Quan hệ quốc tế sau chiến tranh thế giới thứ hai Lớp : DH9SU
MỤC LỤC
MỤC LỤC Trang
Trang
Mở đầu
Mở đầu
Nội dung
Nội dung
1.
1.
Đôi nét về sự tan rã Trật tự 2 cực Ianta
Đôi nét về sự tan rã Trật tự 2 cực Ianta3
3
2. Tình hình thế giới sau khi Trật tự 2 cực Ianta sụp đổ
2. Tình hình thế giới sau khi Trật tự 2 cực Ianta sụp đổ5
5
3. Diên mạo mới của thế giới được thiết lập………………………….6
3. Diên mạo mới của thế giới được thiết lập………………………….6
Kết luận
Kết luận
xoáy căng thẳng, phức tạp của nó.
Với những cuộc chạy đua vũ trang đầy tốn kém và nhọc nhằn, nhất là trong tình
hình so sánh tương quan lực lựơng trên thế giới đã có những thay đổi căn bản khác trước,
một xu hướng hòa hoãn mới bắt đầu hình thành, những chiến lược cùng tồn tại hòa bình
đã được triển khai và cho đến lúc này “Trật tự 2 cực Ianta” đã có những dấu hiệu biểu
hiện sự tan rã.
Với những lí do trên, tôi đã quyết định lựa chon đề tài nghiên cứu “ Tìm hiểu về
sự tan rã của trật tự hai cực Ianta”.
Trang 2
Quan hệ quốc tế sau chiến tranh thế giới thứ hai Lớp : DH9SU
NỘI DUNG
1. Đôi nét về sự tan rã Trật tự 2 cực Ianta:
Đến đầu thập kỉ 70 , cuộc đối đầu Xô-Mỹ đã mở rộng ra nhiều quốc gia và khu vực
trên thế giới, biểu hiện qua những cuộc xung đột vũ trang mang tính khu vực mà Liên Xô
và Mỹ đều làm hậu thuẫn cho mỗi một phe phái trong cuộc xung đột này. Tuy thế, giữa
Mỹ và Liên Xô vẫn tiếp tục có những cuộc thương lượng về việc hạn chế vũ khí tiến
công chiến lược và về một số vấn đề khác nữa.
Trước tiên, trên cơ sở những nguyên tắc đã được thỏa thuận giữa Liên Xô và Mỹ
từ trước, đến ngày 9/ 11/1972, hai nước Đức gồm Cộng hòa dân chủ và Cộng hòa Liên
bang đã kí kết tại Bon "Hiệp định về những cơ sở của quan hệ giữa Đông Đức và Tây
Đức". Trên cơ sở đó, hai bên “thiết lập quan hệ láng giềng thân thiện, bình thường với
nhau trên cơ sở bình đẳng" ( điều khoản I ) và hai nước sẽ giải quyết các vấn đề tranh
chấp hoàn toàn bằng các biện pháp hòa bình và sẽ tự kiềm chế việc đe dọa bằng vũ lực
hay dùng vũ lực ". Như thế thì vấn đề nước Đức từng kéo dài trong quan hệ quốc tế đầy
phức tạp, đến đây đã được giải quyết. Mỹ, Tây Đức và các nước phương Tây đã phải thừa
nhận trên pháp lý sự tồn tại của Nhà nước CHDC Đức, thừa nhận đường biên giới hiện tại
và sự toàn vẹn lãnh thổ của CHDC Đức cũng như của các nước XHCN khác ở Đông Âu.
Và nhờ vào sự cải thiện quan hệ giữa hai nước Đức đã làm tình hình châu Âu giảm bớt
căng thẳng, đây là thắng lợi to lớn của cách mạng Đức, thắng lợi to lớn của CNXH và hòa
bình, an ninh ở châu Âu và toàn thế giới.

quyết định loại bỏ 2/3 đầu đạn hạt nhân chiến lược trong vòng 10 năm.
Chỉ trong vòng 25 năm từ 1972-1996, Mỹ và Liên Xô đã có 19 cuộc họp cấp cao.
Điều này chứng tỏ nếu kéo dài tình trạng đối đầu căng thẳng, chạy đua vũ trang thì hai
nước sẽ gánh chịu nhiều tổn thất vô cùng to lớn.
Thứ ba, cùng với quá trình hòa hoãn Đông - Tây là quá trình tiến tới chấm dứt
chiến tranh lạnh. Trước hết là việc bình thường hóa quan hệ giữa các cường quốc đối đầu:
Mỹ - Trung và Mỹ - Xô, đây là những mối quan hệ rất được chú trọng, thậm chí nó ảnh
hưởng đến toàn bộ cục diên thế giới. Năm 1972, Tổng thống Mỹ Nichxơn thăm chính
thức Trung Quốc, hai bên cùng nhau ngồi vào bàn kí "Thông cáo Thượng Hải", thỏa thuận
thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức, chấm dứt sự đối đầu giữa 2 nước kéo dài từ 1949.
Trang 4
Quan hệ quốc tế sau chiến tranh thế giới thứ hai Lớp : DH9SU
Cùng năm 1972, Nichxơn thăm Liên Xô và kí văn kiện "Cơ sở quan hệ Xô-Mỹ" và một số
văn kiện khác.
Từ năm 1985, khi mà M.Goocbachôp trở thành người đứng đầu Đảng và Nhà nước
Xô Viết, hầu như hàng năm đều diễn ra các cuộc gặp cấp cao giữa Tổng thống Liên Xô và
Tổng thống Mỹ. Cuối cùng tháng 12/1989, tại cuộc gặp gỡ không chính thức ngoài khơi
đảo Manta, Mỹ và Liên Xô cùng nhau tuyên bố chấm dứt tình trạng "chiến tranh lạnh"
kéo dài hơn 40 năm. Với tuyên bố đầy ý nghĩa như vậy đã góp phần củng cố hơn nữa xu
thế hòa hoãn trên thế giới và mở ra chiều hướng giải quyết hòa bình các tranh chấp, các
xung đột đang diễn ra ở nhiều khu vực trên thế giới.
Nguyên nhân chính khiến hai siêu cường Xô - Mỹ tuyên bố chấm dứt chiến tranh
lạnh:
+ Cuộc chạy đua vũ trang kéo dài hơn 40 năm đã làm 2 nước quá tốn kém và suy
giảm “thế mạnh” của họ trên nhiều mặt so với các cường quốc kh.ác. Chỉ một thống kê
nhỏ là trong khoảng thời gian này, hai nước đã phải gánh chịu 50% đến 55% chi tiêu quân
sự của toàn thế giới
+ Sự vươn lên mạnh mẽ của các nước Nhật Bản, Đức và Tây Âu (EU), các nước
này trở thành đối thủ cạnh tranh nguy hiểm nhất của Mỹ - Liên Xô. Hai nước Xô - Mỹ
cần sớm thoát khỏi thế “đối đầu” để nhanh chóng ổn định và củng cố vị thế của mình.

Mỹ, Tây Âu (EU), Nhật Bản, Nga và Trung Quốc.
Ba là, hòa bình thế giới được củng cố, nguy cơ chiến tranh thế giới bị đẩy lùi rõ
rệt, nhưng hòa bình nhiều khu vực bị đe dọa, thậm chí ở nhiều nơi xung đột quân sự, nội
chiến xảy ra ác liệt. Đó là các mâu thuẫn về sắc tộc, tôn giáo, tranh chấp lãnh thổ vốn bị
che đậy dưới thời chiến tranh lạnh nay bộc lộ thành xung đột gay gắt. Phần lớn những
mâu thuẫn, tranh chấp này đều có căn nguyên lịch sử nên việc giải quyết không thể nhanh
chóng và dễ dàng.
Bốn là, tình trạng căng thẳng đối đầu giữa hai cực đã chấm dứt, xu hướng mới của
quan hệ quốc tế là chuyển từ “ đối đầu” sang “ đối thoại, hợp tác”, chính vì thế, tất cả các
nước đang ráo riết củng cố tình hình trong nước, đồng thời, đề ra những chiến lược tối ưu
nhất để đưa nước mình phát triển, và sớm thoát khỏi sự ràng buộc của các cường quốc
đang thực hiện âm mưu khống chế các quốc gia trên thế giới.
3.Diện mạo mới của thế giới được thiết lập:
Từ những thay đổi của tình hình thế giới, tuy trật tự quốc tế mới chưa hình thành,
nhưng trong gần một thập kỉ qua sau chiến tranh lạnh, có thể thấy những những xu thế
mới phát triển nổi bật trên thế giới là:
3.1.Từng bước củng cố nền hòa bình thế giới:
Trang 6
Quan hệ quốc tế sau chiến tranh thế giới thứ hai Lớp : DH9SU
Nguy cơ chiến tranh thế giới bị đẩy lùi, song hòa bình ở nhiều khu vực vẫn bị đe
dọa, thậm chí có nơi xung đột diễn ra nghiêm trọng và chiều hướng ngày càng rối loạn.
Sau khi Trật tự hai cực tan rã, hiện tượng đáng chú ý nhất là chủ nghĩa dân tộc nổi
lên ở khắp nơi. Khác với phong trào giải phóng dân tộc trong thập niên 60, hiện tượng chủ
nghĩa dân tộc "mới" phần lớn mang đặc điểm sự rạn nứt giữa dân tộc và quốc gia ngày
càng lớn, thách thức nghiêm trọng tính hợp pháp của chính quyền về nền tảng của chủ
quyền nhà nước. Manidôn Tuarenơ cho rằng, đó là cuộc "khủng hoảng dân tộc" - cuộc
khủng hoảng về tính hợp pháp của bản thân nhà nước. Bởi vì từ nay nhà nước phải chứng
minh nó có khả năng đáp ứng những yêu cầu xã hội chứ không phải xác định những yêu
cầu đó là gì. Những yêu cầu đó ngày nay là về mặt kinh tế và về mặt dân tộc.
Trong khi đó, một hiện tượng nổi bật trong nền chính trị của thế giới hiện đại là: ở

Về phía Trung Quốc, đầu tháng 11/1997, khi sang thăm Nhật Bản, Thủ tướng Lý
Bằng lại đưa ra năm nguyên tắc trong quan hệ với nước này là :"Tôn trọng lẫn nhau,
không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau; tìm kiếm điểm chung, gác lại bất đồng,
giải quyết thỏa đáng những vấn đề bất đồng; tăng cường đối thoại, tăng thêm hiểu biết lẫn
nhau; tạo thuận lợi và cùng có lợi, phát triển sự hợp tác kinh tế; hướng tới tương lai, đời
đời hữu nghị".
Cuối tháng 10/1997, khi sang thăm Mỹ, Chủ tịch nước Cộng hòa nhân dân Trung
Hoa Giang Trạch Dân đã đổi bốn câu trong cuộc gặp cấp cao đầu tiên vào năm 1993
"Tăng thêm tín nhiệm, giảm bớt phiền phức, phát triển hợp tác, không đối đầu" thành
"Tăng cường hiểu biết, mở rộng nhận thức chung, phát triển hợp tác, cùng tạo ra tương
lai".
Giữa hai nước Liên bang Nga và Trung Quốc đã có nhiều cuộc gặp gỡ cao cấp.
Trong bản tuyên bố thứ 5, hai nước chủ trương xây dựng quan hệ đối tác chiến lược, thực
hiện chính sách láng giềng hữu nghị.
Như vậy, mối quan hệ giữa các cường quốc, cùng với những điều chỉnh trong
chính sách ngoại giao của họ rõ ràng có ảnh hưởng to lớn đối với đời sống chính trị thế
giới và các quan hệ quốc tế, một nhân tố hàng đầu trong sự hình thành Trật tự thế giới
mới.
3.3. Xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa và các tổ chức liên minh quốc tế.
Đó là một xu thế ngày càng phát triển mà các quốc gia đang hướng đến, nó đưuọc
thể hiện thông qua những mặt sau :
3.3.1 Sự phát triển nhanh chóng của nền thương mại thế giới:
Thương mại thế giới đã tăng 5 lần trong 23 năm (1948-1971), trong khi chỉ tăng 10
lần trong 100 năm trước đó (1850-1948). Thương mại thế giới tăng nhanh hơn sự tăng
trưởng của kinh tế thế giới. Từ những năm 50 đến những năm 70, tốc độ phát triển kinh tế
của thế giới là 5,9%, nhưng tốc độ phát triển của thương mại thế giới từ 1948 đến 1971 là
7,3%. Thương mại quốc tế tăng có nghĩa là nền kinh tế của các nước trên thế giới quan hệ
Trang 8
Quan hệ quốc tế sau chiến tranh thế giới thứ hai Lớp : DH9SU
chặt chẽ và phụ thuộc lẫn nhau, tính quốc tế hóa của nền kinh tế thế giới tăng lên.

chất" cho xu thế toàn cầu hóa" (9).
Trang 9
Quan hệ quốc tế sau chiến tranh thế giới thứ hai Lớp : DH9SU
3.3.3. Tính quốc tế hóa của nền kinh tế thế giới được tăng cường mạnh mẽ do
quá trình quốc tế hóa rất nhanh của nền tài chính thế giới.
Vào đầu những năm 70, hoạt động về ngân hàng trên thế giới tăng với tốc độ 20%
hàng năm, nhanh hơn tốc độ phát triển thương mại thế giới và hơn tốc độ phát triển của
tổng sản phẩm thế giới nhiều lần. Gần đây, những trao đổi về tiền tệ tăng lên rất nhiều,
gấp 20 lần trao đổi về thương mại. Trao đổi về tài chính và tiền tệ là 350 tỷ đôla mỗi ngày.
Năm 1988, 10.000 tỷ đôla đã vượt biên giới quốc gia để đầu tư ở nước ngoài.
Việc chấm dứt tình trạng chia cắt thế giới thành hai hệ thống xã hội đối lập nhau
càng thúc đẩy nền kinh tế thế giới trở thành toàn cầu hóa.
Bên cạnh mặt quốc tế hóa, nền kinh tế thế giới còn có quá trình khu vực hóa trên
thế giới. Ngày nay hầu như ở khắp các lục địa, khu vực đều có các tổ chức liên minh kinh
tế với những quy mô lớn, nhỏ khác nhau. Ở châu Âu, lớn nhất là Thị trường chung châu
Âu hình thành từ 1975. Tháng 12/1992, thông qua Hiệp định Mastricht thành lập Liên
minh châu Âu (EU), thành lập liên minh kinh tế và quyết định thống nhất về tiền tệ và
phát hành đồng tiền chung EURO vào tháng 1/1999. Năm 1975 các nước Mỹ La tinh
thành lập Tổ chức hệ thống kinh tế Mỹ La tinh (SELA) với 26 nước thành viên nhằm phối
hợp các kế hoạch phát triển, tạo điều kiện cho những quá trình liên kết và trao đổi thông
tin giữa các nước. ở Đông Nam Á, tổ chức ASEAN được thành lập năm 1967, đã trở
thành ASEAN - 10 và hình thành một khu vực thương mại tự do (ASEAN-AFTA) trong
vòng 15 năm. Năm 1985, bảy nước ở Nam Á và Ấn Độ, Pakixtan, Băngla Đét, Nêpan, Sri
Lanca, Butan và Cộng hòa Manđivơ thành lập Hội hợp tác khu vực Nam A' (SAARC) với
mục tiêu là góp phần phát triển kinh tế và văn hóa, tiến bộ xã hội ở Nam A' thông qua sự
hợp tác nhiều bên. Năm 1989, ở châu Á - Thái Bình Dương cũng đã hình thành khu vực
hợp tác kinh tế APEC gồm 21 nước (thuộc Đông Bắc A', Bắc Mỹ, Nam Mỹ, Nam Thái
Bình Dương và ASEAN
Bên cạnh xu thế quốc tế hóa và khu vực hóa nền kinh tế thế giới, xu thế mở cửa
hợp tác đồng thời cũng có xu hướng bảo hộ mậu dịch.

Cuộc đấu tranh và hợp tác trong cuộc chạy đua toàn cầu về kinh tế sẽ là hình thức đấu tranh
chủ yếu trên thế giới với cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đang làm thay đổi rất to lớn
hàng năm nền kinh tế thế giới. Và Việt Nam chúng ta đang đứng trước những thách thức và
thuận lợi vô cùng to lớn khi trở thành thành viên thứ 150 của WTO, đó là một bước ngoặt
quan trọng cho quá trình giao lưu, hợp tác với thế giới, đồng thời cũng vấp phải những
chướng ngại trên bước đường phát triển. Vì thế, Đảng và nhà nước cần có những đối sách hợp
lí và thiết thực để sớm đưa đất nước phát triển, vươn tầm năm châu.
Các dân tộc chậm phát triển trên thế giới sẽ đứng trước những thời cơ rất lớn cũng như
những thách thức rất lớn Hoặc các nước này có thể bỏ qua giai đoạn công nghiệp hóa để đi
thẳng vào thời đại thông tin và đưa nền kinh tế phát triển rất nhanh chóng trong 20 năm. Hoặc
các nước này lỡ cơ hội và sẽ bị tụt hậu rất xa . Nước ta cũng không nằm ngoài tình trạng đó.

Trang 12
Quan hệ quốc tế sau chiến tranh thế giới thứ hai Lớp : DH9SU
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Lịch sử thế giới hiện đại, Nguyễn Anh Thái, 2000, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội.
2. Lịch sử thế giới hiện đại,Trần Thị Vinh, 2007, Nhà xuất bản Đại học sư phạm, Hà
Nội
3. Trang web : http//: google.com.vn
Trang 13