UBND TỈNH HẢI DƯƠNG
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐỀ TÀI
“ Dạy học tích cực thông qua
tính thực tiễn trong một số bài sinh học 10”
Năm học 2013 - 2014
THÔNG TIN VỀ SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến: “Dạy học tích cực thông qua tính thực tiễn trong một số bài
sinh học 10”.
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Một số bài trong chương “ Phân bào và chương “
Virut và bệnh truyền nhiễm”
3. Tác giả:
Họ và tên: Bùi Thị Bích Thủy Giới tính: Nữ
Ngày sinh: 05/11/1990
Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm
Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên Trường THPT Tứ Kỳ II Huyện Tứ Kỳ Tỉnh Hải
Dương
4. Đồng tác giả: Không
5. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Không
6. Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu: Không
7. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Tranh, ảnh, một số mô hình virut
8. Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu:
HỌ VÀ TÊN TÁC GIẢ XÁC NHẬN CỦA CƠ QUAN
2
BÙI THỊ BÍCH THỦY
TÓM TẮT NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
1.2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
1.3 . Nhiệm vụ nghiên cứu
1.4. Phương pháp nghiên cứu

có những tiến bộ đáng kể. Phương pháp dạy học truyền thống “giáo viên làm trung tâm”,
học sinh thụ động ghi chép là chính đã từng bước thay thế bởi phương pháp dạy học “lấy
học sinh làm trung tâm”, giáo viên đóng vai trò chỉ đạo định hướng quá trình nhận thức của
học sinh. Song việc đổi mới phương pháp dạy học còn gặp nhiều khó khăn do nhiều lí do
(nhận thức của giáo viên, phương tiện dạy học, nôi dung chương trình sách giáo khoa, cơ
sở vật chất….) còn nhiều điều bất cập.
Trong dạy học, việc lựa chọn phương pháp dạy học cho phù hợp với nội dung của bài dạy
và phù hợp với đối tượng học sinh là một vấn đề hết sức cần thiết. Nhiều giáo viên trong
quá trình giảng dạy cũng đã tổ chức cho HS hoạt động nhóm nhưng hình thức tổ chức hoạt
động nhóm thường nghèo nàn nên gây sự nhàm chán đối với học sinh.
4
Trong chương trình Sinh học 10, chương “Phân bào” và chương “Virut và bệnh truyền
nhiễm” có nhiều nội dung trừu tượng, HS khó nắm bắt nội dung bài học và nếu không có
phương pháp dạy để tạo hứng thú cho HS thì HS sẽ rất nhàm chán
Xuất phát từ vấn đề trên, bản thân tôi đã tìm ra cho mình một phương pháp dạy riêng nhằm
nâng cao hiệu quả giờ dạy, mong rằng phương pháp này được các bạn đồng nghiệp tham
khảo.
1.2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
1.2.1. Đối tượng nghiên cứu
Học sinh lớp 10 ban cơ bản.
1.2.2. Phạm vi nghiên cứu
Phương pháp giảng dạy một số bài trong chương “Phân bào” và chương “Virut và bệnh
truyền nhiễm” của môn Sinh học 10.
1.3 . Nhiệm vụ nghiên cứu :
- Thực hiện chương trình dạy học theo quan điểm dạy học: Lấy học sinh làm trung tâm.
Dạy học theo phương pháp lấy học sinh làm trung tâm là gì?
Dạy học lấy học sinh làm trung tâm là dạy học tập trung vào học sinh, hướng vào học
sinh, căn cứ vào học sinh, là kiểu dạy học mà toàn bộ quá trình dạy học đều hướng vào nhu
cầu, kỹ năng, hứng thú của học sinh, nhằm mục đích phát triển ở học sinh năng lực độc lập
học tập và giải quyết các vấn đề.

-Trong hoạt động dạy học, dạy học theo kiểu hoạt động nhóm được xem là phổ biến. Hoạt
động tập thể sẽ giúp giải quyết những vấn đề gay cấn nhanh hơn. Hình thức này cũng giúp
cho các em quen dần và sớm thích ứng với đời sống xã hội nhất là trong giai đoạn hiện
nay.
1.4. Phương pháp nghiên cứu:
Trong chương “Phân bào” và chương “Virut và bệnh truyền nhiễm” , những nội
dung ở các bài như: “Chu kì tế bào và quá trình nguyên phân”. “Giảm phân”, “Cấu trúc
virut”, “Sự nhân lên của virut” có nội dung khá trừu tượng, HS nắm bắt đuợc kiến thức
chỉ thông qua những kênh hình vẽ minh hoạ. Trong khi đó tranh ảnh dùng phục vụ cho
việc dạy học những bài này còn thiếu và chưa phong phú.
Nếu việc soạn giảng của giáo viên còn nặng về phương pháp dạy truyền thống thì
học sinh sẽ rất nhàm chán khi học nội dung chương này. Nhiều GV cũng đề cập đến
phương pháp hoạt động nhóm trong giờ học nhưng nếu không có tính sáng tạo thì cũng
không tạo được sự hứng thú cho học sinh.
6
Từ những vấn đề trên, trong quá trình giảng dạy tôi đã tìm ra được một số giải pháp
để nâng cao hiệu quả giảng dạy các bài đã nêu trên
7
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
2.1 Phương pháp giảng dạy bài: CHU KÌ TẾ BÀO VÀ QUÁ TRÌNH NGUYÊN
PHÂN.
Đầu tiên giáo viên cần xác định được:
- Mục tiêu bài hoc:
Sau khi học xong bài này học sinh phải nên được chu kì tế bào, diễn biến của quá trinh
nguyên phân và ý nghĩa của nó.
- Trọng tâm: - Các pha của kì trung gian
- Các kì của nghuyên phân và ý nghĩa của nguyên phân.
+ Phương pháp giảng dạy nôi dung của bài:
I. Chu kì tế bào.
1. Khái niệm.

III. Ý nghĩa của nguyên phân
- Gv hỏi, hoỉ, học sinh nghiên cứu SGK và trả lời.
2.2. Phương pháp giảng dạy bài: GIẢM PHÂN
- Về phương pháp giảng dạy bài Giảm phân cũng có thể tiến hành tương tự dạy quá trình
nguyên phân ( vì hai quá trình này có những điểm tương đồng với nhau).
- Bước 1: GV cho HS hoàn thành PHT số 2 về những diễn biến cơ bản của nhiễm sắc thể
trong quá trình giảm phân 1
Sau khi học sinh có đầy đủ kiến thức về các lần phân bào và các kì của giảm phân 1, GV
chuyển sang bước 2.
- Bước 2: Tổ chức cho HS chơi trò chơi để củng cố kiến thức.
+ GV phát các bộ sợi len, tấm bìa cứng, băng dính và kéo, yêu cầu HS biểu thị các kì của
giảm phân 1.( Vì giảm phân 2 giống với nguyên phân nên không trình bày ở đây)
+ Gọi đại diện các nhóm lên trình bày.
- GV lưu ý: Yêu cầu HS dựa vào sơ đồ nguyên phân ( ở bài trước) và sơ đồ giảm phân để
so sánh những điểm giống và khác nhau.
2.3. Phương pháp giảng dạy bài: CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT
Đầu tiên GV cần xác định được:
Mục tiêu của bài học này là:
+Về kiến thức:
Học xong bài này HS phải:
- Mô tả được hình thái và cấu tạo của virut.
-Nêu được 3 đặc điểm cơ bản của virut.
+ Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng quan sát, tư duy, so sánh.
9
*Trọng tâm của bài:
- Cấu tạo và hình thái của virut
Phương pháp giảng dạy các nội dung của bài:
I. Khái niệm Virut: (thời gian 5 phút)
GV: chiếu cho hs xem hình thái của 1 số virut.
( GV có thể chuẩn bị các tranh hình treo lên bảng nếu không sử dụng công nghệ thông

Tấm bìa 1(màu đỏ) có nội dung là:Dạng khối
Tấm bìa 2(màu xanh) có nội dung là: Dạng xoắn
Tấm bìa 3(màu vàng) có nội dung là: Dạng hỗn hợp
-GV chuẩn bị 10 tranh vẽ về hình thái các virut (tranh vẽ phóng to trên giấy A4 ): VR bại
liệt, VR hecpet, VR mụn cơm,VR đốm truốc lá, VR cúm, VR sởi, VR quai bị, VR dại, VR
đậu mùa, Phagơ T2
-GV chọn 3 HS lên bảng, phát cho mỗi HS tấm bìa 1,2,3 và cho mỗi em đứng ở 3 vị trí
cách nhau.
Sau đó gọi tiếp 10 HS khác lên bảng, GV phát cho mỗi em 1 tranh vẽ về hình thái VR.
Luật chơi như sau: Trong vòng 1 phút mỗi em phải tìm vị trí đứng cho mình sao cho phù
hợp giữa tranh vẽ của mình với các dạng hình thái: dạng xoắn, dạng khối, dạng hỗn
hợp.Em nào làm đúng sẽ được phần thưởng ( 1 cây bút hoặc được cộng 1 điểm )
GV ra tín hiệu bắt đầu trò chơi, xem thời gian để kết thúc trò chơi và cùng lớp chấm điểm
HS.
GV cho các em về chỗ ngồi và các nhóm tiếp tục thảo luận nội dung trong PHT.
GV gọi đại diện nhóm trình bày, các nhóm khác nhận xét.GV bổ sung và trình chiếu nội
dung đáp án PHT số 4.
GV cho hs trả lời các câu lệnh phần cuối bài.
IV. Củng cố: (5 phút)
- Nêu 3 đặc điểm cơ bản của virut?
- Dựa vào cấu trúc axit nuclêic, vỏ cáp sit và vỏ ngoài người ta phân VR thành những
loại nào?
2.4. Phương pháp giảng dạy bài: “SỰ NHÂN LÊN CỦA VIRUT TRONG TẾ
BÀO.”
*Mục tiêu của bài này là:
-Kiến thức
Sau khi học xong bài này học sinh cần:
11
+Trình bày được đặc điểm quá trình nhân lên của vi rút.
+Nêu được đặc điểm của vi rút HIV, các con đường lây truyền và biện pháp phòng ngừa.

12
Mỗi tổ sưu tầm những hình ảnh liên quan về HIV/AIDS ( nội dung này HS ghi trong USB
để trình chiếu hoặc mang tranh ảnh, các tờ rơi tuyên truyền ).
GV gọi đại diện tổ lên trình chiếu và thuyết trình để cả lớp cùng theo dõi. Mỗi nhóm phải
nêu lên được những biện pháp phòng ngừa HIV/AIDS ?
GV chốt lại kiến thức cho HS về: con đường lây truyền, các giai đoạn xâm nhiễm, biện
pháp phòng ngừa.
GV cho HS trả lời phần câu lệnh trong SGK.
III Củng cố: (5 phút)
Cho HS xem hình ảnh trình chiếu các giai đoạn nhân lên của virut và HS nêu đặc điểm của
mỗi giai đoạn đó.
13
3. KẾT LUẬN
Đề tài đã được nghiên cứu và đã được áp dụng dạy ở các lớp ban cơ bản. Qua các
tiết dạy ở lớp, tôi nhận thấy đã tạo được sự hứng thú, sôi nổi cho các tiết học, nhờ đó các
em dễ hiểu bài hơn, nắm vững kiến thức và nhớ lâu hơn, hs đã có nhiều tiến bộ hơn.
Kết luận : Trên đây là một số kỹ thuật tổ chức hoạt động trong giờ lên lớp mà tôi thường
xuyên áp dụng trong công tác giảng dạy đối với học sinh lớp 10 và đã đem lại hiệu quả
khá tốt .Nhưng sự vận dụng hình thức nào, tổ chức trò chơi như thế nào còn phụ thuộc vào
nội dung từng bài, từng đối tượng học sinh cụ thể, tuỳ điều kiện của mỗi giáo viên.
Việc lựa chọn đúng đắn, kết hợp hài hòa các kỹ thuật dạy học nhằm đạt hiệu quả cao
phụ thuộc rất nhiều vào trình độ, vào khả năng sư phạm và lòng yêu nghề của mỗi thầy cô
giáo. Không thể có một khuôn mẫu sẵn cho một bài cụ thể, một đơn vị kiến thức cụ thể mà
hoàn toàn phụ thuộc vào mỗi thầy cô giáo.
Vì vậy tôi nghĩ rằng trên đây chỉ là đôi chút kinh nghiệm rút ra từ thực tế giảng dạy của
tôi, xin viết ra để chia sẻ với các đồng nghiệp.
Do thời gian và năng lực có hạn chắc chắn nội dung tôi trình bày ở trên có nhiều thiếu
sót. Rất mong sự cảm thông của các đồng nghiệp và góp thêm nhiều ý kiến để tôi hoàn
thiện nội dung trên.
Kiến nghị :
Di truyền
Di truyền
Vỏ protein(Capsit)
Được cấu tạo bởi nhiều đơn
Được cấu tạo bởi nhiều đơn
bao bọc bên ngoài, bảo vệ lõi
bao bọc bên ngoài, bảo vệ lõi15
vị hình thái ( capsome ) .
vị hình thái ( capsome ) . -
-
Vỏ mang các thành phần
Vỏ mang các thành phầnkháng nguyên
kháng nguyên
a.nu
a.nu
Vỏ ngoài
Cấu tạo:
Cấu tạo:
bởi lipit kép và

xứng nhau thành
vòng xoắn.
-Không có.
-Virut cấu trúc
khối
-Hình cầu
-hình đa diện,
20 mặt, mỗi
mặt là 1 tam
giác đều.
ADN dạng
kép xoắn
hoặc
2 sợi ARN
đơn.
Capsôme ghép với
nhau.
-Có vỏ ngoài
-Có gai
glicôprôtêin
-Vi rut có cấu trúc
phối hợp (Phagơ
T
2
)
-Đầu là hình
khối đa diện,
đuôi hình trụ.
-ADN dạng
xoắn kép.