Giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua
tác phẩm văn học

Sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài:

Giúp trẻ -5 tuổi phát triển ngôn
ngữ mạch lạc
thông qua tác phẩm văn học
A. Mở đầu

Sinh thời Bác Hồ kính yêu đã từng dặn:
Vì lợi ích mời năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng ngời
Lời dạy của Bác đã thấm sâu vào tâm hồn của mỗi ngời dân
Việt Nam chúng ta qua nhiều thế hệ. Bởi vậy sự nghiệp trồng ngời đợc Đảng và nhà nớc ta quan tâm hàng đầu. Đặc biệt là bậc
học Mầm non là nền tảng là cơ sở ban đầu cho việc hình thành
và phát triển một con ngời toàn diện. Vì thế trẻ em không chỉ là
niềm vui, niềm hạnh phúc của mỗi gia đình mà còn là tơng laị
của đất nớc của xã hội.

Non sông Việt Nam có lớn mạnh hay

không, xã hội Việt Nam có phồn vinh hay không điều đó phụ
thuộc phần lớn vào sự nghiệp giáo dục của nớc nhà. Giáo dục Mầm
non là khâu đầu tiên trong hệ thống giáo dục, là nền tảng cho sự
hình thành và phát triển nhân cách con ngời mới trong xã hội mới.
Hơn ai hết, bản thân tôi là một giáo viên Mầm non, tôi rất hiểu
vai trò của mình trong sự nghiệp trồng ngời, tôi nguyện đem

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010

tác phẩm văn học
B. nội dung
I. Cơ sở khoa học:
Nh chúng ta đã biết, ngôn ngữ là công cụ giao tiếp quan
trọng của con ngời, thông qua ngôn ngữ con ngời có thể hiểu
nhau, trao đổi với nhau những thông tin cần thiết. Đối với trẻ,
ngôn ngữ là công cụ giúp trẻ hòa nhập vào thế giới xung quanh, là
cơ sở để hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ.
Hoạt động văn học có ảnh hởng rất lớn đến sự phát triển ngôn
ngữ của trẻ. Với nhiều thể loại nh thơ ca, hò, vè, câu đố, tục ngữ,
ca dao, chuyện kểđã thực sự lôi cuốn trẻ tham gia vào các hoạt
động khác một cách tích cực, có hiệu quả và có vai trò cực kỳ
quan trọng trong việc giáo dục trẻ nên ngời. Văn học đến với trẻ từ
những lời ru của bà, của mẹ đến những câu chuyện kể của cô
là một chặng đờng phát triển không ngừng về nhận thức, trí tuệ
cung nh là sự phát triển về ngôn ngữ của trẻ.
Một giờ dạy hay không chỉ dừng lại ở chổ trẻ hiểu đợc điều
gì? Trẻ có hứng thú lắng nghe hay không? Mà ngời giáo viên Mầm
non cần phải giúp trẻ biết thể hiện những suy nghĩ những hiểu
biết của mình, giúp trẻ nhập vai cùng nhân vật, sống cùng nhân
vật, đặc biệt trẻ biết sử dụng ngôn ngữ của mình để đánh giá
nhân vật, biết kể lại câu chuyện một cách mạch lạc, biết đọc
thơ diễn cảm
II. Cơ sở thực tiễn:
Trong những năm qua, việc cho trẻ làm quen với văn học là
một chuyên đề đã đợc Bộ GD, Sở GD - ĐT Quảng Bình, Phòng GD

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010
Trang:3



Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010
Trang:4


Giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua
tác phẩm văn học
tìm tòi, tự rèn luyện trau dồi nghiệp vụ, tự phấn đấu vơn lên
trong công tác. Nhờ sự giúp đỡ của Ban lãnh đạo nhà trờng nên
bản thân tôi luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ đợc giao.
Trờng Mầm non Lâm Thuỷ là một trong những trờng đặc biệt
khó khăn của vùng Lệ Thuỷ. ở đây đa số con em là ngời dân tộc
Vân Kiều. Nhất là trong năm học này, tập thể cán bộ, giáo viên,
nhân viên của trờng rất vui mừng đợc huyện nhà và PGD công
nhận trờng đạt trờng hạng1. Và năm này cũng là năm đầu tiên
nhà trờng thực hiện chơng trình đổi mới giáo dục. Vì vậy bản
thân là giáo viên dạy trong trờng, tôi xác định rõ vai trò trách
nhiệm của mình, cùng với chị em phấn đấu để trờng đạt đợc
kết quả cao không phụ lòng tin tởng của cấp trên, mà trớc hết là
việc nâng cao chất lợng chăm sóc giáo dục trẻ. Khi thực hiện đề
tài này, tôi gặp những thuận lợi khó khăn sau:
1.Thuận lợi:
Bản thân tôi luôn nhận đợc sự quan tâm chỉ đạo sâu sát
của Ban giám hiệu nhà trờng về bồi dỡng chuyên môn nghiệp vụ,
kỷ năng s phạm và cung cấp các trang thiết bị phục vụ cho việc
làm quen văn học nh tranh ảnh, máy vi tính, băng đĩa kể
chuyện đọc thơ , sân khấu rối và nhiều đồ dùng khác đảm
bảo cho hoạt động dạy và học của cô và trẻ.
Bản thân cũng đợc Nhà trờng tạo điều kiện cho đi dự các lớp
tập huấn, bồi dỡng chuyên môn, nghiệp vụ. Nên từ đó đã tích lũy

trình độ nhận thức của trẻ chất lợng môn học cho thấy:
*Tình hình hoàn cảnh của lớp:

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010
Trang:6


Giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua
tác phẩm văn học
Sĩ số lớp có 18 cháu, nhng lại có 2 cháu khuyết tật. Đó là cháu
Trần Thị ánh Nguyệt bị bệnh đao, cháu Hồ Văn Nho giảm thiểu
năng trí tuệ. Đặc biệt là có nhiều trẻ nói chớt, nói lắp, phát âm
cha rõ lời và sử dụng tiếng việt cha thành thạo.
Đa số gia đình các cháu cha có phơng tiện thông tin đại
chúng nh (tivi, cha có đài...)
Đặc biệt hơn nữa là 18 cháu đều thuộc gia đình hộ nghèo
* Trình độ nhận thức của trẻ:
Trẻ hiểu đợc chuyện cô kể lần 1: 30% từ TB trở lên
Trẻ hiểu đợc nội dung câu chuyện cô kể lần 2: 50%
Trẻ kể lại đợc câu chuyện rõ ràng, mạch lạc đạt tỷ lệ 40%
Trẻ đọc thơ diễn cảm, đúng chính tả đạt tỷ lệ 62%.
Một khó khăn nữa là tuy cùng một độ tuổi nhng có cháu sinh
đầu năm có cháu sinh cuối năm nên trình độ nhận thức của các
cháu không đồng đều. Nhiều trẻ còn nhút nhát , cha tự tin, phát
âm tiếng việt cha chuẩn. Trong các giờ học văn học cha hứng thú
tham gia vào hoạt động cùng cô.
Với tình hình thực tế của lớp tôi phụ trách nh vậy nên tôi rất băn
khoăn lo lắng suy nghĩ, tìm tòi các biện pháp Làm thế nào để
giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua tác phẩm
văn học

chủ đề, chủ điểm. Dựa vào những nội dung đã đề ra để đánh
giá lại những việc làm đợc và cha làm đợc, từ đó rút kinh nghiệm
cho chủ đề sau.
Trong quá trình thực hiện kế hoạch tôi luôn bám sát chơng
trình dạy, chú ý rèn luyện cho những trẻ yếu, những trẻ cá biệt

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010
Trang:8


Giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua
tác phẩm văn học
vận động, phối hợp vớp phụ huynh để cùng thực hiện chơng
trình này.
Ví dụ: Khi thực hiện chủ diểm Tết và mùa xuân
Chiều thứ 2 cho trẻ làm quen câu chuyện Sự tích bánh chng
bánh giày
Hoạt động ngoài trời ngày thứ 3 tôi cho trẻ tìm hiểu nội dung
câu chuyện.
Hoạt động chung ngày thứ 5 dạy trẻ kể chuyện Sự tích bánh chng bánh giày
Hoạt động góc tôi cho trẻ đóng kịch chuyện Sự tích bánh chng
bánh giày
3. Chuẩn bị đầy đủ, đẹp, sáng tạo các dụng cụ trực
quan.
Nh chúng ta đã biết, lứa tuổi Mầm non là lứa tuổi ngây thơ
và trong trắng, t duy của trẻ chủ yếu là t duy trực quan hình tợng, đặc biệt là trẻ 5 tuổi, khi cho trẻ làm quen với một câu
chuyện thì việc sử dụng giáo cụ trực quan nhằm giúp trẻ dễ nhớ,
dễ nắm bắt câu chuyện một cách thoải mái, đem lại hiệu quả
cao. Khi trẻ đã nhớ câu chuyện, nhớ bài thơ thì khả năng diễn
đạt ngôn ngữ mạch lạc hơn, diễn cảm hơn.

cũng vậy, ngôn ngữ rất cần thiêt, giúp các trẻ giao tiếp với nhau
thông qua nhân vật. Trẻ thể hiện đợc ngôn ngữ, cử chỉ, hành
động của các nhân vật. Trẻ phân biệt đợc giọng kể của các
nhân vật.
Ví dụ: Khi tập cho trẻ kể lại một câu chuyện hay đọc thuộc
một bài thơ tôi không chỉ bắt trẻ kể cả câu chuyện mà tôi có

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010
Trang:10


Giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua
tác phẩm văn học
thể cho trẻ kể theo từng đoạn, kể theo lời của các nhân vật để
giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và trẻ cảm nhận đợc ý nghĩa của
từng đoạn chuyện hay cả câu chuyện. đối với những trẻ còn nói
ngọng, nói lắp tôi kịp thời sửa sai cho trẻ để trẻ phát âm mạch lạc
hơn.
5. Dạy trẻ mọi lúc mọi nơi
Vào các buổi sinh hoạt chiều, hoạt động ngoài trời tôi kể
chuyện hoặc đọc thơ cho trẻ nghe 1-2 lần. Sau đó, tôi cùng trẻ
đàm thoại về nội dung của bài thơ, câu chuyện: Cô vừa kể cho
con nghe câu chuyện có tên là gì? Trong câu chuyện có những
nhân vật nào?... Tôi chú ý đến câu trả lời của trẻ để nhắc nhở
trẻ trả lời trọn câu. Đa số trẻ thờng trả lời cộc lốc: Quả bầu tiên, có
cậu bé, chim én, lảo địa chủ Vì vậy tôi cần phải chú ý để
nhắc trẻ nói đúng ngữ pháp, nói trọn câu .

Ví dụ: Tôi tập cho trẻ


trẻ. Mời phụ huynh dự những giờ dạy trẻ làm quen văn học từ đó
nâng cao nhận thức của phụ huynh. Hiểu đợc ý nghĩa của môn
học phụ huynh sẽ tạo mọi điều kiện tốt nhất nhằm bồi dỡng cho trẻ
ở nhà.
Trong bảng những điều cha mẹ cần biết tôi dành riêng một
mảng để tuyên truyền với phụ huynh những nội dung của giờ,
đặc điểm ngôn ngữ của trẻ cũng nh trao đổi với phụ huynh về
những bài thơ, câu chuyện trong chủ đề chủ điểm. Để giúp trẻ
phát triển ngôn ngữ tốt hơn na, tôi đã đến từng nhà vận động
phụ huynh thờng xuyên sử dụng tiếng việt để giao tiếp hằng

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010
Trang:12


Giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua
tác phẩm văn học
ngày với trẻ, để vốn từ tiếng việt ngày cành nhiều và phong phú
và từ đó giúp trẻ phát âm chuẩn tiếng việt rỏ hơn.
Không những thế bản thân tôi còn phối hợp tốt với hội cha mẹ
học sinh su tầm đồ dùng, nguyên vật liệu sẵn có ở địa phơng
để làm đồ dùng dạy học và đồ chơi cho trẻ.
V. Kết quả đạt đợc
Qua quá trình thực hiện và áp dụng các biện pháp trên, tôi đã
thu đợc những kết quả đáng phấn khởi so với đầu năm học.
* Chất lợng cho trẻ làm quen văn học nâng lên rõ rệt.
Tỷ lệ khá giỏi chiếm 45-50%, trẻ tra lời rõ ràng, mạch lạc, trẻ trả lời
trọn câu. Nhiều trẻ kể lại chuyện rất diễn cảm, biết thể hiện
điệu bộ cử chỉ khi kể chuyện, đọc thơ. 35%trẻ biết kể chuyện
sáng tạo.

tuổi thông qua các tác phẩm văn học, bản thân tôi đã rút ra một
số kinh nghiệm sau:
1. Phải nắm vững đặc điểm tâm lý của trẻ, để có phơng
pháp đúng cho từng trẻ.
2. Xây dựng kế hoạch thực hiện phải hợp lý, đầy đủ, chi tiết
phù hợp với tình hình thực tế của địa phơng và của lớp.
3. Cần chuẩn bị đầy đủ giáo cụ trực quan trớc khi đến lớp để
lôi cuốn trẻ vào giờ học, giúp trẻ nắm đợc vấn đề đó dễ
dàng hơn.
4. Tăng cờng cho trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động làm
quen văn học nh kể chuyện, đọc thơ, đóng kịch, đóng vai
theo chủ đề, nghe băng đĩa, xem sách báo
5. Kết hợp chặt chẽ với phụ huynh để giúp phụ huynh nhận thức
đợc tầm quan trọng của môn học. Từ đó, phụ huynh tạo mọi

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010
Trang:14


Giúp trẻ 5 tuổi phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông qua
tác phẩm văn học
điều kiện tốt nhất để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ của
mình.
6. Giáo viên cần phải nắm chắc phơng pháp, khả năng nhận
thức của trẻ. Nghiên cứu tìm tòi, vận dụng các phơng pháp
hữu hiệu vào hoạt động phát tiển ngôn ngữ để đạt kết
quả cao trong dạy trẻ.
7. Giáo viên phải thực sự thơng yêu và tôn trọng trẻ, phải biết
kiềm chế, kiên trì, nhẫn nại, lấy tình cảm làm yếu tố quan
trọng nhất để giáo dục trẻ. Có làm đợc những điều trên thì

nay./.
Lâm Thuỷ, ngày 20
tháng 5 năm 2010.
Xác nhận của HĐKH nhà trờng.

Ngời viết

Võ

Thị

Đoài

Nguyễn Thị Thu Hiền

Xác nhận của HĐKH phòng GD & ĐT

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hiền năm học 2009-2010
Trang:16