Lương Thị Vân – Nhóm H1-1 – MSSV: KT33H006
A. LỜI MỞ ĐẦU
Trong Tố tụng hình sự để thực hiện nhiệm vụ phát hiện chính xác, nhanh chóng và xử lý nghiêm
minh, kịp thời hành vi phạm tội và người phạm tội, không để lọt tội phạm, không làm oan người vô tội,
trong một số trường hợp nhất định, pháp luật phải cho phép các cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng các
biện pháp ngăn chặn để hạn chế quyền và lợi ích của công dân. Các biện pháp trong tố tụng vô cùng
phong phú về tính chất cũng như mức độ cưỡng chế và về đối tượng áp dụng, trong đó có biện pháp tạm
giữ. Việc nghiên cứu làm sáng tỏ nội dung cũng như phương hướng hoàn thiện biện pháp tạm giữ có ý
nghĩa vô cùng quan trọng trong việc tăng cường pháp chế, tôn trọng quyền tự do dân chủ của công dân
trong hoạt động tố tụng hình sự nhưng không hạn chế khả năng và hiệu quả của hoạt động tố tụng, hiệu
quả đấu tranh phòng chống tội phạm.
Bài tiểu luận sau của em xin được đề cập đến vấn đề tạm giữ trong tố tụng hình sự và việc hoàn
thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng của biện pháp này.
B. NỘI DUNG
I. NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG CỦA PHÁP LUẬT VỀ VẤN ĐỀ TẠM GIỮ
1. Khái niệm
“Tạm giữ là biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự do cơ quan và những người có thẩm
quyền áp dụng đối với những người bị bắt trong trường hợp khẩn cấp, phạm tội quả tang, người phạm
tội tự thú, đầu thú hoặc đối với người bị bắt theo lệnh truy nã”.
Mục đích của tạm giữ đối với người bị bắt trong trường hợp khẩn cấp, phạm tội quả tang, người
phạm tội tự thú, đầu thú là để ngăn chặn hành vi phạm tội, hành vi trốn tránh pháp luật, cản trở hoạt
động điều tra của người phạm tội, tạo điều kiện cho Cơ quan điều tra thu thập chứng cứ tài liệu, bước
đầu xác định tính chất hành vi của người bị tạm giữ. Tạm giữ đối với người bị bắt theo lệnh truy nã là để
có thời gian cho cơ quan đã ra quyết định truy nã đến nhận người bị bắt.
2. Đối tượng tạm giữ
Theo khoản 1 Điều 86 Bộ luật tố tụng hình sự (BLTTHS) 2003: “Tạm giữ có thể được áp dụng
đối với những người bị bắt trong trường hợp khẩn cấp, phạm tội quả tang, người phạm tội tự thú, đầu
thú hoặc đối với người bị bắt theo quyết định truy nã”.
Như vậy đối tượng tạm giữ gồm những người bị bắt trong trường hợp khẩn cấp được quy định
tại Điều 81 BLTTHS 2003, người bị bắt quả tang khi đang thực hiện hành vi phạm tội, người bị bắt theo
quyết định truy nã tại Điều 82 BLTTHS 2003. Nhìn chung đối tượng bị tạm giữ là người bị bắt trong

tạm giữ”. Theo khoản 2 Điều 86 quy định về thẩm quyền ra lệnh bắt người trong trường hợp khẩn cấp
thì có bốn nhóm người có quyền ra lệnh bắt khẩn cấp, gồm nhóm người sau đây:
- Thủ trưởng, phó thủ trưởng cơ quan điều tra các cấp (cơ quan điều tra trong công an nhân dân,
quân đội nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân tối cao…)
- Người chỉ huy đơn vị quân đội độc lập cấp trung đoàn và tương đương; người chỉ huy đồn biên
phòng ở hải đảo và biên giới.
- Người chỉ huy tàu bay, sân bay, tàu biển khi tàu bay, tàu biển đã rời sân bay, bến cảng.
- Chỉ huy trưởng vùng cảnh sát biển.
Như vậy cơ quan điều tra cấp huyện trở lên mới có quyền ra quyết định tạm giữ. Thực hiện
quyết định này, khi nhận người bị bắt trong từng trường hợp phạm tội quả tang hoặc đang bị truy nã thì
Ủy ban nhân dân phường, xã, thị trấn phải tiến hành lập biên bản phạm tội quả tang, biên bản bắt người
đang bị truy nã và giải quyết ngay tới cơ quan thẩm quyền. Những người có quyền ra quyết định tạm giữ
không hoàn toàn là những người đại diện của các cơ quan tiến hành tố tụng mà bao gồm cả những người
của các cơ quan Nhà nước khác hoặc trong lực lượng vũ trang.
4. Thủ tục tạm giữ
Theo quy định tại khoản 3 Điều 86 BLTTHS 2003, việc tạm giữ phải có lệnh viết của người có
thẩm quyền. Lệnh tạm giữ phải ghi rõ lý do tạm giữ, thời hạn tạm giữ, ngày hết hạn tạm giữ và giao cho
người bị tạm giữ một bản. Nếu việc tạm giữ không có lệnh của người có thẩm quyền, người bị tạm giữ
có quyền yêu cầu trả tự do cho họ.
Trong thời hạn 12 giờ, kể từ khi ra lệnh tạm giữ, lệnh tạm giữ phải được gửi cho Viện kiểm sát
cùng cấp để kiểm sát việc áp dụng biện pháp ngăn chặn. Khi kiểm sát việc tạm giữ, nếu thấy việc tạm
giữ không đúng pháp luật hoặc không cần thiết phải tạm giữ thì Viện kiểm sát ra quyết định hủy bỏ lệnh
tạm giữ và cơ quan đã ra lệnh tạm giữ phải trả tự do ngay cho người bị tạm giữ.
Viện kiểm sát ra quyết định hủy bỏ lệnh tạm giữ trong những trường hợp sau đây:
- Người bị tạm giữ không phải là người bị bắt quả tang trong trường hợp khẩn cấp, trường hợp
phạm tội quả tang hoặc đang bị truy nã và không phải là người phạm tội tự thú, đầu thú.
- Người bị tạm giữ chỉ có những vi phạm nhỏ, tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể,
chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Người bị tạm giữ trong trường hợp phạm tội quả tang nhưng sự việc phạm tội nhỏ, tính chất ít
nghiêm trọng, người bị tạm giữ có nơi cư trú rõ ràng và không có biểu hiện sẽ trốn hoặc cản trở công

trong khoảng thời gian 12 giờ Viện kiểm sát phải ra quyết định phê chuẩn hay không phê chuẩn quyết
định ra hạn tạm giữ. Điều này góp phần đảm bảo quyền lợi của người bị tạm giữ.
II. NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VỀ BIỆN
PHÁP TẠM GIỮ
1. Ưu điểm
1.1. Về đối tượng áp dụng biện pháp tạm giữ
Pháp luật tố tụng hình sự đã chỉ ra 1 cách cụ thể các đối tượng có thể bị áp dụng biện pháp tạm
giữ là người bị bắt trong trường hợp khẩn cấp hoặc người phạm tội quả tang, người phạm tội tự thú, đấu
thú hoặc đối với người bị bắt theo lệnh truy nã. Chính việc quy định 1 cách cụ thể các trường hợp áp
dụng như trên tạo điều kiện cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định đúng đối tượng cần tiến hành
bắt giữ trên thực tế, tránh nhầm lẫn (khoản 1 Điều 86 BLTTHS 2003).
+ Trường hợp bắt người khẩn cấp thường phải bị tạm giữ vì trong hầu hết các trường hợp khi
quyết định bắt khẩn cấp cơ quan điều tra đã xác định cần phải ngăn chặn việc người đó trốn hoặc cản trở
điều tra.
+ Trường hợp người bị bắt phạm tội quả tang nhưng sự việc phạm tội nhỏ, tính chất ít nghiêm
trọng, người bị bắt có nơi cư trú rõ ràng và không có hành động biểu hiện cản trở việc điều tra thì không
cấn phải tạm giữ.
+ Người bị bắt theo lệnh truy nã ngay sau khi lấy lời khai cơ quan điều tra nhận người bị bắt phải
thông báo cho cơ quan đã ra lệnh truy nã để cơ quan này đến nhận người bị bắt. Việc tạm giữ đối với
người này chỉ dặt ra khi xét thấy cơ quan đã ra lệnh truy nã không thể đến ngay để nhận người bị bắt.
Nhà nước đã thể hiện sự quan tâm đến việc tạm giữ người chưa thành niên phạm tội khi đưa ra
quy định chi tiết, rõ ràng sau “Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi có thể bị tạm giữ nếu có đủ căn cứ
tại điều 86 BLTTHS năm 2003 nhưng chỉ trong truờng hợp phạm tội rất nghiêm trọng do cố ý hoặc đặc
biệt nghiêm trọng. Người từ đủ 16 tuổi đến dứới 18 tuổi có thể bị tạm giữ nếu có căn cứ tại điều 86
BLTTHS năm 2003 nhưng chỉ trong trường hợp phạm tội nghiêm trọng do cố ý, phạm tội rất nghiêm
trọng hoặc phạm tội đặc biệt nghiêm trọng” (Điều 303 BLTTHS năm 2003).
Trong khi tạm giữ nếu không đủ căn cứ để khởi tố bị can thì phải trả tự do ngay cho người bị tạm
giữ, đây là quy định mới so với BLTTHS 1988. Đây là một ưu điểm vì bảo vệ quyền bất khả xâm phạm
thân thể của công dân, quy định chặt chẽ hơn việc tạm giữ người, hạn chế việc phải bồi thường thiệt hại
cho người bị bắt oan.

định tại khoản 2 Điều 81 của bộ luật này, Chỉ huy trưởng vùng cảnh sát biển có quyền ra lệnh tạm
giữ”.
Việc điều luật quy định bổ sung thêm thẩm quyền ra lệnh tạm giữ cho Chỉ huy trưởng vùng cảnh
sát biển. Điều này là hoàn toàn hợp lý. Xuất phát từ đặc thù công việc và địa bàn hoạt động vì thế lực
lượng cảnh sát biển trong một số trường hợp được giao thẩm quyền điều tra thì Thủ trưởng vùng cảnh
sát biển có quyền ra lệnh tạm giữ. Tuy nhiên, hiện tại pháp luật chưa có quy định cụ thể về việc Chỉ huy
trưởng vùng cảnh sát biển có thẩm quyền quyết định tạm giữ trong những trường hợp nào? Với những
đối tượng nào? Chính vì vậy, về lý luận cũng như trong thực tế áp dụng còn vướng mắc, cần sự quy định
rõ ràng.
Theo quy định của pháp luật TTHS hiện hành thì các cơ quan như hải quan, kiểm lâm được tham
gia vào 1 số hoạt động TTHS như khởi tố vụ án, tiến hành hoạt động điều tra ban đầu như ra quyết định
khởi tố vụ án, lấy lời khai, xét cần ngăn chặn ngay người có hành vi phạm tội chạy trốn thì tạm giữ ngay
người đó và xin lệnh tạm giữ của cơ quan có thẩm quyền... Tuy nhiên cũng chưa có quy định chính thức
nào trong BLTTHS cho phép cơ quan này có quyền bắt khẩn cấp và tạm giữ và như vậy thì người đã
thực hiện hành vi phạm tội vẫn được tự do,tẩu tán tang vật, lẩn tránh pháp luật…
2.3. Về thời hạn tạm giữ
Theo khoản 1 Điều 87 BLTTHS 2003 quy định “Thời hạn tạm giữ không được quá ba ngày, kể
từ khi cơ quan điều tra nhận người bị bắt”
Để đạt được mục tiêu của tạm giữ, thời điểm tính thời hạn tạm giữ không phải là thời điểm bắt
người. Mặt khác, để hạn chế việc giữ người trái pháp luật thì thời điểm tính thời hạn tạm giữ cũng
không được tính từ khi ra lệnh tạm giữ mà được tính từ khi cơ quan điều tra nhận người bị bắt. Tuy
nhiên, trong thực tế áp dụng thì việc quy định như trên vẫn còn nhiều vướng mắc
Thứ nhất: Theo quy định tại khoản 1 Điều 87 BLTTHS thì thời hạn tạm giữ được tính từ khi cơ
quan điều tra nhận người bị bắt. Mà theo quy định tại khoản 1 Điều 86 BLTTHS thì tạm giữ có thể áp
Bài tập học kỳ - Môn Luật Tố tụng hình sự
4
Lương Thị Vân – Nhóm H1-1 – MSSV: KT33H006
dụng đối với người phạm tội tự thú, đầu thú. Và như chúng ta đã biết người phạm tội tự thú đầu thú
không phải là người bị bắt mà họ tự nguyện trình diện, khai báo hành vi phạm tội. Vậy câu hỏi đặt ra ở
đây là: thời hạn tạm giữ đối với họ được tính từ thời điểm nào? Điều này chưa được pháp luật quy định.

lần” mỗi lần không được quá ba ngày hay nên hiều “hai lần” nhưng tổng thời gian hai lần đó là không
quá ba ngày? Trong thực tế sẽ có nhiều người hiểu sai lệch quy định của luật. Do vậy chúng ta cần có
quy định rõ hơn.
* Việc trả tự do cho người bị tạm giữ: Theo khoản 3 Điều 87 BLTTHS 2003 quy định: “Trong
khi tạm giữ, nếu không đủ căn cứ khởi tố bị can thì phải trả tự do cho người bị tạm giữ.”
Việc luật quy định trả tự do ngay cho người bị tạm giữ nếu không có đủ căn cứ khởi tố bị can là
hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên luật lại không quy định về thẩm quyền trả tự do và thủ tục trả tự do cho
người bị tạm giữ. Do đó đặt ra câu hỏi là: trong trường hợp người phải trả tự do cho người bị tạm giam
thì ai có thẩm quyền trả tự do cho họ? Phải chăng là những người có thẩm quyền ra lệnh bắt tạm giữ
theo khoản 2 Điều 86 thì cũng là người có thẩm quyền ra lệnh trả tự do cho người tạm giữ hay là một
chủ thể khác. Và thủ tục trả tự do luật cần có quy định rõ.
Ngoài ra, theo quy định tại khoản 4 Điều 87 BLTTHS thời hạn tạm giữ được trừ vào thời hạn
tạm giam. Vấn đề đ ra ở đây là khi bị can bị tạm giam thì việc tính trừ thời hạn tạm giữ vào thời hạn tạm
như thế nào khi viết lệnh tạm giam. Đây vẫn còn là 1 thiếu sót của các nhà làm luật.
2.4. Bất cập về vấn đề người bào chữa trong tạm giữ
Bài tập học kỳ - Môn Luật Tố tụng hình sự
5