SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
" PHƯƠNG PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 11 HIỂU, PHÂN BIỆT
ĐƯỢC LẶP VỚI SỐ LẦN BIẾT TRƯỚC VÀ CHƯA BIẾT TRƯỚC
VỚI CÂU LỆNH FOR – DO VÀ WHILE – DO"
1

A .PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
- Hiện nay trong lí luận dạy học nói chung và lí luận dạy học môn Tin học nói riêng yêu
cầu sử dụng khá nhiều phương pháp: phương pháp thảo luận, phương pháp đặt câu hỏi,
phương pháp chia nhóm …
- Các cách thiết kế bài giảng hiện nay nhằm mục đích áp dụng phương pháp hiện đại để
bồi dưỡng cho học sinh năng lực ham muốn học hỏi, tư duy sáng tạo, năng lực tự giải
quyết vấn đề, rèn luyện và phát triển năng lực tự học sáng tạo, nghiên cứu, nghĩ và làm
việc một cách tư duy tự chủ… Đồng thời để thích ứng với sự phát triển tư duy của học
sinh trong xã hội mới và tiếp cận với các công nghệ tiên tiến trong xã hội, trên thế giới.
Bên cạnh đó, trong các kỹ thuật dạy học mới, vai trò của giáo viên có sự thay đổi là:
“hướng dẫn học sinh biết tự mình tìm ra hướng giải quyết những vấn đề nảy sinh trong
quá trình học tập, biết cách làm việc độc lập, làm việc tập thể. Giáo viên là người định
hướng, là người cố vấn giúp học sinh tự đánh giá, cũng như giúp học sinh luôn đi đúng
con đường tìm hiểu, lĩnh hội kiến thức…”.
- Xuất phát từ thực tiễn giảng dạy tại trường THPT Đông Sơn 2 tôi thấy rằng, để đạt hiệu
quả cao trong mỗi phần học, tiết học cần có cách thiết kế bài giảng cho phù hợp với nội
dung kiến thức; phương pháp, phương tiện dạy học phải phù hợp với từng đối tượng học
sinh. Để qua mỗi phần học, tiết học, học sinh thích thú với kiến thức mới, qua đó hiểu
được kiến thức đã học trên lớp, đồng thời học sinh thấy được tầm quan trọng của vấn đề
và việc ứng dụng của kiến thức trước hết để đáp ứng những yêu cầu của môn học, sau đó
là việc ứng dụng của nó vào các công việc thực tiễn trong đời sống xã hội (nếu có).

lặp với số lần biết trước và chưa biết trước. Và hình thành ở học sinh kĩ năng phân tích,
xử lý các vấn đề liên quan đến vòng lặp trong quá trình lập trình các chương trình đơn
giản sau này.
IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
- Kết hợp thực tiễn giáo dục ở trường THPT ĐÔNG SƠN 2 .
- Có tham khảo các tài liệu về ngôn ngữ lập trình Pascal và tài liệu về sáng kiến kinh
nghiệm.
4

B. NỘI DUNG
I.CƠ SỞ LÍ LUẬN.
Khi học sinh học bài học Bài 10. “CẤU TRÚC LẶP”. Học sinh đã có rất nhiều khó khăn,
nhầm lẫn trong việc xác định vòng lặp và xác định điều kiện dừng của vòng lặp.
II. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
1. Nội dung.
Trong tiết học này tôi đã trình chiếu cho các em xem một vi dụ minh họa như sau:
- Giáo viên sẽ đặt câu hỏi như sau:
Các em quan sát hình 1 và cho biết phải đổ bao nhiêu lần thì bình sẽ được đổ đầy nước và
công việc gì được làm đi làm lại nhiều lần.
+ Học sinh sẽ trả lời được ngay là số lần thực hiện là 50 lần và công việc được làm đi
làm là công việc đổ nước vào bình.
- Tiếp theo cho các em xem hình thứ 2 như sau:
5
Bình này chứa tối đa là 50 lít
1 lít
Hình 1
Ca
Bình này chứa tối đa là 50 lít
? lít
Hình 2

= + + + + +
+ + +
Cho đến khi
1
0,0001
a N
<
+
.
Giáo viên đưa ra các câu hỏi sau:
Câu 1. Bài 1 đã xác định được lần lặp chưa?
Học sinh trả lời là: đã xác định được lần lặp, cụ thể cộng dồn đến a+100.
Câu 2. Em hãy viết câu lệnh lặp để tính tổng S ở bài 1?
Học sinh viết:
S:=1/a;
for i:=1 to 100 do
S:=S+1/(a+i);
Câu 3. Bài 2 đã xác định được lần lặp chưa?
Học sinh trả lời là: chưa xác định được lần lặp, vì với a được nhập từ bàn phím thì: 1/
(a+N) < 0.0001 không xác định được cụ thể N bằng bao nhiêu.
Câu 4. Em hãy viết câu lệnh lặp để tính tổng S ở bài 2?
Học sinh viết:
S:=1/a;
N:=1;
While 1/(a+N) < 0.0001 do
7

Begin
S:=S+1/(a+N);
N:=N+1;

End;
+ Câu lệnh while…do thực hiện câu lệnh khi điều_kiện còn đúng, nên ta không
xác định được đến vòng lặp thứ bao nhiêu để điều_kiên sai vì thế ta không thể dùng
vòng lặp for…do để thực hiện tính tổng S cho bài 2.
* MỘT SỐ VÍ DỤ CHO HỌC SINH THAM KHẢO THÊM.
- VÍ DỤ 1:
Program chuongtrinh;
Uses crt;
9

Var a,b byte;
Begin
Clrscr;
a:=1;
b=7;
c:=0;
while a<b do
begin
c:=c+a;
a:=a+1;
end;
Writeln(‘c=’ ,c:6);
Readln
End;
a. Hãy sửa lỗi sai của chương trình trên ?
b. Kết quả của chương trình trên là bao nhiêu ?
- Sau khi học sinh trả lời thì ta cho học sinh xem kết quả để so sánh và phân tích.
a) Sửa:
Program chuongtrinh;
Uses crt;

S:=0;
For i:= 1 to 20 do
S:= S+i;
writeln(‘tong S =’, S:8);
- VÍ DỤ 3:
Hãy viết lại đoạn chương trình sau bằng cách sử dụng câu lệnh lặp While-do?
S:=0;
For i:= 1 to 50 do
S:= S+i;
Writeln(‘tong S =’, S:8);
- Học sinh lên bảng làm sau đó đối chiếu kết quả.
12

S:=0; i:=1;
While i < 50 do
Begin
S:= S+1;
i:= i+1;
End;
writeln(‘tong S =’, S:8);
2. Giải quyết vấn đề.
Trong quá trình thảo luận để giải thích, chứng minh vấn đề “khả năng chuyển đổi qua lại
giữa hai câu lệnh lặp” bắt buộc học sinh phải nắm vững cú pháp, cũng như ý nghĩa của
hai câu lệnh trên. Dẫn đến việc các em thấy được sự giống và khác nhau của hai câu lệnh
một cách rõ ràng hơn.
3. Kết quả thu được.
Trong quá trình trao đổi, thảo luận, trình bày học sinh được thể hiện khả năng vận dụng,
hiểu biết của mình nên các em tỏ ra hăng hái trong việc giơ tay phát biểu tranh luận.
Đồng thời tiết học trở nên sinh động hơn và giáo viên không đóng vai trò là người xây
dựng lý luận mà học sinh là người chủ động để giải quyết các vấn đề.