Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng tiết dạy của giáo viên trường THCS Bum Nưa
1
Phần I. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng
thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá; là điều kiện phát huy nguồn
lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và
bền vững. Giáo dục và đào tạo muốn đạt được mục tiêu đề ra nhất định phải có
một đội ngũ giáo viên vừa “hồng”, vừa “chuyên”, vì chất lượng giáo dục phụ
thuộc vào đội ngũ giáo viên “Giáo viên là nhân tố quyết định giáo dục” (Văn
kiện hội nghị lần thứ 2 BCH TW Đảng, khóa VIII. Tr 38). Chính vì lẽ đó việc
nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên là một trong những nhiệm vụ cấp thiết
trong giai đoạn hiện nay.
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, trường trung học cơ sở là cơ sở giáo
dục của bậc trung học, bậc học nối tiếp của bậc tiểu học nhằm hoàn chỉnh học
vấn phổ thông. Mục tiêu của giáo dục trung học cơ sở là nhằm giúp học sinh
củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học, có học vấn phổ
thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp
để tiếp tục học trung học phổ thông, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống
lao động. Vì vậy, để đạt được các mục tiêu trong chiến lược phát triển giáo dục
phổ thông cần phải có một đội ngũ giáo viên có đủ phẩm chất và năng lực cần
thiết.
Trong những năm thực hiện chặng đường đổi mới, tôi nhận thấy những
khó khăn, vất vả và nan giải, bởi Trường THCS Bum Nưa là một trong những
trường thuộc xã đặc biệt khó khăn của huyện Mường Tè nói riêng, của tỉnh Lai
Châu nói chung. Phần lớn đội ngũ giáo viên ở dưới xuôi lên công tác, điều kiện
xa nhà nên còn chưa yên tâm công tác, bên cạnh đó với nhịp độ phát triển của
xã hội thì đời sống của giáo viên vùng cao còn gặp nhiều khó khăn nên một số
giáo viên còn chưa thật sự tâm huyết với nghề, chưa thường xuyên tìm tòi các
giải pháp để nâng cao chất lượng giờ dạy trên lớp.
Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng tiết dạy của giáo viên trường THCS Bum Nưa
3
Phần II. PHẦN GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Giáo dục và đào tạo luôn là mối quan tâm hàng đầu của mỗi quốc gia.
Nhận thức đúng tầm quan trọng của giáo dục đối với sự phát triển kinh tế,
chính trị – xã hội, khi bàn về giáo dục C.Mác cho rằng nhiệm vụ của giáo dục
trong xã hội chủ nghĩa gồm ba nội dung chính là "Giáo dục trí tuệ", "Giáo dục
thể lực", "Giáo dục kỹ thuật". Việc kết hợp giữa lao động sản xuất, giáo dục trí
lực, giáo dục thể lực và huấn luyện bách khoa sẽ nâng giai cấp công nhân lên cao
hơn rất nhiều so với trình độ của giai cấp quý tộc và tư sản ” ( Lê Nin: Toàn tập,
nhà xuất bản tiến bộ Maxcơva 1997- Tập 38, trang 118).
Như vậy, ý thức được tầm quan trọng trong việc nâng cao dân trí, ngay
sau cách mạng tháng Mười Nga thành công, Lê nin đã nêu rõ ý tưởng: “Toàn
dân tham gia giáo dục". Từ quan điểm trên của chủ nghĩa Mác – Lênin, Đảng
và Nhà nước ta cũng đề ra những quan điểm về giáo dục - đào tạo và xã hội hoá
cuối cùng gửi cho ngành giáo dục ( 16/10/1968) Bác đã viết: “ Dù khó khăn
đến đâu cũng phải thi đua học tốt, dạy tốt” (Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính
trị quốc gia, H.2002, T.13, Trang96). Bác cũng đề nghị các cấp, các ngành phải
thực sự quan tâm đến sự nghiệp giáo dục, để không ngừng đẩy mạnh sự nghiệp
giáo dục của ta từng bước đi lên. Những quan điểm đó đã trở thành tư tưởng chỉ
đạo thúc đẩy khí thế cách mạng trên mặt trận giáo dục, đào tạo thành động lực
mạnh mẽ, góp phần tích cực vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống pháp,
chống Mỹ và sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta.
Trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo, đội ngũ giáo viên có vị trí, vai trò
hết sức quan trọng, bởi họ là những người hoạt động chính và trực tiếp biến các
chủ trương, mục tiêu giáo dục thành hiện thực cuộc sống. Nhất là trong giai
đoạn cách mạng hiện nay, khi mà yêu cầu của công cuộc đổi mới phát triển đất
nước đòi hỏi ngành giáo dục phải có trách nhiệm cao trong việc “Nâng cao dân
trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” nhằm phát triển nguồn nhân lực đáp
ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Chính vì vậy, đội ngũ giáo viên
phải được đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên nhằm không ngừng hoàn thiện
nâng cao trình độ chuyên môn, phẩm chất năng lực, nghiệp vụ.
Có thể nói, Đảng và nhà nước ta luôn luôn quan tâm đến việc xây dựng
và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên. Đội ngũ giáo viên được coi là một
nguồn lực quan trọng của việc thực hiện đổi mới giáo dục, phục vụ yêu cầu
phát triển kinh tế- xã hội của đất nước trong điều kiện mới.
*
TRƯỜNG TRUNG HỌC TRONG SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
:
+ Vị trí của trường trung học:
Trường trung học là cơ sở giáo dục của bậc trung học, bậc học nối tiếp
bậc tiểu học của hệ thống giáo dục quốc dân nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ
thông. Trường trung học có tư cách pháp nhân và có con dấu riêng.
+ Nhiệm vụ và quyền của người giáo viên trung học cơ sở:
Giáo viên trường trung học là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục
giáo dục khác và nghiên cứu nếu bảo đảm thực hiện đầy đủ những nhiệm vụ quy
định tại Điều 29 của Điều lệ này.
- Được hưởng các quyền khác theo quy định của pháp luật.
+ Tầm quan trọng của việc xây dựng, phát triển và nâng cao chất
lượng giờ dạy của giáo viên:
Chất lượng giờ dạy quyết định chất lượng giáo dục của nhà trường, chất
lượng đội ngũ giáo viên. Giờ dạy hay, giờ dạy tốt thì sẽ có một thế hệ học trò
phát triển tốt đáp ứng được xu thế phát triển của xã hội, của đất nước. Chính vì
vậy, cần phải xậy dựng, phát triển, nâng cao chất lượng giờ dạy của giáo viên,
Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng tiết dạy của giáo viên trường THCS Bum Nưa
6
giáo viên phải không ngừng học tập và tự rèn luyện mình để bồi dưỡng chuyên
môn, nghiệp vụ, năng lực giảng dạy đáp ứng yêu cầu của đất nước.
II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ:
Tỉnh Lai Châu là một tỉnh miền núi của đất nước, bên cạnh đó huyện
Mường Tè là một trong những huyện khó khăn nhất của tỉnh Lai Châu, đường
giao thông không thuận tiện, kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, trình độ dân trí
còn thấp.
1. Đặc điểm tình hình:
Trường Trung học cơ sở Bum Nưa được xây dựng mới năm 2005, trường
tương đối khang trang, có một điểm trường, giao thông đi lại tương đối khó
khăn, đối tượng học sinh phần lớn là con em dân tộc, chủ yếu làm nông nghiệp,
điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn.
1.1. Quy mô trường lớp năm học 2012-2013:
- Lớp 6 : 2 lớp, với số học sinh là 48 em.
- Lớp 7: 2 lớp, với số học sinh là 55 em.
- Lớp 8 : 2 lớp, với số học sinh là 51 em.
- Lớp 9 : 3 lớp, với số học sinh là 78 em.
- Tổng số học sinh : 232 em.
cán bộ công chức. Trình độ văn hoá đồng đều, trình độ chuyên môn đều đạt
chuẩn trở lên, trong đó tỉ lệ giáo viên trên chuẩn tương đối cao (chiếm 70,8%).
Qua khảo sát về năng lực chuyên môn đã bộc lộ những hạn chế:
+ Một số giáo viên nắm bắt các kiến thức khoa học, các yêu cầu, nội
dung, phương pháp mới còn thiếu linh hoạt, lúng túng, thiếu sáng tạo trong
công việc và vận dụng chương trình, chưa nhận thức hết phương pháp dạy học
“ lấy học sinh làm trung tâm”, dạy học theo đối tượng vùng miền, dạy học còn
mang tính hình thức, máy móc.
+ Đa số giáo viên còn trẻ ( 100% giáo viên tuổi từ 25 đến 35, 95% giáo
viên tuổi nghề từ 1 đến 10 năm, trong đó có 1 giáo viên mới qua giai đoạn tập
sự) nên kinh nghiệm giảng dạy, vốn kiến thức thực tế còn ít.
2. Kết quả đạt được trong những năm qua:
- Kết quả công tác thi đua: (Bảng 2)
Bảng 2. Kết quả công tác thi đua:
Danh hiệu năm
học
Chiến sĩ thi
đua cấp cơ sở
Lao động tiên
tiến
Giáo viên giỏi
cấp huyện
Ghi chú
2010 -2011 4 18 3
2011 -2012 7 18 3
- Kết quả chất lượng giảng dạy: (Bảng 3)
Bảng 3. Kết quả chất lượng giảng dạy:
Xếp loại
Năm học
100% cán bộ giáo viên tham gia học bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên.
* Mặt yếu:
- Trường còn thiếu giáo viên một số bộ môn nên việc nâng cao chất
lượng chuyên môn cho những giáo viên còn khó khăn.
- Năng lực giáo viên không đồng đều, khả năng tiếp thu và vận dụng cái mới
còn hạn chế, nhất là một số giáo viên trẻ kinh nghiệm giảng dạy ít, tổ chức các hoạt
động còn rập khuôn, máy móc, thiếu linh hoạt sáng tạo, năng khiếu nghệ thuật sư
phạm còn nhiều hạn chế.
- Một số giáo viên chưa say mê, tâm huyết, chưa ý thức cao trong việc tự
học hỏi, nghiên cứu bồi dưỡng nâng cao chuyên môn, chưa đầu tư nghiên cứu
nâng cao chất lượng giáo án.
- Số giáo viên đạt giỏi cấp huyện chưa cao, tỷ lệ giáo viên đạt danh hiệu
CSTĐ các cấp còn thấp, chưa có giáo viên đạt CSTĐ cấp tỉnh.
* Nguyên nhân của những yếu kém:
- Các hoạt động chuyên môn ở trường chưa có sự linh hoạt sáng tạo, còn
mang tính hình thức.
- Công tác bồi dưỡng và tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội
ngũ giáo viên chưa được quan tâm đúng mức.
- Cơ sở vật chất, thiết bị trường học còn thiếu (chưa có phòng học chức
năng, phòng chuyên môn ).
- Đời sống của cán bộ giáo viên còn gặp nhiều khó khăn, chính sách đãi
ngộ, khuyến học chưa đúng mức để tạo động lực cho giáo viên học tập và nâng
cao trình độ, tự bồi dưỡng chuyên môn.
Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng tiết dạy của giáo viên trường THCS Bum Nưa
9
- Nguồn cập nhật thông tin còn hạn chế dẫn đến giáo viên hiểu và nắm
bắt về tình hình chính trị, kinh tế – xã hội còn ít, chưa kịp thời.
- Công tác quy hoạch, kế hoạch đào tạo đội ngũ giáo viên chưa mang
tính dài hạn chiến lược.
kiến thức lẫn việc thực hiện cho đội ngũ (cả Ban Giám hiệu và cả giáo viên).
Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng tiết dạy của giáo viên trường THCS Bum Nưa
10
Trước tình hình khó khăn nhiều, thuận lợi ít, việc đầu tiên của chúng tôi
là phải ổn định đội ngũ bằng nhiều biện pháp cụ thể như sau:
* Đối với Ban giám hiệu:
Xây dựng Ban giám hiệu thật đoàn kết, cùng phê bình rút kinh nghiệm;
luôn gương mẫu trong mọi hoạt động về nghiệp vụ chuyên môn, đạo đức chính
trị, nhạy bén linh hoạt trong mọi công việc, biết hy sinh lợi ích cá nhân, coi
trọng lợi ích tập thể, nói phải đi đôi với làm, khen chê kịp thời, đúng người,
đúng việc.
* Đối với đội ngũ giáo viên:
Đội ngũ giáo viên là người có vai trò quyết định chất lượng giáo dục học
sinh. Cho nên để có chất lượng giáo dục tốt, thì hơn bao giờ hết phải trú trọng
nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên về mọi mặt. Để thực hiện hiện được mục
tiêu này tôi đã chọn cho mình một số biện pháp chỉ đạo sau:
1. Bồi dưỡng tư tưởng chính trị:
- Thường xuyên quán triệt và tổ chức cho đội ngũ cán bộ giáo viên được
học tập những văn bản về chủ trương đường lối, chính sách của Đảng, Nhà
nước. Tổ chức cho giáo viên học tập luật giáo dục, định hướng của chiến lược
phát triển giáo dục trong giai đoạn tiếp theo.
- Tuyên truyền giáo dục, động viên mọi người công tác tốt, tự giác tôn
trọng kỷ luật lao động, tự giác rèn luyện mọi mặt, có ý thức chấp hành tốt nội
quy và quy chế chuyên môn của trường, của ngành . Thực hiện tốt các chế độ
chính sách, có tinh thần xây dựng tập thể sư phạm lành mạnh, có tinh thần đoàn
kết chặt chẽ, thực hiện tốt quy chế dân chủ.
- Tuyên truyền, tác động dần dần - "Mưa dầm thấm lâu"- dưới mọi hình
thức để giáo viên thấy được rõ nhiệm vụ, vai trò quan trọng của mình trong
công tác giáo dục và để giáo viên thấy rằng “Nghề dạy học là nghề cao quý
phát hiện và khắc phục những điểm còn yếu, còn thiếu của giáo viên.
* Bồi dưỡng giáo viên mới: Phân công giáo viên có chuyên môn vững
vàng bồi dưỡng cho giáo viên mới theo hai nội dung:
- Bồi dưỡng về lý thuyết bao gồm: Bồi dưỡng về phương pháp, hình thức
tổ chức tiết học, nội dung, kiến thức của từng bộ môn, cách soạn một giáo án,
cách xây dựng hệ thống câu hỏi cho phù hợp.
- Bồi dưỡng thực hành: Xây dựng phương pháp, dự giờ rút kinh nghiệm.
* Bồi dưỡng các chuyên đề:
Giao cho nhóm giáo viên thuộc cùng một chuyên ngành trao đổi với
nhau những vấn đề khó thuộc môn giảng dạy để từ đó tìm ra giải pháp khắc
phục, đơn giản hóa kiến thức.
Lựa chọn giáo viên có chuyên môn vững vàng, có phương pháp tổ chức
lớp học tốt dạy các giờ dạy mẫu cho các giáo viên khác tham gia dự giờ, học
hỏi kinh nghiệm để tìm ra phương pháp dạy học phù hợp
* Tổ chức sinh hoạt chuyên môn định kỳ:
Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng tiết dạy của giáo viên trường THCS Bum Nưa
12
- Mỗi tháng tổ chức sinh hoạt hai lần.
- Nội dung sinh hoạt bao gồm:
+ Nhận xét, đánh giá chuyên môn của giáo viên;
+ Triển khai đánh giá chuyên môn của giáo viên trong tháng;
+ Trao đổi về nội dung, phương pháp, biện pháp tốt trong giảng dạy
cũng như công tác giáo dục học sinh;
+ Triển khai những văn bản về hướng dẫn chuyên môn;
+ Có kế hoạch, nội dung bồi dưỡng cả về lý thuyết và thực hành cho cả
giáo viên còn yếu về chuyên môn, về phương pháp tổ chức lớp học.
* Tham gia bồi dưỡng ngắn, dài hạn với phương châm “Học để nâng cao
trình độ, học để tự hoàn thiện mình”: Tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên
được tham gia các lớp bồi dưỡng ngắn hạn, các lớp học nâng cao trình độ
đã đạt được kết quả cụ thể như sau:
- 100% giáo viên có tư tưởng chính trị vững vàng, nhận thức rõ vai trò,
nhiệm vụ giáo dục của người giáo viên, có tinh thần, ý thức cao trong việc thực
hiện nhiệm vụ.
- 100% giáo viên tham gia các lớp bồi dưỡng ngắn ngày do PGD và Nhà
trường tổ chức.
- Kết quả về xếp loại hồ sơ chuyên môn, xếp loại giờ dạy của giáo viên
(Bảng 4- Bảng 5):
Bảng 4. Kết quả xếp loại hồ sơ
Xếp loại hồ sơ
Năm học
Tổng số
GV
Tốt Khá ĐYC
SL TL(%) SL TL(%)
SL TL(%)
2011-2012 20 10
50
7
35
3
15
2012- 2013 21 14
66.7
5
23.8
2
9.5
nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm. Như vậy, nếu áp dụng các
biện pháp trên một cách thường xuyên, lâu dài thì chất lượng tiết dạy của giáo
viên trong trường THCS Bum Nưa chắc chắn sẽ ngày càng đi lên, góp phần
nâng cao trình độ dân trí của địa phương, đáp ứng được mục tiêu giáo dục đã đề
ra.
Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng tiết dạy của giáo viên trường THCS Bum Nưa
15
chỉ đạo sát sao của lãnh đạo cấp trên; các cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương
trong việc giáo dục và nâng cao ý thức tự giác của mỗi cán bộ giáo viên, biết
phát huy nội lực của mình.
II. Ý NGHĨA CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng tiết dạy của giáo viên trường THCS Bum Nưa
16
Việc thực hiện sáng kiến kinh nghiệm" Một số biện pháp quản lý nâng
cao chất lượng tiết dạy của giáo viên trường THCS Bum Nưa" nhằm nâng
cao chất lượng đội ngũ giáo viên, từ đó nâng cao chất lượng học sinh trong
trường THCS Bum Nưa, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của xã Bum
Nưa nói riêng, của huyện Mường Tè nói chung, từng bước đáp ứng được mục
tiêu, chiến lược giáo dục do Đảng và Nhà nước ta đã đề ra trong các kỳ Đại hội.
III. KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG, TRIỂN KHAI:
Sáng kiến kinh nghiệm "Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng
tiết dạy của giáo viên trường THCS Bum Nưa" đã được áp dụng tại đơn vị
trường , sáng kiến này có thể áp dụng rộng rãi với các trường trung học cơ sở
trên địa bàn huyện Mường Tè nói riêng và một số huyện vùng cao nói chung.
IV. NHỮNG KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT:
Căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường, tôi đưa ra một số kiến nghị, đề
xuất như sau:
- Cần có chính sách khuyến học hợp lý, chế độ đãi ngộ thoả đáng đối với
cán bộ giáo viên đi học nâng cao trình độ về phục vụ lâu dài cho huyện, tỉnh.
- Tăng cường cho cán bộ giáo viên của trường đi tham quan học tập.
- Tăng cường bồi dưỡng về kỹ năng, phương pháp về giáo dục trung học
mới.
- Có chế độ chính sách ưu tiên, ưu đãi tạo điều kiện làm việc tốt nhất cho
cán bộ giáo viên.
- Cung cấp đầy đủ tài liệu chuyên môn, các phương tiện cập nhật thông
tin cho giáo viên để có phương tiện học tập, nghiên cứu và soạn bài giảng có
Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng tiết dạy của giáo viên trường THCS Bum Nưa
18
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. V.L. Lê Nin: Toàn tập, NXB Tiến bộ Macxcơva 1977.
2. Hồ Chí Minh: Tuyển tập/ tập I, II.NXB sự thật -1992.
3. Văn kiện hội nghị lần thứ 2 BCH TW Đảng, khóa VIII.
4. Luật giáo dục: NXB chính trị quốc gia năm 2005.
5. Điều lệ trường trung học của Bộ giáo dục và đào tạo.
6. Các tài liệu và văn bản khác có liên quan.