ĐỀ TÀI
ĐIỀU TRA XÃ HỘI HỌC VỀ
TÌNH TRẠNG XÂY DỰNG NẾP SỐNG DÂN CHỦ, NGUYÊN NHÂN VÀ
CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ TĂNG CƯỜNG XÂY DỰNG NẾP SỐNG VĂN MINH
TẠI TỈNH ĐIỆN BIÊN TRONG GIAI ĐOẠN 2006- 2008
1
Điều tra xã hội học về tình trạng xây dựng nếp sống dân chủ, nguyên nhân và các giải pháp để
tăng cường xây dựng nếp sống ăn minh tại tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2006- 2008
MỤC LỤC
TÀIĐỀ 1
I U TRA XÃ H I H C VĐ Ề Ộ Ọ Ề 1
TÌNH TR NG XÂY D NG N P S NG DÂN CH , NGUYÊN NHÂN VÀ CÁC GI IẠ Ự Ế Ố Ủ Ả
PHÁP T NG C NG XÂY D NG N P S NG V N MINH T I T NH I NĐỂ Ă ƯỜ Ự Ế Ố Ă Ạ Ỉ Đ Ệ
BIÊN TRONG GIAI O N 2006- 2008Đ Ạ 1
i u tra xã h i h c v tình tr ng xây d ng n p s ng dân ch , nguyên nhân vĐ ề ộ ọ ề ạ ự ế ố ủ à
các gi i pháp t ng c ng xây d ng n p s ng n minh t i t nh i n Biênả để ă ườ ự ế ố ă ạ ỉ Đ ệ
trong giai o n 2006- 2008đ ạ 2
M C L CỤ Ụ 2
M UỞĐẦ 3
Page 25 of 25 2
I.Tình tr ng xây d ng n p s ng v n minh trong nh ng n m qua t i t nh i nạ ự ế ố ă ữ ă ạ ỉ Đ ệ
Biên: 4
II.Th c tr ng vi c xây d ng n p s ng dân ch t i t nh i n Biên:ự ạ ệ ự ế ố ủ ạ ỉ Đ ệ 7
1. i n Biên Ph - cu c v n ng “To n dân o n k t xây d ng i s ng v nĐ ệ ủ ộ ậ độ à đ à ế ự đờ ố ă
hoá khu dân c ” theo ngh nh s 23/1998/CT-TTG c a th t ng chính ph :ở ư ị đị ố ủ ủ ướ ủ .7
2. Các phong tr o xây d ng n p s ng v n hoá trên a b n t nh i n Biên:à ự ế ố ă đị à ỉ Đ ệ 12
2.1- Phong tr o xây d ng "Gia ình v n hóa":à ự đ ă 12
2.2. Phong tr o xây d ng ''L ng v n hóa","T dân ph v n hóa":à ự à ă ổ ố ă 13
2.3- Phong tr o xây d ng c quan n v có i s ng v n hóa :à ự ơ đơ ị đờ ố ă 14
2.4- Phong tr o xây d ng khu dân c tiên ti n:à ự ư ế 15
2.5- Phong tr o t p luy n th d c th thao :à ậ ệ ể ụ ể 15

giai đoạn 2006- 2008.
4. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp duy vật biện chứng.
- Phương pháp tổng hợp.
- Phương pháp khảo cứu tài liệu.
- Phương pháp điều tra, thống kê xã hội học.
5. Kết cấu của luận văn:
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của
tiểu luận được cấu trúc thành 3 phần.
3
Page 3 of 26
Điều tra xã hội học về tình trạng xây dựng nếp sống dân chủ, nguyên nhân và các giải pháp để
tăng cường xây dựng nếp sống ăn minh tại tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2006- 2008
I.Tình trạng xây dựng nếp sống văn minh trong những năm qua tại tỉnh Điện
Biên:
Quán triệt Chỉ thị số 27-CT/TW của Bộ Chính trị (khoá VIII); Thông tri số 24-
TTr/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về xây dựng nếp sống văn minh trong việc
cưới, việc tang, lễ hội; và Chỉ thị số 19 của Ủy ban nhân dân tỉnh về tổ chức lễ hội,
lễ kỷ niệm, lễ đón nhận các danh hiệu; thời gian qua, các cấp ủy, chính quyền,
MTTQ, đoàn thể các cấp đều xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện. Ban chỉ đạo
phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” cấp tỉnh và các huyện,
thị xã, xã, phường thường xuyên được củng cố, kiện toàn, gắn với thực hiện nếp
sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội trong cán bộ, đảng viên và nhân
dân. Sau 10 năm triển khai thực hiện, các cấp, các ngành và nhân dân đã có bước
chuyển rõ nét về nhận thức ý nghĩa, tầm quan trọng của việc ban hành và thực hiện
Chỉ thị 27-CT/TW trong điều kiện mở cửa, hội nhập, kinh tế - xã hội ngày càng phát
triển và đã đạt được những kết quả nhất định.
Tình hình tổ chức lễ cưới có nhiều tiến bộ. Việc tổ chức lễ cưới trong hôn nhân
mang ý nghĩa thiêng liêng và đó cũng là truyền thống văn hóa của dân tộc. Việc tổ
chức lễ cưới và mời họ hàng, thân tộc, bạn bè thân hữu đến chung vui nhiều hay ít là

nghi thức các tôn giáo. Lễ tang của dân thì được các tổ chức Hội Chữ thập đỏ, Hội
Người cao tuổi (đối với người cao tuổi) hỗ trợ tổ chức theo nghi thức của người cao
tuổi. Tất cả các đám tang đều tổ chức phát tang, có nhạc tang đối với dân, đối với
cán bộ đảng viên thì có nhạc chiêu hồn tử sĩ, người có đạo thì có thầy tu cầu kinh,
tụng niệm, nhưng đều chấp hành tốt quy định Nhà nước, không để quá 48 giờ. Về
việc hỗ trợ gia đình có tang, đi viếng người quá cố là truyền thống tốt đẹp của dân
tộc từ xưa đến nay. Cho nên, có đám tang khoảng vài trăm người nhưng cũng có
đám tang trên 1.000 người đến dự, tất cả đều xuất phát từ tình cảm giữa người với
người trong quan hệ cuộc sống. Việc xây mộ chí cho người quá cố cũng ở mức vừa
phải. Người nghèo thì mộ đất, khá giả hơn là mộ xi-măng không có lăng mộ (trừ các
danh nhân văn hóa, nhân vật lịch sử trước đây). Theo phong tục địa phương thì đám
tang có tổ chức tiệc để phục vụ cho bà con, bản làng phụ lo tang tế, và những người
ở xa đến viếng, không tổ chức linh đình, lãng phí, không có cờ bạc trong đám tang.
Nhiều địa phương trong tỉnh miễn điếu và chỉ tổ chức chè nước. Có đám tang nhận
điếu nhưng tang chủ dùng tiền điếu đó vào việc từ thiện xã hội.
Đối với các ngày lễ kỷ niệm như ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3-2);
ngày Chiến thắng 30-4, thống nhất đất nước; ngày Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5)
Quốc khánh 2-9; ngày sinh các lãnh tụ của Đảng, kỷ niệm ngày thành lập ngành, đón
nhận Huân chương, đón nhận danh hiệu xã văn hóa, bản văn hóa; động thổ, khởi
5
Page 5 of 26
Điều tra xã hội học về tình trạng xây dựng nếp sống dân chủ, nguyên nhân và các giải pháp để
tăng cường xây dựng nếp sống ăn minh tại tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2006- 2008
công đều tổ chức theo hướng dẫn của Trung ương và công văn chỉ đạo số 613-
CV/TU, ngày 27-9-2002, của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về lãnh đạo tổ chức kỷ niệm các
ngày truyền thống của địa phương và các ngành, không phô trương, hình thức, gây tốn
kém, lãng phí.
Tuy nhiên, trong việc cưới, việc tang, lễ hội, bên cạnh những mặt tích cực cũng
còn những hạn chế nhất định. Tuy không nhiều nhưng vẫn còn tình trạng kết hôn
chưa đủ tuổi hoặc chưa đăng ký kết hôn; có nơi thách cưới, cha mẹ ép gả, cưới, tảo

trào thi đua sản xuất, đưa khoa học kỹ thuật vào đồng ruộng, phát triển kinh tế hộ, khi
chương trình hành động của đại hội được các thành viên huyện Điện Biên đã phát
động, thu được sự ủng hộ nhiệt tình của nhân dân. Cuộc vận động đi vào nề nếp, ngày
càng phát triển nhờ 6 tiêu chí xây dựng gia đình văn hóa, 3 tiêu chí xây dựng bản làng
văn hóa đã gắn với thực tiễn cuộc sống. Để xây dựng bản làng văn hóa, từng thành
viên thôn, bản đóng góp công sức, đồng sức đồng lòng phấn đấu để không còn hộ đói
nghèo. Tính cộng đồng trong mục tiêu này rất cao, ngoài sự cố gắng của từng chủ hộ
còn có sự chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, thậm chí cả vốn, giống, công lao động từ các
hộ kinh tế khá trong bản đối với những hộ nghèo, cận nghèo.
Sự góp sức của Nhà nước cung cấp tấm lợp, dân bản giúp ngày công để những mái
nhà đại đoàn kết thắt chặt tình làng nghĩa xóm, động viên các hộ nghèo đói vươn lên
làm chủ cuộc sống. Riêng năm 2008, từ nguồn vốn của Trung ương và các tổ chức xã
hội đã có 84 nhà đại đoàn kết được cấp cho hộ nghèo, góp phần giảm hộ nghèo trên
địa bàn. Bận rộn với công việc nhà nông, nhưng hầu hết các thôn bản đã tổ chức được
những buổi vệ sinh làng bản vào cuối tuần, hay các dịp lễ tết. Đó là những việc làm
hết sức ý nghĩa, nêu cao tính tập thể, ý thức trách nhiệm từng công dân với công việc
chung làng bản. Những buổi lao động công ích đó phần lớn do các chi hội phụ nữ,
đoàn thanh niên tổ chức, giáo dục thế hệ trẻ về tính cộng đồng vì môi trường xanh,
sạch, đẹp. Bà Lường Thị Minh, Phó chủ tịch MTTQ huyện Điện Biên nói: Mục tiêu
phấn đấu “môi trường không có tệ nạn xã hội” là tiêu chí khó nhất.
Chịu sự tác động của mặt trái cơ chế thị trường và du nhập văn hóa phương tây,
nếp sống văn hóa truyền thống của một số dân tộc đang có nguy cơ mai một. Không ít
những bản làng dân tộc Thái, Khơ Mú, Lào thanh niên ít nói tiếng địa phương,
7
Page 7 of 26
Điều tra xã hội học về tình trạng xây dựng nếp sống dân chủ, nguyên nhân và các giải pháp để
tăng cường xây dựng nếp sống ăn minh tại tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2006- 2008
không thích trang phục truyền thống. Việc khôi phục lễ hội dân tộc, khuyến khích các
làng nghề dệt thổ cẩm, thi làm nhạc cụ dân tộc do phòng Văn hóa - Thông tin huyện
phát động đã tạo cơ hội để các nghệ nhân dân tộc trổ tài và là cuộc vận động thế hệ trẻ

văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội.
Các đồng chí: Tô Huy Rứa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng,
Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương; Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Trung ương Đảng,
Phó Thủ tướng Chính phủ; Phùng Hữu Phú, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng
ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương chủ trì hội nghị.
Báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị 27 của Bộ Chính trị do đồng chí
Phùng Hữu Phú trình bày nêu rõ: tình hình tổ chức việc cưới, việc tang, lễ hội ở
nhiều ngành, địa phương, đơn vị trong cả nước đã có chuyển biến tích cực, góp phần
vào việc xây dựng đời sống văn hóa, phát triển kinh tế - xã hội.
Việc thực hiện Chỉ thị đã thiết thực góp phần bảo tồn, giữ gìn và phát huy các giá trị
văn hóa trong lễ hội; phong tục, tập quán tốt đẹp trong đám cưới, đám tang.
Nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao dân gian truyền thống, nghề
thủ công, trang phục, ẩm thực truyền thống của các dân tộc, vùng miền, nhất là khu
vực miền núi, dân tộc thiểu số được khôi phục, phát huy, tạo điều kiện cho nhân dân
giao lưu, hưởng thụ và sáng tạo văn hóa, thúc đẩy kinh tế phát triển, góp phần ổn
định chính trị, trật tự an toàn xã hội.
Báo cáo nêu rõ những mặt chưa được trong việc thực hiện xây dựng nếp sống văn
minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội như: công tác tuyên truyền, vận động, hướng
dẫn các tầng lớp nhân dân thực hiện Chỉ thị chưa được cấp ủy, chính quyền và cơ
quan chức năng các cấp quan tâm đầy đủ; vai trò gương mẫu của cán bộ, đảng viên,
công chức nhà nước ở nhiều địa phương, ở cơ quan Trung ương còn rất hạn chế.
Việc bảo tồn có chọn lọc, cải tiến, đổi mới những phong tục, tập quán truyền thống
trong cả việc cưới, việc tang và lễ hội chuyển biến chưa đều, còn mang tính phô
trương, lãng phí.
Hội nghị đã đề ra phương hướng tiếp tục xây dựng nếp sống văn minh trong việc
cưới, việc tang, lễ hội. Các cấp, các ngành chú trọng phát huy tinh thần tự nguyện,
tính tự quản của nhân dân trong xây dựng đời sống văn hóa; đa dạng các hoạt động
9
Page 9 of 26
Điều tra xã hội học về tình trạng xây dựng nếp sống dân chủ, nguyên nhân và các giải pháp để

Page 10 of 26
Điều tra xã hội học về tình trạng xây dựng nếp sống dân chủ, nguyên nhân và các giải pháp để
tăng cường xây dựng nếp sống ăn minh tại tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2006- 2008
27-CT/TW của Bộ Chính trị đã bổ sung nội dung và góp phần làm phong phú, hoàn
thiện, chính xác hơn bản báo cáo tổng kết của Ban chấp hành Trung ương.
Thay mặt Ban Bí thư, đồng chí Tô Huy Rứa đánh giá cao và tiếp nhận những ý
kiến đóng góp quý báu này, đồng thời khẳng định: Chỉ thị 27-CT/TW của Bộ Chính
trị ra đời, kịp thời giải quyết những đòi hỏi chính đáng và những bức xúc của nhân
dân trước sự phục hồi và lây lan nhanh những tệ nạn, hủ tục, bệnh đua đòi, phô
trương, hiếu danh trong việc cưới, việc tang và lễ hội, trở thành những vấn đề gây
nhức nhối xã hội, làm xói mòn những giá trị đạo đức truyền thống, phá hoại thuần
phong mỹ tục của dân tộc.
Chỉ thị ra đời được cả hệ thống chính trị từ trung ương đến địa phương, các tầng
lớp nhân dân hưởng ứng sôi nổi. Chỉ thị đã thực sự đi vào cuộc sống, góp phần xây
dựng đời sống văn hoá ở cơ sở, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá cơ sở, thuần
phong mỹ tục của dân tộc, tạo tư tưởng xã hội mạnh mẽ, hạn chế những biểu hiện
tiêu cực diễn ra trong xã hội. Qua 10 năm thực hiện cuộc vận động, không những
góp phần thực hiện tiết kiệm được tiền của, thời gian, công sức của nhân dân, xã hội
mà còn thúc đẩy phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá, xây dựng
những giá trị chuẩn mực đạo đức trong cán bộ đảng viên. Kết quả đạt được tuy còn
khiêm tốn nhưng đã khẳng định những nỗ lực của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân
kiên trì, liên tục thực hiện cuộc vận động.
Nhìn lại thời gian thực hiện Chỉ thị, tuy có khác nhau về mức độ thực hiện ở
các nơi, các địa phương nhưng tất cả đều chưa hài lòng với những kết quả đạt được.
Những năm đầu chúng ta có quyết tâm rất cao nhưng những năm về sau cuộc vận
động có phần chững lại, chưa đạt được yêu cầu, mục đích đặt ra trong Chỉ thị. Một
số kết quả đạt được chưa vững chắc và đồng đều ở các khu vực, trong từng địa
phương, còn có những yếu kém, khuyết điểm trong việc thực hiện làm nảy sinh các
hình thức phức tạp, những diễn biến xấu trong vấn đề tâm linh ngoại cảm, mê tín dị
đoan, thể hiện sự xuống cấp, biến chất về tư tưởng chính trị đạo đức trong bộ phận

khai sâu rộng, với sự tham gia tích cực của UB MTTQ và tổ chức đoàn thể quần
chúng, sự chỉ đạo tổ chức thực hiện của các ngành, các cấp chính quyền.
Trong năm 2007 Ban chỉ đạo tỉnh đã triển khai xây dựng mô hình điểm "Xã văn
hóa" tại : Xã Pú Nhung (huyện Tuần Giáo), xã Trung Thu (huyện Tủa Chùa), xã Nà
Tấu (huyện Điện Biên) xây dựng "Bản văn hóa" thực hiện nếp sống văn minh
12
Page 12 of 26
Điều tra xã hội học về tình trạng xây dựng nếp sống dân chủ, nguyên nhân và các giải pháp để
tăng cường xây dựng nếp sống ăn minh tại tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2006- 2008
trong việc cưới, việc tang và lễ hội vùng đồng bào dân tộc Mông tại bản Háng Lìa
(thị trấn Mường Chà, huyện Mường Chà) vùng dân tộc Thái ở bản Che Căn, xã
Mường Phăng, huyện Điện Biên.
Nhiều địa phương đã làm tốt công tác tuyên truyền phổ biến về nội dung tiêu
chuẩn xây dựng gia đình văn hóa, tổ bản văn hóa. Hằng năm, việc đăng ký, bình xét
công nhận các danh hiệu văn hóa được thực hiện theo đúng quy định, đảm bảo công
khai, dân chủ và chặt chẽ; BCĐ từ tỉnh đến cơ sở đã tăng cường kiểm tra, đôn đốc
thực hiện phong trào, sơ kết, đánh giá, bình xét và đề nghị UBND các cấp công
nhận.
Các ngành, các cấp đã có sự phối hợp, lồng ghép nội dung xây dựng “Gia đình
văn hóa" với nội dung thi đua của các phong trào khác như “Xây dựng làng, bản văn
hóa", phong trào thi đua "Hai giỏi", "Ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo",
"Phụ nữ giúp nhau làm kinh tế gia đình", "Phụ nữ giỏi việc nước, đảm việc nhà
"phong trào dòng họ hiếu học, dòng họ không tệ nạn xã hội"
Kết quả:
- Năm 2006 : 47.189/87.450 gia đình đạt danh hiệu văn hoá = 53,9%
- Năm 2007: 52.007/89.139 gia đình đạt danh hiệu văn hoá = 58,3%
- Năm 2008 : 54.180 gia đình đạt danh hiệu văn hoá = 58,25%
2.2. Phong trào xây dựng ''Làng văn hóa","Tổ dân phố văn hóa":
Hưởng ứng phong trào xây dựng ''Làng văn hóa", "Tổ dân phố văn hóa" các ban,
ngành, đoàn thể thành viên Ban chỉ đạo, Ban vận động của các xã, phường, thị trấn

xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, người lao động và lực lượng vũ trang gương
mẫu chấp hành kỷ cương pháp luật, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao; đẩy
mạnh cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, gây phiền hà, sách nhiễu với nhân
dân; tăng cường chỉ đạo thực hiện nếp sống văn minh, tác phong làm việc công
nghiệp; xây dựng phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao.
Kết quả:
- Năm 2006 : 375/740 cơ quan văn hóa = 50,6%.
- Năm 2007 : 396/740 cơ quan văn hóa= 53,5%
- Năm 2008 : có 565 cơ quan, đơn vị, trường học đạt danh hiệu văn hóa
14
Page 14 of 26
Điều tra xã hội học về tình trạng xây dựng nếp sống dân chủ, nguyên nhân và các giải pháp để
tăng cường xây dựng nếp sống ăn minh tại tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2006- 2008
2.4- Phong trào xây dựng khu dân cư tiên tiến:
Để thực hiện tốt công tác xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư, tỉnh Điện Biên
xác định trước hết phải tập trung phát triển kinh tế, nâng cao đời sống của nhân dân.
Năm 2008, GDP của tỉnh tăng 10,9%; tỷ lệ hộ đói nghèo giảm từ 38,31% (năm
2007 ) xuống còn 30,66 %. Cùng với phát triển kinh tế, Điện Biên đã vận động các
tầng lớp nhân dân trong tỉnh thực hiện tốt phong trào tương thân, tương ái, giúp đỡ
nhau cùng tiến bộ. Ban chỉ đạo phong trào thường xuyên phối hợp với các ngành
liên quan tổ chức tuyên truyền, thực hiện tốt chương trình dân số, kế hoạch hoá gia
đình, chăm sóc sức khoẻ cho phụ nữ, trẻ em; Tặng sổ tiết kiệm tình nghĩa và tặng
quà cho các gia đình chính sách với tổng số tiền trị giá hàng trăm triệu đồng
Uỷ ban MTTQ tỉnh đã xây dựng và triển khai Kế hoạch số 13/KH-MT về tổ chức
Hội nghị biểu dương khu dân cư tiêu biểu; Đề án 01-138, 07 về phòng chống tội
phạm, phòng chống ma túy, phòng chống các tệ nạn xã hội HIV/AIDS, tham gia
tuyên truyền trật tự an toàn giao thông, chăm sóc giáo dục trẻ em, KHHGĐ, góp
phần từng bước xây dựng "Khu dân cư tiên tiến”, “Gia đình văn hóa”, “Phố bản văn
hóa". Trong 3 năm 2006-2008 các tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư đã vận động
được 1.510 đối tượng nghiện ma tuý đi cai nghiện; 100% khu dân cư ký kết phòng

nhiều đám cưới được tổ chức gọn nhẹ tiết kiệm, phù hợp với truyền thống và điều
kiện kinh tế gia đình, đảm bảo quy định của địa phương. Trong đám tang, các thủ tục
lạc hậu cơ bản được xóa bỏ, các đám tang đều được địa phương đứng ra thành lập
ban tang lễ và tổ chức trang trọng, chu đáo. Việc tổ chức lễ hội được chú trọng quan
tâm, phù hợp với điều kiện của từng địa phương, góp phần giữ gìn và phát huy bản
sắc văn hoá dân tộc.
3. Các mặt hạn chế tồn tại trong việc xây dựng nếp sống văn minh:
Tuy nhiên, trong việc cưới, việc tang, lễ hội, bên cạnh những mặt tích cực cũng
còn những hạn chế nhất định. Tuy không nhiều nhưng vẫn còn tình trạng kết hôn
chưa đủ tuổi hoặc chưa đăng ký kết hôn; có nơi thách cưới, cha mẹ ép gả, cưới, tảo
hôn và những năm gần đây xuất hiện tình hình môi giới gả con cho người nước
ngoài (thực chất một số trường hợp chỉ là mua bán). Việc tổ chức trao giấy chứng
nhận kết hôn thiếu trang trọng, giống như những thủ tục hành chính thông thường
khác. Việc chôn cất còn coi ngày “tốt, hạp”, nên một số trường hợp đã để quan tài
quá lâu ngày (từ 4 ngày – 5 ngày) do “kỵ tuổi, kỵ ngày”. Nhiều địa phương, đám
16
Page 16 of 26
Điều tra xã hội học về tình trạng xây dựng nếp sống dân chủ, nguyên nhân và các giải pháp để
tăng cường xây dựng nếp sống ăn minh tại tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2006- 2008
tang tổ chức đánh nhạc quá 22 giờ, khi đưa tang trên đường rải giấy vàng mã rất
nhiều, ảnh hưởng vệ sinh chung, sử dụng âm ỉ nhạc ngoài đường (nhạc tây, nhạc ta).
Một số trường hợp xe tang chạy vòng quanh thị xã trước khi đến nghĩa địa, gây mất
trật tự. Việc tang của cán bộ, công chức đa số thực hiện theo quy định của Chính
phủ, cũng có đám tang quá nhiều vòng hoa; không ít trường hợp người chết là cán
bộ lãnh đạo, cha, mẹ cán bộ lãnh đạo được thông báo đến nhiều cơ quan, tổ chức,
nên cơ quan và người viếng rất đông, tổ chức ăn uống linh đình, gây tốn kém, lãng
phí, tạo dư luận không tốt trong nhân dân. Do việc quy hoạch nghĩa trang nhân dân
chưa được các cấp quan tâm, nên việc chôn cất phần lớn trên đất nhà là phổ biến,
vừa mất mỹ quan, vừa gây ô nhiễm môi trường.
Hoạt động lễ hội cũng còn tồn tại một số yếu kém như lễ hội còn nặng phần lễ,

- Công tác sơ kết, tổng kết chưa được duy trì thường xuyên. Việc thực hiện chế
độ thông tin báo cáo của BCĐ một số huyện còn chậm; Ban chỉ đạo cấp tỉnh
chưa tổ chức giao ban giữa các ban, ngành, BCĐ cơ sở, do vậy những khó
khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai, thực hiện phong trào không được
tháo gỡ kịp thời.
Sự giới hạn quyền lực của chính quyền xã, sự phân công khoa học, có sự kiểm
soát lẫn nhau giữa các cơ quan trong chính quyền xã là đảm bảo cho hiện thực dân
chủ. Người dân vẫn thường nhìn chính quyền xã với tư cách là tổ chức bảo hộ cho
mình nhiều hơn, chứ chưa thấy hết chiều tác động trở lại trong việc phát huy quyền
làm chủ thực sự của mình. Hạn chế rõ nhất lịch sử tổ chức chính quyền ở nước ta là
tính đại diện rất cao. Trong việc tổ chức chính quyền, nếu tính đại diện bị đẩy lên
quá mức thì tính tập trung sẽ bị hạn chế.
III. Các giải pháp để tăng cường xây dựng nếp sống văn minh tại tỉnh Điện
Biên:
1. Đâu là nơi nhân dân thể hiện quyền làm chủ trực tiếp nhất:
Không ít người dân hiện nay khi được hỏi về qui chế thực hiện dân chủ ở xã thì
trả lời với một thái độ rất bàng quan rằng đó là việc của chính quyền, đoàn thể xã.
Nhiều người dân quanh năm sống với đồng ruộng, nghề nghiệp của họ gắn với
mảnh ruông, với cái cày, cái cuốc, và hạt lúa, một quyết định từ Uỷ ban nhân dân xã
ban hành chứ chưa nói đến những cấp cao hơn là huyện, tỉnh, rồi trung ương, người
18
Page 18 of 26
Điều tra xã hội học về tình trạng xây dựng nếp sống dân chủ, nguyên nhân và các giải pháp để
tăng cường xây dựng nếp sống ăn minh tại tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2006- 2008
nông dân luôn tự nhìn nhận mình với vị trí là “đối tượng phải thi hành”; nhiều người
dân tâm sự: “Những lần họp thôn, bản chúng tôi cũng có được hỏi ý kiến, thì tại
cuộc họp ý kiến của chúng tôi được chấp nhận, nhưng lên đến Uỷ ban nhân dân xã
thì ý kiến của chúng tôi lại bị thay đổi; nhiều lần như vậy chúng tôi thấy nản”. Vậy
dân chủ thực sự ở đâu và làm cách nào để phát huy có hiệu quả dân chủ trực tiếp
hiện nay.

xã và các quyết định của UBND xã, nghĩa vụ công dân và nhệm vụ cấp trên giao;
tham gia xây dựng chính quyền, bỏ phiếu tín nhiệm đối với cán bộ xã do Hội đồng
nhân dân xã bầu Việc xây dựng hương ước, quy chế thôn bản tổ dân phố và Ủy ban
MTTQ cùng cấp quan tâm chỉ đạo, hướng dẫn chính quyền và Ủy ban MTTQ cấp xã
thực hiện. Kết quả sau 4 năm có nhiều thôn bản, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh đã tổ
chức cho nhân dân xây dựng quy ước hương ước ngoài ra còn chú trọng nội dung
tuyên truyền gióa dục pháp luật cho nhân dân.
Nếu dân chủ ở cơ sở là dân chủ trực tiếp thì thuật ngữ “Dân chủ ở cơ sở” phải
được hiểu là dân chủ ở cấp thấp nhất, là nơi người dân thể hiện trực tiếp nhất quyền
làm chủ của mình.
2. Dân chủ về mặt chính trị ở cơ sở được biểu hiện rõ nhất thông qua việc
bầu cử:
Cuộc bầu cử ở cơ sở nếu người dân bỏ phiếu cho thiết chế, hay cá nhân không có
thực quyền thì cuộc bầu cử đó cũng không có ý nghĩa nhiều lắm.
Bầu cử phải là quá trình lựa chọn ra một cá nhân hoặc thiết chế có thực quyền.
Muốn xây dựng một cơ chế dân chủ thực sự ở cơ sở nông thôn không còn cách nào
hơn là phải xoá bỏ “tư duy bao cấp”, tăng cường tính cạnh tranh giữa các thôn, làng,
ấp, bản. Chúng tôi đề xuất ý kiến cần phải lựa chọn tổ chức thí điểm một trong 2
phương án:
Phương án thứ nhất: thừa nhận và tổ chức đơn vị hành chính tự nhiên như thôn,
làng, ấp, bản thành một cấp chính quyền và trong phạm vi pháp luật quy định, tự
chịu trách nhiệm trước pháp luật, tự tổ chức các chính quyền của mình một cách đa
dạng, cố gắng đến mức tốt nhất, phần việc của chính quyền nào chính quyền đó làm
và cùng thi đua/cạnh tranh vì nhân dân, đây là cấp gần dân nhất do đó quyền làm
chủ, tính chủ động, sáng tạo dễ được biểu hiện và phát huy nhất.
20
Page 20 of 26
Điều tra xã hội học về tình trạng xây dựng nếp sống dân chủ, nguyên nhân và các giải pháp để
tăng cường xây dựng nếp sống ăn minh tại tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2006- 2008
Phương án thứ hai: thí điểm tổ chức cho người dân địa phương bầu chủ tịch Uỷ

Điều tra xã hội học về tình trạng xây dựng nếp sống dân chủ, nguyên nhân và các giải pháp để
tăng cường xây dựng nếp sống ăn minh tại tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2006- 2008
qua sách báo, phim ảnh, qua điều lệ của các tổ chức xã hội, đoàn thể, qua các hình
thức văn hoá - nghệ thuật, qua hình thức khen thưởng, động viên về vật chất hoặc
tinh thần v.v…
Không thể có dân chủ thực sự nếu không xây dựng một môi trường, một bầu
không khí cởi mở, cạnh tranh lành mạnh, và không biến dân chủ trở thành lực đẩy
cho kinh tế, văn hoá -xã hội, an ninh quốc phòng phát triển.
Tôn trọng tự do tư tưởng và ngôn luận là một biểu hiện của xã hội văn minh. Qui
định pháp luật về dân chủ ở xã cũng cần phải thừa nhận những luồng quan điểm,
thậm chí là đối lập nhưng là đối lập có trách nhiệm vì mục tiêu chung trên cơ sở
đồng thuận xã hội - cùng xây dựng những nguyên tắc chung tất cả vì dân tộc, vì đất
nước.
Khi có sự cạnh tranh có trách nhiệm giữa các thôn, làng, ấp, bản trong cùng một
xã, một mặt trách nhiệm gánh vác, giải quyết các công việc trong xã sẽ được chia sẻ,
ý thức dân chủ của cá nhân sẽ được nâng cao mặt khác cũng giảm bớt gánh nặng
quản lý quá sâu không cần thiết như lâu nay của chính quyền xã.
4. Kinh nghiệm và giải pháp tiếp tục thực hiện trong thời gian tới:
Vấn đề xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội trở thành
tiêu chí trong xây dựng xã văn hóa, bản văn hóa, cơ quan văn hóa. Vai trò gương
mẫu của cán bộ, đảng viên cũng tác động tích cực cho nhân dân học tập noi theo.
Thường xuyên tuyên truyền quán triệt để nâng cao nhận thức trong nhân dân, nơi
nào người dân có sự am hiểu đầy đủ các chủ trương của Đảng, quy định của Nhà
nước, có sự phân biệt rõ đâu là tín ngưỡng, đâu là mê tín, dị đoan thì nơi đó thực
hiện tốt nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội. Việc xử lý nghiêm các
trường hợp vi phạm, nêu gương điển hình trong tổ chức việc cưới, tang, lễ hội theo
hướng tiết kiệm, lành mạnh cũng tác động mạnh mẽ việc nhân dân học tập và thực
hiện tốt Chỉ thị 27 của Bộ Chính trị. Thường xuyên kiểm tra và sơ tổng kết thực hiện
để rút ra những mặt mạnh, yếu để có phương hướng chỉ đạo thực hiện sâu sát trong
từng địa phương.

- Nâng cao chất lượng phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng Đời sống văn
hóa" làm cho phong trào ngày càng phát triển sâu rộng, thực chất và bền
23
Page 23 of 26
Điều tra xã hội học về tình trạng xây dựng nếp sống dân chủ, nguyên nhân và các giải pháp để
tăng cường xây dựng nếp sống ăn minh tại tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2006- 2008
vững. Phấn đấu 100% gia đình văn hoá, làng văn hoá, tổ dân phố văn hoá
được công nhận và công nhận lại đảm bảo tiêu chuẩn.
- Phát huy sức mạnh tổng hợp của phong trào, tạo ra những chuyển biến cơ bản,
vững chắc trong việc xây dựng nếp sống văn hoá, môi trường văn hoá lành
mạnh, đẩy lùi các tệ nạn xã hội, xây dựng con người về tư tưởng đạo đức, góp
phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Điện Biên lần thứ
XI.
- Xây dựng hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hoá, thể thao cơ sở là thể hiện sự
quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp, các ngành đối với sự nghiệp văn hoá
cơ sở, có vai trò, tác động quan trọng, trực tiếp, thường xuyên đến việc phát
triển phong trào TDĐKXDĐSVH.
5.2- Giải pháp:
- Nâng cao hiệu quả hoạt động của BCĐ các cấp. Xây dựng và thực hiện tốt
quy chế tổ chức và hoạt động, không ngừng đổi mới về nội dung, phương thức
hoạt động, để thu hút, tập hơp, phát huy mọi lực lượng tham gia phong trào.
- Thường xuyên tiến hành sơ kết, tổng kết phong trào để kịp thời rút kinh
nghiệm, xác định phưong hướng, mục tiêu nhằm từng bước ổn định và phát
triển phong trào cả về bề rộng và chiều sâu.
- Duy trì chế độ thông tin báo cáo ba tháng, sáu tháng và một năm, coi đây là
một tiêu chuẩn bình xét, đánh giá hoạt động của BCĐ các cấp. Tăng cường
trao đổi, thống nhất phối hợp giữa các cơ quan thành viên BCĐ các cấp để kịp
thời uốn nắn, điều chỉnh những thiếu sót trong quá trình thực hiện.
- Lồng ghép các phong trào cụ thể giữa các ban, ngành, đoàn thể vào nội dung
của phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” làm cho

bệnh viện, đơn vị lực lượng vũ trang, nơi công cộng đạt tiêu chí thống nhất
cả nước để địa phương có căn cứ triển khai thực hiện. (Hiện nay, chưa có quy
định thống nhất về tiêu chuẩn, thủ tục, điều kiện và hình thức thi đua khen
thưởng cho đối tượng này).
- Cần duy trì hội nghị giao ban và đánh giá, rút kinh nghiệm trong từng khu
vực, từng địa bàn để có những định hướng chỉ đạo đúng hướng, phù hợp, hiệu
quả.
25
Page 25 of 26