Giỳp tr 5 tui phỏt trin ngụn ng mch lc thụng qua tỏc phm vn hc
Sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài: Giúp trẻ -5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc
thông qua tác phẩm văn học
A. Mở đầu
Sinh thời Bác Hồ kính yêu đã từng dặn:
Vì lợi ích mời năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng ngời
Lời dạy của Bác đã thấm sâu vào tâm hồn của mỗi ngời dân Việt Nam chúng
ta qua nhiều thế hệ. Bởi vậy sự nghiệp trồng ngời đợc Đảng và nhà nớc ta quan tâm
hàng đầu. Đặc biệt là bậc học Mầm non là nền tảng là cơ sở ban đầu cho việc hình
thành và phát triển một con ngời toàn diện. Vì thế trẻ em không chỉ là niềm vui,
niềm hạnh phúc của mỗi gia đình mà còn là tơng laị của đất nớc của xã hội. Non
sông Việt Nam có lớn mạnh hay không, xã hội Việt Nam có phồn vinh hay không
điều đó phụ thuộc phần lớn vào sự nghiệp giáo dục của nớc nhà. Giáo dục Mầm non
là khâu đầu tiên trong hệ thống giáo dục, là nền tảng cho sự hình thành và phát triển
nhân cách con ngời mới trong xã hội mới. Hơn ai hết, bản thân tôi là một giáo viên
Mầm non, tôi rất hiểu vai trò của mình trong sự nghiệp trồng ngời, tôi nguyện
đem hết khả năng, năng lực và tâm huyết của mình để giáo dục trẻ và giúp trẻ phát
triển hài hòa, cân đối về mọi mặt Đức - Trí - Thể - Mỹ.
Hoạt động cho trẻ làm quen văn học nói chung và tiết kể chuyện nói riêng đã
đóng góp một phần không nhỏ vào việc thực hiện mục tiêu chung của giáo dục.
Thông qua hoạt động văn học đặc biệt là tiết kể chuyện, chúng ta đã giúp cho trẻ
hình thành, phát triển nhân cách toàn diện về trí tuệ, đạo đức, thẩm mỹ, giúp trẻ tích
lũy đợc vốn kinh nghiệm sống từ văn học đến với cuộc sống, với thế giới xung
quanh, với con ngời giúp trẻ nhận biết đợc cái hay cái đẹp, biết yêu cái tốt, ghét
thói h tật xấu, biết kể lại một số câu chuyện có nội dung gần gủi với cuộc sống đời
thờngĐây cũng chính là phơng tiện cần thiết để rèn luyện và phát triển ngôn ngữ
mạch lạc cho trẻ. Vậy làm thế nào để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc. Điều
đó làm tôi băn khoăn suy nghĩ để tìm ra những giải pháp, cách làm hay để giúp trẻ
phát triển một cách tốt nhất. Hoạt động cho trẻ làm quen văn học là một lĩnh vực

chuyện diễn cảm, nhiều cháu còn kể chuyện sáng tạo rất hấp dẫn. Trẻ biết nhập vai
vào các nhân vật, thể hiện đúng các tình tiết của câu chuyệnSong để duy trì và
nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen văn học, nhất là việc phát triển ngôn ngữ cho
trẻ là một việc làm hết sức khó khăn. Vì vậy, trong qua trình thực hiện, đòi hỏi bản
Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010
Trang:2
Giỳp tr 5 tui phỏt trin ngụn ng mch lc thụng qua tỏc phm vn hc
thân tôi phải linh hoạt, sáng tạo có những đổi mới trong giảng dạy để phát triển
ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ.
III. Thực trạng tình hình.
Năm học 2009- 2010 tôi có quyết định của PGD chuyển công tác đến trờng
Mầm Non Lâm Thuỷ, tôi đợc nhà trờng giao nhiệm vụ phụ trách lớp đổi mới 5 tuổi
ở bản Xà Khía. Vào đầu năm học khi mới nhận lớp tôi thật bỡ ngỡ vì đây là những
giây phút đầu tiên mà tôi bắt đầu tiếp xúc với các cháu, thật khó khăn cho bản thân
khi mà các cháu phát âm ra những từ, những câu mà tôi không hiểu đợc Đặc
biệt cháu ở đây không học qua nhà trẻ, qúa trình nhận thức của các cháu có phần
hạn chế. Vì thế đòi hỏi bản thân tôi phải hết sức nổ lực phấn đấu để việc dạy và học
của các cháu đạt kết quả tốt hơn. Tuy công việc của nhà trờng, của lớp rất nhiều nh-
ng bản thân tôi rất nhiệt tình học hỏi, tìm tòi, tự rèn luyện trau dồi nghiệp vụ, tự
phấn đấu vơn lên trong công tác. Nhờ sự giúp đỡ của Ban lãnh đạo nhà trờng nên
bản thân tôi luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ đợc giao.
Trờng Mầm non Lâm Thuỷ là một trong những trờng đặc biệt khó khăn của vùng
Lệ Thuỷ. ở đây đa số con em là ngời dân tộc Vân Kiều. Nhất là trong năm học này,
tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên của trờng rất vui mừng đợc huyện nhà và PGD
công nhận trờng đạt trờng hạng1. Và năm này cũng là năm đầu tiên nhà trờng thực
hiện chơng trình đổi mới giáo dục. Vì vậy bản thân là giáo viên dạy trong trờng, tôi
xác định rõ vai trò trách nhiệm của mình, cùng với chị em phấn đấu để trờng đạt đ-
ợc kết quả cao không phụ lòng tin tởng của cấp trên, mà trớc hết là việc nâng cao
chất lợng chăm sóc giáo dục trẻ. Khi thực hiện đề tài này, tôi gặp những thuận lợi
khó khăn sau:

Sĩ số lớp có 18 cháu, nhng lại có 2 cháu khuyết tật. Đó là cháu Trần Thị ánh
Nguyệt bị bệnh đao, cháu Hồ Văn Nho giảm thiểu năng trí tuệ. Đặc biệt là có nhiều
trẻ nói chớt, nói lắp, phát âm cha rõ lời và sử dụng tiếng việt cha thành thạo.
Đa số gia đình các cháu cha có phơng tiện thông tin đại chúng nh (tivi, cha
có đài )
Đặc biệt hơn nữa là 18 cháu đều thuộc gia đình hộ nghèo
* Trình độ nhận thức của trẻ:
Trẻ hiểu đợc chuyện cô kể lần 1: 30% từ TB trở lên
Trẻ hiểu đợc nội dung câu chuyện cô kể lần 2: 50%
Trẻ kể lại đợc câu chuyện rõ ràng, mạch lạc đạt tỷ lệ 40%
Trẻ đọc thơ diễn cảm, đúng chính tả đạt tỷ lệ 62%.
Một khó khăn nữa là tuy cùng một độ tuổi nhng có cháu sinh đầu năm có cháu
sinh cuối năm nên trình độ nhận thức của các cháu không đồng đều. Nhiều trẻ còn
nhút nhát , cha tự tin, phát âm tiếng việt cha chuẩn. Trong các giờ học văn học cha
hứng thú tham gia vào hoạt động cùng cô.
Với tình hình thực tế của lớp tôi phụ trách nh vậy nên tôi rất băn khoăn lo lắng suy
nghĩ, tìm tòi các biện pháp Làm thế nào để giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ
mạch lạc thông qua tác phẩm văn học
IV.Biện pháp thực hiện:
Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010
Trang:4
Giỳp tr 5 tui phỏt trin ngụn ng mch lc thụng qua tỏc phm vn hc
1. Tìm hiểu đặc điểm tình hình, nhận thức của trẻ.
Để cho trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc thì trớc hết giáo viên phải nắm vững
đặc điểm tâm sinh lý và hoàn cảnh của trẻ. Vào đầu năm học tôi đã tổ chức nhiều
cuộc trò chuyện với trẻ, kể cho trẻ một vài câu chuyện ngắn, tơng đối dễ sau đó đặt
ra các câu hỏi nh: Cô vừa kể cho các con nghe câu chuyện gì? Trong câu chuyện có
ai? Hoặc cho trẻ kể chuyện về gia đình trẻ Trong qua trình đó tôi luôn chú ý
quan sát đàm thoại với trẻ và tiến hành khảo sát khả năng cảm thụ văn học của trẻ.
Gia đình là một yếu tố rất quan trọng để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ của mình,

Năm học này, trờng Mầm non Lâm nói chung và bản thân tôi nói riêng đã áp
dụng, đa công nghệ thông tin vào giảng dạy, làm đồ dùng, đồ chơi trên máy vi
tính hứng thú cho trẻ say mê học tập hơn. Tôi thờng cho trẻ xem các câu chuyện
có trong chơng trình MN qua máy vi tính hầu hết trẻ rất hứng thú, say sa, chăm chú
xem.
4. Tổ chức dạy trẻ kể lại chuyện, đọc thơ, chơi đóng kịch và đóng vai theo
chủ đề.
Trong khi cho trẻ kể lại chuyện hay đọc thơ, tôi thờng dạy trẻ thông qua nhiều
hình thức khác nhau, khi trẻ kể chuyện, đọc thơ tôi thờng chú ý đến ngôn ngữ, cử
chỉ hành động của trẻ. Nhắc trẻ nói trọn câu, nói mạch lạc không ngắt quãng, không
nói lắp. Đặc biệt tôi luôn nhắc nhở trẻ phải sử dụng tiếng việt để nói. Tôi cho trẻ nói
theo trí nhớ của trẻ, sau đó tôi sửa sai cho trẻ. Trẻ ở lớp tôi dạy có nhiều trẻ nói
tiếng việt còn chậm do vậy đối với những từ khó tôi cho trẻ nhắc lại từng từ sau đó
mới nhắc lại cả câu. Đối với thơ, cần chú ý tập cho trẻ đọc thuộc thơ, luyện giọng
đọc, tập ngắt nhịp, ngữ điệu sao cho truyền cảm.
Bên cạnh đó tôi giải thích cho các cháu: Nói trọn câu thì nó mới có ý nghĩa
trọn vẹn, còn nếu mình nói không trọn câu, lời nói bị ngắt quãng thì lời nói không
có ý nghĩa và không còn hay nữa.
Trong khi chơi đóng kịch hay chơi đóng vai theo chủ đề cũng vậy, ngôn ngữ rất
cần thiêt, giúp các trẻ giao tiếp với nhau thông qua nhân vật. Trẻ thể hiện đợc ngôn
ngữ, cử chỉ, hành động của các nhân vật. Trẻ phân biệt đợc giọng kể của các nhân
vật.
Ví dụ: Khi tập cho trẻ kể lại một câu chuyện hay đọc thuộc một bài thơ tôi
không chỉ bắt trẻ kể cả câu chuyện mà tôi có thể cho trẻ kể theo từng đoạn, kể theo
lời của các nhân vật để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và trẻ cảm nhận đợc ý nghĩa
của từng đoạn chuyện hay cả câu chuyện. đối với những trẻ còn nói ngọng, nói lắp
tôi kịp thời sửa sai cho trẻ để trẻ phát âm mạch lạc hơn.
5. Dạy trẻ mọi lúc mọi nơi
Vào các buổi sinh hoạt chiều, hoạt động ngoài trời tôi kể chuyện hoặc đọc
thơ cho trẻ nghe 1-2 lần. Sau đó, tôi cùng trẻ đàm thoại về nội dung của bài thơ, câu

với phụ huynh những nội dung của giờ, đặc điểm ngôn ngữ của trẻ cũng nh trao đổi
với phụ huynh về những bài thơ, câu chuyện trong chủ đề chủ điểm. Để giúp trẻ
phát triển ngôn ngữ tốt hơn na, tôi đã đến từng nhà vận động phụ huynh thờng
xuyên sử dụng tiếng việt để giao tiếp hằng ngày với trẻ, để vốn từ tiếng việt ngày
cành nhiều và phong phú và từ đó giúp trẻ phát âm chuẩn tiếng việt rỏ hơn.
Không những thế bản thân tôi còn phối hợp tốt với hội cha mẹ học sinh su tầm đồ
dùng, nguyên vật liệu sẵn có ở địa phơng để làm đồ dùng dạy học và đồ chơi cho
trẻ.
V. Kết quả đạt đợc
Qua quá trình thực hiện và áp dụng các biện pháp trên, tôi đã thu đợc những kết
quả đáng phấn khởi so với đầu năm học.
Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010
Trang:7
Giỳp tr 5 tui phỏt trin ngụn ng mch lc thụng qua tỏc phm vn hc
* Chất lợng cho trẻ làm quen văn học nâng lên rõ rệt.
Tỷ lệ khá giỏi chiếm 45-50%, trẻ tra lời rõ ràng, mạch lạc, trẻ trả lời trọn câu.
Nhiều trẻ kể lại chuyện rất diễn cảm, biết thể hiện điệu bộ cử chỉ khi kể chuyện,
đọc thơ. 35%trẻ biết kể chuyện sáng tạo.
85% trẻ biết kể chuyện, thích chơi đóng kịch, đóng vai theo chủ đề, trẻ nhập vai các
nhân vật trong câu chuyện rất tốt.
* Đối với giáo viên
Giáo viên đã nắm chắc phơng pháp, tự tin, linh hoạt hơn trong các tiết dạy.
Bản thân cũng đã biết lập kế hoạch thực hiện phù hợp với nhóm tuổi mình phụ
trách, nắm vững đợc đặc điểm tâm lý, tình hình của từng trẻ để từ đó đa ra những
biện pháp có hớng giáo dục trẻ tốt hơn.
* Đối với phụ huynh
Từ những kết quả đạt đợc trên, bản thân tôi đã tạo đợc lòng tin với phụ
huynh, làm cho phụ huynh càng tin tởng, yên tâm đa con đến trờng. Qua đó, bản
thân cũng đã nâng cao nhận thức cho phụ huynh về việc phát triển ngôn ngữ mạch
lạc cho trẻ là rất cần thiết. Phụ huynh rất quan tâm, phấn khởi, thờng xuyên chăm

C/ Kết luận:
Đảng và nhà nớc ta luôn coi trọng sự nghiệp giáo dục đào tạo xây dựng nhân
tố con nguời, là động lực trực tiếp và lâu dài cho sự phát triển đất nớc, giáo dục
Mầm Non có vị trí quan trọng trong hệ thống giáo dục quấc dân, là nghành học tạo
đà tạo thế cho giáo dục phổ thông phát triển.
Việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ là một việc làm không phải dễ. Vì
vậy, để trẻ đạt hiệu quả cao thì phải có sự dẫn dắt của giáo viên. Trẻ làm quen với
văn học nói chung và việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ nói riêng là một việc làm cần
thiết nhằm giúp trẻ phát triển về mọi mặt. Qua đó ngôn ngữ của trẻ đợc phát triển,
trẻ biết đọc thơ, kể chuyện mạch lạc và trẻ biết trò chuyện cùng mọi ngời.
Từ thực tế lớp tôi phụ trách với những khó khăn mà bản thân tôi gặp phải, tôi
đa ra biện pháp tháo gỡ những vớng mắc trong việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc
cho trẻ. Mong rằng những biện pháp này sẽ áp dụng hiệu quả hơn khi đợc các cấp
lãnh đạo, các bạn đồng nghiệp góp ý, bổ sung thêm và tích cực đổi mới trong quá
trình vận dụng để da chất lợng chăm sóc giáo dục trẻ vùng cao phát triển, đáp ứng
với nhu cầu giáo dục trong giai đoạn hiện nay./.

Lâm Thuỷ, ngày 20 tháng 5 năm 2010.
Xác nhận của HĐKH nhà trờng. Ngời viết

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010
Trang:9
Giỳp tr 5 tui phỏt trin ngụn ng mch lc thụng qua tỏc phm vn hc
Võ Thị Đoài Nguyễn Thị
Thu Hiền
Xác nhận của HĐKH phòng GD & ĐT
Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010
Trang:10