I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Bồi thường, giải phóng mặt bằng là một vấn đề tối quan trọng tạo tiền
đề cho xây dựng cơ sở hạ tầng trong tiến trình phát triển đất nước. Làm tốt
công tác bồi thường giải phóng mặt bằng mới triển khai thành công các dự
án đầu tư, nhiều công trình mới được hoàn thành đúng tiến độ, đảm bảo chất
lượng góp phần phục vụ các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, an ninh,
quốc phòng. Song, trong quá trình triển khai cũng còn nhiều dự án vướng
mắc kéo dài bởi nhiều nguyên nhân như: người dân cản trở không cho xây
dựng, không nhận tiền bồi thường do thắc mắc về giá hoặc chưa bố trí được
khu tái định cư hợp lý; trình độ năng lực một số cán bộ làm công tác bồi
thường giải phóng mặt bằng còn yếu, thậm chí có cán bộ lợi dụng, nhũng
nhiễu, cố tình vi phạm gây thắc mắc, bất bình trong nhân dân dẫn đến kiến
nghị, khiếu kiện kéo dài. Dư luận lên tiếng vì công tác bồi thường giải
phóng mặt bằng thời gian qua chưa thực sự thỏa đáng, điều này gây mất
lòng tin nghiêm trọng nơi người dân. Chính bởi vậy tìm hiểu những vướng
mắc nổi cộm để từ đó đưa ra biện pháp khắc phục là chìa khóa duy nhất cho
nâng cao hiệu quả công tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên thực tế.

1


II. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Khái quát chung
1.1 Khái quát về đất đai
Có thể nói khái niệm đất đai rất đa dạng. Đất là tài nguyên thiên nhiên
vô cùng quý giá, đó là tư liệu sản xuất chính không thể thay thế được của
nhiều ngành sản xuất. Đối với đời sống, đất đai là nơi trên đó con người xây
dựng nhà cửa, các công trình văn hóa, là nơi phân bố của các ngành kinh tế
quốc dân, các khu dân cư…Đất đai là yếu tố hàng đầu của môi trường sống,
nơi duy trì sự sống của con người và sinh vật. Dưới góc độ chính trị - pháp
lý, đất đai là một bộ phận không thể tách rời của lãnh thổ quốc gia, gắn liền

định. Tuy nhiên, việc thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng trên thực
tế cũng còn nhiều vấn đề chưa thực phù hợp, ảnh hưởng đến lợi ích của nhà
nước, lợi ích của người sử dụng đất dẫn đến việc khiếu kiện của người dân
trong những năm qua có chiều hướng tăng. Vấn đề bồi thường giải phóng
mặt bằng là vấn đề bất cập giữa chính sách và sự phát triển của tình hình
thực tế. Từ thực tiễn công tác giải quyết khiếu nại, thanh tra về bồi thường
giải phóng mặt bằng thời gian qua chúng ta có thể thẳng thắn rút ra một số
vấn đề đang nổi cộm:
+ Trong công tác kiểm kê xác lập hồ sơ bồi thường
+ Trong công tác giải phóng mặt bằng
Sau đây chúng ta cũng tìn hiểu từng vấn đề chi tiết.

3


2.1 Vướng mắc nổi cộm trong công tác kiểm kê xác lập hồ sơ bồi thường
Trong công tác kiểm kê xác lập hồ sơ bồi thường, cán bộ kiểm kê và
chủ tài sản vẫn còn xem nhẹ, chưa ý thức hết trách nhiệm, chưa chặt chẽ
trong khâu kiểm kê, xác lập hồ sơ bồi thường, nên tỷ lệ đơn khiếu nại về
thiếu diện tích, thiếu tài sản kiểm đếm chiếm tỷ lệ khá cao trong tổng số đơn
phát sinh. Kiểm kê, xác lập hồ sơ bồi thường là khâu hết sức quan trọng. Nó
có ý nghĩa quyết định rất lớn tới khâu sau là giải phóng mặt bằng được giải
quyết nhanh hay chậm. Nhiều dự án bị “treo” trên thực tế chủ yếu do nguyên
nhân thực hiện khâu này chưa tốt, gây nhiều bức xúc trong dân, khiếu kiện
kéo dài, ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống người dân, mặt khác còn làm hao
tổn kinh phí đầu tư do không đạt tiến độ dự tính ban đầu.
Có thể nói, việc định giá đất là vô cùng cần thiết trong quản lý nhà
nước đối với đất đai. Thực tiễn hiện nay ở nước ta vẫn chưa có một phương
pháp định giá đất thống nhất, bảng giá đất của UBND các tỉnh, thành phố
còn nhiều điểm chưa phù hợp. Ngay trong nội hạt một thành phố cũng có

chủ đầu tư, tổ chức đoàn thể thiếu đồng bộ chặt chẽ.
Cán bộ làm nhiệm vụ đền bù giải phóng mặt bằng phải sâu sát, công
tâm. Có một hiện tượng, tuy chưa phổ biến nhưng không phải là cá biệt, đó
là sự thực hiện nhiệm vụ của các cán bộ trong công tác giải phóng mặt bằng
còn nhiều quan liêu và đã xuất hiện những hành vi lợi dụng để tư lợi. Đây
cũng là mầm mống và lý do để một số ít hộ dân vì tham tư lợi cố tình chống
đối khi chưa được nhận khoản đền bù như đòi hỏi của cá nhân. Chính vì sự
quan liêu và thiếu thực tế, nên có nhiều trường hợp mức đền bù không phản
ánh đúng thực trạng giá trị đất được đền bù và thường phía thiệt thòi là nhà
nước. Tiền phục vụ công tác đền bù giải phóng mặt bằng bị cắt xén, không
sử dụng đúng mục đích bằng biện pháp hợp thức hóa và không hợp pháp
5


đang có nguy cơ phát triển do người dân thiếu những thông tin công khai
của nhà nước. Những vụ việc cắt xén tiền đền bù, chứng nhận khống diện
tích đền bù, sử dụng tiền đền bù không đúng mục đích ở nhiều địa phương
đã làm cho việc giải phóng mặt bằng phục vụ lợi ích quốc gia bị ảnh hưởng
nghiêm trọng. Nguyên nhân chủ yếu và phổ biến là do họ thiếu những thông
tin cụ thể rõ ràng mà các chủ đầu tư và chính quyền các cấp phải có trách
nhiệm phải giải thích. Chắc chắn sức mạnh của nhà nước sẽ được bảo đảm
vững chắc bằng việc chuẩn bị cho những dự án đúng trình tự hơn, có chính
sách nhất quán và thống nhất chung ở mức cao nhất có thể trong việc định
mức bồi thường, thông tin công khai và không thể thiếu sự tận tâm, vô tư
của đội ngũ công chức nhà nước trong công tác đền bù giải phóng mặt. Có
như vậy mới tạo được lòng tin trong nhân dân vào đường lối chính sách
pháp luật nói chung và công tác bồi thường giải phóng mặt bằng nói riêng.

3. Các giải pháp khắc phục
Để có thể khắc phục được những nổi cộm trong công tác đền bù giải

hội. Từ đây, nguồn vốn do đất đai tạo ra không được điều tiết vào ngân sách
nhà nước mà lại rơi vào túi của cá nhân hoặc chủ đầu tư. Trong trường hợp
này, nhà nước với tư cách đại diện chủ sở hữu đất đai đã bị thất thu. Với sự
chênh lệch quá lớn giữa giá đất thị trường và giá đất bồi thường thì sau khi
bị thu hồi người sử dụng đất cũng khó có thể có được một diện tích đất khác
tương đương với diện tích đất đã bị thu hồi. Điều này dẫn tới hệ quả là đa số
người bị thu hồi đất đều mong muốn được bồi thường bằng một diện tích đất
mới chứ không muốn nhận một khoản tiền bồi thường. Để khắc phục được
tình trạng này, nhà nước cần tiếp tục sửa đổi, bổ sung hoàn thiện quy định về
7


cơ chế xây dựng giá đất ngày càng sát với giá thị trường, chuyển giao chức
năng xác định giá đất từ UBND cấp tỉnh sang cho các tổ chức tư vấn, định
giá đất chuyên nghiệp thực hiện là một biện pháp cần được xem xét đến khi
xây dựng các quy định về giá đất, trong đó nhà nước vẫn giữ vai trò là người
quản lý, giám sát. Từ bao năm nay, giá đất vẫn luôn là vấn đề muôn thuở, để
các thủ tục bồi thường được thực hiện dễ dàng thuận tiện, nhà nước cần có
cơ chế một giá theo đó tạo nên sự đồng thuận giữa ba chủ thế: doanh nghiệp
– nhà nước – người dân. Thực tế hiện nay, việc bồi thường giải phóng mặt
bằng để thực hiện dự án đầu tư ở các địa phương (đối với các dự án có quy
mô sử dụng đất lớn) thường kéo dài từ 2 – 5 năm, cá biệt có trường hợp kéo
dài đến 10 năm, giá đất thay đổi hàng năm như vậy đã làm ảnh hưởng không
nhỏ tới việc triển khai nhiều công trình đầu tư. Để nâng cao chất lượng và
tính khả thi trong quá trình thực hiện các thủ tục bồi thường giải phóng mặt
bằng chúng ta cần quy định khung giá đất nên có hiệu lực trong khoảng 3 –
5 năm chứ không phải 1 năm như hiện nay để tạo điều kiện thuận lợi cho
công tác giải phóng mặt bằng. Trong trường hợp đặc biệt, nếu có biến động
quá lớn so với giá địa phương đã quy định thì mới cần điều chỉnh lại cho phù
hợp nhưng không vượt quá khung của Chính phủ đã quy định.

việc sử dụng đất. Với hệ thống pháp luật về đất đai ngày càng hoàn thiện,
Việt Nam có thể tin tưởng vào sự điều chỉnh của cơ chế pháp luật đồng bộ,
các chế định điều chỉnh các quan hệ đất đai ngày càng phát triển, hợp lòng
dân.

10


11