Bài : Vệ sinh nhà ở (4 tiết)
Đại học Y Dược Thái Nguyên
MỤC TIÊU:
1. Trình bày được các điều kiện vệ sinh nhà ở và các yếu tố nguy cơ phát sinh.
2. Trình bày được điều kiện nhà ở không hợp vệ sinh ảnh hưởng đến sức khỏe
3. Trình bày được các biện pháp dự phòng giảm thiểu yếu tố nguy cơ nhà ở
không hợp vệ sinh đến vấn đề sức khỏe.
NỘI DUNG:
Nhà ở là nơi sau khi lao động có điều kiện nghỉ ngơi và hồi phục sức khoẻ,
thoả mãn đầy đủ yêu cầu văn hoá đời sống. Vệ sinh nhà ở là một vấn đề môi
trường cơ bản cần được giải quyết. Điều này ngày nay càng rõ khi người ta phải
đối mặt với tình trạng mất vệ sinh ở những khu nhà ở lụp xụp, cũ nát
Nhiệm vụ chính của vệ sinh nhà ở là:
- Bảo vệ cơ thể khỏi bị tác dụng của những yếu tố khí hậu xấu.
- Nhà ở là nơi nghỉ ngơi để phục hồi sức khoẻ
- Nhà ở là nơi tập trung mọi vấn đề của cuộc sống gia đình
Nhà ở chật chội ảnh hưởng xấu tới chức phận sinh lý. Nhà ở mất vệ sinh có
thể truyền những bệnh truyền nhiễm. Nhà ở ẩm thấp tạo điều kiện truyền nhiễm
bệnh nhiễm khuẩn. Nhà ở thiếu ánh sáng làm trẻ mắc bệnh còi xương, gây tác hại
xấu về thị giác, do vậy yêu cầu vệ sinh nhà ở hiện nay là:
- Thông thoáng, có không khí trong sạch
- Tạo điều kiện vi khí hậu tốt, chiếu sáng đầy đủ
- Đảm bảo yên tĩnh
- Thoả mãn yêu cầu sinh hoạt hàng ngày.
1. Điều kiện vệ sinh nhà ở và các yếu tố nguy cơ phát sinh
1.1. Đặc điểm vệ sinh vi khí hậu nhà ở
Vi khí hậu nhà ở bao gồm 4 yếu tố chính:
1.1.1. Nhiệt độ không khí
1
Tuỳ theo điều kiện thời tiết, mùa đông hay mùa hè mà có những quy định
khác nhau

hấp thu qua đường da, đường hô hấp qua tiếp xúc.
- Các yếu tố kinh tế: điều kiện kinh tế giảm sút gây hậu quả cho các vấn đề
xã hội và sức khỏe như: Chính sách phân phối tồi tệ, khai thác một cách bừa bãi
2
các tài nguyên và công nghiệp hóa không có quy hoạch, giá cả các dịch vụ đô thị
không phù hợp, ô nhiễm môi trường, tăng dân số tự nhiên và do di dân ra thành
phố.
- Các yếu tố văn hóa xã hội: dân nghèo thành thị thiếu việc làm, tệ nạn xã
hội.
- Các bệnh truyền nhiễm: tăng lên trong môi trường đô thị do nhiều nguyên
nhân.
- Các bệnh không truyền nhiễm và các chấn thương: Các bệnh mãn tính
như tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp, béo phì. Các tác hại về mặt cấu trúc
trong nhà ở do các thiết kế xây dựng không an toàn. Do sử dụng nhiều xe cơ giới
gây tai nạn giao thông, làm thương tích và tử vong cho dân cư đô thị.
- Các vấn đề sức khỏe tâm thần: những căng thẳng về mặt tâm thần và xã
hội trở nên nghiêm trọng trong cuộc sống ở đô thị,
- Các vấn đề sức khoẻ đối với nhóm người đặc biệt: trẻ em đô thị, tuổi vị
thành niên và trước vị thành niên, phụ nữ người già, người tàn tật, người lao
động tự do.
2. Điều kiện nhà ở không hợp vệ sinh ảnh hưởng đến sức khỏe
2.1. Hội chứng bệnh nhà kín (SBS- Sick building syndrome):
2.1.1. Khái niệm: là thuật ngữ thông dụng hiện nay trong nghiên cứu về môi
trường nhà ở, nhất là các nhà kín, cao tầng, có nhiều phòng, không có hoặc ít cửa
sổ và phải dùng điều hoà nhiệt độ. Không khí trong nhà hoặc phòng làm việc bị ô
nhiễm do tích chứa nhiều các chất gây ô nhiễm như bụi, hơi khí, vi khuẩn, nấm
mốc. Những người thường xuyên có mặt trong những căn phòng này thường than
phiền, có cảm giác khó chịu như ngột ngạt, khô. Có vấn đề về hội chứng nhà kín
khi trên 20% số người sống trong nhà đó than phiền về chất lượng không khí gây
hại cho sức khoẻ, nhất là những người có cơ địa dị ứng, lao động quá sức, hoặc

gồm: kthích mắt, mũi, hong, da khô, niêm mạc khô, ban đỏ, mệt mỏi tinh thần,
nhức đầu, tăng các bệnh hô hấp. Hội chứng này thường xuất hiện vài giờ sau khi
ở trong phòng và cũng chóng hết sau khi rời khỏi phòng. Các dấu hiệu cụ thể như
sau:
Mắt: bị cay, bị ngứa, bị chảy nước, sưng nặng mi mắt
Mũi: mũi bị cay ( Kích thích ), chảy nước mũi, tắc mũi, chảy máu cam
Họng: bị ngứa, bị khô, đau.
4
Da: bị khô, ngứa ở mặt, ở tay, ban đỏ
Toàn thân: nhức đầu, buồn nôn, chán ăn, chóng mặt, mệt hoặc quá mệt mỏi,
hồi hộp (bồn chồn), khó tập trung (chú ý kém, khó nhớ), mất ngủ, khó cử động hay
đau ở cổ, ở lưng, ngực, toàn thân.
3. Các biện pháp dự phòng giảm thiểu yếu tố nguy cơ nhà ở không hợp vệ
sinh đến vấn đề sức khỏe
3.1. Chống nóng
- Hướng nhà:
Yêu cầu là tránh được sức nóng, hưởng được gió mát về mùa hè, tránh
được gió lạnh về mùa đông
Các cửa sổ phải được mở rộng để thông hơi, thoáng gió, hưởng gió mát,
che nắng, che ánh sáng mặt trời khỏi bị chói vào những giờ oi bức.
Hướng nhà tốt nhất là hướng là hướng Đông Nam, sau là hướng Nam, hướng
Tây nam nên tránh ở những vùng gió Lào, hướng Bắc là xấu nhưng vẫn có thể sử
dụng được vì mùa hè hướng này nhận ít bức xạ, mùa đông có thể che kín được.
- Tường nhà nên sáng màu hấp thụ nhiệt ít.
- Mái nhà lợp bằng chất có dự trữ nhiệt cao.
- Sàn nhà: nên nâng cao lên vì có tác dụng làm giảm tia mặt trời phản chiếu.
- Tạo ra những bóng mát bằng cách trồng cây xanh gần nhà, hoặc treo mành.
- Làm cửa sổ rộng, bờ trên cách trần nhà 0,8 m để không khí không tụ được trong
nhà.
3.2. Chống ẩm

S, Indol, CO
2
.
- Do bụi nhà cửa đặc biệt là bụi mang vi khuẩn do chuyển động không khí
trong nhà.
- Biện pháp:
Làm thoáng khí gián đoạn: Mở cửa ra vào, cửa sổ. Không khí bên ngoài và
bên trong biểu hiện suốt năm với một khoảng cách nhiệt độ đáng kể. Do tỷ trọng
của chúng khác nhau nên có những luồng không khí được thiết lập duy trì sự cân
bằng. Bằng cách thông gió này có thể làm đổi mới không khí trong vài phút. Cách
làm này rất cần ở khu nhà tập thể.
Thông hơi liên tục: Nhờ vào những khe cửa ra vào và khe cửa sổ, nhờ vào
ống dẫn hơi, khói, thông hơi nhân tạo: máy điều hoà, quạt gió.
Bố trí kiến trúc trong nhà cho hợp lý để cho không khí nóng tự động ra ngoài
ở phía trên giáp trần nhà và không khí mới vào trong nhà ở phía dưới.
Tốc độ không khí vượt qua lỗ hở vào trong nhà không vượt qúa 0,5 m/s. Như
vậy cần cải thiện chất lượng không khí trong nhà (IAQ) bằng việc tăng cường giáo
dục và thông tin.
3.4. Cung cấp đầy đủ ánh sáng trong nhà
6
Nhà ở thiếu ánh sáng ảnh hưởng đến thị giác, làm năng suất công việc giảm.
Để khắc phục tình trạng thiếu ánh sáng cho nhà ở cần phải biết sử dụng triệt để
ánh sáng thiên nhiên, đồng thời phải có ánh sáng nhân tạo bằng mọi cách.
3.5. Phòng chống tiếng ồn
Tiếng ồn là tập hợp của nhiều âm thanh (tạp âm) có tần số, biên độ chu kỳ
khác nhau. Biện pháp làm giảm tiếng ồn:
- Tường giữa các phòng phải dầy bằng hai viên gạch
- Sàn ngăn cách tầng nên có một khoảng trống.
- Cửa ra vào và cửa sổ nên đóng thật sát và kín.
- Quy định thời gian yên lặng lúc nghỉ ngơi.