Báo cáo chuyên môn I Thực hành Công tác xã hội với cá nhân
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN 3
PHẦN A 5
BÁO CÁC KẾT QUẢ THỰC TẾ 5
HỌC PHẦN CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN 5
I. PHẦN THÔNG TIN VỀ SINH VIÊN: 5
II. VÀI NÉT VỀ CƠ SỞ THỰC: 5
III. NỘI DUNG THU HOẠCH: 6
1. Nhận thức, mục đích, mục tiêu, nội dung và nhiệm vụ của sinh viên khi đi
thực tế: 6
1.1. Nhận thức: 6
1.2. Mục đích: 7
1.3. Mục tiêu: 7
1.4. Nội dung: 7
1.5. Nhiệm vụ: 8
2. Những suy nghĩ của sinh viên khi đi thực tế: 8
2.1. Thuận lợi: 9
2.2. Khó khăn: 9
3. Đối chiếu kiến thức cơ sở ngành và chuyên ngành vào quá trình thực tế: 10
3.1. Môn Tham vấn: 10
3.2. Môn Nhập môn công tác xã hội: 12
3.3. Môn Tâm lý học xã hội và Tâm lý học phát triển: 14
3.4. Môn An sinh xã hội: 14
3.5. Môn Chính sách xã hội: 15
3.6. Môn Công tác xã hội với cá nhân: 15
3.7. Môn Điều tra xã hội học: 22
3.8. Môn Hành vi con người và môi trường xã hội: 23
5. Những kinh nghiệm thu được sau quá trình thực tế: 30
5.1. Chọn địa điểm thực tế: 30
5.2. Xác định đối tượng thân chủ: 30

11. Vấn đề ưu tiên cần giải quyết: 43
12. Lập kế hoạch giải quyết vấn đề: 43
12.1. Tên kế hoạch: Cân bằng tâm lý cho thân chủ 43
12.2. Mục đích của kế hoạch: 43
12.3. Nội dung của kế hoạch: 43
12.4. Mục tiêu tổng quát: 44
12.5. Mục tiêu cụ thể: 44
12.6. Các phương pháp thực hiện 45
12.7. Các kỹ năng sử dụng 46
12.8. Các nguồn lực hỗ trợ 47
12.9. Vai trò của Nhân viên công tác xã hội trong quá trình can thiệp: 47
13. Lượng giá kết quả: 48
IV. ĐỀ XUẤT CÁC HOẠT ĐỘNG CAN THIỆP: 49
V. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ: 50
1. Kết luận: 50
2. Khuyến nghị: 51
PHẦN C 52
PHỤ LỤC I 52
BÁO CÁO QUAN SÁT 52
HỌC PHẦN CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI CÁC NHÂN 52
1. Quan sát lần thứ nhất: 52
2. Quan sát lần thứ hai: 53
3. Quan sát lần thứ ba: 54
4. Kết quả quan sát: 55
PHỤ LỤC II 57
VẤN ĐÀM 57
PHỤ LỤC III 70
BẢNG TỰ LƯỢNG GIÁ 70
THỰC TẾ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI CÁ NHÂN 70
2

Đợt thực tế này giúp tôi có cơ hội được tiếp xúc với các em ở trường Giáo dục và
hỗ trợ trẻ em bị thiệt thòi tỉnh Thái Nguyên, tôi bày tỏ sự cảm thông chân thành cho hoàn
cảnh của các em ở đây. Tuy các em chịu nhiều thiệt thòi nhưng bù lại các em ở đây luôn
có tấm lòng yêu thương nhau, đoàn kết, thân thiện và cố gắng vượt lên số phận… những
3
Lò Văn Bích – Công tác xã hội K10
điều đó đã để lại dấu ấn sâu sắc trong tôi. Cảm ơn các em đã cho tôi những bài học đầy
tình người, những tấm gương về sự cố gắng vươn lên trong cuộc sống.
Hai tháng thực tế qua, với sự nỗ lực của bản thân trong đợt thực tế tôi đã thu
được một số kết quả như trong báo cáo. Vì chưa có kinh nghiệm và kiến thức thực tế
nên bản báo cáo còn nhiều thiếu sót, kính mong thầy cô và các bạn đóng góp ý kiến
cho bài báo cáo của tôi được hoàn thiện hơn. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!
4
Báo cáo chuyên môn I Thực hành Công tác xã hội với cá nhân
PHẦN A
BÁO CÁC KẾT QUẢ THỰC TẾ
HỌC PHẦN CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN
I. PHẦN THÔNG TIN VỀ SINH VIÊN:
- Họ và tên : Ngô Thị Ly
- Mã sinh viên : DTZ1056130035
- Sinh ngày : 01/01/1991
- Sinh viên trường : Đại học khoa học - Đại học Thái Nguyên
- Chuyên ngành : Công tác xã hội
- Sinh viên năm : Thứ 3
- Quê quán : Thanh Lâm - Lục Nam - Bắc Giang
II. VÀI NÉT VỀ CƠ SỞ THỰC:
- Tên cơ sở thực tế: Trường Giáo dục và hỗ trợ trẻ em bị thiệt thòi tỉnh Thái nguyên.
- Địa chỉ: 146 Đường Minh Cầu - Phường Phan Đình Phùng -Tp.Thái Nguyên -
Tỉnh Thái Nguyên.
- Chức năng, nhiệm vụ: Giáo dục chuyên nghiệp kiến thức, cách giao tiếp, kỹ

có thể tiếp xúc với môi trường thực tế, và có thể làm việc trực tiếp với thân chủ. Đồng
thời vận dụng các kiến thức, kỹ năng đã được học vào thực tiễn để giải quyết vấn đề
cho thân chủ của mình. Không những vậy, khi đi thực tế chuyên môn I còn giúp chúng
tôi - những nhân viên công tác xã hội tương lai - hiểu hơn về nghề nghiệp của mình về
các công việc mà một nhân viên công tác xã hội cần làm, để thấy gắn bó và yêu ngành
học của mình hơn.
6
Báo cáo chuyên môn I Thực hành Công tác xã hội với cá nhân
1.2. Mục đích:
- Giúp tôi vận dụng được các kiến thức đã học qua các môn như: Nhập môn
công tác xã hội, tâm lý học xã hội và tâm lý học phát triển, an sinh và các chính sách
xã hội, tham vấn, công tác xã hội với cá nhân… vào quá trình tiếp cận và nhận diện
thân chủ, biết cách thiết lập và xây dụng mối quan hệ nghề nghiệp.
- Giúp tôi hiểu rõ được vai trò của người làm công tác xã hội trong việc cung
cấp các dịch vụ công tác xã hội, nắm vững chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn trong
công việc. Từ đó hình thành ý thức, đạo đức nghề nghiệp, thúc đẩy quá trình tự rèn
luyện theo yêu cầu của nghề nghiệp và chuyên môn công tác.
- Tạo cơ hội để tôi vận dụng các kiến thức và kỹ năng, phương pháp trong công
tác xã hội với cá nhân vào quá trình can thiệp vấn đề cụ thể cho thân chủ.
1.3. Mục tiêu:
- Đạt được các kỹ năng làm việc với cá nhân và phát triển sự tự tin làm việc với
cá nhân.
- Tạo được mối quan hệ tốt với cơ sơ thực tế để có thể nhận được sự giúp đỡ
tận tình của các cán bộ và thầy cô tại trường.
- Tạo mối quan hệ tốt với tất cả các đối tượng trong trung tâm, góp một phần
công sức của mình để giúp đỡ các em và tổ chức các hoạt động vui chơi cho các em.
- Trong đợt thực tế này mỗi sinh viên phải tiếp xúc và làm việc với một thân chủ
cụ thể do mình lựa chọn qua đó vận dụng cá kiến thức, kỹ năng của công tác xã hội với cá
nhân để thu thập thông tin, nhận diện vấn đề và giải quyết vấn đề cho thân chủ.
- Xây dựng được mối quan hệ nghề nghiệp và tạo được sự tin tưởng với thân

và được sự đồng ý của cô Hiệu trưởng trường Giáo dục và hỗ trợ trẻ em bị thiệt thòi
tỉnh Thái Nguyên thì chúng tôi đã làm quen va thiết lập mối quan hệ với các đối
tượng, chọn đối tượng tác nghiệp cho mình, thiết lập mối quan hệ với thân chủ của
mình.
- Thu thập các thông tin về thân chủ, nhận diện vấn đề của thân chủ, phân tích
các vấn đề mà thân chủ gặp phải, cùng thân chủ lên kế hoạch giải quyết vấn đề và thực
hiện kế hoạch đó cùng thân chủ.
- Lượng giá kết quả, xem những gì đã đạt được và chưa đạt được từ đó rút kinh
nghiệm cho mình.
2. Những suy nghĩ của sinh viên khi đi thực tế:
Trước khi đi thực tế thì tôi băn khoăn lo lắng không biết mình đi thực tế sẽ thế
nào? Có tốt không? Mình có tiếp xúc và làm việc được với thân chủ không? Khi đến cơ
sở thực tế thì tôi lại suy nghĩ không biết các thầy cô tại trường có giúp đỡ, tạo điều kiện
cho mình không? Mình có tạo được mối quan hệ với cơ sở thực tế không, có thiết lập
được mối quan hệ với các em tại trường không? Có chọn được đối tượng để làm việc
không? Tôi luôn băn khoăn suy nghĩ không biết mình có thể áp dụng các kiến thức, kỹ
năng vào thực tế không? Có đạt được mục tiêu đề ra không?
Và kết quả thực tế đã chứng minh điều đó, tôi đã hoàn thành đợt thực tế với cá
8
Báo cáo chuyên môn I Thực hành Công tác xã hội với cá nhân
nhân tại trường Giáo dục và hỗ trợ trẻ em bị thiệt thòi tỉnh Thái Nguyên.Tuy nhiên trong 2
tháng thực tế ấy thì tôi đã gặp rất nhiều vấn đề cả khó khăn lẫn thuận lợi như sau:
2.1. Thuận lợi:
- Trường nuôi dạy và giáo dục trẻ em thiệt thòi tỉnh Thái Nguyên đã tạo điều
kiện cho chúng tôi tới thực tế. Quan tâm và chỉ bảo tận tình, giới thiệu rất kỹ cho
chúng tôi biết về chức năng nhiệm vụ, quá trình phát triển của trường.
- Trường cũng tạo điều kiện cho chúng tôi được tham gia các hoạt động cùng
với các em để hiểu hơn các em và thiết lập được mối quan hệ với thân chủ và các em
trong trường như các hoạt động: Hoạt động trao quà cho các của đoàn thanh niên Tổng
công ty bảo hiểm BIDV, tổ chức hoạt động Trung thu, văn nghệ và cùng tham gia lao

3. Đối chiếu kiến thức cơ sở ngành và chuyên ngành vào quá trình thực tế:
Các kiến thức, kỹ năng, phương pháp đã được tôi vận dụng vào quá trình thực
tế như sau:
3.1. Môn Tham vấn:
Đây là môn học đã được tôi vận dụng khá hiệu quả. Tham vấn là quá trình
tương tác giữa nhà tham vấn (người có trình độ chuyên môn và kỹ năng tham vấn, có
các phẩm chất đạo đức của nghề tham vấn và được pháp luật thừa nhận) với thân chủ
(còn gọi là khách hàng - người đang có vấn đề khó khăn về tâm lý muốn được giúp
đỡ). Thông qua các kỹ năng trao đổi và chia sẻ tâm tình dựa trên các nguyên tắc đạo
đức và mối quan hệ mang tính nghề nghiệp), thân chủ hiểu và chấp nhận thực tế của
mình, tự tìm thấy tiềm năng bản thân để giải quyết vấn đề của mình. Hoạt động tham
vấn bao gồm việc lắng nghe đối tượng trình bày vấn đề của họ, làm cho họ thấy dễ
chịu, giúp họ nhận biết vấn đề và tìm ra các giải pháp để giải quyết vấn đề đó.
* Các kỹ năng:
- Kỹ năng thấu cảm:
Là kỹ năng quan trọng nhất trong tham vấn, thấu cảm là cảm nhận điều mà thân
chủ đang cảm nhận. Đó là khả năng hiểu bằng cảm xúc, biết chính xác thế giới của
thân chủ. Đây là kỹ năng mà tôi vân dụng vào quá trình thực tế rất tốt. Tôi đã đặt mình
vào địa vị của thân chủ là một người bị khuyết tật đang trong độ tuổi đầu của trưởng
thành nhưng mới học lớp 8 và để có thể hiểu được tâm tư tình cảm của thân chủ. Tôi
không chỉ cảm nhận những điều thân chủ nói và hiểu cảm xúc của thân chủ qua lời nói
mà mà còn thông qua cả cử chỉ và hành động đặc biệt là ánh mắt của thân chủ.
Khi tiếp xúc, thu thập thông tin và thực hiện cuộc vấn đàm với thân chủ thì tôi
luôn cố gắng lắng nghe thân chủ nói để có thể hiểu được điều mà thân chủ đã và đang
trải qua đồng thời quan sát hành động cử chỉ, ánh mắt, nét mặt của thân chủ nhất là khi
thân chủ nói về gia đình mình về anh trai của mình thì khuôn mặt rạng rỡ, luôn cười
rất tươi và tôi hiểu thân chủ rất yêu quý anh trai mình. Khi nói về các hoạt động của
mình thì giọng thân chủ trầm xuống và cúi mặt xuống thì tôi hiểu thân chủ cảm thấy
10
Báo cáo chuyên môn I Thực hành Công tác xã hội với cá nhân

đã khuyến khích thân chủ nói và chia sẻ nhiều hơn các thông tin thu được rất chất
lượng. Tôi tránh sử dụng các câu hỏi “Vì sao”, sẽ khiến thân chủ lúng túng và khó trả
lời bởi em là người thiểu năng trí tuệ. Tùy thuộc vào hoàn cảnh giao tiếp mà tôi khéo
léo đặt câu hỏi để khai thác các thông tin. Khi khai thác thông tin thì tôi tránh đặt các
câu hỏi một cách liên tục và dồn dập, nếu như vậy sẽ khiến cho thân chủ bị áp lực và
không thoải mái.
11
Lò Văn Bích – Công tác xã hội K10
- Kỹ năng phản hồi:
Phản hồi là đáp lại những lời nói hành động, cử chỉ của thân chủ mình. Tôi đã
sử dụng kỹ năng này khá tốt, đặc biệt là trong các cuộc trò chuyện với thân chủ, khi
nghe thân chủ tâm sự, chia sẻ và bộc bạch…Khi thân chủ của tôi nói, hay kể chuyện
thì ngoài việc tôi chú tâm lắng nghe, tập trung nghe để hiểu những điều thân chủ nói
thì tôi còn phản hồi lại để thân chủ cảm thấy rằng tôi đang rất chú tâm nghe em nói, tôi
hiểu những gì em nói và đồng cảm với em. Tạo cho em cảm giác được tôn trọng, được
hiểu và chia sẻ.
Tôi sử dụng chủ yếu là phản hồi nhắc lại, nhắc lại chính nội dung mà thân chủ
vừa nói. Khi nghe thân chủ tâm sự về mối quan hệ của mình với người bạn thân của
mình tôi đã phản hồi như sau: “Vậy là em đã chơi thân với Nhung suốt 6 năm qua”.
Đây là cách phản hồi đơn giản nhất nhưng hiệu quả của nó thì lại rất lớn. Ngoài ra tôi
còn phản hồi cảm xúc như khi hỏi về gia đình của em mà, cụ thể là bố em thì tôi thấy
giọng em trầm xuống và em cúi đầu ngập ngừng không nói nữa và tôi quan sát thấy
như vậy thì phản hồi lại như sau: “Chị thường thấy em ngập ngừng khi nhắc tới bố của
mình…”. Mỗi lần tôi sử dụng kỹ năng này thì đều nhận được kết quả rất tốt.
- Kỹ năng xử lý im lặng:
Là kỹ năng nhằm phá vỡ sự im lặng của thân chủ, tạo cảm giác an toàn, tin
tưởng để thân chủ nói ra những điều thân chủ cảm thấy khó nói hoặc không muốn chia
sẻ. Đây là kỹ năng rất quan trọng và tôi đã sử dụng, tuy nhiên tôi sử dụng chưa nhiều.
Mặc dù thân chủ của tôi là người sống nội tâm và tình cảm nhưng thân chủ vẫn thích
được chia sẻ với nhưng người thân chủ tin tưởng. Chỉ có một vài lần khi được tôi hỏi

Nguyên, vẫn có khả nhận thức và tư duy. Tâm lý - tình cảm thì khá phức tạp, có sự
mặc cảm tự ti, sống nội tâm và tình cảm. Hoàn cảnh gia đình điều kiện kinh tế bình
thường, có khả năng lo cho cuộc sống của em. Gia đình có 4 người, mọi người trong
gia đình đều quan tâm, lo lắng cho em. Mối quan hệ thì thân thiết với anh trai và mẹ,
con bố thì là quan hệ lúc mạnh lúc yếu…
- Phân tích tất cả các vấn đề của thân chủ từ đó tìm ra điểm mạnh, điểm yếu của
thân chủ để thân chủ nhận ra vấn đề của mình và thấy được tiềm năng của mình. Đồng
thời có thể đặt vấn đề ưu tiên để giải quyết, mà vấn đề ưu tiên của em Hoàng Thị Hằng
là vấn đề về tâm lý tình cảm, vấn đề này cần được quam tâm và giải quyết trước nhất.
- Tôi vận dụng môn học này vào việc chọn đối tượng tác nghiệp cho mình. Các
đối tượng của công tác xã hội là những người yếu thế, thiệt thòi như khuyết tật, nghèo
đói, người già, người già neo đơn…hay những người gặp khó khăn trong cuộc sống
như bạo lực gia đình, strees, khúc mắc trong chuyện tình cảm, gia đình… Tôi đã vận
dụng điều nay để tìm thân chủ cho mình là em Hoàng Thị Hằng, 19 tuổi, bị đa tật
(khuyết tật vận động, thiểu năng trí tuệ, khiếm thính, khiếm thị) hiện đang học tại
trường Giáo dục và hỗ trợ trẻ em bị thiệt thòi tỉnh Thái Nguyên.
13
Lò Văn Bích – Công tác xã hội K10
3.3. Môn Tâm lý học xã hội và Tâm lý học phát triển:
Đây là môn học với nhiều kiến thức về tâm lý con người và tâm lý lứa tuổi. Tôi
đã vận dụng được kiến thức của môn học này vào quá trình thực tế, tiếp cận với thân
chủ của mình.
Ấn tượng ban đầu: Là kiến thức tôi vận dụng đầu tiên của môn học này. Muốn
tạo được mối quan hệ với thân chủ thì ngay lần gặp đầu tiên tôi phải tạo được ấn tượng
tốt qua cách ăn mặc, lời nói, qua ánh mắt, điệu bộ cử chỉ để có thể tạo được ấn tượng
tốt với thân chủ.
Các giai đoạn phát triển của con người, tôi đã vận dụng điều này vào trường
hợp cụ thể của em Hằng, biết được em đang ở giai đoạn tuổi trưởng thành, năm nay
em Hằng 19 tuổi đây là giai đoạn đầu của tuổi trưởng thành sự phát triển tâm lý:
Thích có các mối quan hệ bạn bè thân thiết, thích được chia sẻ tâm sự, muốn được

tôi cũng thuộc đối tượng của an sinh xã hội và phải được giúp đỡ và được hưởng các
chính sách cho người khuyết tật.
- Trợ cấp của thân chủ là trợ cấp gì? Trợ cấp một lần hay trợ cấp hàng tháng.
Và thân chủ được trợ cấp bao nhiêu, trợ cấp những gì? Tôi đã nận dụng và biết được
em thuộc trợ cấp hàng tháng, em được trợ cấp tới khi hết đời. Mỗi tháng em được trợ
cấp 240 nghìn đồng.
3.5. Môn Chính sách xã hội:
Chính sách xã hội bao gồm tập hợp các chính sách cụ thể, là sự thể chế hóa, cụ
thể hóa các giải pháp của nhà nước trong việc giải quyết vấn đề xã hội liên quan tới
từng nhóm người hay toàn bộ dân cư trên cơ sở phù hợp với quan điểm, đường lối, của
Đảng nhằm hướng tới công bằng, tiến bộ xã hội để phát triển toàn diện con người.
Tôi đã vận dụng các kiến thức của môn học này để xem xét thân chủ đã được
hưởng các chính sách gì và chính sách gì thân chủ chưa được hưởng. Đồng thời từ môn
học này mà tôi có thể cung cấp cho thân chủ các thông tin về các chính sách, những ưu
tiên, quyền lợi mà một người khuyết tật được hưởng như: trợ cấp hàng tháng, được chỉnh
hình và phục hồi chức năng tại các cơ sở dành cho người khuyết tật…
- Vận dụng vào trường hợp cụ thể của em Hằng để tìm hướng giải quyết các
vấn đề mà em đang gặp phải, đặc biệt là vấn đề về sức khỏe thì tôi có tìm các nguồn
lực hỗ trợ từ nhà nước, từ cơ sở y tế như: khám chữa bệnh cho người khuyết tật, chính
sách hỗ trợ về y tế, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thân thể giành cho người khuyết tật hoặc
các dịch vụ xã hội khác.
Sự vận dụng này đem lại hiệu quả rất lớn cho tôi trong quá trình tìm hướng giải
quyết các vấn đề cho thân chủ, tìm nguồn lực hỗ trợ cho em, đồng thời tôi còn cung
cấp các thông tin về các chính sách dành cho người khuyết tật cho thân chủ biết phải
được hưởng các chính sách gì và các chính sách đó như thế nào?
3.6. Môn Công tác xã hội với cá nhân:
Đây là môn học quan trọng nhất và phải vận dụng nhiều nhất vào quá trình thực
tế. Đây cũng là môn học mà tôi vận dụng thành công nhất. Công tác xã hội cá nhân
vừa là một quá trình vừa là một phương pháp can thiệp, giúp đỡ từng cá nhân có vấn
15

các điểm mạnh, điểm yếu của thân chủ, phân tích các vấn đề xem vấn đề nào mà thân
chủ cho rằng quan trọng nhất và cần ưu tiên giải quyết. Cùng thân chủ thảo luận và tìm
ra hướng giải quyết cho các vấn đề đó. Khi được lôi kéo tham gia giải quyết vấn đề
như vậy thì thân chủ rất vui vẻ hào hứng và có rất nhiều ý kiến hay.
- Đảm bảo bí mật riêng tư cho đối tượng
16
Báo cáo chuyên môn I Thực hành Công tác xã hội với cá nhân
Đây là nguyên tắc mà tôi thực hiện rất chặt chẽ, những gì là bí mật là riêng tư
thì tôi luôn đảm bảo giữ kín. Khi gặp gỡ thân chủ lần đầu tiên tôi đã khẳng định với
thân chủ rằng sẽ đảm bảo bí mật riêng tư cho em, nếu không có sự đồng ý của em thì
tôi không được phép tiết lộ với người thứ ba.
- Nhân viên công tác xã hội luôn ý thức về mình
Mặc dù mới là sinh viên năm thứ 3 và đang đi thực tế lần I nhưng tôi luôn ý
thức về bản thân mình, phải giữ gìn phẩm chất đạo đức, phải đặt lợi ích của thân chủ
lên hàng đầu, phải thực hiện đúng nguyên tắc nghề nghiệp. Không để tình cảm riêng tư
xen lẫn vào công việc, không để mình bị chi phối bởi các yếu tố khách quan. Tôi luôn
cố gắng chứng tỏ năng lực và tính chuyên nghiệp của mình trong quá trình làm việc
với thân chủ đặc biệt là trong quá trình giải quyết vấn đề của thân chủ (vấn đề tâm lý
tình cảm là trọng tâm).
- Xây dựng mối quan hệ nghề nghiệp giữa nhân viên công tác xã hội với
thân chủ
Ngay từ buổi đầu gặp mặt tôi đã cố gắng xây dựng mối quan hệ tốt đẹp, thân
thiết với thân chủ bằng cách chia sẻ, tâm sự, đồng cảm với em và tôn trọng quyền
riêng tư của em, cùng em đi chơi, đi dạo, chơi trò chơi (cờ ca-rô). Luôn hỏi thăm, động
viên em học tập để vươn lên trong cuộc sống. Tôi luôn tránh làm thân chủ thấy mặc
cảm tự ti, thấy tủi thân về hình dáng và những thiệt thòi của mình.
3.6.2. Tiến trình giải quyết vấn đề của thân chủ:
Tôi đã thực hiện tiến trình đúng 7 bước như sau:
- Bước 1: Tiếp cận thân chủ
Tôi đã tìm đến với thân chủ, trò chuyện với em, làm quen với em, hỏi sơ qua về

thân chủ. Sau khi xem xét kỹ lưỡng thì tôi quyết định chọn vấn đề ưu tiên là vấn đề về
tâm lý - tình cảm. Đây là vấn để mà cần được giải quyết trước tiên.
- Bước 5: Lên kế hoạch giải quyết
Tôi đã cùng thân chủ lên kế hoạch giải quyết, trao đổi với thân chủ để tìm các
giải pháp tháo gỡ vấn đề cho em Hằng. Vấn đề được ưu tiên giải quyết là vấn đề tâm
lý - tình cảm, Tôi đã cùng thân chủ lên một bản kế hoạch chi tiết về vấn đề này, rồi lên
kế hoạch thực hiện các vấn đề tiếp theo. Trong bản kế hoạch có đầy đủ tên kế hoạch,
mục đích, mục tiêu và nội dung của kế hoạch, để khi nhìn vào đó thân chủ có thể hiểu
và tiến hành theo bản kế hoạch đó. Và khi mọi người xem kế hoạch của tôi và thân chủ
thì họ thấy khả thi.
- Bước 6: Thực hiện kế hoạch
Từ bản kế hoạch đã đề ra tôi cùng thân chủ thực hiện kế hoạch đã đề ra đó.
Hướng dẫn thân chủ thực hiện kế hoạch theo trình tự vấn đề quan trọng thì thực hiện
trước. Tôi trợ giúp thân chủ khi thân chủ gặp khó khăn. Thường xuyên thăm hỏi, động
viên thân chủ để thân chủ có thể thực hiện tốt kế hoạch. Sau mỗi lần thực hiện xong
một giai đoạn thì tôi cùng thân chủ lượng giá, nếu đạt kết quả tốt thì thực hiện kế
hoạch tiếp theo. Nếu chưa tốt thì đánh giá và rút kinh nghiệm và thực hiện lại.
18
Báo cáo chuyên môn I Thực hành Công tác xã hội với cá nhân
- Bước 7: Lượng giá
Tôi thực hiện hai cách lượng giá là lượng giá từng giai đoạn và lượng giá chung
cho cả quá trình. Trong quá trình lượng giá từng giai đoạn thì có phần tỉ mỉ hơn, nếu
lượng giá chưa đạt thì tôi cùng thân chủ đánh giá, rút kinh nghiêm, và thực hiện lại
nhưng khi lượng giá toàn kế hoạch không thành công thì tôi cũng không còn thời gian
làm lại nữa, vẫn phải kết thúc ca. Quá trình lượng giá còn vội vàng, mang tính khách
quan và khích lệ.
3.6.3. Vai trò của nhân viên công tác xã hội:
Căn cứ vào trường hợp cụ thể của thân chủ mà tôi đã lựa chọn vai trò của nhân
viên công tác xã hội phù hợp để có thể giúp đỡ thân chủ được nhiều nhất. Vì thân chủ
là người đa tật trong đó có bị khuyết tật nên tôi đã vận dụng vai trò của nhân viên công

- Vai trò là chất xúc tác
Tôi đã vận dụng tất cả các kỹ năng mà mình đã học để vào quá trình tiếp xúc
với thân chủ để thân chủ có thể phát huy được năng lực và sự tự giác giải quyết vấn đề
của mình. Tôi luôn gợi mở, phân tích để thân chủ thấy được điểm mạnh, điểm yếu của
mình, nhận thức được vấn đề của mình.
- Vai trò là nhà tham vấn
Tôi đã chia sẻ, tâm sự với thân chủ, luôn lắng nghe thân chủ nói và có sự phản
hồi lại. Tôi tham vấn cho thân chủ về vấn đề tâm lý - tình cảm, về chuyện tình cảm
riêng tư, về hướng đi trong tương lai, về ước mơ nghề nghiệp của thân chủ.
- Vai trò là người biện hộ
Tôi không vận dụng được vai trò này vào quá trình làm việc với thân chủ. Vì
các vấn đề của thân chủ không liên quan tới pháp luật và không cần người biện hộ.
3.6.4. Các kỹ năng trong công tác xã hội cá nhân:
- Kỹ năng lắng nghe: Là một công cụ cơ bản của công tác xã hội cá nhân, lắng
nghe là hiểu được lời nói, cảm xúc, suy nghĩ của thân chủ. Lắng nghe chính là thực
hiện nguyên tắc tôn trọng thân chủ.
Tôi đã sử dụng kỹ năng này rất nhiều, trong suốt quá trình làm việc với thân
chủ 2 tháng qua tôi đều chú ý, chú tâm lắng nghe thân chủ nói để có thể hiểu được tâm
tư, tình cảm của thân chủ. Tuy nhiên khi nghe tôi tránh cho thân chủ nói lan man,
hướng thân chủ nói vào trọng tâm vấn đề. Khi nghe, tôi luôn chọn chỗ yên tĩnh như
trong phòng thân chủ khi không có mọi người trong phòng, ngồi ghế đá ở góc sân
trường để cả 2 không bị sao nhãng. Khi nghe tôi có sự phản hồi lại để thân chủ biết tôi
đang nghe thân chủ nói, thân chủ sẽ thấy mình được tôn trọng. Tôi vừa nghe vừa ghi
chép lại những gì quan trọng và quan sát thái độ, hành vi của thân chủ. Kỹ năng này
tôi vận dụng rất hiệu quả và tạo được sự tin tưởng của thân chủ.
- Kỹ năng vấn đàm: Là cuộc gặp gỡ của Nhân viên công tác xã hội với thân
chủ. Tôi đã vận dụng kỹ năng này vào thực hiện 3 cuộc vấn đàm. Tôi đã thực hiện
cuộc vấn đàm tìm hiểu, chuẩn đoán và trị liệu. Để thực hiện cuộc vấn đàm được tốt tôi
đã xác định rõ thời gian, địa điểm… Tôi cũng xác định rõ mục đích của cuộc vấn đàm
20

thân chủ cách trường 55km và thân chủ lại học và ở ngay tại trường nên tôi không thể
vãng gia.
21
Lò Văn Bích – Công tác xã hội K10
3.7. Môn Điều tra xã hội học:
Các phương pháp mà tôi vận dụng vào quá trình thực tế đó là:
- Phương pháp phỏng vấn: Tôi chọn phỏng vấn sâu để thực hiện ba cuộc vấn
đàm với thân chủ và một cuộc vấn đàm với anh trai thân chủ. Tôi sử dụng tất cả các
dạng câu hỏi như câu hỏi mở, đóng và kết hợp. Các câu hỏi đã được tôi chuẩn bị trước,
các câu trả lời của thân chủ được tôi ghi chép lại. Tôi có sử dụng điện thoại di động để
ghi âm lại. Phương pháp này giúp tôi thu được các thông tin sâu hơn, cặn kẽ hơn.
Ngoài ra tôi sử dụng phương pháp phỏng vấn qua điện thoại với mẹ của thân
chủ, để thu thập thêm các thông tin về thân chủ và các chính sách mà thân chủ đã và
đang được hưởng. Đây là phương pháp mà tôi đã linh hoạt sử dụng, vì tôi không thể
tới nhà để gặp trực tiếp mẹ thân chủ được, và nó đem lại hiệu quả khá tốt, nó không
mất nhiều thời gian của tôi và mẹ thân chủ, mà thông tin thu được là rất nhiều. Tuy
nhiên có hạn chế nhỏ là tôi không thể quan sát được biểu hiện nét mặt, tâm trạng của
mẹ em khi nói chuyện.
Phương pháp phỏng vấn này đã đem lại cho tôi hiệu quả rất lớn trong quá trình
thực tế này, nó giúp tôi thu được các thông tin không những chỉ từ thân chủ mà còn từ
những người xung quanh thân chủ nữa.
- Phương pháp quan sát: Tôi vận dụng phương pháp này rất nhiều laanff và thu
được hiệu quả rất lớn. Tôi vận dụng phương pháp này để quan sát thân chủ xem các
biểu hiện hành vi của thân chủ như thế nào, tâm lý ra sao, mối quan hệ và các đặc
điểm bên ngoài khác. Đặc biệt tôi sử dụng triệt để vào thực hiện ba lần quan sát và có
ghi lại quá trình quan sát thâ chủ. Tôi thực hiện quan sát tham dự cùng thân chủ đi làm
phong bì, tham gia các trò chơi với thân chủ và quan sát công khai khi lên lớp học, giờ
ra chơi và múa hát giữa giờ, hoạt động học tập tại phòng ở của thân chủ. Trong quá
trình quan sát tôi có sử dụng máy ảnh để chụp ảnh và quay một số hoạt động của thân
chủ. Ngoài ra tôi còn quan sát ánh mắt, cử chỉ, nét mặt, thái độ của thân chủ khi nói

khả năng giao tiếp và hòa nhập của em để em thấy tự tin và vui vẻ hơn. Tôi tạo môi
trường thuận lợi để thân chủ có thể tham gia các hoạt động tập thể để thân chủ thay đổi
suy nghĩ, hành vi của mình.
- Thuyết thân chủ trọng tâm:
Trong khi thực tập tôi đã xác định rằng mối quan hệ giữa Nhân viên xã hội với
thân chủ là mối quan hệ giúp đỡ chuyên nghiệp chứ không phải là mối quan hệ xã hội
bình thường.
Nhiệm vụ của Nhân viên xã hội là tạo ra môi trường thuận lợi cho phép thân
chủ học cách chủ động để họ có thể tự giúp cho bản thân mình. Tự học các kỹ năng
sống, cách giao tiếp, tạo mối quan hệ với mọi người xung quanh. Thân chủ vừa là
người chèo chống vừa là người định hướng cho mục tiêu của mình. Chấp nhận thân
chủ một cách vô điều kiện, Nhân viên xã hội chỉ đóng vai trò là chỗ dựa, là người tạo
thuận lợi, chia sẻ niềm vui khi thân chủ tiến bộ, an ủi động viên, khuyến khích khi
thân chủ cảm thấy chán nản. Từ thuyết này tôi đã sử dụng vào quá trình tiếp cận đó là
coi thân chủ là trọng tâm, là người thực hiện chính, là trung tâm. Tôi chỉ đóng vai trò
23
Lò Văn Bích – Công tác xã hội K10
là chất xúc tác, là người khơi gợi để thân chủ tự tìm ra tiềm năng và giải quyết vấn đề
của mình.
Tôi còn vận dụng mức thang yêu cầu của Maslow để xem thân chủ của mình
đang ở mức nào và cái nhu cầu của thân chủ là gì? Thân chủ mong được tôn trọng, yêu
thương, được quan tâm chia sẻ, được học cao hơn nữa và được phát triển hoàn thiện
như những người bình thường khác.
Vận dụng cơ chế phòng vệ của S. Freud để biết thân chủ đang dùng cơ chế
phòng vệ nào và nguyên nhân vì sao mà thân chủ lại làm như vậy. Khi nói chuyện với
thân chủ và tiếp xúc với thân chủ thì tôi rất hay vận dụng điều nay, vì cơ chế phòng vệ
của thân chủ rất lớn, em thường hay nói dối, đổ lỗi…
3.9. Gia đình học:
Đây là môn học mà tôi chưa vận dụng được vào quá trình thực tế. Bởi hiện tại
em học tại trường Giáo dục và hỗ trợ trẻ em bị thiệt thòi tỉnh Thái nguyên nên tôi