C m nh n c a anh ch v c nh Chí Phèo t nh d y sau tr n m ả ậ ủ ị ề ả ỉ ậ ậ ố
trong tác ph m Chí Phèo c a Nam Caoẩ ủ
Đề bài: Phân tích đoạn văn sau để thấy được nghệ thuật tả tâm lí nhân vật đặc sắc của
nhà văn Nam Cao:
Tỉnh dậy hắn thấy hắn già mà vẫn còn cô độc. Buồn thay cho đời! Có lí nào như thế
được? Hẵn đã già rồi hay sao? Ngoài bốn mươi tuổi đầu… Dẫu sao, đó không phải tuổi
mà người ta mới bắt đầu sửa soạn. Hắn đã tới cái dốc bên kia của đời. Ở những người
như hắn, chịu đựng biết bao nhiêu là chất độc, đày đọa cực nhọc mà chưa bao giờ ốm,
một trận ốm có thể gọi là dấu hiệu báo rằng cơ thể đã hư hỏng nhiều. Nó là một sơn
mưa gió cuối thu cho biết trời gió rét, nay mùa đông đã đến. Chí Phèo hình như đã trông
trước thấy tuổi già của hắn, đói rét và ốm đau và cô độc, cái này còn đáng sợ hơn đói rét
và ốm đau.
(Trích Chí Phèo)
Đỗ Hoàng Nguyên lớp 12 A trường THPT Hai Bà Trưng - Hà Nội
I. Mở bài
- Truyện ngắn Nam Cao rất hiện đại trong kết cấu tâm lí và ngôn ngữ giàu chất sống. Nhưng đặc
sắc hơn cả là nghệ thuật miêu tả và phân tích tâm lí nhân vật mà văn học thời kì sau còn chịu ảnh
hưởng.
- Chí Phèo (1941) là tác phẩm đỉnh cao trong sự nghiệp cầm bút của nhà văn. Bên cạnh nội dung
hiện thực sâu sắc và tư tưởng nhân đạo mới mẻ là nghệ thuật tả tâm lí nhân vật đặc sắc, nhất là
đoạn tả tâm trạng Chí Phèo lúc tỉnh rượu rồi khao khát sống. Đây là đoạn văn tiêu biểu cho bút
pháp tả tâm lí của Nam Cao: Tỉnh dậy hắn thấy hắn già mà vẫn còn cô độc… cái này còn đáng sợ
hơn đói rét và ốm đau.
II. Thân bài.
1. Vị tri trích đoạn.
Sau khi ở tù về, Chí Phèo trở thành người khác hẳn: lưu manh, côn đồ, hung hăng, dữ tợn và lúc
nào cũng say. Hắn bị bá Kiến biến thành tay sai và sống u mê tăm tối gần mười mấy năm trời. Một
đêm trăng sáng bên bờ sông, Chí Phèo gặp Thị Nợ. Sáng hôm sau tỉnh rượu, Chí Phèo nhận biết thế
giới quanh mình và nhận ra cảnh ngộ cay đắng, bi đát của cuộc đời. Trích đoạn miêu tả dòng suy
nghĩ cuẩ Chí về thực trạng cuộc đời trong hiện tại và cả tương lai.
2. Phân tích.

đáng sợ hơn tất cả vì cảnh trống trải không nơi nương tựa, sự thiếu thốn tình cảm và nỗi buồn sẽ
làm hao mòn sinh lực khiến sinh nhiều bệnh tật. Chí Phèo đã và đang sống giữa sa mạc cô đơn,
cách li với xã hội nên tha thiết được trở về để hưởng chút nắng ấm của bình minh, của tình người
nơi mảnh đất lương thiện.
Khao khát hoàn lương mà bất lực, con người cô độc thường sợ hãi nên lúc này Chí Phèo thấy tương
lai xám mịt, tâm tư nặng trĩu và Chí đã rưng rưng nước mắt.
b. Nghệ thuật tả tâm lí.
- Diễn biến tâm lí của Chí Phèo lúc này được phản ánh đúng quy luật, dòng độc thoại nội tâm, mạch
suy nghĩ theo từng bước phát triển tự nhiên, không có sự áp đặt chủ quan của tác giả. Khi đối diện
với chính mình trong không gian bó hẹp, chịu áp lực bởi hoàn cảnh nên nhân vật thụ động trong suy
nghĩ và quẩn quanh với một điều duy nhất: già, đói rét, bệnh tật, cô độc. Do đó, đặc điểm tâm lí
nhân vật đã phản ánh số phận.
- Nam Cao thường có giọng văn lạnh như ở trích đoạn này, giọng điệu nhẹ nhàng, mềm mại; phép
so sánh giàu chất trữ tình, vừa lột tả được nỗi buồn da diết của Chí vừa thể hiện được sự cảm thông
của nhà văn.
- Có những câu văn pha trộn ngôn ngữ gián tiếp với trực tiếp: Buồn thay cho đời! Có lí nào như thế
được? Hắn đã già rồi hay sao? Ngoài bốn mươi tuổi đầu… cho thấy tác giả như nhập hẳn vào tâm
trạng nhân vật để lắng nghe và cùng chia sẻ nên biểu hiện được chiều sâu tình cảm nhân đạo.
III. Kết bài
Khi đặt nhân vật trong quan hệ với chính nó và quan hệ với môi trường, nhân vật vừa có nhu cầu
nhận thức vừa có nhu cầu giao tiếp nên đoạn trích đã đưa ra khái niệm con người tự nhận thức và
con người cô độc. Con người tự nhận thức thì sẽ lớn hơn chính nó, vì vậy mà nó tự khắc xung đột
với môi trường khi trước đó nó dung hòa được. Con người cô độc là sự nhảy cảm của Nam Cao về
bản chất nguyên thủy của con người rất cần đoàn thể cộng cồng.
Đó là chất triết lí của nhà văn Nam Cao.