Một số suy nghĩ về phát huy năng lực học tập
của học sinh
trong tiết dạy xây dựng khái niệm mới

1) Lý do chọn đề tài:
Qua thực tế giảng dạy hàng ngày bản thân tôi nhận thấy rằng những
học sinh học tốt phân môn học toán thì bất kỳ môn học nào trong chơng
trình học thì em đó đều nắm chắc kiến thức một cách trọn vẹn. Do đó để học
sinh học chắc môn Toán ở bậc Tiểu học thì ngời giáo viên phải đổi mới ph-
ơng pháp dạy học theo hớng tích cực là yêu cầu cần thiết có tính bắt buộc,
mà mọi giáo viên phải đầu t tìm tòi đề ra biện pháp phù hợp với tình hình
học sinh của mình. Trong những năm giảng dạy tôi và nhiều đồng nghiệp
dạy phân môn Toán đều thấy rằng việc tiếp thu chủ động, lĩnh hội các kiến
thức mới môn Toán của học sinh nói chung rất yếu. Số học sinh có năng lực
thực sự học Toán rất kiếm. Đó cũng là những băn khoăn trăn trở của chúng
tôi, nhiều giáo viên dạy phân môn Toán ở Tiểu học. Tình trạng trên do nhiều
nguyên nhân khách quan và chủ quan song theo tôi một nguyên nhân cơ bản
là học sinh cha thực sự hiểu biết về tác dụng của môn Toán mà đúng nh vậy
vì mônToán trong bậc Tiểu học chỉ giúp học sinh những kiến thức cơ bản
mà sau này nếu có điều kiện sẽ là cơ sở không thể thiếu đợc trong đời sống
và toán học ứng dụng. Vì lẽ đó học sinh tiếp thu rất thụ động, không có
hứng thú, không chịu khó, học theo kiểu máy móc, rập khuôn, không suy
nghĩ dẫn đến tình trạng yếu dần, hỏng kiến thức. Trong khi đó quan điểm
viết sách giáo khoa lại dựa vào cơ sở hiện đại có tính logic cao trong một
mặt nào đó thì tính chính xách khoa học lại dần đợc hoàn chỉnh.
1
Vậy để dần dần thực hiện tốt việc dạy và học phân môn Toán đạt kết
quả theo yêu cầu nhiệm vụ hiện nay cần phải thay đổi phơng pháp dạy học
theo hớng tích cực đòi hỏi rất nhiều công phu mà giáo viên dạy toán dần dần
bồi dỡng cho học sinh phơng pháp học môn Toán theo hớng tích cực chủ
động phát hiện và hoàn thiện kiến thức.

theo hớng tích cực. Một trong dạng cơ bản của phân môn Toán bậc Tiểu học
là xây dựng khái niệm mới. Chính vì thế nên tôi chọn đề tài phát huy năng
lực học tập của học sinh trong tiết dạy xây dựng khái niệm mới.
Biện pháp cụ thể:
1- Tìm hiểu tình hình học sinh.
Năm học 2005-2006 bản thân tôi đợc phân công giảng dạy lớp 3B.
Tổng số học sinh: 38 em, trong đó có: 20 nữ ( đều nằm trong một độ
tuổi).
Học sinh phân bố đều trên trên 12 địa bàn dân c. Xóm Nam, xóm Cồn,
xóm Me, xóm Hội, xóm Đồng, xóm Môn, xóm Dinh, xóm Đình, xóm
Chùa, xóm cồn Két, xóm Chợ, xóm Cầu, xóm Bến.
Kết quả khảo sát đầu năm:
Giỏi Khá Trung bình Yếu
7 10 17 4
18,2% 26% 45,4% 10,4%
Số em có phẩm chất t duy: 7 em.
Số em có thể rèn luyện : 27 em
Số em hỏng kiến thức : 4 em
Qua theo dõi quá trình giảng dạy.
- Hầu hết học sinh có ý thức học tập, một số em khá nghiêm túc tự giác
học bài và làm bài.
- Một số học sinh học theo kiểu đối phó, làm bài tập còn ghi ở sách giải
( em Thông, em Thanh Phơng)
Tìm hiểu thực tế.
- Nhà trờng đã có chủ trơng để nâng cao chất lợng dạy học nh bồi dỡng
học sinh giỏi giúp đỡ học sinh yếu.
3
- Đièu kiện để dạy phân môn toán dợc nâng cao nh có đủ đề cơng dạy
toán, mô hình, tranh vẽ
- Nhà trờng triển khai các chuyên đề về phơng pháp dạy toán.

- Hớng dẫn học sinh sử dụng tốt sách giáo khoa để phát biểu xây dựng bài.
- Đánh giá hoạt động của học sinh.
* Nhiệm vụ của học sinh.
- Tự giác , tích cực chủ động học tập theo yêu cầu của giáo viên đảm bảo
các yêu cầu sau:
- Trả lời câu hỏi thực hiện các bài tập hoặc hớng giải quyết bài tập đó.
- Đặt câu hỏi ngợc lại khi gặp khó khăn ( kiến thức bị quên không xác định
đợc phơng pháp giải, đờng lối nghiên cứu).
- Báo cáo kết quả tự giải hoặc kết quả chung của nhóm.
Để giải quyết tổ chức tốt phơng pháp dạy học theo hớng tích cực cần sữ
dụng tốt, linh hoạt các phơng pháp nh: Nêu vấn đề, kiến tạo kiến thức giảng
luyện, giảng dạy trên cơ sở học sinh có sách giáo khoa để giúp học sinh có
động hình chủ động nhất trong họat động học tập, nằm tối đa hoá sự tham
gia tích cực ngời học, tối thiểu hoá sự áp đặt cao thấp của ngời dạy, phát huy
cao nhất lhả năng tự học của từng đối tợng.
c- Hớng chuẩn bị bài mới:
+ Soạn bài trớc một ngày để ra câu hỏi bài tập về nhà cho học sinh theo các
yêu cầu sau:
1- Những câu hỏi, bài tập học sinh tự giải quyết đợc.
2- Câu hỏi bài tập học sinh cha giải quyết đợc song học sinh có phơng
án riêng để giải quyết.
3- Ra bài tập cho đủ các loại đối tợng- giỏi- khá- trung bình- yếu.
Ví dụ: áp dụng phơng pháp trên cho tiết dạy: 86 chu vi hình chữ nhật.
A- Mục tiêu:
- Học sinh nắm đợc quy tắc tính chu vi hình chữ nhật.
5
- Vận dụng quy tắc để tính đợc chu vi hình chữ nhật(biết chiều đà chiều
rộng của nó) và làm quen với giải toán có nội dung hình học( liên
quan đến tính chu vi hình chữ nhật).
- Giáo dục học sinh tính cẩn thận, chính xác khi làm bài.

Rồi mới thực hiện quy tắc tính chu vi.
+ Cách ghi phép tính ở bài giải toán phải là:
Chu vi hình chữ nhật ABCD là:
( 3+4) x2 = 14 (dm)
( tên đơn vị để cuối cùng trong ngoặc)
2- Thực hành:
Bài1: Cho học sinh nêu yêu cầu của bài.
Yêu cầu học sinhvận dụng trực tiếp công thức tính chi vi để tính
kết quả.
Muốn tính chu vi hình chữ nhật ta làm thế nào? Một em lên bảng làm cả
lớp làm vào vở. Nhận xét bổ sung chẳng hạn.
a) Chu vi hình chữ nhật là
( 10+5) x 2 = 30( cm)
Đáp số: 30 (cm)
b)Đổi 2dm = 20 cm
chu vi hình chữ nhật là:
( 20+13) x 2 = 66 (cm)
Đáp số: 66 (cm)
Bài2: Học sinh đọc bài trớc.
Bài toán cho biết gì?
Bài toán bắt ta tìm gì?
Muốn tính chu vi mãnh đất đó ta làm thế nào?
1 em lên bảng tóm tắt và tìm cách giải. Cả lớp làm vào vở. Nhận xét bổ
Muốn tính chu vi mãnh đất đó ta làm thế nào?
1 em lên bảng tóm tắt và tìm cách giải. Cả lớp làm vào vở. Nhận xét bổ
Muốn tính chu vi mãnh đất đó ta làm thế nào?
7
1 em lên bảng tóm tắt và tìm cách giải. Cả lớp làm vào vở. Nhận xét bổ
sung.
Bài giải: chu vi mảnh đất hình chữ nhật là:

Có học sinh có năng lực học toán.
Số học sinh có thể tiến bộ.
Bài học kinh nghiệm.
8
- Cần áp dụng phơng pháp này một cách linh hoạt cho từng tiết dạy, bài
dạy cụ thể.
- Cần giao nhiệm vụ vừa sức cho từng loại đối tợng học sinh.
- Thờng xuyên theo dõi kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.
- Sáng tạo kết hợp các phơng pháp có hiệu quảnh: Nêu vấn đề,sách giáo
khoa,đàm thoại gợi mở và thuyết trình đúng lúc gây niềm tin cho học
sinh.
Trên đây là một số ý kiến về dạy học theo hớng tích cực hoá mà tôi đã
nghiên cứu tài liệu và đã trải qua một bớc thực nghiệm. Song bớc đầu vẫn
còn lúng túng, cần cải tiến bổ sung. Rất mong sự đóng góp của các thầy
các cô, các bạn đồng nghiệp nhàm giúp tôi có phơng pháp dạy học môn
toán ở bậc tiểu học tốt hơn giúp học sinh đạt kết quả cao hơn.
Quảng Thuận ngày 30 tháng 4 năm 2006
Ngời viết
Trần Thị Ngọc
9