Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
PHẦN MỞ ĐẦU
1.Tên đề tài : “Tìm hiểu một số yếu tố ảnh hưởng đến sự lựa chọn ban
học của học sinh THPT”
2.Lý do chọn đề tài
Từ xưa đến nay giáo dục luôn song hành với những bước phát triển của
thời đại, mục tiêu giáo dục luôn gắn liền với mục tiêu thời đại. Trong thời đại
ngày nay khi nước ta đang có những bước tiến vững chắc trên con đường công
nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập cùng thế giới (tháng 1 năm 2007 Việt Nam
đã chính thức trở thành thành viên của tổ chức thương mại thế giới WTO
1
), thì
mục tiêu quan trọng cấp thiết của ngành giáo dục là đào tạo ra đội ngũ lao động
có trình độ cao đáp ứng cho nhu cầu của xã hội, đào tạo ra những con người
Việt Nam phát triển toàn diện có đạo đức tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề
nghiệp
Nhưng cho đến nay, nền giáo dục Việt Nam vẫn còn tồn tại khá nhiều
vấn đề bất cập bắt đầu từ việc xây dựng chương trình học, nội dung, phương
pháp giảng dạy, đội ngũ cán bộ giáo viên… và hậu quả tất yếu của nền giáo
dục chưa hiệu quả đó là sản phẩm của nền giáo dục (chất lượng lao động) còn
có một khoảng cách khá xa so với tiêu chuẩn chung của toàn thế giới nhất là so
với các nước trong khu vực. Theo đánh giá của tổ chức Lao động Quốc tế
(ILO), chất lượng lao động của Việt Nam chỉ đạt 29,6% so với tiêu chuẩn của
Quốc tế(100%) trong khi đó Philippin đạt 49,7%, Trung Quốc 52,5%, Singapo
đạt 70,2% .Qua đó ta có thể thấy rằng nền giáo dục Việt Nam đang bị tụt hậu
so với nền giáo dục của thế giới và khu vực. Theo báo cáo của Ngân hàng thế
giới (WB) năm 2006 Việt Nam xếp hàng chót trong khu vực Châu Á về số
người học đại học. Nếu xét trong độ tuổi từ 20-24 chỉ có 10% học đến đại học
1
WTO Tổ chức thương mại quốc tế thành lập ngay 1/1/1995 hiện nay có 151 thành viên,
Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của tố chức này ngày 11/1/2007

THPT
Trong đề tài này, chúng tôi không có tham vọng có thể đưa ra được
những cải cách mới cho nền giáo dục Việt Nam nhưng rất mong rằng thông
2
Theo số liệu thống kê của Bộ GD-ĐT năm 2005-2006
2
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
qua đề tài này bước đầu chúng tôi có thể tìm thấy câu trả lời cho những băn
khoăn thắc mắc của mình. Thiết nghĩ nó cũng rất hữu ích cho công việc của
chúng tôi sau này. Là những người giáo viên tương lai chúng tôi có thể biết
được mình cần chuẩn bị những gì cho việc dạy học phân ban và xa hơn là dạy
học tự chọn sau này. Ngoài ra, khi hiểu được các yếu tố tác động đến sự lựa
chọn ban học của học sinh thì chúng tôi có thể định hướng cho học sinh giúp
các em có những lựa chọn đúng đắn vì việc lựa chọn ban học là một bước
ngoặt khá quan trọng quyết định đến việc lựa chọn nghề nghiệp tương lai của
các em.
3.Lịch sử nghiên cứu đề tài
Giai đoạn THPT là giai đoạn quan trọng đối với việc lựa chọn nghề
nghiệp của các em sau này vì vậy công tác hướng nghiệp trong bậc THPT
3
đã
được ngành giáo dục chú trọng từ rất lâu. Đã có rất nhiều bài báo, các đề tài
nghiên cứu khoa học, nhiều cuốn sách viết về giáo dục Hướng nghiệp cho học
sinh THPT.
Từ năm học 2006-2007, khi Bộ Giáo dục Đào tạo thực hiện chủ trương
phân ban trên diện rộng thì sự lựa chọn ban học của học sinh khi bước vào đầu
lớp 10 cũng trở nên rất quan trọng. Nó là tiền đề cho việc lựa chọn khối thi và
lựa chọn nghề nghiệp của các em sau này. Tuy nhiên, vấn đề này chưa được
chú trọng nghiên cứu. Mọi người mới chỉ tập trung thảo luận xem chương
trình phân ban đã phù hợp chưa? Nó bất cập ở điểm nào? Các trường thực hiện

- Phương pháp quan sát : thu thập thông tin thông qua những quan sát
nghi chép mọi yếu tố liên quan đến đối tượng nghiên cứu. Trong báo cáo này
chúng tôi quan sát một buổi học ngoại khoá của các em học sinh về lựa chọn
nghề nghiệp
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
PHẦN NỘI DUNG CHÍNH
I. Vài nét về phân ban
1. Khái quát chung về phân ban:
Khái niệm phân ban:
- “Phân ban”
4
được thực hiện trong quá trình dạy học ở cấp THPT. Khi
thực hiện phân ban những học sinh có năng lực, sở thích nhu cầu, điều kiện học
tập tương đối giống nhau được tổ chức thành nhóm học theo cùng một chương
trình. Mỗi nhóm học sinh như vậy gọi là một ban. Tuỳ theo số lượng học sinh
mà mỗi ban có thể chia thành một lớp. Ví dụ những học sinh có cùng khả năng
nhu cầu sở thích về lĩnh về toán và khoa học tự nhiên có thể học ở ban KHTN,
những học sinh có cùng khả năng sở thích về lĩnh vực khoa học xã hội có thể
tham gia ban KHXH và NV.
1.2 Phân biệt khái niệm Phân ban với các khái niệm: Phân hoá, Phân
luồng và dạy học tự chọn :
+ Dạy học phân hoá là quan điểm dạy học đòi hỏi phải tiến hành hoạt
động dạy học dựa vào những khác biệt về năng lực, sở thích, nguyện vọng, các
điều kiện học tập….nhằm phát triển tốt nhất cho người học, đảm bảo công
bằng giáo dục.
+ Phân luồng được thực hiện sau cấp THCS và THPT nhằm tạo ra
những cơ hội cho học sinh tiếp tục học tập hoặc làm việc sau cấp THCS có
những luồng như: tiếp tục học THPT, học trung cấp chuyên nghiệp, học nghề,
tham gia làm việc tại các cơ sở lao động sản xuất….

Năm 1917, Toàn quyền Albert Saurraut
6
lại tiến hành cải cách giáo dục
lần hai, vẫn chia giáo dục trung học làm hai ban Cao đẳng Tiểu học và Trung
học nhưng không phân ban.
2.2 Sau cách mạng Tháng Tám 1945
Sau cách mạng Tháng Tám 1945, ta tiếp quản nền giáo dục của Pháp. Hệ
thống giáo dục Phổ thông được sửa đổi thành hệ 11 năm trong đó bậc Trung
học được chia làm 3 ban: ban Toán- Lý-Hoá, ban Lý- Hoá- Sinh, ban Văn-Sử-
5
Paul Beau - người Pháp giữ chức Toàn quyền Đông Dương từ 1902-1907
6
6 Albert Saurraut – Toàn quyền Đông dương từ 1912-1919
6
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Địa. Năm 1950, ta tiến hành cải cách giáo dục lần thứ nhất chia làm 3 cấp học:
Cấp I, CấpII, Cấp III không phân ban.
Từ 1954 đến 1975, khi đất nước bị chia cắt, ở miền Nam vẫn duy trì
chương trình phân ban gồm 4 ban: mỗi ban có 3 môn chính: ban khoa học thực
nghiệm- Ban A gồm Sinh-Hoá-Lý, ban toán- ban B gồm Toán-Lý-Hoá, ban
Ngôn ngữ hiện đại- ban C gồm Văn-Sử-Địa-Ngoại ngữ và ban Cổ ngữ gồm
Hán Nôm-Văn-Ngoại ngữ.
Đến năm 1981-1982, Bộ Giáo dục bỏ chương trình phân ban cũ và cả
nước thống nhất chương trình Phổ thông 12 năm không phân ban.
Năm 1993- 1994, phân ban lại tiếp tục được thực hiện, lần này Bộ Giáo
dục Đào tạo chỉ chia thành 3 ban: Ban A(KHTN), Ban B (KHTN-KT), Ban C
(KHXH) thực hiện ở 214 trường với gần 2000 học sinh (chiếm gần 20% tổng
số trường toàn quốc) Nhưng trong quá trình thực hiện rất ít học sinh chọn ban
B lại thêm nhiều rắc rối trong thi cử năm 1998 nên Bộ quyết định dừng tuyển
sinh lớp 10 chuyên ban. Thủ tướng đã có chỉ thị số 30 về việc điều chỉnh chủ

ở cuối cấp được nhiều người lựa chọn vì phương án này bắt đầu từ lớp 10 sâu
dần ở lớp cuối cấp vừa tránh đột ngột cho học sinh, chuẩn bị tốt hơn cho thi
CĐ, ĐH đồng thời nó đảm bảo sự ổn định và kế thừa được những gì đã chuẩn
bị cho thí điểm ở lớp 10,11.
Năm học 2006-2007, chương trình phân ban được đưa vào thực hiện
đại trà với nội dung phân ban như sau: học sinh học phân ban ngay từ lớp 10
với 3 ban: KHTN học theo chương trình nâng cao của 4 môn Toán, Lý, Hoá,
Sinh và chương trình chuẩn của các môn còn lại; KHXH học theo chương trình
nâng cao của 4 môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Ngoại ngữ và chương trình
chuẩn của các môn còn lại; KH Cơ bản học sinh sử dụng thời lượng dạy học tự
chọn 4 tiết/ tuần để học theo chương trình và sách giáo khoa nâng cao của một
số môn có nội dung nâng cao Toán, Lý, Hoá, Sinh, Văn, Sử, Địa, Ngoại ngữ và
học chủ đề tự chọn thuộc một số môn học. Các môn còn lại học SGK biên soạn
theo chương trình chuẩn.
1. Thực trạng lựa chọn ban học hiện nay
8
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Khi chương trình phân ban được đưa vào thực hiện đại trà thì có một
thực tế đang diễn ra ở nhiều trường phổ thông trong toàn quốc đó là số học
sinh chọn ban KHXH rất ít thậm chí không có, còn số học sinh chọn ban KH
Cơ bản là khá cao. Có thể dẫn ra đây một vài số liệu thống kê như sau:
Đơn vị %
KHTN KHXH KHCB KHTN KHXH KHCB
Cả
nước
19,77 6,47 73,76 Cả nước
Hà Nội 29 10 51 Hà Nội 30 8 62
Tp
HCM
21,9 4,51 75 Tp

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
I. Khái quát chung về tâm lý học sinh THPT
Yếu tố tâm lý lứa tuổi cũng có tác động rất lớn đến sự lựa chọn ban học
của học sinh THPT. Để thấy được sự tác động này trước hết ta đi tìm hiểu một
số đặc điểm tâm lý lứa tuổi THPT.
Học sinh THPT là học sinh lứa tuổi từ 15-18. Đặc điểm nổi bật nhất của
thời kỳ này là các em đã đạt đến sự trưởng thành về mặt cơ thể, có sức lực dồi
dào và hệ thần kinh khoẻ mạnh. Chính sự phát triển khá hoàn thiện về mặt thể
chất ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển tâm lý giai đoạn này.
1.Đặc điểm về nhận thức và sự hình thành thế giới quan
7
Nhận thức của các em đã khác về chất so với tuổi thiếu niên, ví dụ như
khi nhìn nhận một sự vật hiện tượng các em không chỉ dừng lại ở đánh giá bề
ngoài mà đã có những nhận xét về bản chất bên trong của sự vật hiện tượng. Ở
giai đoạn này cảm giác và tri giác đã đạt đến mức độ tinh nhạy, tư duy logic, tư
duy lý luận phát triển cao, các em đã biết xâu chuỗi các sự kiện để đưa ra kết
luận cuối cùng. Giai đoạn này là giai đoạn quyết định sự hình thành thế giới
quan, do sự phát triển tương đối cao về mặt nhân cách những nguyên tắc
chuẩn mực đã có từ trước được đưa vào hệ thống toàn vẹn.
Sự hình thành thế giới quan trong giai đoạn này quy định tính tích cực
về nhận thức. Hoạt động chủ đạo của các em vẫn là hoạt động học tập, sự phát
triển về mặt nhận thức giúp cho quá trình lĩnh hội tri thức tốt hơn, các em chủ
động hơn trong việc tìm tòi khám phá tri thức mới. Học sinh THPT đã có sự
phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan vận động: mắt nhìn- tai nghe- tay viết-
óc suy nghĩ; khả năng quan sát tốt theo một kế hoạch chung. Ngoài ra, các em
đã có những khám phá hiểu biết về thế giới xung quanh và từ đó có thể xây
dựng lên quan điểm của riêng mình, các em muốn sống tích cực vì xã hội.
2. Về tính cách và đời sống tình cảm
Các em ở giai đoạn này luôn có xu hướng thoát khỏi những sự ràng
buộc, muốn hoà nhập vào cuộc sống tập thể, luôn muốn tìm hiểu khám phá cái