Định kiến giới thể hiện qua các phương tiện truyền thông
1. Lí do chọn đề tài
Hiện nay, trên các kênh thông tin đại chúng, người ta thường kêu gọi sự bình
đẳng giữa nam và nữ. Những băng-rôn, khẩu hiệu tuyên truyền, những
chương trình ngợi ca hình ảnh của người phụ nữ… Phụ nữ ngày nay càng
ngày càng thể hiện và được bản lĩnh của mình hơn trên nhiều các lĩnh vực
khoa học, kinh tế, chính trị xã hội…những việc mà trước đây chỉ mặc định
dành cho đàn ông. Xã hội phát triển, đời sống con người đổi khác, phụ nữ trở
nên có vị thế hơn. Phải chăng đó là sự chuyến biến lớn trong nhận thức,
trong tâm khảm của người dân Việt?
Chúng ta đều nhìn thấy bề nổi những gì mà truyền thông đưa lại, nhưng bản
chất của việc đó thì thế nào. Phần trình bày dưới đây sẽ phân tích vào nội
dung của các chương trình quảng cáo? Liệu rằng truyền thông có thực sự xoá
bỏ được hoàn toàn định kiến đối với người phụ nữ trong xã hội hiện đại?
2. Nội dung
2.1. Định nghĩa về giới và bình đẳng giới
Giới là một khái niệm mới xuất hiện ở các nước nói tiếng Anh vào cuối
những năm 60 và ở nước ta vào những năm 80 của thế kỉ XX. Trong cách
hiểu chung, nhiều người thường lẫn lộn giữa giới và giới tính. Đây là hai
khái niệm hoàn toàn khác nhau nhưng tồn tại mối liên hệ chặt chẽ. Giới tính-
thuật ngữ chỉ sự khác biệt giới thuộc về sinh học, giới- thuật ngữ bắt nguồn
từ ngành khoa học khác (tâm lý xã hội, xã hội học, dân tộc học, văn hoá
học….) chính vì vậy, nó được hiểu với ít nhiều khác biệt tuỳ vào góc độ của
mỗi ngành khoa học. Có thể điểm ra một số định nghĩa tiêu biểu về giới:
- Giới là các quan niệm, hành vi, các mối quan hệ và tương quan về địa vị
xã hội của phụ nữ và nam giới trong bối cảnh xã hội cụ thể. Nói cách khác,
nói đến giới là nói đến sự khác biệt giữa phụ nữ và nam giới từ giác độ xã
hội.
- Giới là một thuật ngữ chỉ vai trò xã hội, hành vi ứng xử xã hội và những
kì vọng liên quan đến nam và nữ
- Giới là sự tập hợp các hành vi học được từ xã hội và những kì vọng về

vậy, bình đẳng giới là mục tiêu phát triển xã hội, mục tiêu của việc xoá bỏ
định kiến và phân biệt đối xử theo giới. Có thể điểm ra đây một số khái niệm
về bình đẳng giới thường được sử dụng:
- Bình đẳng giới là phụ nữ và nam giới cùng có những điều kiện như nhau
để phát huy hết tiềm lực tiềm tàng của mình, cùng có cơ hội để tham gia,
đóng góp và hưởng thụ bình đẳng các kết quả phát triển của quốc gia trên
các mặt chính trị, kinh tế, văn hoá xã hội. Điều quan trọng nhất là bình đẳng
giới đem lại kết quả ngang nhau cho cả nam giới và phụ nữ.
- Bình đẳng giới là phụ nữ và nam giới được coi trọng như nhau, cùng
được công nhận và có vị thế bình đẳng. Nam giới và phụ nữ cùng được bình
đẳng về: các điều kiện để phát huy đẩy đủ tiềm năng, các cơ hội tham gia
đóng góp và hưởng lợi trong quá trình phát triển quyền tự do và chất lượng
cuộc sống.
- Bình đẳng giới là sự thừa nhận và coi trọng như nhau các đặc điểm
giống và khác nhau giữa phụ nữ và nam giới. Nam giới và phụ nữ cũng có vị
thế bình đẳng và được tôn trọng nhay nhau. Phụ nữ và nam giới cùng: có
điều kiện bình đẳng để phát huy hết khả năng và thực hiện mong muốn của
mình: có cơ hội bình đẳng để tham gia, đóng góp và hưởng thụ từ các nguồn
lực của xã hội và quá trình phát triển; được hưởng thành quả bình đẳng trong
mọi lĩnh vực xã hội.
- Là sự bình đẳng về luật pháp, về cơ hội, bao gồm sự bình đẳng trong
tiếp cận nguồn lực, vốn và các nguồn lực sản xuất khác, bình đẳng trong thù
lao cho công việcvà bình đảng trong tiếng nói.
Có thể nói, bình đẳng giới là sự thừa nhận và coi trọng như nhau các đặc
điểm giống và khác nhau giữa phụ nữ và nam giới; là tình hình lý tưởng
trong đó phụ nữ và nam giới được hưởng vị trí như nhau, có các cơ hội bình
đẳng để phát hiện đầy đủ tiềm năng của mình nhằm cống hiến cho sự phát
triển chung và hưởng lợi bình đẳng từ các kết quả đó.
2.2 Định nghĩa về định kiến và định kiến giới
Định kiến

tập luyện xúc cảm có từ rất sớm, trong khi những niềm tin biện minh cho
chúng đến muộn hơn, điều đó khiến cho việc loại bỏ chúng trở nên đặc biệt
khó khăn. Ai cũng muốn từ bỏ định kiến của mình nhưng thay đổi những
niềm tin thuộc về nhận thức thì dễ hơn thay đổi những cảm xúc sâu thẳm, có
nghĩa rằng, trở ngại trong việc xoá bỏ định kiến giới không chỉ nằm ở chỗ
thay đổi nhận thức của cá nhân, mà điều khó khăn là thay đổi những xúc cảm
gắn với các định kiến đã được tập luyện từ thời thơ ấu.
Định kiến xã hội tạo nên một sự phân biệt xã hôi. Đó là sự thay đổi hình ảnh
của chính mình hoặc là làm méo mó, biến dạng về bản thân khiến chủ thể
mang định kiến có sự đánh giá lạc hướng về mình, tạo nên một sự phân biệt
ứng xử của người khác tuỳ theo những mong đợi của chúng ta và tạo ra sự
biện minh xã hội.
Định kiến giới cũng vậy, nó có thể làm cho phụ nữ hay nam giới đánh giá
không đúng về bản thân và người khác. Định kiến giới làm đơn giản hoá quá
trình nhận thức của con người về giới kjác, ngăn cản sự hiểu biết chính xác
của những người không cùng giới tính với mình. Định kiến giới là định kiến
xã hội dựa trên cơ sở giới tính. Định kiến giới là một trong những hiện tượng
tâm lý xã hội phổ biến, chúng gây nên những hậu quả tiêu cực cho cả nam
giới và nữ giới.
Định kiến giới được xây dựng dựa trên một sự khái quát hoá về người khác
và dùng nó để đánh giá nam giới hoặc phụ nữ mà không tính đến những
trường hợp cụ thể. Trong giao tiếp, định kiến giới thường xuất hiện một cách
tự động, ngẫu nhiên mà nhiều khi ta không kiểm soát được. Chúng ta thường
phản ứng với người đối thoại một cách không chủ ý theo cách chúng ta chỉ
lọc ra những hành vi khẳng định các chủ kiến của ta về họ. Định kiến giới là
một kiểu thái độ nên không phải lúc nào cũng được phản ánh công khai
trong hành động. Nhiều trường hợp cá nhân mang định kiến nhận ra mình
không thể biểu lộ nó một cách trực tiếp, có nhiều lý do ngăn cản họ thực
hiện điều này một cách rộng rãi, không ít cá nhân mang định kiến chỉ dám
bày tỏ thái độ của mình mà không thể hiện hành vi định kiến với đối tượng

hiệu chung. Truyền thông gồm ba phần chính: nội dung, hình thức và mục
tiêu. Nội dung truyền thông bao gồm các hành động trình bày kinh nghiệm,
hiểu biết, đưa ra lời khuyên hay mệnh lệnh, hoặc câu hỏi. Các hành động này
được thể hiện qua nhiều hình thức như động tác, bài phát biểu, bài viết, hay
bản tin truyền hình. Mục tiêu có thể là cá nhân hay tổ chức khác, thậm chí là
chính người/tổ chức gửi thông tin đi.
Ngày nay, có nhiều phương tiện truyền thông như: phương tiện điện tử
(truyền hình, radio), báo chí, thư chào hàng trực tiếp, điện thoại, internet…
2.3.1 Định kiến giới thể hiện qua nội dung quảng cáo
Các phương tiện truyền thông rất đa dạng và phong phú về nội dung và hình
thức biểu hiện, tuy nhiên, tôi muốn đưa ý kiến về hình thức và nội dung của
quảng cáo- một trong những hình thức thường xuyên xuất hiện trên truyền
hình.
Quảng cáo thương mại là một trong những hình thức tuyên truyền, phổ biến
công khai thông tin về sản phẩm, dịch vụ thông qua các phương tiện truyền
thông đại chúng nhằm tác động tới nhận thức, tình cảm và hành vi của người
tiêu dùng với mục đích thúc đẩy, kích thích tiêu dùng các sản phẩm, dịch vụ
để kiếm lời nhiều nhất.
Hình thức quảng cáo thì đa dạng, nhưng nội dung quảng cáo thì có gì? và nó
được biểu hiện như thế nào? Nếu thường xuyên xem tivi, các chương trình
quảng cáo, chúng ta có thể dễ dàng nhận ra rằng, những chương trình quảng
cáo liên quan đến các sản phẩm sinh hoạt như dầu gội, nước lau nhà, xà
phòng, bột giặt….thì sẽ là hình ảnh của người phụ nữ xuất hiện trong tư thế
đang lau nhà, đang giặt quần áo…Bản thân người phụ nữ bị gán vào công
việc nội trợ và bị coi đó là điều hiển nhiên, nên sản phẩm này gắn liền với
hình ảnh những người mẹ, người vợ như một điều tất yếu.
Một quảng cáo về sản phẩm nước lau nhà, người vợ sau khi lau nhà xong thì
ông chồng dắt chiếc xe máy lấm lem vào rồi dắt ra tạo thành một vết bẩn khó
lau, và sau khi sử dụng sản phẩm thì mọi vết bẩn đã được lau một cách dễ
dàng lại còn cho mùi hương thơm mát, người vợ tỏ ra vui mừng, hạnh phúc.

hiện nay đang được quan tâm chú ý đến rất nhiều. Ví dụ, quảng cáo về nước
rửa chén sunlight, hình ảnh 2 đôi nam nữ thi xem ai rửa bát nhanh hơn và
sạch hơn, hay quảng cáo về lau dọn nhà cửa, đi siêu thị mua sắm thực
phẩm….đã có sự “chia đều” về tương quan tỉ lệ, và có sự tham gia của cả
nam giới trong vấn đề công việc nội trợ. Một thay đổi nhỏ, nhưng cũng để
nhắc nhở rằng, việc nội trợ không phải là một công việc đặc thù chỉ dành
riêng cho phụ nữ, mà nam giới cũng cần bắt tay, chung sức, điều này vừa thể
hiện sự chia sẻ, vừa gắn kết tình cảm gia đình, giúp phần giảm bớt đi những
định kiến xã hội nặng nề, thâm căn cố đế.
3. Kết luận
Bất bình đẳng giới không chỉ là một vấn đề của một quốc gia, một dân
tộc, mà nó còn là vấn đề của toàn thế giới. Những trình bày ở trên mới chỉ đề
cập đến một khía cạnh rất nhỏ về biểu hiện của định kiến giới- một trong
nhiều biểu hiện của việc bất bình đẳng giới.
Để xoá bỏ định kiến, chúng ta không thể chỉ hô khẩu hiệu mà cần phải
có những biện pháp hữu hiệu, thay đổi từ tư duy, nhận thức của chính mọi
người trong xã hội, bao gồm cả nam giới và nữ giới.