Bài tập lớn học kỳ môn Luật so sánh – Họ tên: Trần Thị Ngọc Anh – MSSV 350646
A/ MỞ ĐẦU:
Civil law là một dòng họ pháp luật lớn nhất trên thế giới với nền tảng
là luật La Mã cổ đại. Hệ thống pháp luật thuộc dòng họ Civil Law có cấu
trúc nguồn luật rất coi trọng luật thành văn còn án lệ thì thậm chí không
được xem là nguồn cơ bản của pháp luật. Nhưng trong thời gian gần đây, án
lệ đã dần khẳng định được vị trí và vai trò của mình trong hệ thống pháp luật
của các nước thuộc dòng họ Civil Law. Trong bài tập học kỳ lần này, để
hiểu sâu hơn về vị trí ngày một quan trọng của án lệ ở các nước thuộc dòng
họ Civil Law em quyết định chọn đề bài số 03: “Vị trí của Án lệ trong các
hệ thống pháp luật thuộc dòng họ Civil Law” để tìm hiểu.
B/ NỘI DUNG:
I/ Khái niệm và cấu trúc Án lệ:
Án lệ được hiểu là các bản án đã tuyên hoặc sự giải thích, áp dụng
pháp luật được coi như tiền lệ làm cơ sở để để các thẩm phán sau đó có thể
áp dụng trong các trường hợp tương tự.
Án lệ được chia thành hai phần phần đầu (retio dencidendi) là những
cơ sở, lý do, nguyên tắc pháp lý để ra phán quyết và phần này thì có hiệu lực
bắt buộc các thẩm phán phải tuân theo. Phần thứ 2 (obiter dictum) là những
tuyên cáo, bình luận của các thẩm phán và phần này thì không bắt buộc các
thẩm phán phải tuân theo.
II/ Vị trí của án lệ trong các hệ thống pháp luật Civil Law:
1. Án lệ trong giai đoạn trước đây không được coi trọng trong hệ
thống các pháp luật thuộc dòng họ Civil Law:
Như ta đã biết dòng họ Civil Law là dòng họ coi trọng lí luận pháp
luật, có trình độ hệ thống hóa và pháp điển hóa cao với bộ luật dân sự ra đời
rất sớm và đồ sộ. Theo quan điểm lí luận phổ biến của các hệ thống pháp
luật ở Châu Âu, các nguyên tắc, các giải pháp pháp lí rút ra từ án lệ không
có cùng giá trị như luật thành văn - nguồn luật quan trọng nhất và được ưu
tiên áp dụng trước các nguồn luật khác. Lí do mà án lệ không được áp dụng
1

2
Bài tập lớn học kỳ môn Luật so sánh – Họ tên: Trần Thị Ngọc Anh – MSSV 350646
hiến liên bang và tòa án cấp liên bang khác có toàn quyền trong việc xây
dựng án lệ. Tòa án cấp dưới có nghĩa vụ phải thực hiện án lệ của tòa án này,
nếu không bản án của họ có thể bị giám đốc thẩm.
- Trong quá trình xét xử, để đảm bảo tính thống nhất trong việc xét
xử, đảm bảo tính đúng đắn về chuyên môn nghiệp vụ cũng như sự tôn trọng
của tòa cấp trên, tòa cấp dưới luôn có xu hướng tham khảo những bản án đã
được tuyên, căn cứ vào đó để đưa ra quyết định cho bản án cụ thể của mình.
Các phán quyết của tòa án rất hay quy chiếu tới các phán quyết đã
tuyên trước đó. Đây cũng có thể coi là những biểu hiện của việc sử dụng án
lệ trong hệ thống pháp luật của các nước thuộc dòng họ Civil Law.
2.1/ Ở hệ thống pháp luật Đức:
Hệ thống pháp luật ở Đức chủ yếu dựa vào các quy phạm pháp luật
thành văn. Các án lệ không có giá trị bắt buộc nhưng trên thực tế thường
được tuân thủ và vì thế có vai trò quan trọng, đặc biệt trong việc thống nhất
giải quyết các quy phạm pháp luật thành văn.
Về mặt lí thuyết, các quyết định của tòa án chỉ rằng buộc các bên tại
phiên tòa và không được coi là một tiền lệ như luật ở các nước theo hệ thống
pháp luật Anh-Mĩ. Nhưng trên thực tế, nó có thể rất thuyết phục đối với các
thẩm phán xét xử các vụ án sau này.
Ngày nay án lệ tại Đức cũng đã được công nhận trong một số trường
hợp, luật thành văn không quy định rõ ràng hay không có quy định, thì tòa
án có thể đưa ra nguyên tắc giải quyết, nếu đáp ứng được một số điều kiện
nhất định thì nguyên tắc đó trở thành pháp luật.
2.2/ Ở hệ thống pháp luật Pháp:
Ở Pháp án lệ không có tính rằng buộc chính thức, tuy vậy được
nghiên cứu kĩ lưỡng và thường được các tòa án cấp dưới và chính tòa phá án
tuân thủ. Nhiều quy định của pháp luật Pháp, bao gồm cả phần lớn bộ luật
dân sự đã quá cổ, và vì thế đã trở thành đối tượng giải thích của các cơ quan

huy được thế mạnh của mình đồng thời cũng khác phục được những hạn
chế, từ đó dần dần hoàn thiện hệ thống pháp luật của mình hơn.
4
Bài tập lớn học kỳ môn Luật so sánh – Họ tên: Trần Thị Ngọc Anh – MSSV 350646
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1/ Giáo trình luật so sánh, trường đại học luật hà nội.
2/ Luật so sánh, Michael Bogdan.
3/ Tập bài giảng luật so sánh, trường đại học Luật Hà Nội.
5/ Tìm hiểu hệ thống pháp luật Châu Âu lục địa, PGS.TS Thái Vĩnh Thắng,
tạp chí luật học số 2/ 2004.
6/ Http://danluat.thuvienphapluat.vn.
7/ Http://luathoc.vn.
8/ Http://thongtinphapluatdansu.
5