Phần I
Giới thiệu chuyên đề
Hoà nhập cùng đất nước trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá,
Thanh Hoá đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trong nhiều lĩnh vực. Với tốc độ
kinh tế phát triển nhanh, đời sống nhân dân không ngừng được cải thiện, tình
hình an ninh trật tự xã hội được đảm bảo. Song sự phát triển của nền kinh tế
cũng nảy sinh và tồn tại những mặt trái của nó, đó là sự tha hoá trong lối sống,
đạo đức, sự xuất hiện một bộ phận thanh thiếu niên có lối sống tiêu cực, lệch lạc
về nhận thức, muốn hưởng thụ về vật chất nhưng lại không chịu lao động nên đã
dấn thân vào con đường tội phạm. Đặc biệt là sự xuất hiện ngày càng nhiều các
tệ nạn xã hội cũng như các hành vi phạm tội như trộm cắp, cướp tài sản, cưỡng
đoạt tài sản ... trong đó cướp tài sản là loại tội diễn ra khá phổ biến trên địa bàn
tỉnh Thanh Hoá.
Trước tình hình tội phạm nói chung và tội cướp tài sản nói riêng, bên cạnh
việc đề cao cảnh giác, chúng ta cần có những biện pháp để ngăn chặn tình hình
tội phạm và dần loại trừ hành vi phạm tội đó ra khỏi đời sống xã hội. Để góp
phần nhỏ bé của mình vào công tác đấu tranh phòng chống loại tội phạm này,
em đã mạnh dạn chọn đề tài "Thực trạng, nguyên nhân và các giải pháp phòng
chống tội cướp tài sản ở địa phương" làm bài viết chuyên đề cuối khoá cho mình.
Đề tài gồm có 4 phần, trong đó nêu rõ quá trình tìm hiểu thu thập thông
tin, phương pháp thu thập và thực trạng của tội cướp tài sản xảy ra trên địa bàn
tỉnh Thanh Hoá, qua đó tìm ra nguyên nhân và các giải pháp phòng chống loại
tội phạm này một cách có hiệu quả. Đề tài còn nêu lên một số nhận xét và kiến
nghị về hoạt động phòng ngừa của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thanh Hoá
trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động phòng ngừa tội cướp tài sản trên địa bàn.
Là một sinh viên còn ngồi trên ghế nhà trường, do kiến thức và kinh
nghiệm thực tiễn còn hạn chế, việc nghiên cứu thu thập tài liệu còn ở giới hạn
nhất định nên chuyên đề không thể tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong các
thầy cô giáo và các bạn đóng góp ý kiến để chuyên đề của em được hoàn thiện
hơn.
Phần II
chuyên đề thực tập của mình.
Vì thời gian thực tập là 3 tháng (từ ngày 7/1/2008 đến 20/4/2008) nên quá
trình thu thập và thời gian thu thập tài liệu có nhiều hạn chế, tuy nhiên đó cũng
là khoảng thời gian cần thiết giúp em có thể thu thập được những thông tin
chính xác phục vụ cho việc học tập và nghiên cứu của mình. Tất cả các số liệu,
thông tin mà em đã thu thập đều được VKS tỉnh Thanh Hoá thống kê đầy đủ.
2. Phương pháp thu thập
Với thời gian nghiên cứu có hạn, để những thông tin đưa ra được đầy đủ,
khách quan, bao quát được toàn bộ vấn đề cần tìm hiểu, em đã sử dụng phương
pháp phân tích tổng hợp kết hợp với các phương pháp như : Thống kê, điều tra
xã hội học dựa trên những kết quả khảo sát, thu thập và trao đổi với cán bộ
phòng án kinh tế của VKS tỉnh Thanh Hoá để tổng kết thực trạng công tác
phòng ngừa tội cướp tài sản trên địa bàn tỉnh. Từ đó đưa ra các giải pháp, kiến
nghị mang ý nghĩa ứng dụng thiết thực vào công tác đấu tranh, phòng chống loại
tội phạm này.
II. Nguồn thu thập thông tin
Với mong muốn chuyên đề thực tập của mình được hoàn chỉnh cũng như
các con số được trình bày trong chuyên đề có sự chính xác, em đã thu thập thông
tin từ rất nhiều nguồn.
Nguồn để thu thập thông tin cho việc nghiên cứu đề tài này là các văn
bản, tài liệu có liên quan đến các vụ cướp tài sản. Cụ thể là những văn bản, tài
liệu sau:
1. Báo cáo tổng kết năm của phòng kiểm sát điều tra án kinh tế của VKS
tỉnh Thanh Hoá trong năm 2005, 2006, 2007.
2. Bộ luật Hình sự của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
3. Bộ luật Tố tụng hình sự của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt
Nam.
3
4. Cáo trạng số 29/KSĐT ngày 29/11/2006 của VKS tỉnh Thanh Hoá.
5. Cáo trạng số 42/KSĐT ngày 18/11/2007 của VKS tỉnh Thanh Hoá.
30/03/1986, trình độ văn hoá 3/12) và Lê Cao Huy (sinh ngày 05/ 07/1986, trình
độ văn hoá 5/12) đều trú tại thôn Trung Kỳ, phường Trung Sơn, thị xã Sầm Sơn,
tỉnh Thanh Hoá về tội cướp tài sản được quy định tại Điều 133 Bộ luật Hình sự.
Theo cáo trạng thì nội dung vụ án được tóm tắt như sau: Tối ngày
11/09/2006, sau khi ăn cơm ở nhà ông Biên ở thôn Trung Kỳ, phường Trung
Sơn, thị xã Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hoá xong, Nguyễn Sỹ Công và Lê Cao Huy đi
xe đạp mang theo 02 tuýp nước (loại phi 15, dài 50cm) đi xuống khu vực xã
Quảng Tiến, thị xã Sầm Sơn chơi. Khoảng gần một tiếng sau, Huy về nhà cất xe
đạp, sau đó Huy và Công đi bộ xuống khu vực giáp ranh giữa phường Trung
Sơn và xã Quảng Cư thuộc thị xã Sầm Sơn; Công và Huy vào nhà ông Kỳ lấy
trộm bưởi đem ra đường ngồi ăn. Lúc đó có anh Trần Trí Do ở xã Quảng Tiến đi
xe đạp đèo chị Vũ Thị Thanh ở xã Quảng Cư đi qua, Huy cầm quả bưởi đang ăn
dở ném vào tay anh Do, anh Do nói "Bay làm gì đấy, tao kêu ông Vạn này !",
ngay lập tức anh Huy và Công cầm gậy sắt đuổi theo anh Do và chị Thanh, Huy
dùng gậy sắt đánh vào tay trái anh Do, cây sắt văng xuống đất, lúc đó Công tiếp
tục dùng gậy sắt đánh anh Do làm anh bị choáng và chảy máu. Theo lời khai của
Công và Huy, mục đích đánh anh Do là nhằm chiếm đoạt tài sản, nhưng anh Do
và chị Thanh bỏ chạy nên bọn chúng chưa lấy được gì.
Công và Huy tiếp tục đi xuống bờ biển phía Đông giáp ranh giữa xã
Quảng Cư và thôn Trung Kỳ, phường Trung Sơn, quan sát thấy anh Ngô Hữu
Loát ở xã Quảng Cư và chị Ngô Thị Hương ở xã Quảng Tiến đang ngồi tâm sự,
Công và Huy tiến lại gần từ phía sau dùng gậy sắt đánh vào đầu và người anh
Loát, Công nói "Có bao nhiêu tiền thì bỏ ra ngay". Do bị đánh, anh Loát lấy tiền
trong túi đưa cho Huy 50.000 đồng, chị Hương thấy anh Loát bị đánh nên van
xin Công và Huy. Công thấy chị Hương đeo đồng hồ ở tay trái liền dùng tay giật
chiếc đồng hồ và xô chị Hương ngã. Chị Hương van xin "Đồng hồ là kỷ vật của
mẹ em, các anh cho em xin". Công quay lại ném chiếc đồng hồ xuống bãi cát,
sau đó chúng bỏ đi.
5
Chưa dừng lại ở đó, Công và Huy lại tiếp tục đi xuống phía Nam giáp
nảy sinh ý định cướp tài sản để lấy tiền chi tiêu cá nhân. Hành vi của các bị cáo
đã phạm tội cướp tài sản quy định tại Điều 133 Bộ luật Hình sự như quyết định
truy tố của VKS tỉnh Thanh Hoá là hoàn toàn có căn cứ.
Hội đồng xét xử Toà án nhân dân tỉnh Thanh Hoá quyết định tuyên bố các
bị cáo Nguyễn Sỹ Công và Lê Cao Huy phạm tội cướp tài sản.
Chiếu theo khoản 2 Điều 133, các điểm g, h, p khoản 1 Điều 46 Bộ luật
Hình sự: Xử phạt Nguyễn Sỹ Công 7 năm tù giam về tội cướp tài sản và Lê Cao
Huy 7 năm tù giam về tội cướp tài sản. Thời hạn tù của 2 bị cáo tính từ ngày tạm
giam 11/9/2006.
Phần III
I. Thực trạng tội cướp tài sản trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
1. Số lượng vụ cướp tài sản trong những năm qua luôn có sự biến
động
Thời gian vừa qua tình hình tội phạm nói chung và tội cướp tài sản nói
riêng diễn ra hết sức phức tạp và vẫn có chiều hướng gia tăng, thiệt hại cho xã
hội ngày càng nghiêm trọng, có lúc tình hình tội phạm trở nên nhức nhối đáng
báo động. Nhiều vụ phải mất rất nhiều thời gian, công sức mới phát hiện và triệt
phá được vì phần lớn các bị can đều là những con nghiện, trình độ văn hoá thấp,
không có công ăn việc làm lại có nhiều tiền án, tiền sự nên có tư tưởng chống
đối, không khai báo và dùng nhiều thủ đoạn tinh vi để che dấu hành vi phạm tội
của mình.
Từ năm 2005 đến năm 2007 số vụ cướp tài sản mà Toà án 2 cấp đã thụ lý
cùng với số lượng bị cáo có sự biến động rõ rệt:
Năm 2005 2006 2007
Thụ lý (vụ) 72 71 51
Bị cáo 148 133 110
Bảng 1: Thống kê của VKS tỉnh Thanh Hoá về việc xét xử các vụ cướp
tài sản trên địa bàn trong các năm 2005, 2006, 2007.
Theo thống kê của VKS tỉnh thì năm 2005, Toà án 2 cấp đã xét xử 72 vụ
với 148 bị cáo, đến năm 2006 đã giảm xuống còn 71 vụ, 133 bị cáo. Như vậy, so
8
Đặc biệt, trong năm 2006, VKS tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp cùng cơ
quan điều tra khởi tố vụ án Lê Văn Tráng (ở xã Hải Bình - huyện Tĩnh Gia)
cùng 18 đối tượng khác trong đó có 9 đối tượng là trẻ vị thành niên đã dùng
hung khí nguy hiểm như dao, gậy, kiếm ra đường quốc lộ vào khoảng từ tháng
6/2005 đến tháng 8/2005, bọn chúng đã thực hiện 6 vụ cướp. Hiện nay đã khởi
tố 13 bị can, còn các đối tượng khác đang điều tra để xử lý theo pháp luật.
Tại huyện Cẩm Thuỷ, trong 2 năm 2005 và 2006 đã xảy ra 7 vụ cướp tài
sản. Điển hình là vụ cướp Taxi tại thị trấn Cẩm Thuỷ: Vào khoảng 12h, ngày
12/10/2006, Nguyễn Văn Lâm, Nguyễn Văn Chiến và Lê Xuân Mai cùng trú tại
xã Cẩm Tú, huyện Cẩm Thuỷ đã thuê xe Taxi Mai Linh (BKS - 4125) do anh
Hồ Hữu Xâm điều khiển từ Thành phố Thanh Hoá đến thị trấn Cẩm Thuỷ thì bị
3 tên Lâm, Chiến và Mai dùng dao nhọn khống chế, cướp đi 1.300.000 đồng, 01
chiếc điện thoại di động, 01 chiếc nhẫn vàng cùng xe Taxi.
Tất cả các vụ án trên đều đã được đưa ra xét xử, các đối tượng phạm tội
đã phải chịu hình phạt thích đáng của pháp luật. Bên cạnh những địa bàn trọng
điểm trên, các vụ cướp tài sản còn xảy ra rải rác ở một số huyện như Thọ Xuân,
Triệu Sơn, Nga Sơn, Lang Chánh ... Tuy nhiên, nhiều vụ cướp có giá trị không
lớn, gây hậu quả không nghiêm trọng và chỉ bị xử phạt hành chính.
Qua các vụ án trên cho thấy, nhiều vụ án có đông người tham gia, có sự
thống nhất, phân công kế hoạch rõ ràng và các bị can đều đồng phạm với nhau ở
mức độ phức tạp, các đối tượng thực hiện hành vi cướp tài sản trên địa bàn tỉnh
Thanh Hoá chủ yếu là ở lứa tuổi thanh, thiếu niên. Các đối tượng này thường
dùng thủ đoạn phạm tội như: Trực tiếp tấn công người bị hại, dùng các công cụ
phạm tội nguy hiểm như thanh sắt, ống kim loại, dao, kiếm ... để thực hiện hành
vi phạm tội của mình. Hành vi của bọn chúng rất táo bạo và liều lĩnh đối mặt với
người bị hại, khống chế họ rồi chiếm đoạt tài sản như trường hợp của nguyễn Sỹ
Công và Lê Cao Huy như đã nêu ở phần trên là một ví dụ điển hình.
3. Tính chất, mức độ và hậu quả của tội cướp tài sản
Việc áp dụng hình phạt đối với các bị cáo phạm tội cướp tài sản trên địa