LỜI MỞ ĐẦU
Sự phát triển không ngừng của khoa học kỹ thuật, Những thành tựu mới
của công nghiệp hóa, cơ giới đã làm thế giới càng văn minh và hiện đại hơn.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy nó kéo theo sự gia tăng các tai nạn mang tính
khách quan nhiều khi nằm ngoài sự chi phối của con người, đe dọa đến tính
mạng, sức khỏe, tài sản… của các chủ thể xã hội. Ó những sự vật như máy
móc, phương tiện, hệ thống điện, dây truyền sản xuất nhà máy… bản than
hoạt động của nó luôn tiềm ản khả năng gây thiệt hại cho moi trường xung
quanh. Mặc dù con người luôn kiểm soát, vận hành một cách an toàn nhưng
thiệt hại vẫn xảy ra nằm ngoài sự kiểm soát đó. để giải quyết các vấn đề này
pháp luật đã đưa ra cách giải quyết là trách nhiệm bồi thường thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra được quy định tại Điều 623 BLDS.
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Khái niệm về nguồn nguy hiểm cao độ.
Theo điều 623 BLDS quy định “ Nguồn nguy hiển cao độ bao gồm phương
tiện giao thông vận tải cơ giới, hệ thống điện tải, nhà máy công nghiệp đang
hoạt động, vũ khí, chất nổ, cháy cháy, chất độc, chất phóng xạ, nguồn nguy
hiểm cao độ khác do pháp luật quy định.”
- Phương tiện giao thông vận tải cơ giới: Theo khản 8 Điều 3 Luật giao
thông đường bộ 2008 ( có hiệu lực từ ngày 1/7/2009) quy định: “ Phương
tiện giao thông cơ giới đường bộ ( sau đây gọi là xe cơ giới) gồm xe ô tô, xe
kéo, rơ mooc hoặc sơ mi rơ mooc được kéo bởi xe ô tô, xe kéo, xe mô tô hai
bánh, xe mô tô ba bánh, xe gán máy( kể cả xe máy điện) và các loại xe tương
tự.” Tuy nhiên phương tiện giao thông cơ giới không chỉ giới hạn ở đường
bộ còn có thể có phương tiện giao thông vận tải cơ giới đường sắt như đầu
máy toa xe, toa động lực…, phương tiện giao thông cơ giới đường thủy như
tàu biển và phương tiện giao thông cơ giới hàng không như máy bay, trực
thăng, tàu lượn…
- Hệ thống điện tải được hiểu là dây truyền dẫn điện, mô tơ, máy phát
điện, cầu dao…; nhà máy công nghiệp như nhà máy công nghiệp nặng, nhà
máy công nghiệp nhẹ… cũng như phương tiện giao thông vận tải cơ giới chỉ

mọi công dân được pháp luật bảo hộ. Có thiệt hại xảy ra: Cũng giống như
trách nhiệm bồi thường thiệt hại nói chung, trách nhiệm bồi thường thiệt hại
trong những trường hợp riêng biệt nói riêng, thiệt hại được coi là điều kiện
tiền đề, điều kiện cơ sở để phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Nếu
không có thiệt hại thì không bao giờ phát sinh trách nhiệm bồi thường.

Thiệt hại liên quan quan đến các loại nguồn nguy hiểm rất đa dạng và do
nhiều nguyên nhân khác nhau. Tuy nhiên chỉ áp dụng trách nhiệm bồi
thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra phải thỏa mản 2 dấu
hiệu:
Thứ nhất: Những sự vật được coi là nguồn nguy hiểm cao độ phải đang
trong tình trạng vận hành, hoạt động như: phương tiện giao thông, vận tải
đang tham gia giao thông bên đường; cháy, chập hệ thống tải điện; máy
công nghiệp đang hoạt động…
Trường hợp thiệt hại xảy ra khi nguồn cao độ đang ở trạng thái tĩnh
-không hoạt động thì không thể coi là thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ
gây ra. Ví dụ: Xe ô tô đang dừng trên đỉnh dốc gât thiệt hại, cột điện bị đổ
trong lúc thi công chưa có điện…
Thứ hai: Thiệt hại phải do chính bản thân nguồn nguy hiểm cao độ hoạt
động nội tại của nguồn nguy hiểm gây ra.
Tuy nhiên không phải mọi thiệt hại do vật gây ra đều có sự tác động của
con người. Nhiều trường hợp hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ nằm
ngoài sự kiểm soát chế ngự của con người và tự thân nguồn nguy hiểm gây
ra. Thiệt hại phải do chính nguồn nguy hiểm cao độ gây ra: Điều 623 liệt kê
các loại nguồn nguy hiểm cao độ và điều luật này xác định rất rõ ràng: “Bồi
thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra”. Bản thân nguồn nguy
hiểm cao độ luôn tiềm ẩn trong nó “nguy cơ” gây ra thiệt hại và “nguy cơ”
đó thể xảy ra trên thực tế bất cứ lúc nào, ngoài tầm kiểm soát của con người.
Xuất phát từ lý do này mà pháp luật qui định: “Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm
cao độ phải tuân thủ các quy định bảo quản, trông giữ, vận chuyển, sử dụng

thiệt hại về tài sản của tổ chức, của nhà nước, cá nhân; những thiệt hại về
quyền lợi, sức khỏe, tính mạng của cá nhân là nhóm khách thể được pháp
luật bảo vệ bất khả xâm phạm. Những thiệt hại về những quyền lợi, lợi ích
chính đáng của chủ thể trong xã hội do chính sự hoạt động của nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại của chủ
sở hữu nguồn cao độ.
Có những trường hợp do đặc tính của nguồn nguy hiểm cao độ mà việc
gây thiệt hại của nhưng phương tiện không bị coi là trái pháp luật. Ví dụ: Để
đảm bảo an toàn giao thông đường sắt những thiệt hại trên đường sắt do tàu
hỏa gây ra cho các chủ thể khác không bị coi là trái pháp luật và ngành
đường sắt không có trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra là
một loại trách nhiệm pháp lý đặc biệt không cần điều kiện lỗi. Bởi vì, những
phương tiện cơ giới và những hoạt động của phương tiện đó theo tính chất
đã luôn luôn chứa đựng những yếu tố là những nguy cơ có thể gây thiệt hại
bất ngờ và đột ngột cho con người, do vậy pháp luật đã quy định cho những
sự kiện bất ngờ và đột ngột đó những hậu quả pháp lý và biện pháp giải
quyết hậu quả, nhằm bảo đảm các quyền, lợi ích chính đáng cho các chủ thể
và nâng cao trách nhiệm của chủ sở hữu hoặc người sử dụng hợp pháp tài
sản được xã định là nguồn nguy hiểm cao độ.
3. Nguồn nguy hiểm cao độ gây thiệt hại do người xung quanh.
Nguồn nguy hiểm cao độ do tính chất nguy hiểm của nó có thể gây hại
cho bất kỳ ai? Chủ sở hữu, người đang chiếm hữu, vận hành và những người
không có lien quan đến nguồn nguy hiểm cao độ… Có những chủ thể do
mối quan hệ sở hữu, lao động mà họ trực tiếp tiếp xúc với nguồn cao độ. Đối
với chủ sở hữu thì họ phải tự chịu rủi ro đối với tài sản mà của mình gây ra.
Đối với người bị thiệt hại trong khi sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ thì họ
được bồi thường theo chế độ bảo hiểm tai nạn lao động. Trách nhiệm bồi
thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao đọ gây ra chỉ được đặt ra khi

để có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao
độ gây ra thì thiệt hại xảy ra phải trực tiếp do bản thân nguồn nguy hiểm cao
độ gây thiệt hại. Điều kiện hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ gây ra là
nguyên nhân tất yếu, nguyên nhân có ý nghĩa quyết định dẫn đến thiệt hại và
thiệt hại xảy ra là kết quả hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Khi
xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại điểm mấu chốt và quan trọng là
việc xã định do nguyên nhân nào gây ra. Nếu thiệt hại do hành vi trái pháp
luật của con người gây ra mà có liên quan đến nguồn nguy hiểm cao độ thì
không áp dụng Điều 623 để giải quyết mà đây là trường hợp bồi thường thiệt
hại ngoài hợp đồng thông thường do hành vi trái pháp luật của con người
gây ra.
Ví dụ: Vợ chồng A và B đều đi là từ 6h30 sáng đến 17h mới về. Sợ bị mất
trộm ông A đã dẫn dòng điện dương vào ổ khóa để ngăn trộm cắt khóa vào
nhà. Ông C là hàng xóm đã vô ý đụng tay vào ổ khóa đã bị chết do điện giật.
Trong trường hợp này ông C chết là do dòng điện cao thế gây ra là nguồn
nguy hiểm cao độ theo điều 623 BLDS, nhưng cái chết của ông C lại do
chính hành vi của ông A cài đặt dây điện vào ổ khóa. Hành vi của ông A là
trái pháp luật Hình sự vì lỗi cố ý gián tiếp giết người. Trách nhiệm bồi
thường thiệt hại này không thuộc trách nhiệm dân sự do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra.
III. Xác định bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
1. Khái niệm về trach nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra.
Căn cứ vào khoản 2 điều 623 BLDS và nghi quyết số 03/2006/NQ- HDTP
hướng dẫn áp dụng một số quy định của BLDS 2005 về bồi thường thiệt hại
ngoài hợp đồng. Như vậy trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra có chủ thể là:
+ Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ.
+ Người được chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao
độ.