A: Đặt Vấn Đề.
Trên thực tế hiện nay đã có rất nhiều tại nạn nằm ngoài sự chị phối, điều khiển
của con người đe dọa tới an toàn về sức khỏe, tính mạng, tài sản…. của của chúng ta
mà nguyên nhân thì ta có thể kể đến như máy móc, phương tiện, hệ thống điện, dây
chuyền sản xuất trong nhà máy… bản thân hoạt động của nó luôn tiềm ẩn khả năng
gây thiệt hại cho môi trường xung quanh. Mặc dù con người luôn tìm mọi cách kiểm
soát, vận hành nó một cách an toàn nhưng vẫn có những thiệt hại khách quan bất ngờ
có thể xảy ra nằm ngoài sự kiểm soát đó. Để chỉ những sự vật như vậy pháp luật đã
có quy định gọi chung là nguồn nguy hiểm cao độ.
Khi có thiệt hại xảy ra thì vấn đề bồi thường thiệt hại được đặt ra và với nguồn nguy
hiểm cao độ gây thiệt hại cũng không phải là một ngoại lệ. Bồi thường thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra là loại trách nhiệm đặc biệt bởi lẽ thiệt hại xảy ra
không phải do hành vi và do lỗi của con người mà do hoạt động của những sự vật mà
hoạt động của chúng luôn tiềm ẩn khả năng gây thiệt hại. Mặc dù chủ sở hữu hoặc
người chiếm hữu nguồn nguy hiểm cao độ có thể không có lỗi đối với thiệt hại nhưng
để bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người bị thiệt hại, pháp luật vẫn buộc họ có trách
nhiệm bồi thường. Thực tế hiện nay bồi thường thiệt hại nguồn nguy hiểm cao độ gây
ra đã và đang đặt ra nhiều vấn đề cho con người, tài sản.., ngay cả những vấn đề lý
luận thế là là nguồn nguy hiểm cao độ, hay thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây
ra được phát sinh trên cơ sở những điều kiện gì và trách nhiệm bồi thường thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra được giải quyết như thế nào?
Để cùng tìm hiểu và góp phần làm rõ các vấn đề liên quan đến bồi thường thiệt
hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, em xin được trình bày trong bài sau đây.
B: Giải Quyết Vấn Đề.
I : Một số vấn đề lý luận.
1:Nguồn nguy hiểm cao độ.
Điều 623 BLDS 2005 có quy định:
1
“1. Nguồn nguy hiểm cao độ bao gồm phương tiện giao thông vận tải cơ giới, hệ thống
tải điện, nhà máy công nghiệp đang hoạt động, vũ khí, chất nổ, chất cháy, chất độc,
chất phóng xạ, thú dữ và các nguồn nguy hiểm cao độ khác do pháp luật quy định.

Theo quy định tại điều 623 thì có các loại nguồn nguy hiểm cao độ sau đây:
- Phương tiện giao thông vận tải sơ giới: hiện nay chưa có một văn bản pháp luật
chính thức nào chính thức đưa ra khái niệm “phương tiện giao thông vận tải cơ giới”.
Khoản 18, Điều 3, Luật Giao thông đường bộ 2008 quy định: “ Phương tiện giao
thông cơ giới đường bộ ( sau đây gọi là xe cơ giới) gồm xe ô tô máy kéo; rơ moóc
hoặc sơ mi ró moóc được kéo bởi xe ô tô, máy kéo: xe ô tô hai bánh; xe ô tô ba bánh;
xe gắn máy; (kể cả xe điện) và các loại xe tương tự”. Tuy nhiên, phương tiện giao
thông vận tải sơ giới không chỉ giới hạn ở đường bộ mà còn có thể có phương tiện
giao thông vận tải đường sắt, phương tiện giao thông cơ giới đường thủy và phương
tiện giao thông cơ giới đường hang không.
Tuy nhiên trên thực tế có nhiều loại phương tiện đang nằm ngoài sự kiểm soát của
pháp luật khi quy định về “ nguồn nguy hiểm cao độ”, chẳng hạn như xe đạp điện, xe
Babetta, Java, hay máy thi công máy xúc, máy ủi-có thể coi đây là những loại xe
tương tự sự liệt kê tại khỏan 18 điều 13, Luật giao thông đường bộ năm 2008.
Tàu biển được cũng được coi là nguồn nguy hiểm cao độ. Theo bộ luật hàng hải thì : “
Tàu biển là tàu hoặc cấu trúc nổi di động khác chuyên dùng hoạt động trên biển”. Đối
với tàu bay là phương tiện vận chuyển hàng trên không. Phương tiện giao thông
đường sắt là đầu máy, toa xe, toa xe động lực, phương tiện chuyên dùng di chuyển
trên đường sắt, nếu các phương tiện thô sơ di chuyển trên đường sắt thì không coi là
nguồn nguy hiểm cao độ.
- Hệ thống tải điện: Luật điện lực 2004 không đưa ra khái niệm hệ tải điện mà chỉ đưa
ra khái niệm lưới điện ( hệ thống đường dây tải điện, máy biến áp và trang thiết bị phụ
trợ để truyền dẫn điện) và thiết bị đo đếm điện ( thiết bị đo công suất, điện năng, dòng
điên, điện áp, tần số, hệ số công suất, bao gồm các loại công tơ, các loại đồng hồ đo
điện và các thiết bị, phụ kiện kèm theo). Tuy nhiên trong hệ thống truyền tải điện còn
có thể có trang thiết bị máy phát điện nên cũng được xếp vào nguồn nguy hiểm cao
độ.
- Nhà máy công nghiệp bao gồm nhà máy công nghiệp nặng và công nghiệp nhẹ…
3
Phương tiện giao thông vận tải cơ giới, hệ thống tải điện, nhà máy công nghiệp

pháp luật liên quan đến nguồn nguy hiểm cao độ. Nếu có văn bản pháp luật khác quy
định bổ sung về nguồn nguy hiểm cao độ thì nguồn nguy hiểm cao độ còn được xác
định theo các văn bản này.
3: Điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao
độ gây ra
3.1. Có hoạt động gây thiệt hại trái pháp luật của nguồn nguy hiểm cao độ.
Pháp luật bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mọi chủ thể trong xã hội và các quan
hệ pháp luật. Việc gây thiệt hại trái pháp luật là những thiệt hại do sự hoạt động của
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, pháp luật không cho phép. Những thiệt hại về quyền
và lợi ích chính đáng của chủ thể trong xã hội do chính sự hoạt động của nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra làm phát sinh trách nhiệm bồi thường của chủ sở hữu nguồn nguy
hiểm cao độ.Thiệt hại phải do chính sự tác động của bản thân nguồn nguy hiểm cao độ
hoặc do hoạt động nội tại của nguồn nguy hiểm gây ra.
Việc xác định thiệt hại là do “tác động của người” hay “tác động của vật” có ý nghĩa
vô cùng quan trọng khi xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại.
Những trường hợp thiệt hại có liên quan đến nguồn nguy hiểm cao độ nhưng do “tác
động của con người”, do hành vi của con người gây ra thì chỉ cần áp dụng nguyên tắc
chung của trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Hầu hết các vụ tai nạn, thiệt hại đều có sự
tham gia của vật với vai trò trung gian như là công cụ, phương tiện mà con người sử
dụng để gây thiệt hại như: đặt mìn để gây thiệt hại cho người khác, để đánh cá; dùng
súng sát thương người khác; lái xe phóng nhanh, vượt ẩu gây tai nạn; dùng chất độc
để đầu độc người khác; dùng nguồn điện để gài bẫy trộm; nhốt người vào chuồng hổ
cho con thú tấn công… Những trường hợp này thiệt hại hoàn toàn do hành vi có chủ ý
của con người chứ không phải do tự thân nguồn nguy hiểm cao độ gây thiệt hại.
Trường hợp thiệt hại xảy ra do hoạt động nội tại của nguồn nguy hiểm cao độ, hoàn
toàn độc lập và nằm ngoài sự quản lý, kiểm soát của con người thì sẽ áp dụng trách
nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra như: xe ô tô đang chạy
với tốc độ cao đột nhiên mất phanh, mất lái hoặc nổ lốp gây ra thiệt hại; cháy, chập
đường dây tải điện; cháy nổ trong nhà máy do trục trặc kỹ thuật…
5

6
3.3. Có mối quan hệ nhân quả giữa hoạt động gây thiệt hại trái pháp luật của nguồn
nguy hiểm cao độ và thiệt hại xảy ra.
Điều kiện này đòi hỏi hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ là nguyên nhân tất yếu,
nguyên nhân có ý nghĩa quyết định dẫn đến thiệt hại và thiệt hại xảy ra là kết quả của
hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ. Khi xác định trách nhiệm bồi thường thiệt
hại, điểm mấu chốt quan trọng là xác định thiệt hại đó do nguyên nhân nào gây ra.
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra chỉ được áp
dụng.
4. Lỗi đối với trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây
ra.
Khi có việc gây thiệt hại, người bị thiệt hại được bảo đảm bồi thường ngay cả
trong trường hợp người gây thiệt hại không có lỗi. Bồi thường thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra là một trong những trường hợp đặc biệt, theo đó, trách nhiệm bồi
thường phát sinh khi không cần xem xét đến điều kiện lỗi. Khoản 3 Điều 623 Bộ luật
dân sự quy định “Chủ sở hữu, người được chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng nguồn
nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại cả khi không có lỗ, trừ các trường hợp sau
đây.
a) Thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi cố ý của người bị thiệt hại;
b) Thiệt hại xảy ra trong trường hợp bất khả kháng hoặc tình thế cấp thiết, trừ trường
hợp pháp luật có quy định khác.”
Nếu như các trường hợp bồi thường thiệt hại thông thường dựa trên sự suy đoán
lỗi thì trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra dựa trên sự
suy đoán trách nhiệm đối với người có nghĩa vụ quản lý nguồn nguy hiểm cao độ.
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra chỉ được áp dụng
khi hoạt động gây thiệt hại của nguồn nguy hiểm cao độ nằm ngoài khả năng kiểm
soát, điều khiển của người chiếm hữu, vận hành và là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến
thiệt hại. Nếu thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của con người trong việc trông giữ, bảo
quản, vận hành nguồn nguy hiểm cao độ thì không áp dụng trách nhiệm này mà sẽ áp
dụng trách nhiệm bồi thường thiệt hại nói chung. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do