Tự làm một số bộ nốt nhạc và các nhạc cụ gõ đệm phục vụ cho dạy và học môn âm nhạc 3,4,5
ĐỀ TÀI:TỰ LÀM MỘT SỐ BỘ NỐT NHẠC VÀ CÁC NHẠC CỤ GÕ
ĐỆM PHỤC VỤ CHO DẠY HỌC ÂM NHẠC LỚP 3,4,5
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC CHU VĂN AN
Người viết: Phạm Thị Thường
Đơn vị: Trường Th Chu Văn An
Nhiệm vụ được giao: GV Âm nhạc -Tổ phó chuyên môn
Thời gian nghiên cứu: Từ năm học 2012-2014
PHẦN 1: PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài:
Dân tộc Việt Nam là một dân tộc vốn có năng khiếu nghệ thuật và một
truyền thống yêu âm nhạc từ rất lâu đời. Với người Việt Nam, âm nhạc cần thiết
như cơm ăn nước uống, như không khí để thở. Bởi vậy, cha ông ta đã tận dụng
mọi cơ hội để “làm” âm nhạc nhằm tô điểm cho cuộc sống thêm tươi đẹp. Qua
tìm hiểu về nhạc khí dân tộc Việt, tôi nhận thấy, hầu như mọi vật liệu sẵn có
trong thiên nhiên đều có thể trở thành nhạc khí dưới những đôi tay khéo léo của
người Việt. Tất cả các nguyên vật liệu từ thực vật, động vật cho đến khoáng sản
đều được người Việt khai thác để làm nhạc cụ, tạo nên những màu âm đa dạng
và mang tính đặc trưng của âm nhạc Việt Nam. Bên cạnh những nhạc cụ cổ
truyền phong phú đa dạng về loại hình, cấu trúc, âm sắc, âm lượng là sự đa dạng
về phương thức, kĩ thuật diễn tấu cũng như tập quán sử dụng mang một nét đặc
trưng riêng của người Việt .
Nhờ lòng say mê âm nhạc, sự thông minh tìm tòi sáng tạo không mệt mỏi
của ông cha ta. Ngày nay, chúng ta có thể tìm thấy trong hệ nhạc khí cổ truyền
Việt Nam tất cả những nhạc khí cực kì đơn sơ cho tới những nhạc cụ hoàn
thiện độc đáo. Là một giáo viên được phân công trực tiếp giảng dạy môn âm
nhạc. Tôi nhận thấy, để kế thừa truyền thống của cha ông, giữ gìn bản sắc văn
hóa dân tộc, đồng thời phát huy tính tích cực, rèn luyện sự khéo léo, tỉ mỉ, lòng
kiên trì và óc sáng tạo cho cả người dạy và người học. Người giáo viên cần phải
coi trọng việc tự làm và sử dụng đồ dùng dạy học một cách thường xuyên,
nghiêm túc nhằm đạt được mục tiêu: “ Đổi mới phương pháp là đổi mới đồ dùng

thác sử dụng các thiết bị đồ dùng một cách có hiệu quả.
Căn cứ vào quyết định số 12/2003- QĐ/BGD & ĐT ban hành ngày
23/3/2003 về việc làm và sưu tầm một số ĐDDH tự phục vụ cho hoạt động dạy
học của giáo viên. Qua quá trình thực dạy môn âm nhạc ở trường TH Chu Vaên
An, tôi rất tâm đắc với việc nghiên cứu và tự làm bộ nốt nhạc và các nhạc cụ gõ
đệm. Tôi cho rằng đây là một việc cần sớm được thực hiện và triển khai rộng rãi
đến toàn thể đội ngũ giáo viên âm nhạc. Bởi vì, chúng không những góp phần
làm phong phú các thiết bị dạy học âm nhạc trong nhà trường, khắc phục sự đơn
điệu, hạn chế của các thiết bị cũ mà chúng còn phù hợp với đối tượng học sinh ở
khối lớp 3,4,5, đáp ứng kịp thời việc đổi mới PPDH. Ngoài ra, các phương tiện
đồ dùng dạy học âm nhạc nói ở trên không phải chỉ có người dạy mới làm được
mà người học cũng có thể làm để tự phục vụ cho việc học của mình. Thông qua
quá trình làm và sử dụng bộ nốt nhạc và các nhạc cụ gõ. Người dạy và người
học tự rèn luyện cho mình sự tỉ mỉ, khéo léo, niềm đam mê, óc sáng tạo và lòng
kiên trì trong suốt quá trình dạy và học. Đó chính là những cơ sở, lí luận tạo tiền
Người thực hiện: Phạm Thị Thường
Trang:2
Tự làm một số bộ nốt nhạc và các nhạc cụ gõ đệm phục vụ cho dạy và học môn âm nhạc 3,4,5
đề cho việc nghiên cứu và tự làm các thiết bị đồ dùng phục vụ giảng dạy âm
nhạc tại trường TH Chu Văn An của bản thân tôi.
2. Thực trạng:
Trường TH Chu V n Ană là một trường nằm ở trung tâm của Huyện.
Trường lớp khang trang, cơ sở vật chất và các trang thiết bị khá đầy đủ để phục
vụ cho việc dạy và học. Ngay từ đầu năm học, nhà trường đã sớm triển khai việc
làm và sử dụng đồ dùng dạy học vào đổi mới phương pháp và coi đây là một
trong những nhiệm vụ trọng tâm, là tiêu chí để đánh giá xếp loại giáo viên. Bên
cạnh đó nhà trường còn luôn nhận được sự quan tâm ủng hộ cuả các cấp, ban
ngành, hội cha mẹ học sinh…về việc hỗ trợ cơ sở vật chất đặc biệt là sự đầu tư
các trang thiết bị phục vụ giảng dạy. Từ đó, tạo ra động lực thúc đẩy phong trào
làm, sưu tầm và sử dụng các thiết bị đồ dùng dạy học của giáo viên được diễn ra

Cách làm: Vẽ các kí hiệu âm nhạc lên tấm giấy đề can, dùng kéo cắt
chúng theo nét vẽ. Sau đó, lấy keo 2 mặt dán các hình đã cắt lên tờ nam châm
lá. Cắt nam châm lá theo hình đã dán vào giấy đề can để được các nốt nhạc và
các kí hiệu âm nhạc bằng nam châm. Đây là các đồ dùng, dùng vào việc dạy nốt
nhạc ở lớp 3 cũng như tập đọc nhạc ở lớp 4&5.
Cách sử dụng: Dùng kí hiệu âm nhạc gắn vào nam châm gắn lên bảng để
thực hiện các bài giới thiệu khuông nhạc, khóa son, hình nốt… VD: Khi dạy tập
nhận biết nốt nhạc trên khuông (âm nhạc ở lớp 3). GV chỉ cần vừa nói tên nốt
vừa gắn hình nốt vào vị trí dòng kẻ nhạc ở trên bảng mà không cần mất nhiều thì
giờ để vẽ mẫu. Khi dạy các bài học tập kẻ khuông nhạc và viết khóa son, tập
viết nốt nhạc trên khuông, ôn tập nốt nhạc. GV sử dụng các nốt nhạc để tổ chức
các trò chơi củng cố vừa giúp học sinh thuộc bài tại lớp, vừa làm cho không khí
lớp học sôi nổi. Ngoài ra, chúng ta còn có thể sử dụng các nốt nhạc gắn vào nam
châm để ghép thành các bài tập đọc nhạc rất sinh động mà không cần đến tranh
vẽ của thiết bị, cũng như khi dạy các tiết ôn tập đọc nhạc ở lớp 4, 5.
b. Bộ nhạc cụ gõ đệm bằng gáo dừa:
Vật liệu: Gáo dừa khô, sơn, cọ vẽ, giấy nhám
Cách làm: Lựa những chiếc gáo dừa khô và dày, dùng dao gọt sạch lớp xơ
dừa bám bên ngoài, cạo sạch phần cùi dừa còn sót lại bên trong. Dùng giấy
nhám chà cho nhẵn và bóng rồi lấy sơn vẽ lên mặt gáo tùy theo ý thích. Đây
không chỉ là bộ nhạc cụ dùng để gõ đệm cho bài hát mà nó còn được sử dụng
Người thực hiện: Phạm Thị Thường
Trang:4
Tự làm một số bộ nốt nhạc và các nhạc cụ gõ đệm phục vụ cho dạy và học môn âm nhạc 3,4,5
làm đạo cụ múa phụ họa cho các bài dân ca Khơ Me.Vừa học và vừa biểu diễn
được.
Cách sử dụng: Dùng 2 tay cầm 2 chiếc gáo dừa, đập vào nhau hoặc đập
vào gáo dừa của người bên cạnh theo nhịp hoặc tiết tấu bài hát, bài múa dân ca
Khơ Me.
c. Trống lắc:


f. Thanh phách : Dùng tre khô cắt thành các đoạn ngắn khoảng 25- 30cm, vót
cho thật nhẵn.
g. Mõ: Lấy đoạn gốc tre, đẽo sạch lớp rễ rồi dùng giấy nhám trà cho bóng.
Người thực hiện: Phạm Thị Thường
Trang:6
Tự làm một số bộ nốt nhạc và các nhạc cụ gõ đệm phục vụ cho dạy và học môn âm nhạc 3,4,5
Ngoài bộ nốt nhạc và các nhạc cụ gõ ra tôi còn tận dụng các vật liệu dư
thừa chế tạo thêm những sản phẩm phụ như: hoa, chiếc thẻ âm nhạc…. làm phần
thưởng âm nhạc trong các hoạt động biểu diễn và trò chơi âm nhạc.
Tóm lại :
Đối với các nhạc cụ gõ: GV sử dụng để hướng dẫn học sinh gõ theo
phách, nhịp, tiết tấu hoặc gõ 2 âm sắc…vừa giữ nhịp cho các em khi hát, vừa
làm đạo cụ cho các em biểu diễn bài hát tạo cho không khí lớp học vui tươi, các
em không còn rụt rè, nhút nhát mà tự tin hơn trong cách thể hiện bài hát. Tham
gia thi các giải văn nghệ đạt chất lượng cao.
Vd: Khi gõ phách cho câu hát:
Bình minh dâng lên ánh trên giọt sương long lanh
Thanh phách: X X X X
Song loan: x x x x x x
Gv có thể cho các em dùng thanh phách gõ vào phách mạnh, còn các em khác
cầm song loan hoặc trống lắc thì đệm vào phách nhẹ. Khi các em biểu diễn bài
hát theo nhóm, GV nên cho các em sử dụng phối hợp nhiều nhạc cụ với nhiều
cách đệm khác nhau như: Đệm theo tiết tấu, phách, nhịp, sẽ làm cho các em hát
tốt hơn, giọng hát các em bay bổng hơn.
Đối với bộ nốt nhạc: Gv sử dụng để giới thiệu các kí hiệu âm nhạc ở lớp 3: Khi
giới thiệu các hình nốt: Gv vừa giảng vừa gắn hình nốt nhạc bằng nam châm lên
bảng như vậy vừa không tốn thời gian vẽ lại gây được hứng thú học tập cho các
em. Trong các hội thi GV giỏi cấp Huyện tôi đã khá thành công trong việc sử
dụng bộ nốt nhạc ,bộ gõ đệm bằng gáo dừa vào tiết dạy: Ôn tập ba bài hát :Bàn

Năm học
Thời
điểm
TSHS
Hoàn
thành tốt
%
Hoàn
thành
%
Chưa
hoàn
thành
%
2012-2013 HKI 246 13 5.2 233 94.8 0 0
Cuối
năm
244 15 6.1 229 93.9 0 0
2013-2014 HKI 162 16 9.9 142 81.1 0 0
Cuối
năm
162 17 10.4 145 89.6 0 0
2014-2015 HKI 263 28 10.6 235 89.4 0 0
Cuối
năm
-
-
-
- Khối 5:
Người thực hiện: Phạm Thị Thường

Người thực hiện: Phạm Thị Thường
Trang:9
Tự làm một số bộ nốt nhạc và các nhạc cụ gõ đệm phục vụ cho dạy và học môn âm nhạc 3,4,5
Cách biểu diễn tự tin kết hợp các nhạc cụ tự làm đã được BGK nhận xét tiết
mục đặc sắc với các đạo cụ mới, cách đệm mới mang đậm phong cách dân gian,
rất phù hợp với HS tiểu học và có thể áp dụng rộng rãi cho tất cả các em HS ở
các vùng miền trong cả nước.
PHẦN 3:KẾT LUẬN
1. Bài học kinh nghiệm:
Như vậy, qua gần hai năm vừa dạy học vừa tìm tòi, thử nghiệm, tự làm và
đưa vào sử dụng các thiết bị, đồ dùng mà tôi vừa trình bày ở trên. Tôi rút ra bài
học: Để làm tốt các thiết bị , đồ dùng dạy học và sử dụng nó một cách hiệu quả
trong quá trình dạy học âm nhạc, người giáo viên cần phải:
- Thường xuyên sử dụng các thiết bị dạy học.
- Biết cách sử dụng và sử dụng thành thạo các TBĐD dạy học, mà cụ thể là
bộ nốt nhạc gắn vào nam châm và các nhạc cụ gõ đệm của môn âm nhạc.
- Kiên trì, tỉ mỉ, có óc thẩm mĩ,khéo léo, sáng tạo.
- Không ngừng tìm tòi, học hỏi. Biết tận dụng các vật liệu có sẵn, dễ kiếm và
thân thiện với môi trường để chế tạo.
- Chọn thời điểm để tập kết vật liệu.
- Hướng dẫn, khuyến khích động viên HS cùng tham gia vào việc tự làm.
- Cách làm phải đơn giản, dễ hiểu, dễ làm.
- Biết trang trí các TBĐD đẹp mắt, phù hợp với tâm lí, lứa tuổi HS.
- Biết khắc phục những hạn chế của các nhạc cụ có sẵn, tìm ra những giải
pháp khắc phục cho việc tự làm các nhạc cụ gõ mới.
- Biết phối hợp sử dụng trong tất cả các hoạt động dạy học chính khóa cũng
như các hoạt động ngoại khóa, làm tăng thêm giá trị sử dụng cho các nhạc cụ gõ.
Đây là một trong những phương tiện dạy học quan trọng góp phần làm nên
sự thành công của tiết dạy. Đặc biệt là là những ĐDDH do giáo viên và học sinh
tự thiết kế và tự làm ra, nó không chỉ đơn giản, dễ tìm, dễ làm mà nó còn vừa

các ĐDDH có chất lượng chuyên môn cao để phục vụ dạy học .
b.Đối với Các cấp lãnh đạo:
- PGD huyện quan tâm hơn nữa về cuộc thi tự làm ĐD DH.
- BGH nhà trường quan tâm hơn nữa đến việc hỗ trợ kinh phí cho GV làm
đồ dùng đạt chất lượng.
- Nhà trường cần sớm có kế hoạch tham mưu XD phòng học đa năng giúp
cho việc dạy giáo án điện tử được thuận tiện hơn.Tránh trường hợp GV nhạc
phải khiêng Đàn,máy chiếu… vào từng lớp rất khó khăn và những tiết học múa
phụ họa khó thực hiện được và cần thiết phải mua sắm thêm máy nghe nhạc.
Trên đây là một số sáng kiến và kinh nghiệm mà bản thân tôi đã tích lũy
trong suốt quá trình giảng dạy bộ môn âm nhạc cũng như 1 số ý kiến đề xuất
trong những năm học qua.Tuy nhiên trong phần trình bày không thể tránh khỏi
những thiếu sót. Kính mong hội đồng khoa học các cấp xem xét và góp ý cho tôi
để tôi có thêm những bài học kinh nghiệm phục vụ cho công tác giảng dạy và
học tập của HS ngày một được tốt hơn.
Krôngpăc,ngày 25 tháng 10 năm 2014.
Người viết

Phạm Thị Thường
Người thực hiện: Phạm Thị Thường
Trang:11
Tự làm một số bộ nốt nhạc và các nhạc cụ gõ đệm phục vụ cho dạy và học môn âm nhạc 3,4,5

NHẬN XÉT CỦA HĐKH NHÀ TRƯỜNG
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………

Tự làm một số bộ nốt nhạc và các nhạc cụ gõ đệm phục vụ cho dạy và học môn âm nhạc 3,4,5
PHẦN PHỤ LỤC
***********
Sau đây là một vài hoạt động minh họa của các tiết dạy có sử dụng bộ nốt
nhạc gắn vào nam châm và bộ nhạc cụ gõ đệm ở lớp 3,4
Giáo án 1:
TIẾT 20: ÔN TẬP BÀI HÁT :CHÚC MỪNG
TẬP ĐỌC NHẠC SỐ 5.
I/. MỤC TIÊU :
- Biết hát theo giai điệu và đúng lời ca.
- Biết hát kết hợp vận động phụ họa.
- Học sinh biết đọc bài TĐN số 5.
II/. ĐỒ DÙNG :
- Đàn phím điện tử.
- Bộ nhạc cụ gõ, nốt nhạc nam châm
- Máy catset.
III/. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
1. 4. Nội dung :
a. Nội dung 1 : Ôn tập bài hát Chúc mừng.
 Hoạt động 1: Ôn hát
- Cho HS hát kết hợp gõ đệm theo nhịp
- Chia lớp ra làm 2 dãy, cho dãy này hát kết hợp
gõ theo phách, dãy kia hát kết hợp gõ theo nhịp.
- Mời một nhóm thực hiện.
- Nhận xét, động viên.
- Mời một vài cá nhân hát kết hợp gõ đệm theo
phách.
- Nhận xét. Tuyên dương.
 Hoạt động 2 : Biểu diễn bài hát.

+ Bước 2: Giáo viên hướng dẫn HS luyện đọc
tiết tấu của bài kết hợp gõ theo phách.
+ Bước 3 : Luyện đọc cao độ: đàn các âm đô rê
mi son la, hướng dẫn HS đọc từ thấp lên cao và
ngược lại :
+ Bước 4 : Tập đọc nhạc từng câu ngắn : Giáo
viên đàn từng câu hướng dẫn HS đọc theo mẫu
của đàn, tiếp tục theo lối móc xích cho đên hết
bài.
- Xen kẽ kiểm tra cá nhân sau mỗi câu.
- Nhận xét. Động viên.
+ Bước 5 : Đọc nhạc kết hợp gõ đệm : Giáo viên
đàn, hướng dẫn học sinh đọc nhạc kết hợp gõ
đệm theo phách, theo tiết tấu.
• Mời một nhóm thực hiện.
• Mời một vài cá nhân.
• Nhận xét. Tuyên dương.
- Quan sát và trả lời câu hỏi :
+ Bài tập đọc nhạc số 5 viết ở nhịp
+ Hình nốt đen, trắng.
+ Đô rê mi pha son, nốt cao nhất là
nốt Son, nốt thấp nhất là nôt Đô.
- Nhận biết và gọi tên các nốt trong
bài.
- Đọc đồng thanh âm hình tiết tấu
kết hợp gõ phách.
- Lắng nghe và xướng cao độ của
thang âm theo đàn.
- Lắng nghe và đọc đồng thanh.
- Cá nhân đọc, sửa sai theo GV.

Ngày dạy : 16/ 4/ 2013
I. Mục tiêu
Học sinh nhớ tên nốt, hình nốt và vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc;
- Học sinh tập viết đúng các nốt nhạc trên khuông;
- Tạo hứng thú trong học tập, phát huy tính tích cực, sáng tạo và yêu
thích âm nhạc .
II. Chuẩn bị
- Nhạc cụ quen dùng;
- Bộ nhạc cụ gõ, nốt nhạc nam châm
- Trò chơi âm nhạc.
III. Hoạt động trên lớp
10’ *HĐ 1 : Ghi nhớ tên nốt, hình nốt trên
khuông nhạc.
Làm việc cả lớp :
- Lần lượt gắn các hình nốt ïlên bảng và
hỏi :
? Đây là hình nốt gì ?
- Mời HS khác nhận xét
Người thực hiện: Phạm Thị Thường
Trang:16
Tự làm một số bộ nốt nhạc và các nhạc cụ gõ đệm phục vụ cho dạy và học môn âm nhạc 3,4,5
- Nói : Đây là các hình nốt thường được sử
dụng để giúp người ta biết được độ dài
ngắn trong âm nhạc, bây giờ cô sẽ sử dụng
các hình nốt này để gắn lên khuông nhạc
mời các em hãy chú ý quan sát nhé
Bài tập 1:
- GV vừa nói, vừa gắn nốt nhạc lên
khuông thứ nhất : Cô gắn hình nốt đen lên
dòng kẻ thứ 2, sẽâ có nốt son đen – yêu

la trắng
- HS nhận xét
Cá nhân, đồng thanh, nối tiếp
- HS xung phong đọc : mi
đen, son đen, la trắng
- HS nhận xét
- 1 HS khá đọc
- Cả lớp đọc
- 1 HS nhận xét
- 1 HS đọc 2 khuông nhạc
- 4 – 5 HS đọc
Người thực hiện: Phạm Thị Thường
Trang:17
Tự làm một số bộ nốt nhạc và các nhạc cụ gõ đệm phục vụ cho dạy và học môn âm nhạc 3,4,5
5’ - Đính 2 khuông nhạc lên bảng, nêu yêu cầu
trò chơi :
+ Đội A : Đính nốt nhạc vào khuông theo vị
trí các nốt đã được ghi .
+ Đội B : Đính tên các nốt nhạc vào vị trí
các nốt trên khuông .
Thời gian thực hiện trò chơi bằng thời
gian hát bài Tiếng hát bạn bè mình .
Kết thúc trò chơi đội nào đính nhanh,
chính xác thì đội đó thắng
Nhận xét, tuyên dương, chốt kết quả đúng.
non
2 đội, mỗi đội 5 em thi đua
nhau gắn nốt nhạc, tên nốt
nhạc vào vị trí trên khuông
nhạc