MỤC LỤC
BÀI LÀM
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Hòa chung với xu thế quốc tế hóa của thế giới, Việt Nam đang trong quá trình hội nhập
quốc tế mạnh mẽ. Quá trình hội nhập này tác động không nhỏ tới những yếu tố kinh tế, chính trị,
văn hóa, xã hội … trong nước, đặc biệt trong lĩnh vực pháp luật, có những quy phạm pháp luật
quốc tế được nội luật hóa, và có những quy định của pháp luật Việt Nam sửa đổi để có thể phù
hợp với thế giới. Trong đó, quá trình hội nhập quốc tế đã có những tác động nhất định đến các
quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng của Luật đất đai 2003. Nước ta đã học tập được
nhiều kinh nghiệm của nước ngoài trong quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật về bồi
thường giải phóng mặt bằng. Sau đây chúng ta sẽ cùng nhau đi tìm hiểu và nghiên cứu để làm rõ
vấn đề này.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I.Ảnh hưởng của hội nhập quốc tế đến các quy định về bồi thường giải phóng mặt bằng của
luật đất đai 2003
1.Qúa trình hội nhập Quốc tế của Việt Nam
Hội nhập Quốc tế (international integration) là một khái niệm ra đời khoảng giữa thế kỷ XX
ở Châu Âu. Khái niệm này chủ yếu được sử dụng trong lĩnh vực chính trị học và kinh tế học.
1
Trên thực tế, đến nay vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau xung quanh định nghĩa và cách hiểu
khái niệm này.
Ở Việt Nam, khái niệm hội nhập Quốc tế cũng được hiểu theo nhiều cách. Có những người
cho rằng, hội nhập Quốc tế đơn thuần chỉ là sự tham gia vào các tổ chức quốc tế và khu vực. Có
những người lại cho rằng, hội nhập Quốc tế là sự mở cửa, tham gia vào mọi mặt của đời sống
Quốc tế. Hai cách hiểu trên đều chưa nói lên được bản chất của hội nhập, thậm chí đánh đồng
hội nhập Quốc tế với hợp tác Quốc tế.
Theo chúng tôi, hội nhập Quốc tế là quá trình các nước tiến hành các hoạt động tăng
cường sự gắn kết với nhau dựa trên sự chia sẻ về lợi ích, mục tiêu, giá trị, nguồn lực, quyền
lực… và tuân thủ các quy định, thỏa thuận chung giữa các nước. Hội nhập quốc tế đòi hỏi sự sẻ
chia và tính kỷ luật cao giữa các chủ thể tham gia. Chủ thể của hội nhập Quốc tế trước hết là các
quốc gia, chủ thể có đủ thẩm quyền tham gia đàm phán, ký kết và thực hiện cam kết quốc tế. Bên
kết trong WTO đã được thực hiện trong cả 1 thập kỷ qua và một số cam kết trong đàm phán cũng
sẽ được thực hiện trong vài năm tới. Ngoài việc tham gia vào hội nhập khu vực ASEAN, Việt
Nam cũng tham gia các FTA ASEAN cộng với Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, và Úc và
New Zealand. Bên cạnh đó, đàm phán của ASEAN về FTA với Ấn Độ cũng đang có những bước
tích cực và đàm phán FTA với EU cũng đang được thực hiện. Kết quả của những nỗ lực hội
nhập kinh tế Quốc tế của Việt Nam là những con số rất ấn tượng: Tỷ trọng xuất khẩu (và nhập
khẩu) trong nền kinh tế tăng gấp 10 lần từ 1988 đến 2008; Thu nhập đầu người tăng từ $130 vào
đầu thập kỷ 90 lên $800 vào 2008; và Tỷ lệ nghèo đói giảm đáng kể từ 58% năm 1993 xuống
13% năm 2008.
• Hội nhập về chính trị
Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995. Đây là tổ chức chính trị khu vực duy nhất mà
Việt Nam tham gia.
Thành viên của tổ chức ASEAN là các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á. Trong quá
trình tham gia ASEAN Việt Nam đã có những đóng góp tích cực cho quá trình phát triển về
chính trị của tổ chức này. Trong quá trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, Việt Nam đã tích cực
cùng các nước ASEAN khác tiếp tục hoàn thiện Chương trình hành động thành lập Cộng đồng
An ninh ASEAN. Việt Nam đã có những đóng góp cụ thể vào quá trình xây dựng ASC. Chương
trình hành động ASC đã chấp nhận quan điểm an ninh toàn diện do Việt Nam đề xuất với việc
khẳng định sự ổn định chính trị - xã hội, tăng trưởng kinh tế cùng với việc thu hẹp khoảng cách
phát triển, xoá đói giảm nghèo là nền tảng và cơ sở bảo đảm sự phát triển bền vững của ASC.
Việt Nam cũng đã cùng với các nước ASEAN khác vận động, đưa vào nội dung Chương trình
hành động việc ngăn chặn sự can thiệp quân sự từ bên ngoài vào dưới bất kỳ hình thức nào, đặc
biệt không cho phép dùng lãnh thổ của một nước vào mục đích chống phá các nước thành viên
khác. Hiệp ước Hợp tác và Thân thiện (TAC, còn gọi là Hiệp ước Ba-li), chứa đựng những
nguyên tắc cơ bản, làm cơ sở để ASEAN đẩy mạnh sự hợp tác, thân thiện và hữu nghị trong
ASEAN. ASEAN muốn thúc đẩy TAC trở thành ''Bộ luật ứng xử'' không phải chỉ giữa các nước
Đông Nam Á với nhau mà cho cả quan hệ giữa các nước Đông Nam Á với các nước ngoài khu
vực, coi đó như một công cụ ngoại giao cho việc xây dựng lòng tin và thực hiện ngoại giao
3
phòng ngừa. Do vậy, các nước ASEAN đã soạn thảo Nghị định thư thứ hai cho phép các nước
nét văn hóa cổ truyền của dân tộc, hòa nhập nhưng không hòa tan.
2.Những ảnh hưởng của quá trình hội nhập đến các quy định về bồi thưởng giải phóng mặt
bằng của luật đất đai việt nam
4
a.Những ảnh hưởng tích cực của quá trình hội nhập đến các quy định về bồi thường giải phóng
mặt bằng của luật đất đai 2003
Quá trình hội nhập quốc tế đã đưa đến nhiều ảnh hưởng mang tính tích cực trong các quy
định của pháp luật nói chung và trong các quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng của Việt
Nam nói riêng.
Một là, tiếp cận những kinh nghiệm về quản lý đất đai và công tác bồi thường giải phòng
mặt bằng khi thu hồi đất.
Do sự khác biệt cơ bản về chế độ sở hữu đất đai nên việc học hỏi kinh nghiệm từ các quốc
gia khác cũng có những sự chọn lọc nhất định. Theo pháp luật Việt Nam, đất đai thuộc sở hữu
toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu, và Nhà nước giao lại quyền sử dụng đất cho người sử
dụng. Trong quá trình sử dụng, con người đã có những tác động làm tăng giá trị sử dụng của đất.
Bởi vậy, khi Nhà nước thu hồi đất, Nhà nước phải bồi thường cho người sử dụng đất. Có thể kể
đến những quy định trong pháp luật đất đai của Trung Quốc là những gợi ý quan trọng liên quan
đến việc giao đất không thu tiền, giao đất có thu tiền, cho thuê đất,..., để nhận thấy những quy
định tương đồng trong các Điều 33, 34, 35 Luật Đất đai 2003 của Việt Nam. Cùng với đó, khi
thu hồi đất thì Nhà nước phải đảm bảo việc đền bù, tái định cư cho người sử dụng, nếu là đất ở
nông thôn còn phải quan tâm đến thành quả lao động của nông dân, gắn việc thu hồi với các vấn
đề liên quan như giải quyết việc làm,…
Hai là, tiến hành những thay đổi quan trọng trong pháp luật về đất đai.
Quá trình Việt Nam thực sự hội nhập với quốc tế là khi chúng ta gia nhập ASEAN năm
1995. Kể từ đó, chúng ta đã có những thay đổi quan trọng trong pháp luật về đất đai, nhất là việc
hội nhập càng ngày càng nhanh chóng, toàn diện với những sự kiện như kí Hiệp định Thương
mại song phương với Hoa Kỳ (BTA) năm 2000 và đặc biệt là việc gia nhập WTO cuối năm
2006. Theo đó, những sự kiện trên đã dẫn đến một số thay đổi tích cực về luật đất đai là:
Thứ nhất, trong Luật Đất đai năm 1993 có một chương riêng để quy định về quyền sử
dụng đất có yếu tố nước ngoài, nhưng trong Luật Đất đai năm 2003 không còn chương này nữa.