I/ ĐẶT VẤN ĐỀ
Nhật Bản là đất nước bắt đầu chịu ảnh hưởng của Trung Quốc từ thế kỉ thứ V,
khởi đầu là chữ viết, rồi đến tôn giáo, văn hóa, nghệ thuật và cả pháp luật. Tuy chịu
ảnh hưởng của pháp luật Trung Quốc nhưng con người Nhật Bản là những con
người luôn cần cù, say mê sáng tạo nên pháp luật của hai quốc gia này có những
điểm giống và khác nhau. Qua đề tài: Đào tạo luật và nghề luật ở Trung Quốc và
Nhật Bản dưới góc độ so sánh, đi từ khía cạnh nhỏ - đào tạo luật và nghề luật,
chúng ta sẽ tìm hiểu sự giống và khác nhau của hai quốc gia trên.
II/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Sự giống nhau:
- Phương pháp đào tạo luật tương tự như đào tạo luật ở các nước có hệ thống pháp
luật thuộc dòng họ Civil Law.
- Quá trình đào tạo gồm có đại học và sau đại học. Ngoài ra còn có quá trình học
nghề.
- Phương pháp giảng dạy là thuyết trình, tập trung vào lý thuyết. Sinh viên được
cung cấp các kiến thức chung nhiều hơn là kiến thức chuyên sâu.
- Đều tổ chức kì thi luật quốc gia với mức độ khó và tỉ lệ đỗ rất thấp. Năm 1980,
ở Nhật có hơn 20000 người dự thi thì chỉ có gần 500 người thi đỗ. Ở Trung Quốc,
năm 2002 chỉ có 6.68% thí sinh đỗ; năm 2003, 2004, tỉ lệ này lần lượt là 8.75%,
11.22%. Những năm gần đây, hai quốc gia này đều đang cải cách quá trình đào tạo
luật để nâng cao số lượng cũng như chất lượng của người hành nghề luật.
- Nghề luật đều được hiểu là thẩm phán, công tố viên hoặc luật sư. Và thẩm phán
cũng có thể được chọn ra từ đội ngũ các luật sư giỏi.
1
2. Sự khác nhau:
a) Đào tạo luật:
- Ở Nhật Bản, đào tạo cử nhân là chủ yếu. Để trở thành sinh viên luật khoa, thí
sinh phải dự thi đầu vào với các môn khoa học xã hội. Quá trình học đại học kéo
dài 4 năm, hai năm đầu sinh viên học tại khoa giáo dục đại cương (College of
General Studies), hai năm sau học các môn chuyên ngành và chỉ trở thành sinh viên
luật khoa trong hai năm cuối. Như vậy, đây là một quãng thời gian quá ngắn để

b) Nghề luật:
- Ở Nhật, các sinh viên tốt nghiệp ra trường của các khoa luật muốn trở thành các
luật gia chuyên nghiệp rất khó khăn vì họ cũng phải tham gia các kì thi khắt khe
như những người khác. Thực tế chỉ có số ít sinh viên luật sau đó có thể hành nghề
luật, số đó là những người ưu tú và vị trí mà họ đạt được thực tế là một bậc thang
được xã hội trọng vọng.
Gần như tất cả những người thi đỗ kì thi quốc gia đều mất hàng năm trong
trường luyện thi đặc biệt, tuổi trung bình của họ là 30. Sau khi qua kì thi, những thí
sinh đó được công nhận là luật gia tập sự, hưởng lương và phải tiếp tục học hai
năm tại Viện nghiên cứu và Đào tạo luật do Tòa án tối cao điều hành. Bên cạnh các
bài giảng, bài thực hành, tất cả đều phải đi thực tế 4 tháng tại các tòa án, văn phòng
của một công tố viên hay văn phòng luật sư nào đó. Chương trình dạy nghề này
thiên về kiến thức thực tiễn. Kết thúc khóa học, học viên phải tham dự kì thi tốt
nghiệp, tốt nghiệp sinh sẽ được công nhận có đủ phẩm chất để hành nghề luật.
3
Ngoài chương trình đào tạo của Viện thì một người muốn trở thành một luật gia
thực sự yêu cầu phải có 10 năm làm việc với tư cách là trợ lý thẩm phán, công tố
viên hoặc luật sư.
- Ở Trung Quốc, trước đây, nghề luật không được coi trọng, việc thiếu luật gia đã
được giải quyết bằng cách cấp tốc đào tạo các luật gia “chân đất” từ các sỹ quan
quân đội mới giải ngũ, sau đó giao cho họ các công tác khác nhau trong ngành luật.
Tấm bằng đại học luật chính thức không có giá trị để hành nghề. Trên thực tế, phần
lớn các thẩm phán và công tố viên không có bằng luật.
Sau khi gia nhập WTO, nghề luật sư đã trở thành sự lựa chọn số một ở Trung
Quốc. Theo Luật luật sư của Cộng hòa nhân dân Trung Hoa năm 1996, để trở thành
luật sư, ứng cử viên phải có được phẩm chất nghề nghiệp bằng hai cách: vượt qua
kì thi luật quốc gia hoặc được các cơ quan có thẩm quyền của ngành tư pháp công
nhận. Chính phủ đứng ra tổ chức kì thi luật quốc gia, phần lớn các thí sinh phải thi
lại nhiều lần mới vượt qua kì thi này. Thi đỗ, ứng cử viên phải thực tập một năm tại
văn phòng hay công ti luật sau đó mới được cấp chứng chỉ đỏ để hành nghề luật sư.