LỜI MỞ ĐẦU
Bảo hiểm nói chung đóng vào trò quan trọng trong cả kinh tế, chính
trị, xã hội. Thực tế đã cho thấy một thị trường bảo hiểm mạnh là nền tảng cơ
bản cho bất cứ nền kinh tế thành công nào. Trong cuốn “Các nguyên tắc bảo
hiểm”, hai tác giả người Mỹ là Mehr và Commack đã viết: “Việc Anh quốc
nổi lên như một cường quốc thương mại và đồng thời loại hình bảo hiểm hảo
hạng phát triển trong cùng một thời kỳ không phải là sự trùng hợp ngẫu
nhiên”. Tác dụng của bảo hiểm được thể hiện rõ trên nhiều phương diện.
Bên cạnh việc bù đắp thiệt hại, khắc phục tổn thất, bảo hiểm còn sử dụng
hiệu quả những khoản tiền nhàn rỗi, tạo được nguồn vốn lớn đề đầu tư vào
các lĩnh vực khác. Cũng nhờ bảo hiểm mà ngân sách nhà nước hàng năm có
nguồn đóng góp không nhỏ, mọi người có được tâm lý an tâm trong kinh
doanh cũng như trong cuộc sống, công tác đề phòng và hạn chế tổn thất
được tăng cường.
Bảo hiểm có thể được phân loại thành BHTM, BHXH và bảo hiểm y
tế. Ở bài làm này, em xin đi vào phân tích những điểm khác nhau giữa
BHXH và BHTM.
NỘI DUNG
A, PHÂN TÍCH SỰ KHÁC NHAU GIỮA BHXH VÀ BHTM
I, Khái quát chung
Hiện nay chưa có một khái niệm chung thống nhất về bảo hiểm. Theo
Monique Gaullier: Bảo hiểm là một nghiệp vụ qua đó, một bên là người
được bảo hiểm cam đoan trả một khoản tiền gọi là phí bảo hiểm để cho mình
hoặc để cho người thứ ba trong trường hợp xảy ra rủi ro sẽ nhận được một
khoản tiền bù các tổn thất được trả bởi một bên khác: đó là người bảo hiểm.
1
Người bảo hiểm nhận trách nhiệm đối với toàn bộ rủi ro và đền bù các thiệt
hại theo các phương pháp của thống kê.
Tuy nhiên, có thể thấy, với bất kỳ định nghĩa nào thì bản chất của bảo
hiểm cũng là việc phân chia tổn thất của một hoặc một số người cho tất cả
những người tham gia bảo hiểm cùng chịu. Bảo hiểm hoạt động dựa trên quy

.
2, Bảo hiểm thương mại
Trên góc độ kinh tế, BHTM là một hoạt động dịch vụ tài chính nhằm
phân phối lại những tổn thất khi rủi ro xảy ra.
Trên góc độ pháp lý, BHTM thực chất là một bản cam kết mà một bên
đồng ý bồi thường cho bên kia khi gặp rủi ro nếu bên kia đóng phí bảo hiểm.
Do đó, BHTM là các quan hệ kinh tế gắn liền với việc huy động các nguồn
tài chình thông qua sự đóng góp của các tổ chức và cá nhân tham gia bảo
hiểm.
II, Sự khác nhau giữa BHXH và BHTM
1, Chủ thể
1.1, BHXH
Các chủ thể (bên, thành viên) tham gia quan hệ BHXH gồm có: Bên
thực hiện BHXH, bên tham gia BHXH, bên được BHXH.
Cụ thể, bên thực hiện BHXH ở nước ta hiện nay do Nhà nước thống
nhất quản lý và tổ chức thực hiện (ở một số nước, chủ thể này có thể là tổ
chức BHXH do Nhà nước thành lập hoặc có thể do các tổ chức kinh tế, tổ
chức xã hội và tư nhân lập ra theo quy định của pháp luật. Hoạt động của các
tổ chức này được nhà nước kiểm tra, giám sát chặt chẽ). Hệ thống cơ quan
BHXH được tổ chức thống nhất từ trung ương đến địa phương. Trong đó, hệ
thống BHXH ở địa phương, ở cơ sở mang ý nghĩa quan trọng trong việc đảm
bảo đầy đủ, nhanh chóng, kịp thời các khoản trợ cấp cho người được bảo
hiểm theo quy định của pháp luật. Các nhiệm vụ khác dù rất cần thiết nhưng
đều phụ thuộc hoặc bổ sung cho nhiệm vụ này. Như vậy, bên thực hiện
BHXH sẽ là bên chịu trách nhiệm trước nhà nước về việc thực hiện BHXH
đối với mọi người lao động theo quy định của pháp luật, đồng thời, chịu
3
trách nhiệm vật chất và tài chính đối với bên được bảo hiểm khi họ có đủ
điều kiện theo quy định của pháp luật.
Bên tham gia BHXH là người đóng phí BHXH nhằm mục đích bảo

nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp”.
Bên tham gia bảo hiểm là bên mua bảo hiểm – các tổ chức, cá nhân
giao kết hợp đồng với doanh nghiệp bảo hiểm và đóng phí bảo hiểm. Bên
mua bảo hiểm có thể đồng thời là người được bảo hiểm hoặc người thụ
hưởng. Bên tham gia BHTM không chỉ bao gồm người lao động, người sử
dụng lao động mà dành cho tất cả các thành viên trong xã hội. Khác với
BHXH, loại bảo hiểm này bao gồm cả loại hình bắt buộc (bảo hiểm cháy,
nổ; bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với hoạt động tư vấn pháp luật)
và tự nguyện.
Bên được bảo hiểm là tổ chức, cá nhân có tài sản, trách nhiệm dân sự,
tính mạng được bảo hiểm theo hợp đồng bảo hiểm. Như vậy, có thể thấy bên
được bảo hiểm trong BHTM rộng hơn so với BHXH.
2, Mục tiêu hoạt động, đối tượng và mức phí đóng
2.1, BHXH
Mục tiêu hoạt động của BHXH là nhằm thực hiện chính sách xã hội
của Nhà nước, nhằm đáp ứng các nhu cầu tối thiểu của người lao động khi
ốm đau, thai sản, bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, khi về hưu và tử
tuất. Đây là một hoạt động phi lợi nhuận và nhằm mục đích an sinh xã hội.
Quyền được hưởng BHXH là một trong những quyền cơ bản của người lao
động được pháp luật ghi nhận và bảo vệ. Điều 56 Hiến pháp 1992 đã quy
định: “Nhà nước…khuyến khích phát triển các hình thức bảo hiểm xã hội
khác đối với người lao động”
Đối tượng mà BHXH hướng đến theo quy định tại Điều 3 Điều lệ
BHXH là con người. Tuy nhiên, các đối tượng không phát sinh quan hệ lao
động như nông dân, thợ thủ công… hoặc phát sinh quan hệ lao động nhưng
5