TIỂU LUẬN

đề tài:

Tóm tắt ý tưởng chính
và nói lên nhận đònh của mình
về chương “Viên Đại Pháp Quan
Tôn Giáo” trong quyển “Anh Em
Nhà Ka-ra-ma-dốp” của Dostoyevsky.

2
Đề tài:
Tóm tắt ý tưởng chính và nói
lên nhận đònh của mình về chương
“Viên Đại Pháp Quan Tôn Giáo”
trong quyển “Anh Em Nhà Ka-ra-
ma-dốp” của Dostoyevsky.

Bài làm
:
A. TÓM TẮT Ý TƯỞNG CHÍNH
Chương “Viên Đại Pháp Quan
Tôn Giáo” trong quyển “Anh Em
Nhà Ka-ra-ma-dốp” là bản trường ca
của Ivan, thỉnh thoảng có sự xen vào

Đối với vò Hồng Y, sự xuất
hiện của Giêsu Kitô là chọc gậy
bánh xe Giáo Hội. Tất cả mọi vấn
đề giờ đây không còn thuộc về Giêsu
Kitô, về Thượng Đế nữa nhưng hoàn
toàn do Giáo Hoàng và Giáo Hội
trần thế. Tất nhiên giờ đây cho dù
Giáo Hoàng và Giáo Hội trần thế có
nhân danh Giêsu Kitô, (chắc chắn là
sự phỉnh phờ bòp đời) chăng nữa thì
tự căn bản đã là kẻ thù của nhau
rồi, Giáo Hội đã đồng loã với Satan
rồi. Vấn đề cơ bản nhất là tự do thì
dân chúng đã đem đặt dưới chân
Giáo Hoàng và Giáo Hội. Tự do đích
thực mà Thiên Chúa ban tặng và
mong muốn nơi họ thì họ lại khước
từ và cho rằng vượt quá sức của họ.
Giờ đây con người chỉ biết có Giáo
Hội và Giáo Hoàng chứ chẳng có

5
Chúa nào nữa cả. Ngọn cờ “bánh mì
trần thế” phất phới bay cao trong
khi đó ngọn cờ “bánh mì trời” thì bò
hạ xuống xếp xó là vậy.
Với cái nhìn hiện sinh thì ba
vấn đề mà Giêsu Kitô đã phải chòu
thử thách thû nào (Mt 4,1-13) thì
giờ con người cũng phải đối diện như

vật Viên Đại Pháp Quan nào đó để
rồi đặt lên môi miệng nhân vật này,
đúng hơn là nhân vật Ivan bài
trường ca “Viên Đại Pháp Quan Tôn
Giáo” với một nội dung rất ư là khắc

7
khoải nhân sinh bất khả kháng
trong đó xem hiện sinh như thể là
dữ kiện sần sụi, thô mộc, một sự
kiện phi lý.
Những khắc khoải, những
đương đầu mà Ivan đưa ra ở đây là
những sự vụ muôn thû của kiếp
người. Dostoyevsky thật khôn khéo
và cảm thấu cuộc đời nên đã biến
“ba sự cám dỗ” của Giêsu Kitô, mà
thực tế là của mọi con người ‘trót lỡ’
sinh vào cuộc đời này thành ba vấn
đề cũng đang dày vò tâm hồn Ivan.
Ba sức mạnh này “có thể thu được
lương tâm những kẻ nổi loạn
yếu ớt
để đem lại hạnh phúc cho họ”, đó là:
phép lạ, bí nhiệm và quyền uy.
a.
Phép lạ
Biến đá thành bánh mì là một
phép lạ. Phép lạ này đâu đơn giản


phép lạ nào cao xa bởi bàn tay Thần
Thánh mà chỉ cần ở nơi con người
nào đó miễn có cho họ ăn là đủ, họ
chấp nhận: “Chẳng thà biến chúng
tôi thành nô lệ, nhưng cho chúng tôi
ăn còn hơn”.
Con người cần phép lạ, một
phép lạ giải quyết dứt điểm “cơn phi
lý trong cái cuộc hội diễn ngỗn
ngang dấm dớ giữa con người khốn
khổ và Thần Linh tàn khốc lai láng
khôn hàn”. Con người cần phép lạ cả
thể nhưng không cần biết cỗi nguồn

10
của phép lạ. Họ cần phép lạ quá đến
độ tự “tạo ra cho mình những phép
lạ mới”; cúi đầu sùng bái, tin vào con
người dấm dớ phỉnh phờ lừa gạt dối
trá. Như thế không lạ sao được !
“Bản chất con người phải chăng là
gạt bỏ phép lạ và trong những lúc
ghê gớm của cuộc đời, lúc phải giải
đáp những câu hỏi cơ bản, đau khổ,
ghê gớm nhất của tâm hồn thì vẫn
chỉ theo quyết đònh tự do của con
tim ?”. Xin nhấn mạnh là tự do của
con tim, chứ không phải là của khối
óc đâu.
b.

vô hồn lạnh lùng. Rút cục con người
không chòu nổi nữa phải chấp nhận
bí nhiệm, không những thế mà còn
đi tìm kiếm bí nhiệm nữa, vì với họ
chỉ có bí nhiệm mới giải quyết được
rốt ráo vấn đề mà thôi, đặc biệt vấn
đề sự vụ hiện sinh ! (Mà con người
“có lỗi gì khi không chòu đựng nổi”
như vậy ?, đây cũng là bí nhiệm
luôn).
Hậu quả của việc mù quáng
chạy theo bí nhiệm chính là mình
làm gì mình cũng chẳng biết nữa.
Và bắt đầu người ta làm bất cứ việc
gì, ngay cả những việc “trái với
lương tâm của họ”.
c.
Uy quyền
Lại một lần nữa con người lại
trách Con Người đã vượt lên “khước
từ món quà cuối cùng ấy”, đã không

13
“nhận lấy thanh kiếm của Xêda”.
“Tại sao vậy Chúa ?”. Giá như lúc đó
Chúa chấp nhận sự vụ đó thì khoẻ
biết mấy, đâu có chuyện rối rắm
triền miên sau này !? Vì con người
vẫn đi tìm ở trần gian này: một
đấng để sùng phục, để trao phó

hoạt động khác và sau hết, họ sẽ
dựng lên ngọn cờ tự do của mình
chống lại Chúa”. Oái ăm thay,
không thần phục nữa thì nổi dậy
chống đối chứ sao giờ ?!

15
Nhìn chung, cho dù thoát được
kiểu sống sơ khai hoang dã, nhưng
con người lúc nào cũng đi tìm cho
mình một điểm tựa. Con người càng
tiến bộ thì càng đòi hỏi điểm tựa đó
tinh tế hơn, siêu việt hơn. Nhưng gì
thì gì đều phải đảm bảo ba yếu tố:
phép lạ, bí nhiệm, uy quyền.
Tưởng chừng như giải quyết
được sự bất công nông nô
1
thì con
người sẽ thoát được hết những phiền
toái nhân sinh. Đâu phải thế, cái sự
vụ hiện sinh càng khốc liệt tinh tế
hơn rất nhiều. Con người muốn cởi
bỏ mọi ràng buộc thì họ lại vươn vào
ràng buộc khác; chỉ khác chỗ là ràng
buộc trước đây bằng dây thừng, bằng 1
Xin nhắc lại, câu chuyện Anh em nhà

minh trong toàn bộ tác phẩm và
Ivan là con người chất vấn mọi sự,
trong đó có vấn đề hiện sinh. Chất
vấn dữ quá đến độ Ivan trở thành
một tên bấn loạn, quần quại với con
người mình, với tâm hồn mình. Ivan
trở thành một thằng người mang
trong mình đầy những chất vấn
khôn cùng của sự vụ con tạo quay
cuồng. Chất vấn cho ra nhẽ Ngài và
tôi, hồ dễ ai đã hơn ai ? Cuối cùng
Ivan thắng hay Ngài (viết hoa)
thắng ? Dường như Ivan thắng, vì
Ivan đã chối phăng Ngài mất rồi,

18
mà có thật thế không ? Với những
sự vụ hiện sinh như đã trình bày ở
trên, Ivan đã phản kháng, hay đúng
hơn Dostoyevsky phản kháng, con
người ta phản kháng.
a.
Phải chăng không được
phản kháng ?
Phải nói ngay rằng con người
ta có phản kháng, phải phản kháng
và được phản kháng. “Một sự thật
trong đời người là cứ sau từng mỗi
sát na thì có một khoảnh khắc phản
kháng” (It is one of the truths of life


2
Xem Cỏ dại giữa giữa lúa đồng của

20
Sự hiện hữu siêu việt của một Ông
Trời không hề cản trở việc hiện hữu
tất cả của con người cùng với tự do
của nó.
Đứa trẻ sẽ ra sao, một Ivan sẽ
ra sao nếu như cho rằng chỉ tự do và
có trách nhiệm thật sự khi gạt bỏ
một Ông Trời làm mình ngột ngạt
khó chòu (theo quan niệm hiện sinh
của Sartre). Quả thế “mọi sự đều
được thi thố hết”; ngay trong khoảnh
khắc sát na be bé mà Ivan lý luận
với cơn cưỡng kháng của y thì lập
thời y lôi xốc ra cái luật tắc giết
người. Nếu mọi sự đều được phép thi
triển thọ trì, thì y được phép giết
ông bố (là người cha) của y, hoặc ít Thomas H. Green, phần nhập đề và chương
I.

21
ra cũng hài lòng chấp nhận để cho
thiên hạ giết cha y.

cả rồi. Đúng là một cuộc nổi loạn
(rebellion) (như những đứa trẻ trong
lớp học), một cuộc cách mạng
(revolution) (như bao cuộc cách mạng
đã từng diễn ra). Phản kháng giờ
đây không còn là một trạng thái
tâm lý tiền trưởng thành nữa rồi.
Xin cũng nói thêm rằng liền
sau khi viết như trên thì W. Barclay
chua thêm; – “and again and again
it is in the reaction that the danger
lies” (và có mối nguy hiểm tìm ẩn
trong sự vụ phản kháng từng cơn

23
đó)
4
. Như vậy nẩy sinh vấn đề là
phản kháng như thế nào ? Được
phép phản kháng đó nhưng phải
làm sao cho khỏi rơi tỏm vào hố
thẳm chối từ Cỗi Nguồn (viết hoa)
của mình.
b.
Phản kháng chân chính
Con người phản kháng
(reactionist, rebel, révolté) càng
muốn vì con người, vì cuộc mưu ích
cao cả nhất cho con người; tự do,
hạnh phúc, chân giá trò của con

đành lòng chấp thuận sự trạng ngổn
ngang, tình huống nghiêng ngửa đó

25