Giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua tác phẩm văn học

Sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài:

Giúp trẻ -5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc
thông qua tác phẩm văn học
A. Mở đầu

Sinh thời Bác Hồ kính yêu đã từng dặn:
Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người
Lời dạy của Bác đã thấm sâu vào tâm hồn của mỗi người dân Việt Nam
chúng ta qua nhiều thế hệ. Bởi vậy sự nghiệp trồng người được Đảng và nhà nước ta
quan tâm hàng đầu. Đặc biệt là bậc học Mầm non là nền tảng là cơ sở ban đầu cho
việc hình thành và phát triển một con người toàn diện. Vì thế trẻ em không chỉ là
niềm vui, niềm hạnh phúc của mỗi gia đình mà còn là tương laị của đất nước của xã
hội. Non sông Việt Nam có lớn mạnh hay không, xã hội Việt Nam có phồn vinh
hay không điều đó phụ thuộc phần lớn vào sự nghiệp giáo dục của nước nhà. Giáo
dục Mầm non là khâu đầu tiên trong hệ thống giáo dục, là nền tảng cho sự hình
thành và phát triển nhân cách con người mới trong xã hội mới. Hơn ai hết, bản thân
tôi là một giáo viên Mầm non, tôi rất hiểu vai trò của mình trong sự nghiệp trồng
người, tôi nguyện đem hết khả năng, năng lực và tâm huyết của mình để giáo dục
trẻ và giúp trẻ phát triển hài hòa, cân đối về mọi mặt Đức - Trí - Thể - Mỹ.
Hoạt động cho trẻ làm quen văn học nói chung và tiết kể chuyện nói riêng đã
đóng góp một phần không nhỏ vào việc thực hiện mục tiêu chung của giáo dục.
Thông qua hoạt động văn học đặc biệt là tiết kể chuyện, chúng ta đã giúp cho trẻ
hình thành, phát triển nhân cách toàn diện về trí tuệ, đạo đức, thẩm mỹ, giúp trẻ tích
lũy được vốn kinh nghiệm sống từ văn học đến với cuộc sống, với thế giới xung

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010


Giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua tác phẩm văn học
hiện những suy nghĩ những hiểu biết của mình, giúp trẻ nhập vai cùng nhân vật,
sống cùng nhân vật, đặc biệt trẻ biết sử dụng ngôn ngữ của mình để đánh giá nhân
vật, biết kể lại câu chuyện một cách mạch lạc, biết đọc thơ diễn cảm
II. Cơ sở thực tiễn:
Trong những năm qua, việc cho trẻ làm quen với văn học là một chuyên đề đã
được Bộ GD, Sở GD - ĐT Quảng Bình, Phòng GD - ĐT Lệ Thủy triển khai rộng rãi
về các trường học, đến tận từng giáo viên với nhiều giải pháp tích cực và thực hiện
có hiệu quả. Trong quá trình thực hiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, đồ
dùng, đồ chơi được tăng trưởng đáng kể, môi trường trong và ngoài lớp phong phú
lôi cuốn trẻ học tập. Từ đó chất lượng trên trẻ được tăng lên rõ rệt, nhiều trẻ tỏ ra có
năng khiếu kể chuyện diễn cảm, nhiều cháu còn kể chuyện sáng tạo rất hấp dẫn.
Trẻ biết nhập vai vào các nhân vật, thể hiện đúng các tình tiết của câu
chuyệnSong để duy trì và nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen văn học, nhất là
việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một việc làm hết sức khó khăn. Vì vậy, trong qua
trình thực hiện, đòi hỏi bản thân tôi phải linh hoạt, sáng tạo có những đổi mới trong
giảng dạy để phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ.
III. Thực trạng tình hình.
Năm học 2009- 2010 tôi có quyết định của PGD chuyển công tác đến trường
Mầm Non Lâm Thuỷ, tôi được nhà trường giao nhiệm vụ phụ trách lớp đổi mới 5
tuổi ở bản Xà Khía. Vào đầu năm học khi mới nhận lớp tôi thật bỡ ngỡ vì đây là
những giây phút đầu tiên mà tôi bắt đầu tiếp xúc với các cháu, thật khó khăn cho
bản thân khi mà các cháu phát âm ra những từ, những câu mà tôi không hiểu được
Đặc biệt cháu ở đây không học qua nhà trẻ, qúa trình nhận thức của các cháu có
phần hạn chế. Vì thế đòi hỏi bản thân tôi phải hết sức nổ lực phấn đấu để việc dạy
và học của các cháu đạt kết quả tốt hơn. Tuy công việc của nhà trường, của lớp rất
nhiều nhưng bản thân tôi rất nhiệt tình học hỏi, tìm tòi, tự rèn luyện trau dồi nghiệp
vụ, tự phấn đấu vươn lên trong công tác. Nhờ sự giúp đỡ của Ban lãnh đạo nhà
trường nên bản thân tôi luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

rèn luyện về chuẩn mực đạo đức, nhân cách, hành vi, làm tấm gương sáng cho trẻ
noi theo.
2. Khó khăn

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010


Giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua tác phẩm văn học
Trường Mầm non Lâm Thuỷ là một trường đặc biệt khó khăn của vùng lệ Thuỷ,
ngay từ những ngày đầu mới lên trường tôi đã tự nhủ với bản thân mình phải làm
một điều gì đó có ý nghĩa đối với các trẻ ở đây vì trẻ ở đây đã phải chịu quá nhiều
thiệt thòi so với trẻ ở đồng bằng, thiệt thòi về vật chất lẫn tinh thần. Con em ở đây
hầu hết là dân tộc Vân Kiều cuộc sống còn nhiều vất vả, lam lũ và thiếu thốn. Việc
chăm sóc giáo dục trẻ chưa được coi trọng nhất là việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc
và sử dụng ngôn ngử tiếng việt thành thạo lại càng khó hơn.
Qua khảo sát tình hình đầu năm để nắm bắt được tâm lý, trình độ nhận thức của trẻ
chất lượng môn học cho thấy:
*Tình hình hoàn cảnh của lớp:
Sĩ số lớp có 18 cháu, nhưng lại có 2 cháu khuyết tật. Đó là cháu Trần Thị ánh
Nguyệt bị bệnh đao, cháu Hồ Văn Nho giảm thiểu năng trí tuệ. Đặc biệt là có nhiều
trẻ nói chớt, nói lắp, phát âm chưa rõ lời và sử dụng tiếng việt chưa thành thạo.
Đa số gia đình các cháu chưa có phương tiện thông tin đại chúng như (tivi,
chưa có đài...)
Đặc biệt hơn nữa là 18 cháu đều thuộc gia đình hộ nghèo
* Trình độ nhận thức của trẻ:
Trẻ hiểu được chuyện cô kể lần 1: 30% từ TB trở lên
Trẻ hiểu được nội dung câu chuyện cô kể lần 2: 50%
Trẻ kể lại được câu chuyện rõ ràng, mạch lạc đạt tỷ lệ 40%
Trẻ đọc thơ diễn cảm, đúng chính tả đạt tỷ lệ 62%.
Một khó khăn nữa là tuy cùng một độ tuổi nhưng có cháu sinh đầu năm có cháu

công cụ thể nội dung, phần hành công việc cho giáo viên trong lớp, triển khai cụ thể
kế hoạch trong chủ đề, chủ điểm. Dựa vào những nội dung đã đề ra để đánh giá lại
những việc làm được và chưa làm được, từ đó rút kinh nghiệm cho chủ đề sau.
Trong quá trình thực hiện kế hoạch tôi luôn bám sát chương trình dạy, chú ý
rèn luyện cho những trẻ yếu, những trẻ cá biệtvận động, phối hợp vớp phụ huynh
để cùng thực hiện chương trình này.
Ví dụ: Khi thực hiện chủ diểm Tết và mùa xuân
Chiều thứ 2 cho trẻ làm quen câu chuyện Sự tích bánh chưng bánh giày
Hoạt động ngoài trời ngày thứ 3 tôi cho trẻ tìm hiểu nội dung câu chuyện.

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010


Giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua tác phẩm văn học
Hoạt động chung ngày thứ 5 dạy trẻ kể chuyện Sự tích bánh chưng bánh giày
Hoạt động góc tôi cho trẻ đóng kịch chuyện Sự tích bánh chưng bánh giày
3. Chuẩn bị đầy đủ, đẹp, sáng tạo các dụng cụ trực quan.
Như chúng ta đã biết, lứa tuổi Mầm non là lứa tuổi ngây thơ và trong trắng,
tư duy của trẻ chủ yếu là tư duy trực quan hình tượng, đặc biệt là trẻ 5 tuổi, khi cho
trẻ làm quen với một câu chuyện thì việc sử dụng giáo cụ trực quan nhằm giúp trẻ
dễ nhớ, dễ nắm bắt câu chuyện một cách thoải mái, đem lại hiệu quả cao. Khi trẻ đã
nhớ câu chuyện, nhớ bài thơ thì khả năng diễn đạt ngôn ngữ mạch lạc hơn, diễn
cảm hơn.
Năm học này, trường Mầm non Lâm nói chung và bản thân tôi nói riêng đã
áp dụng, đưa công nghệ thông tin vào giảng dạy, làm đồ dùng, đồ chơi trên máy vi
tính... hứng thú cho trẻ say mê học tập hơn. Tôi thường cho trẻ xem các câu chuyện
có trong chương trình MN qua máy vi tính hầu hết trẻ rất hứng thú, say sưa, chăm
chú xem.
4. Tổ chức dạy trẻ kể lại chuyện, đọc thơ, chơi đóng kịch và đóng vai theo
chủ đề.

câu. Đa số trẻ thường trả lời cộc lốc: Quả bầu tiên, có cậu bé, chim én, lảo địa
chủ Vì vậy tôi cần phải chú ý để nhắc trẻ nói đúng ngữ pháp, nói trọn câu .
Ví dụ: Tôi tập cho trẻ trả lời Câu chuyện cô vừa kể có tên là Quả bầu
tiên. Trong câu chuyện cô kể có các nhân vật: cậu bé, chim én, lảo địa chủ
Những lúc ra chơi, tôi thường mở băng cho trẻ nghe để giúp trẻ nắm bắt được
các giọng kể, cách diễn đạt câu chuyện, trẻ ghi nhớ và kể lại câu chuyện được tốt
hơn.
Đặc biệt với những trẻ khuyết tật, trẻ nói chớt, nói lắp tôi thường xuyên quan
tâm và trò chuyện với các cháu nhiều hơn. Tập cho các cháu nói những câu những
từ khó trước sau đó mới tập dần cho trẻ nói trọn câu. Cho trẻ tham gia chơi đóng
vai, và tham gia đóng kịch để trẻ mạnh dạn tự tin vào chính bản thân mình từ đó trẻ
được phát triên ngôn ngữ hơn.
Thông qua các hoạt động đón trả trẻ tôi trò chuyện với trẻ về nội dung bài
học, cho trẻ tập kể chuyện theo tranh, kể chuyện sáng tạo để trẻ dần phát triển ngôn

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010


Giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua tác phẩm văn học
ngữ của mình. Tôi thường xuyên nhắc nhở trẻ phải nói bằng tiếng việt. Bời vì cháu
lớp tôi theo thói quen chúng trò chuyện với nhau thì thường sử dụng tiếng dân tộc
Vân Kiều chỉ khi giao tiếp với cô mới sử dụng tiếng việt.
6. Phối hợp với phụ huynh
Để việc giáo dục trẻ đem lại hiệu quả cao thì công tác phối hợp với phụ
huynh đóng một vai trò hết sức quan trọng. Qua những lúc đón trả trẻ, những buổi
họp phụ huynh tôi trao đổi với phụ huynh về tầm quan trọng của việc phát triển
ngôn ngữ cho trẻ. Mời phụ huynh dự những giờ dạy trẻ làm quen văn học từ đó
nâng cao nhận thức của phụ huynh. Hiểu được ý nghĩa của môn học phụ huynh sẽ
tạo mọi điều kiện tốt nhất nhằm bồi dưỡng cho trẻ ở nhà.
Trong bảng những điều cha mẹ cần biết tôi dành riêng một mảng để tuyên

bản thân cũng đã nâng cao nhận thức cho phụ huynh về việc phát triển ngôn ngữ
mạch lạc cho trẻ là rất cần thiết. Phụ huynh rất quan tâm, phấn khởi, thường xuyên
chăm lo, trao đổi hỏi thăm học lực của con mình. Thành công lớn nhất là phụ huynh
đã thường xuyên giáo tiếp nói chuyện với nhau, trò chuyện với cô giáo nhiều hơn
bằng tiếng việt. Ngay những ngày đầu mới lên hàng ngày tôi rất vất vả phải đi chở
trẻ đến trường. Nhưng qua thời gian tôi thử nghiệm các phương pháp đã làm nhử
trên thì bây giờ hằng ngày trẻ đã tự đến trường và rất có hứng thú học vào các giờ
kể chuyện và các tiết học thơ.
VI. Bài học kinh nghiệm:
Qua việc thực hiện đề tài Phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 5 tuổi thông qua
các tác phẩm văn học, bản thân tôi đã rút ra một số kinh nghiệm sau:
1. Phải nắm vững đặc điểm tâm lý của trẻ, để có phương pháp đúng cho từng
trẻ.
2. Xây dựng kế hoạch thực hiện phải hợp lý, đầy đủ, chi tiết phù hợp với tình
hình thực tế của địa phương và của lớp.
3. Cần chuẩn bị đầy đủ giáo cụ trực quan trước khi đến lớp để lôi cuốn trẻ vào
giờ học, giúp trẻ nắm được vấn đề đó dễ dàng hơn.
4. Tăng cường cho trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động làm quen văn học
như kể chuyện, đọc thơ, đóng kịch, đóng vai theo chủ đề, nghe băng đĩa, xem
sách báo

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010


Giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua tác phẩm văn học
5. Kết hợp chặt chẽ với phụ huynh để giúp phụ huynh nhận thức được tầm quan
trọng của môn học. Từ đó, phụ huynh tạo mọi điều kiện tốt nhất để giúp trẻ
phát triển ngôn ngữ của mình.
6. Giáo viên cần phải nắm chắc phương pháp, khả năng nhận thức của trẻ.
Nghiên cứu tìm tòi, vận dụng các phương pháp hữu hiệu vào hoạt động phát

Võ Thị Đoài

Người viết

Nguyễn Thị Thu Hiền

Xác nhận của HĐKH phòng GD & ĐT

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010