bién dòi này dUdc bièu dién duói dang càc
duóng cong trong phUdng trinh
ve tUdng
quan giùa
cuóng
dò
(I),
thdi gian
it^) va
ngudng
kich thich (b) là:
l = (aytj + b
(1)
Dien
tu
san sinh ra
tu
trudng va momen

phàp cày dien cuc
de
kich thich tai smh my
song.
Sau dò Politis M. (1988) thù nghiém kich thich tài sinh
day
thàn kinh hòng bi càt
ngang
vàdudc giù Ianh
[16,
40.
66].
Nliiéu
nhà khoa hpe càn
cu
vào thuc nghiém trong càc nghién cùu
tu
sinh
cùng thùa nhàn là
tu
tnrdng
co
càc tàc dung :
* Tàc dòng dièu chinh vi
man
hoàn dia
pbUdng,
tàng dàn hòi thành mach.
* Anh buóng dén dàn
uuyén

xàc dinh
qua
trinh sao chép ADN. tòng hdp hemoglobin, boat
boa
té bào lympbo [89. 90,
117].
Tàc dung kich thich cùa
inròng lù
r^i'
thuòc
vào càc thòng
so
vàt ly dac
trung nhu cuòng dò, tàn so, dang tnróng xung
ma co
thè làm xuàt
hièn
nhùng
dàp ùng khàc nhau. Theo Jacobson
( 1991 )
ngoài tàc dung
phiic
hòi boat
linh
enzyme, giàm dau do
giàm chat
trung gian gay viém (HisLamine, Protaglandin, )
va ùe che càc sai thàn kinh dàn
uoivén
càm

dòng cùa ion khi
co
kich
ùiich
nhàm tao ra càc phàn xa.
Ngày nay nhiéu nhà nghién cùu dà dùng tàc nhàn
tu
bién dòi hay xung
tnrdng làm nguòn kich
thich
gpi chung là càc kich thich
tu.
ThUdng dudc
su
dung
nhièu hdn cà là loai PMS
(kich
thich
rxt
xung) hay MS 'kich thich
tùì
[9. 72.
7Q,
142].
Cox
CF.,Brewer
LJ.,Jacman
CE.fUSA
1993) dà dùng càc kich thich PMS
vói tàn so 50

déu
xuàt phàt
tu
ca
so
khoa hpc
ve
bàn
chat
dièn -
ni
cùa
sir
song,
tinh chat sinh hpc
cùa or tnrdng
[74.81.106].
1.3. MOT SO
PHìjCfNG
PHÀP VÀ THÒNG SO VÀT LIEU
Càc thi nghiém ly sinh tién hành trén bé thòng sinh vat
de
xàc dinh anh
liUÓng cùa or trudng déu dUdc bièu
thi
duói dang nhùng phàn ùng cùa ca thè. De
nghién cùu vàn
de
này trong y sinh hpc
thirdng

co
nghla là dàt "nguòn
tu"
tnrc tièp trèn chò
càn khào sàt PhUdng phàp này
dUde
dùng nhièu,
va
dén nay vàn thày
co
hiéu
quL
Nò
co
tàc dung dac bièt trong diéu tn càc chùng
giàm
dau. phù né, càc vét
thUdng da thit, viém loét
Trong y hpc
PhUdng
Dòng,
phUdng
phàp tnrc tiép là dùng
tu
truòng kìch
thich càc huyét cùa bé kinh lac
de
chùa benh [
9.
51 J. Thièt bi

giàn
tièp
là
sU tàc
diing
cùa tnróng rù lén dòi
tUdns
nghién cùu bang càch thòng qua mot
chat
trung gian.
Tu
tnróng tàc dung lén mòi
trudng, vàt liéu trung gian nào dò giòng nhu su
ni
hoà càc
chat
hoàc cho càc vàt
nhiém
tu.
Sau dò dua càc
san
phàm khòng dpc
tiai
này vào
dòi
tUdng khào sat
hoae vào ca
thè
nguói. Dò là càc dUdc phàm dà nhiém
tu

San phàm trung gian
co
thè ó càc dang khàc nhau
vi
su
tu boa
càc
chat dUdc
tién hành theo nhièu càch. 0 Trung quòc,
de su
dung nuóc
tu
hoà chùa benh
ngudi ta thudng dùng "eòe
tu
tinh"
do nhà mày
(2àp
Nbi Tàn san xuàt. Quàch
Làf
Vàn cho
rane
: ' Néu
uòng
nUÓc này
mot
càch thuòng xuyén sé tri dUdc càc
chùng benh nhu sòi
bang
quang, xd cùng dòng mach, cao huyét àp

con
nhièu pbUdng phàp khàc. Co tàc già gpi tén
cut
phUdng phàp nghién cùu tuy theo y nghia tàc dung.
Khi khào sàt tinh co dan cùa màng té bào duói tàc dpng
tu
bang càch xàc
dinh tinh nhót dòng hpc, noi ma sàt, dinh
lUdng
dòng chày Cheng Ly gpi dò
1^
"phudng
phàp Ly smh" [78].
Cac
thi
nghiém khàc ngbién cùu su thay dòi hoà bpc cùa dpng mach,
bàn£
càch xàc dinh
mot so diòng so
Hoà-Ly duói tàc dòng
tu (LulTdn
R. 1988)
[113]
NgUÒi
ta
con
ngbién cùu huyét dpng qua toc dò dòng chày dUdc "dành dàu
tu"
e
càc dang dung dich muòi uu trUdng trong he thòng huyét dòng mò phòng

de
tri bénh.
Robert Rand (Hoa ky
-
1983) dà cày vièn nam chàm rat nhò vào khòi u dUdc làm
nóng bang
tu
trudng
de
huy diet ung thu [13].
Mot yéu tò khàc càn phài
luu
y là su phàn bò
tu
tnróng theo vùng ành buóng
de tao nén tàc dung tai chò hoàc toàn thàn.
Tàc dung toàn thàn : xuàt hien khi
tijr
trudng ành huòng lén toàn bò boat
dpng cùa ed thè, hay toàn thè
qua
trinh phàt trién he thòng sinh
vài
[41].
Tenforde (California), John, Richard Blakemore (New Hampshire) lai cho
dò là su "nhiém
tu
hoàn toàn" [70, 135].
Baum,
Schairer.

ui
giàm dau,
viém tai chò. diéu tri viém dau càc
ed
quan noi tang. Michael Persinger (Canada
5/1995) dà dùng
tu
tnróng tàc dpng lén nào
de
làm màt tinh dòng bò trong boat
dpng cùa neurone, thay dòi bài tiét mélatonine. Dò là "tàc dung tai chò" lén nào
bò
[25,
37]. Philippe Orengo
(Phàpì
dàt càc
vièn
rù lén chò da dau.
So
vièn rù càn
dat phu thuòc vào
so
diém dau. Tàc già gpi càch tién hành nhu vày là
phudns
phàp "chòng dau tai chò" [29].
Nguòi ta
con
phàn biét "tic dung cuc bò" : là khà nàng loai bò chùng dau
trong tùng bò phàn.
Co

1^^.
Thòng sé vàt lièu
tiì
De
danh
già
tac dung cua nguòn tac nhàn, phai hiéu
ve tinh chat
vat lieu su
dung, cùng nhu biét càc thòng
so ed
bàn
co
lién quan tói chùng.
Chinh
vi
vay trong phàn này truóc tién ta xét vàt liéu
tu.
Vat lieu dàu tién là
sàt
tu.
Sàt
tu
là
loai
vàt lieu
co tu
tinh manh, càc nguyén tu càu tao
co
momen lù

mèm. dUdc ùng dung phò bién trong
ngành Y.
Val lieu or thù hai thuòc nbóm này là nam chàm nhàn tao dùng ngoài
co
kich thuóc, màu
ma,
tu
tnróng bé mal khàc nhau my thuòc vào muc tiéu
nshièn
cùu.
De
dàm bào cho viec ùng dung chùa bénh,
co
càc
loai
nam chàm nhàn tao y
tènhU:
- Vièn
tu
lón dùng chùa tri càc vùng dau
- Nam chàm vTnh
ctjfu
vùa
va
nhò dùng dièu tn tai chò va
tu
chàm.
- Thanh
tu
bó