SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
DẠY TẬP ĐỌC NHẠC LỚP 3-4-5
A- PHẦN MỞ ĐẦU
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật nhằm phản ánh hiện thực khách
quan bằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh. Ở nhà trường tiểu
học mục tiêu của môn học là thông qua việc giảng dạy một số vấn đề sơ giảng
về nghệ thuật âm nhạc, nhằm hình thành và phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc
của học sinh, tạo một “trình độ văn hoá âm nhạc” nhất định, từ đó góp phần đào
tạo có chất lượng những lớp người có ích cho xã hội.
Từ mục tiêu của môn học chúng ta hiểu rằng: Môn âm nhạc ở trường tiểu
học không nhằm đào tạo những người làm nghề âm nhạc chuyên nghiệp, những
diễn viên, những nhạc sĩ mà mục đích chính là thông qua môn học này để tác
động vào đời sống tinh thần của các em nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo
đức, giáo dục thẩm mĩ cho học sinh. Muốn làm được điều đó nhất thiết các em
phải được tiếp cận với âm nhạc đích thực, bản thân các em phải là người trực
tiếp tham gia ca hát. Tuy môn âm nhạc trong trường tiểu học là một môn học
riêng lẻ. Song mục đích của nó nhằm trang bị cho các em những kiến thức kĩ
năng giúp khơi dậy sự say mê sáng tạo trong hoạt động âm nhạc, làm cho đời
sống tinh thần của các em thêm phong phú, tạo điều kiện để các em tham gia
vào các hoạt động khác của nhà trường.
I. Lý do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, nắm bắt tình hình thực tế những đòi hỏi của
sự phát triển xã hội, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã điều chỉnh nội dung giáo dục
nghệ thuật trong nhà trường và coi đây là môn học bắt buộc. Âm nhạc là
phương tiện hiệu quả nhất trong giáo dục thẩm mỹ trong nhà trường phổ thông,
đặc biệt là ở bậc tiểu học, thông qua môn học này đã hình thành cho các em
những kiến thức ban đầu về ca hát, về kiến thức Âm nhạc, đặc biệt là trang bị
cho các em có một thế giới tinh thần thoải mái hơn, giúp các em phát triển toàn
diện hơn, từ đó giúp các em học tốt các môn học khác.
1
Bản thân tôi là giáo viên được phân công giảng dạy bộ môn, tôi nhận thấy

cách tuyệt đối như những con số nhưng lại đòi hỏi người học phải có sự yêu
thích, sự đam mê thậm chí là một chút cái gọi là “năng khiếu”, điều này không
phải học sinh nào cũng có được. Học Âm nhạc mang đến cho học sinh những
phút giây thư giãn, thoải mái, học mà chơi, chơi mà học. Thông qua những câu
nhạc, những lời ca, Âm nhạc giúp các em nhận thức những hình tượng âm
thanh, giai điệu, kích thích cảm xúc của các em, giúp các em cảm thụ những
giai điệu qua từng bài nhạc, từng câu nhạc.
Vậy làm thế nào để các em đọc đúng được bài tập đọc nhạc? Trước tiên
các em phải nắm vững kiến thức về Âm nhạc, vị trí các nốt nhạc trên khuông
nhạc tương ứng với độ cao âm thanh, các hình nốt nhạc tương ứng độ dài, giúp
các em hiểu và phân biệt được những âm thanh cao, thấp, dài, ngắn với lực độ
khác nhau, tốc độ thể hiện khác nhau. Để các em có hứng thú trong học tập,
người giáo viên cần tạo cho các em có một tâm trạng thoải mái, một hứng thú
tràn đầy khi học âm nhạc. Để làm được việc đó, một trong nhiều yếu tố quan
trọng là người giáo viên phải truyền tải chính xác các kiến thức về Âm nhạc.
Là giáo viên được bồi dưỡng chuyên ngành Âm nhạc Tiểu học, qua thời
gian trực tiếp giảng dạy bộ môn, bản thân ít nhiều đã đúc kết được những kinh
nghiệm trong công tác, tôi nhận thấy thực tế việc học tập và tiếp thu các kiến
thức của môn học, đặc biệt là kiến thức đọc và ghi chép nhạc của các em là
chưa cao, nhiều em còn rất lúng túng. Đứng trước những hạn chế thực tại, tôi
xin đưa ra một số kinh nghiệm hướng dẫn các em học tập đọc nhạc khá hiệu quả
mà tôi đã tiến hành dạy mấy năm qua.
II. Thực trạng của vấn đề
Trường Tiểu học nơi tôi đang công tác là một trường có phong trào văn
hoá văn nghệ khá tốt. Các hoạt động văn hoá văn nghệ diễn ra rất sôi nổi trong
suốt những năm học qua. Các hoạt động đó được tác động nhiều bởi bộ môn
Âm nhạc, trong đó góp phần thành công không nhỏ là phân môn tập đọc nhạc.
3
Tập đọc nhạc là nền tảng để cho các em học sinh hát đúng, chuẩn, thể hiện
chính xác bài hát, đổi lại tập đọc nhạc đòi hỏi thái độ học tập nghiêm túc đúng

đã được làm quen với các kí hiệu Âm nhạc: các hình nốt, khuông nhạc, khóa
Son, đọc 8 bài tập đọc nhạc ở lớp bốn, Sang lớp 5, các kỹ thuật đó được duy
trì và nâng cao hơn một bước. Vì vậy, giáo viên phải nắm vững các phương
pháp và các bước trong giảng dạy để truyền thụ lại cho các em các kiến thức của
bài học cũng như phát triển các kỹ năng đã có của các em một cách tốt nhất.
1. Xây dựng phương pháp tập đọc nhạc:
Ở lớp 3, học sinh mới làm quen với các kí hiệu ghi nhạc: khóa Son,
khuông nhạc, một số hình nốt nhạc, vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc, … đặc
biệt vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc rất quan trọng, nó quyết định cho việc
đọc nhạc của học sinh ở các lớp trên, vì vậy để cho dễ nhớ tôi đã cho học sinh
ghi nhớ bằng các câu văn như sau:
Nốt Đô: ở dòng kẻ phụ dưới
Nốt Rê: sát dưới dòng kẻ thứ nhất
Nốt Mi: ở dòng kẻ thứ nhất
Nốt Pha: ở khe thứ nhất
Nốt Son: ở dòng kẻ thứ hai
Nốt La: ở khe thứ hai
Nốt Si: ở dòng kẻ thứ ba.
Ta thường xuyên ôn tập củng cố cho học sinh ghi nhớ vị trí các nốt nhạc
trên khuông nhạc bằng các câu văn này kết hợp sử dụng khuông nhạc bàn tay
trái để khắc sâu kiến thức cho học sinh.
Ở lớp 4, do mới được tiếp xúc nên yêu cầu của phân môn tập đọc nhạc
đặt ra cho các em là hết sức nhẹ nhàng, đơn giản. Ở giai đoạn đầu tiếp cận với
phân môn này, các em phải thực hành các bài tập về cao độ, về tiết tấu, người
giáo viên phải giúp các em nhận ra được âm thanh cao, thấp tương ứng với vị trí
các nốt nhạc trên khuông trong phạm vi 1 quãng 8. Sau đó, các em được tiếp
cận với thang 5 âm: Đô - Rê - Mi – Son – La và tiến tới thang 7 âm: Đô - Rê -
Mi – Pha – Son La – Si.
5
Sang lớp 5, phân môn tập đọc nhạc cũng dựa trên cơ sở các kiến thức đã

lời ca để các em nghe, so sánh. Giáo viên bắt nhịp, học sinh đọc lại nhạc và
ghép lời ca. Giáo viên đàn lại từng câu, sửa lỗi cho các em. Giai đoạn này
đòi hỏi sự kết hợp luyện tập nhịp nhàng giữa đọc nhạc, hát lời và gõ đệm
nhạc cụ. Cuối cùng là việc đánh giá, đây là giai đoạn động viên khích lệ các
em học tập. Phải thường xuyên động viên học sinh, việc động viên giúp cho
các em chưa thể hiện bài tập đọc nhạc tốt sẽ cố gắng học tập hơn.
2. Xây dựng phương pháp ghi chép nhạc:
Ghi chép lại các bài nhạc đã học giúp các em nắm chắc vị trí các nốt trên
khuông cũng như nhớ các hình nốt, ký hiệu đã học. Nếu như tập đọc nhạc mang
nhiều tính chất trừu tượng vì nó còn phụ thuộc vào tai nghe của từng em thì ghi
chép nhạc mang tính cụ thể hơn, hiện thực hơn. Do vậy, việc hướng dẫn các em
ghi chép đơn giản và dễ thực hiện. Tuy nhiên, đơn giản không có nghĩa là
không quan trọng, ngược lại tập ghi chép nhạc là sự đúc kết giữa 2 phân môn
tập hát và tập đọc nhạc để khắc sâu kiến thức. Do đó đòi hỏi phải có sự chính
xác tuyệt đối từng vị trí nốt trên khuông nhạc, quan trọng hơn nữa là qua chép
nhạc các em phải nhớ được tên các nốt nhạc là gì, nằm ở vị trí nào, cách viết các
hình nốt ra sao, các hình nốt đó có ý nghĩa gì và phải thể hiện thế nào. Việc ghi
chép nhạc còn giúp các em ghi nhớ các ký hiệu khác về âm nhạc. Các kiến thức
đó hổ trợ cho việc tập đọc nhạc hoặc thực hiện các bài hát theo yêu cầu của tác
giả như: dấu luyến, dấu chấm dôi, dấu quay lại, dấu hồi đoạn, dấu lặng đen, lặng
đơn, ngắt câu,
Việc ghi chép nhạc là công việc đòi hỏi phải hướng dẫn các em thực hiện
một cách thường xuyên. Tuy nhiên không nhất thiết lúc nào cũng phải thực hiện
ngay tại lớp vì như thế sẽ mất rất nhiều thời gian. Ở lớp chỉ hướng dẫn các em
cách thực hiện việc ghi chép, nhận ra cách trình bày thế nào cho đúng, cho đẹp
còn việc ghi chép lại bài nên cho các em thực hiện ở nhà.
7
IV. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
Từ đầu năm học tôi đã áp dụng thực hiện giảng dạy tập đọc nhạc với các
phương pháp và biện pháp như đã trình bày ở trên và thấy các em rất say mê

nhạc, học Âm nhạc sẽ làm cho con người thoải mái, hứng thú hơn khi học tập
môn học cũng như học các môn học khác, giáo dục Âm nhạc cùng với giáo dục
8
các môn học khác lập nên một nền giáo dục toàn diện để đào tạo một thế hệ trẻ
đủ năng lực, đầy tự tin trở thành người chủ tương lai của đất nước.
C- PHẦN KẾT LUẬN
I. Những bài học kinh nghiệm
Khả năng nhận thức của con người nói chung, của học sinh Tiểu học nói
riêng là rất lớn và sẵn có. Điều cơ bản là người giáo viên giảng dạy phải nắm
được đối tượng, tìm hiểu cụ thể những sở thích của các em để tìm ra phương
pháp, biện pháp giảng dạy thích hợp nhất giúp các em tiếp thu kiến thức một
cách dễ dàng và tạo sự say mê trong việc vận dụng các kiến thức đã học vào
thực tế cuộc sống.
II. Khả năng ứng dụng, triển khai: Có thể ứng dụng đối với những giáo viên
giảng dạy Âm nhạc trong các trường Tiểu học cho khối lớp 3, 4, 5.
III. Những kiến nghị, đề xuất
Để nâng cao chất lượng học tập phân môn tập đọc nhạc cho học sinh Tiểu
học tôi xin có ý kiến đề xuất như sau: Bổ sung thêm những đồ dùng học tập, đồ
dùng giảng dạy của bộ môn như: Bảng phụ chép nhạc và chép bài hát để đáp
ứng nhu cầu học tập của các em.
* Đề tài này nghiên cứu dựa trên thực tế tôi đã giảng dạy trong những
năm qua tại trường Tiểu học nơi tôi công tác, đúc kết những kinh nghiệm xin
trình bày với quý đồng nghiệp. Rất mong được sự đóng góp nhiệt tình của quý
đồng nghiệp, của các bạn .
Chân thành cảm ơn!
* ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI
CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM CẤP HUYỆN
Điểm:
Xếp loại:
9