LỚP KINH TẾ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN – KT1390A2
CAO THỊ TUYẾT QUÂN B1309319 01699274181
[Type text] Page 1
BÀI THỰC HÀNH NGHIÊN CỨU VỀ VIỆC DUY TRÌ
VÀ PHÁT TRIỂN HỆ SINH THÁI TỰ NHIÊN TẠI
RỪNG TRÀM TRÀ SƯ – AN GIANG – MỘT ĐẶC ÂN
TỪ ĐẤT TRỜI.
[Type text] Page 2
Bài thực hành nghiên cứu về đặc điểm sinh thái kết hợp du lịch.
RỪNG TRÀM TRÀ SƯ- SỰ ƯU ĐÃI CỦA
THIÊN NHIÊN.
  
Nếu đã từng ghé qua rừng tràm Trà Sư, ắt hẳn chúng ta không thể nào
quên được nơi này, mảnh đất giàu tình người, tình đất…
Ảnh rừng tràm Trà Sư.
Nhờ những lợi thế có sẵn đã giúp phát triển rừng tràm thành một khu du lịch sinh
thái tuy nhiên để phát triển nó một cách bền vững, cần nghiên cứu về lợi ích của
rừng tràm, những tác động của con người trong việc phát triển du lịch và giải pháp
để bảo tồn nguồn tài nguyên quý giá này.
[Type text] Page 3
“Nhắn ai đi về miền đất phương Nam
Trời xanh mây trắng, soi dòng Cửu Long Giang
Mênh mông rừng tràm, bạc ngàn dừa xanh”
Là con dân Việt Nam cũng như đồng bằng Nam
Bộ chắc chắn đã từng nghe qua câu hát trong Bài
ca đất Phương Nam. Phải chăng câu hát đã mở ra
một bức tranh rừng tràm xanh bát ngát, một màu
xanh mướt bao trùm lấy cả một vùng rộng lớn -
Rừng tràm Trà Sư là một trong những hệ sinh thái
đa dạng, phong phú, một nguồn lợi tài nguyên
thiên nhiên bạt ngàn cùng vẻ đẹp tiềm ẩn mà đất

có nước.
Thực vật phổ biến trong rừng là tràm cừ hay tràm ngập nước (thuộc họ Sim
Myrtaceae), động vật trên không là nhóm chim sống dựa vào môi trường nước như
cò, vạt, trích, gà nước …, dưới nước các loài cá nước ngọt phổ biến như cá lóc, cá
rô, cá trê, cá thát lát …
Độ đa dạng của hệ sinh vật không thể so sánh với các khu rừng nhiệt đới Bắc,
Trung, và Nam Trung bộ vì chỉ có các loài thực vật chịu đựng ngập nước và động
vật kiếm sống bằng thức ăn từ môi trường nước mới có thể phát triển được. Tuy
nhiên, hệ sinh vật tại các rừng ngập nước, đặc biệt tại rừng tràm Trà Sư tạo nên một
cảnh quan thật sự độc đáo, luôn khơi gợi trong lòng du khách ý nghĩ khám phá
những điều mới lạ từ tự nhiên.
1 Đặc điểm tài nguyên:
• Thực vật:
Rừng Trà Sư có 4 kiểu quần xã thực vật rừng. Cụ thể như sau:

[Type text] Page 5
Kiểu quần xã thực vật thân gỗ ngập
nước chua phèn đó là cây tràm
(Melaleuca cajuputi).
Các kiểu quần xã thực vật thân gỗ
trên bờ kênh, rạch.
Các kiểu quần xã thực vật thủy sinh
trên kênh rạch.
Các kiểu quần xã cây thân thảo
ngập nước trên đất chua.
- Kiểu quần xã thực vật thân gỗ ngập nước chua phèn đó là cây tràm
(Melaleuca cajuputi) chiếm diện tích 85% phân bố đều khắp khu vực. Có các sinh
cảnh tràm.
Ảnh rừng tràm Trà Sư.
+ Sinh cảnh rừng tràm gần thành thục: diện tích không lớn, độ tàn che 0,5 - 0,6.

[Type text] Page 7
- Các kiểu quần xã thực vật thủy sinh trên kênh rạch.
Hồ sen tại Trà Sư.
+ Sinh cảnh sen (Nelumbo nucifera) diện tích nhỏ nằm phía Nam rừng Trà Sư,
sinh trưởng và phát triển tốt với độ che phủ mặt nước trên 60%.
+ Sinh cảnh thực vật súng (Nymphaea) và cỏ nhỉ cán (Utricularia): độ che phủ
60-70% mặt nước. Thành phần thực vật chủ yếu là loài súng trắng (Nymphaea
pubescens), súng chỉ (Nymphaea tetragona), súng lam (Nyphaea nouchali), rong
nhỉ cán (Utricularia) rong đuôi chồn (Ceratophyllum demersum) rong đuôi chó
(Myriophyllum).
+ Sinh cảnh thực vật bèo cám (Lemna minor L) tập trung ở khoảnh 6a, bèo tai
tượng (Pistia stratiotes). Hai loại này xuất hiện vào tháng 8 và phân hủy vào tháng
một.
- Các kiểu quần xã cây thân thảo ngập nước trên đất chua:
+ Sinh cảnh cỏ chỉ (Cynodon dactylon) và cỏ Rau mương (Lugvidgia octovalvis)
nằm rải rác thành các khoảnh nhỏ. Độ che phủ trên 50%, cao 20 - 40cm. Ngoài ra,
cỏ sậy (Phragmites Vallatoria), rau dừa nước (ludvidga prosstrata) phân bố rải rác
không đều.
[Type text] Page 8
+ Sinh cảnh cỏ bấc (Leersia Hexandra) nằm giữa rừng, độ che phủ 60% chiều
cao 40 - 50cm. Ngoài ra, còn cỏ mồm mốc (Ischenmum rugosum), cỏ ống (Panicum
repens), sậy (Phragmites Vallatoria) lốm đốm rải rác trong rừng.
+ Sinh cảnh cỏ năng (Eleochric): Phân bố Đông Bắc và trên các rạch chia
khoảnh bị cạn nước. Độ che phủ trên mặt đất 80%, chiều cao 50 -100cm, phân bố
đều.
Rau mương Cỏ chỉ
+ Sinh cảnh cỏ sậy (Phragmites Vallatoria) nằm ở khu vực sân chim, độ che
phủ 60%, chiều cao 1,5 - 2,0m phân bố thành đám nhỏ không đều.
+ Sinh cảnh cỏ mồm mỡ (Hymenachne acutigluma): nằm ở phía Bắc, nằm vùng
sâu ngập nước, độ che phủ trên 80%, phân bố dày và đều. Ngoài ra, còn có lác hến

Quan trọng không kém, bảo tồn các động vật hoang dã, quý hiếm còn để duy trì
sự cân bằng của sinh thái. Tự nhiên vốn có các quy luật tồn tại và vận hành, để đảm
[Type text] Page 10
Khu hệ chim rất đa dạng và phong phú.
Có khoảng 70 loài chim nước, phần đông
là loài chim sẻ và cò trắng (Egrett
gazetta), vạc (Nycticorax nycticorax).
Đặc biệt, có 2 loài chim rất quí hiếm được
ghi trong sách đỏ Việt Nam là cò lạo Ấn
Độ (Mycteria leucocephala) và cò cổ rắn
hay điêng điểng (Anhinga melanogaster).
Ngoài ra, còn có cốc đế nhỏ
(Phalacrocorax niger), gà gô (Rallus), gà
nước (Tringa). Hai loài diệc lửa (A.
purpurea) và rồng rộc vàng (Ploceus
hypoxanthus) hiện nay rất hiếm thấy ở
rừng Trà Sư.
bảo các hệ sinh thái là những hệ thống hoàn chỉnh. Chu trình này hỗ trợ chu trình
kia. Sự có mặt của loài này trợ giúp hoặc kìm hãm loài kia nhằm đảm bảo sự cân
bằng tối ưu. Khi một loài bị tiêu diệt, có thể sẽ kéo theo sự mất cân bằng, từ quy mô
nhỏ đến quy mô lớn, từ cục bộ cho đến tất cả các hệ sinh thái và cuối cùng là cả
trái đất. Khi các hệ sinh thái mất cân bằng, con người đương nhiên sẽ gánh chịu mọi
hậu quả.

Dơi ngựa lớn. Cò quắm đen.
2. Tiềm năng phát triển du lịch:
Về Trà Sư, bắt gặp đâu đây hình ảnh “con trâu đi trước, cái cày theo sau”,
chợt nhớ xa xăm về ngày trước, ngày của những sức người, lao động vất vả để có
bát cơm đầy vừa dẻo thơm vừa cay đắng… chợt thấy khung cảnh rộn ràng trong
mùa gặt, tiếng í ới, tiếng trẻ nhỏ cười và tiếng chó sủa trong lúc bắt chuột. Nghe cay

bẽn lẽn kèm theo ánh mắt có chút hoang dại đặc trưng lại tạo thêm một điểm nhấn
thú vị nữa khi đặt chân đến Trà Sư. Tiếng í ới cười đùa, tiếng nói khó hiểu vì bất
đồng ngôn ngữ nhưng tin chắc rằng đó là những âm thanh mà người khách phương
xa khó lòng mà quên được khi đến với mảnh đất mang tên Trà Sư.
Ảnh du lịch của khách tại rừng tràm Trà Sư.
Với hệ sinh thái đa dạng, một khu vực đầy ắp tiềm năng du lịch như thế, rừng
tràm Trà Sư là nơi lý tưởng để du khách tận hưởng vẻ đẹp của thiên nhiên hoang dã
vùng sông nước tây nam bộ. Chẳng những thu hút du khách ở một hầu hết các tỉnh
[Type text] Page 12
vùng lân cận như Cần Thơ, Cà Mau, Bạc Liêu, Sóc Trăng, Kiên Giang,… mà còn là
một trong những điểm đến thú vị của du khách các tỉnh miền phía Bắc, phía Trung
đặc biệt là du khách nước ngoài. Đặc trưng vốn có của nơi đây chính là rừng cây
xanh, con nước chảy, chim choc tứ miền hội tụ, khung cảnh nên thơ hữu tình bắt
mắt và mở mang một thế giới mới mẻ trong lòng du khách, chẳng những vậy, rừng
tràm còn mang dáng vẻ uy nghi, gợi nên nét đặc sắc khó tả. Thời gian đủ để cảm
nhận hết vẻ đẹp nơi đây là thời gian vào tháng 9, tháng 10, khi An Giang vào mùa
nước nổi. Tiềm năng về du lịch của rừng tràm phát triển ngày càng rõ rệt và bền
vững.
Rừng tràm với hàng ngàn những cây tràm rợp bóng xanh với diện tich 850
hec ta, những dãi bèo tây rợp bóng mặt nước. Phía trên là chim chóc hội tụ, khách
du lịch tha hồ ngồi xuồng thưởng ngoạn vẻ đẹp thanh bình vốn có của miền đất An
Giang này. Miền Tây Nam Bộ khi nhắc đến phát triển du lịch, thì sông nước, cây
cối, muôn thú ở miệt rừng sâu nước thẳm này là chủ yếu để thưởng thức, nghiên
cứu. Dưới cái nắng nóng gay gắt của nắng hè Nam Bộ, du khách vẫn có thể dừng
chân hay nghé bến tại bóng mát rừng cây, trên dòng song xanh một màu ngọt mát
của cảnh sắc thiên nhiên. Để phát triển tiềm năng du lịch vốn có, nơi đây đã đẩy
mạnh phát triển du lịch, cho xây dựng một số quán ăn để thực khách thưởng thức
cái món ăn đồng quê chân chất, mang đêm hương đồng nội cỏ, thêm vào đó là
khung cảnh hữu tình tạo cảm xúc cho du khách khám phá hay quay về với ruộng
đồng sông nước miền Tây.

nhất, những con cá tươi sống, kèm
những loại rau mang giai điệu hương
đồng cỏ nội. Cách chế biến miệt vườn
như : cá nướng chui , cá kho tộ , …
Chắc chắn, hương vị ấy sẽ theo bạn cả
một đời cũng khó có thể quên và đặc
biệt là tình người ẩn sâu bên trong.
hút khách du lịch, những ngôi nhà đơn sơ hiền hòa là biểu tượng và cũng là một nét
đẹp của văn hóa miền Tây sông nước.
IV. Vấn đề bảo tồn rừng tràm:
1./. Tác động chung của con người đối với môi trường hệ sinh thái:
Con người tác động vào các điều kiện môi trường của hệ sinh thái tự nhiên bằng
cách thay đổi hoặc cải tạo chúng như:
• Chuyển đất rừng thành đất nông nghiệp làm mất đi nhiều loại động, thực vật
quý hiếm, tăng xói mòn đất, thay đổi khả năng điều hoà nước và biến đổi khí
hậu v.v

• Cải tạo đầm lầy thành đất canh tác làm mất đi các vùng đất ngập nước có tầm
quan trọng đối với môi trường sống của nhiều loài sinh vật và con người.

• Chuyển đất rừng, đất nông nghiệp thành các khu công nghiệp, khu đô thị, tạo
nên sự mất cân bằng sinh thái khu vực và ô nhiễm cục bộ.

• Gây ô nhiễm môi trường ở nhiều dạng hoạt động kinh tế xã hội khác nhau.

2./. Tác động vào cân bằng sinh thái:

Con người tác động vào cân bằng sinh thái thông qua việc:

• Săn bắn quá mức, đánh bắt quá mức gây ra sự suy giảm một số loài và làm

ra nhiều nơi, hiện tượng nước bị ô nhiễm làm chết các loại thủy sản và vô số động
vật thủy sinh, đất đai bị nhiễm hóa chất, môi trường sống ngày càng bị đe dọa. Điều
đó gây nên một vết máu khó lành cho hệ sinh thái đất, nước, không khí. Riêng đặc
biệt đối với rừng tràm, thấy được lợi ích tích cực của hệ sinh thái, thực vật động vật
này, mang lại ý nghĩa to lớn, vừa phát triển du lịch tăng cường cho chính sách kinh
tế phát triển của vùng mà việc bảo tồn rừng tràm là điều hết sức được chú trọng và
quan tâm. Nhu cầu du lịch hiện nay đang là cần thiết đối với mọi người, nhu cầu
giải trí, học hiểu quan trọng không kém, nên việc đi đây đó tham quan của con
người cũng như một cách thức giúp con người học tập, giải tỏa căng thẳng, vì thế,
mọi nơi và bước chân con người muốn tiềm tòi khám phá đã trở thành những điểm
du lịch, phải đẹp, phải bắt mắt, phải độc đáo, mà đa phần là thiên nhiên tạo nên
những điểm nóng du lịch. Khi đi về miền đồng bằng sông Cửu Long này, đâu có gì
hơn ngoài cây trái, ruộng vườn,…vậy nên, tại xứ An Giang này, có được một rừng
tràm để phát triển du lịch là một ưu đãi lớn. Rừng tràm Trà Sư nói chung để phát
triển du lịch bền vững, không những chỉ một phần tự lực nó phát triển, mà cần phải
có sự hỗ trợ của con người. Người dân biết tận dụng hệ sinh thái này một cách có
[Type text] Page 16
hiệu quả, biết thế mạnh và phát huy hết thế mạnh, tận dụng những sáng tạo hiểu biết
khoa học để phát triển du lịch rừng tràm là một vấn đề lớn, vấn đề lớn thứ hai bên
cạnh việc phát triển phải đi đôi với việc bảo tồn nó, không nên chú trọng quá công
tác du lịch mà quên đi việc bảo vệ sinh vật, bảo vệ môi trường.
4./. Sự tương tác qua lại giữa con người với môi trường:
Hệ sinh thái rừng tràm Trà Sư có ảnh hưởng rất nhiều đến môi trường đồng thời
đó là nguyền tài nguyên thiên nhiên thú vị, cần được khai thác hết thế mạnh và sử
dụng một cách tích cực có hiệu quả. Có rất nhiều ý kiến cho rằng, vấn đề phát triển
du lịch góp phần vào mục tiêu kinh tế, vấn đề xã hội , và cả hai vấn đề này tác động
rất nhiều lên vấn đề môi trường. Trong điều kiện rừng tràm Trà Sư đang là điểm
chú ý để phát triển du lịch, bên cạnh đó, vấn đề về môi trường và tài nguyên thì
sao? Đó là 1 vấn đề đang được quan tâm và xem trọng nhất hiện nay.
Dù hoạt động du lịch tại rừng Trà Sư đã thật sự phát triển đáng kể góp phần tăng

quan trọng trong công tác phát triển và đẩy mạnh du lịch, hệ sinh thái rừng tràm này
không những có giá trị về kinh tế mà còn có giá trị về môi sinh, vấn đề môi trường
và nguồn tài nguyên mới là nền móng để phát triển kinh tế du lịch, giả sử nếu
nguồn tài nguyên này bị khai thác quá mức và cạn kiệt, không được sự quan tâm từ
chính quyền, từ con người, thì cơ hội phát triển du lịch sẽ không thể đạt hiệu quả
được.
Từ những đều đã nêu trên, du lịch sinh thái Trà Sư cần phải có “Sự kết hợp cả
sự quan tâm tới thiên nhiên và trách nhiệm xã hội”, trách nhiệm này không chỉ của
các nhà quản lý, nhà kinh tế mà nó bao gồm cả sự nhạy cảm của những người đi du
lịch. Tuy nhiên, vẫn còn một số câu hỏi được đặt ra khi khai thác loại hình du lịch
Trà Sư. Liệu du lịch sinh thái Trà Sư có thể tạo nên những thay đổi cơ bản cho bảo
tồn không? Du lịch có thể mang lại lợi ích xác thực cho cộng đồng địa phương, xây
dựng nên thị trường địa phương bền vững không? Vì vậy, sự quan tâm của khách
du lịch và cộng đồng địa phương phải được đảm bảo. Vì những lý do đó du lịch
sinh thái, cộng đồng ở Trà Sư nên thật sự đẩy mạnh trong nhiều năm tới.
V. Giải pháp:
Về mặt kinh tế:
Để nâng cao hoạt động kinh tế chính là du lịch vừa đảm bảo giữ vững nguồn tài
nguyên và bảo vệ môi trường một cách tích cực nhất, cần đề ra những giải pháp hợp
lí để vừa bảo tồn hệ sinh thái rừng tràm, vừa thu được lợi nhuận kinh tế:
[Type text] Page 18
- Một là: Chính quyền địa phương cần quan tâm tích cực đến đời sống nhân dân,
định hướng tư tưởng người dân An Giang hiểu được những mặt lợi ích của rừng
tràm, qua đó tuyên truyền về việc bảo vệ nguồn tài nguyên và bảo vệ môi sinh
- Hai là: Đẩy mạnh khai thác tiềm năng du lịch của rừng tràm một cách có hiệu quả
bằng việc đưa ra những chủ trương, chính sách cho xây dựng cơ sở vật chất, cơ sở
giao thông, hạ tầng ,…góp phần vào việc phát triển du lịch
- Kết hợp với các sở ban ngành như sở tài nguyên môi trường, sở kinh tế, để đề ra
giải pháp thiết thực cho việc bảo tồn hệ sinh thái rừng tràm qua đó góp phần vào
việc giữ gìn và bảo vệ môi trường.

hoạch của nhà nước, của địa phương.
Về mặt vi mô và vĩ mô:
- Có những chính sách ưu tiên cho những khu vực khó khăn về kinh tế, giáo dục, y
tế
- Rút ngắn khoảng cách giàu nghèo; thành thị và nông thôn; đồng bằng và miền
núi
- Thường xuyên phát động chương trình trồng cây gây rừng vào các dịp lễ hội quốc
gia: 30/4, 2/9, 19/5
Bằng công việc thiết thực hơn nữa là thành lập một đội ngũ quản lí có trách nhiệm,
có kiến thức về môi trường để bảo vệ và phát triển rừng tràm Trà Sư trong thời gian
lâu dài nhất và hiệu quả nhất
Kinh nghiệm thực tiễn :
Đó là phải có sự quan tâm chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng, chính quyền địa
phương để triển khai các hoạt động về bảo vệ và phát triển rừng. Gắn trách nhiệm
quản lý nhà nước trên địa bàn của các cấp chính quyền và đề cao trách nhiệm cá
nhân trong bảo vệ rừng. Tăng cường sự phối hợp có hệ thống, có kế hoạch với các
lực lượng liên quan để tổ chức kiểm tra, giám sát các hoạt động về xâm hại tài
[Type text] Page 20
nguyên rừng. Dựa vào nhân dân để thực hiện các biện pháp nghiệp vụ liên quan đến
công tác quản lý bảo vệ rừng. Với công tác phòng cháy chữa cháy rừng, phải quán
triệt phương châm phòng là chính, chữa cháy kịp thời và hiệu quả. Xây dựng và duy
trì hoạt động của các tổ đội quần chúng bảo vệ rừng tại các địa phương. Có chính
sách khen thưởng và động viên kịp thời đối với các tổ chức, cá nhân làm tốt công
tác bảo vệ rừng. Song cơ bản nhất vẫn là phải thực hiện đồng bộ các giải pháp về
phát triển kinh tế xã hội, sử dụng rừng và hưởng lợi từ rừng một cách bền vững và
có hiệu quả lâu dài, có như vậy mới mong hạn chế và ngăn chặn được tình trạng
phá rừng trái phép, xâm hại tài nguyên rừng hiện nay.
Hiện thực khách quan:
Cuộc mưu sinh của cư dân trong mùa nước nổi ven rừng tràm Trà Sư cứ tiếp
diễn từ năm này qua năm khác và nỗi trăn trở của họ về nguồi lợi thủy sản cứ ít dần