Sáng kiến kinh nghiệm Trịnh Thị Lan
A -T VN
I -Lời nói đầu
Môn Toán là một trong những môn học có vị trí quan trọng ở bậc Tiểu học.
Trong những năm gần đây, xu thế chung của thế giới là đổi mới phơng pháp dạy
học nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh trong
quá trình dạy học. Một trong những bộ phận cấu thành chơng trình toán Tiểu học
mang ý nghĩa chuẩn bị cho việc học môn hình học ở các cấp học trên, đồng thời
giúp học sinh những hiểu biết cần thiết khi tiếp xúc với những tình huống toán
học trong cuộc sống hàng ngày.
Năm học 2010 - 2011 tôi đợc phân công dạy lớp 2. Tôi nhận thấy việc dạy
các yếu tố hình học trong chơng trình toán ở bậc tiểu học nói chung và ở lớp 2
nói riêng là hết sức cần thiết. ở lứa tuổi học sinh tiểu học, t duy của các em còn
hạn chế về mặt suy luận, phân tích việc dạy các yêu tốc hình học ở Tiểu học sẽ
góp phần giúp học sinh phát triển đợc năng lực t duy, khả năng quan sát, trí tởng
tợng cao và kỹ năng thực hành hình học đặt nền móng vững chắc cho các em học
tốt môn hình học sau này ở cấp học phổ thông cơ sở.
Trong những năm gần đây, phong trào đổi mới phơng pháp dạy học trong
trờng Tiểu học đợc quan tâm và đẩy mạnh không ngừng để ngay từ cấp Tiểu học,
mỗi học sinh đều cần và có thể đạt đợc trình độ học vấn toàn diện, đồng thời
phát triển đợc khả năng của mình về một môn nào đó nhằm chuẩn bị ngay từ bậc
Tiểu học những con ngời chủ động, sáng tạo đáp ứng đợc mục tiêu chung của
cấp học và phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nớc.
Việc dạy các yếu tố hình học lớp 2 nh thế nào để đạt đợc hiệu quả cao nhất
phát huy đợc tính chủ động tích cực của học sinh phù hợp với yêu cầu đổi mới
của phơng pháp dạy học đó là nội dung tôi muốn đề cập tới trong đề tài.
II THC TRNG CA VN NGHIấN CU
1 Thực trạng ở trờng tiểu học Thống Nhất:
Năm học 2010 2011 trờng có 15 lớp gồm 426 em học sinh từ lớp 1 đến lớp 5.
Tổng số cán bộ giáo viên là 38 đồng chí. Trong đó giáo viên trực tiếp đứng lớp
giảng dạy là 22 đồng chí.

a. Hứng thú của giáo viên
* Qua trò chuyện với giáo viên cùng khối, cùng trờng tôi đã thu đợc kết quả nh
sau:
Đa số ý kiến cho rằng không thích dạy các yếu tố hình học bằng các phần
khác trong môn Toán với lí do :
-Dạy các yếu tố hình học là khó so với các phần khác vì t duy trìu tợng
của học sinh lớp 2 còn hạn chế, nên xác định và chốt lại cho học sinh là khó.
- Giờ học các yếu tố hình học thờng trầm , không sôi nổi và khô. Học sinh ít
chú ý vào bài, giáo viên phải chuẩn bị nhiều đồ dùng cho một tiết dạy nh : thớc ,
hình mẫu ,vật mẫu , phấn màu
- Đồ dùng trực quan ở trờng còn ít cha đáp ứng đủ cho các tiết học, giáo viên
phải làm đồ dùng trực quan rất nhiều nh :Thớc kẻ , com pa , hình mẫu ,vật mẫu
phù hợp với các tiết dạy để hớng dẫn học sinh nắm đợc bài. Ngoài ra còn sử
dụng bảng phụ để vẽ hình mẫu cho học sinh quan sát và ghi các bài tập .
b. Hứng thú của học sinh
Trờng Tiểu học TT Thống Nhất
2
Sáng kiến kinh nghiệm Trịnh Thị Lan
Tôi đã lập ra những hệ thống câu hỏi, xây dựng phiếu trắc nghiệm để điều
tra hứng thú và việc học các yếu tố hình học của học sinh lớp 2C năm học 2010-
2011.(Tổng số học sinh: 32 em)
Em hãy điền dấu (x) vào ô trống mà em cho là hợp với em nhất:
Câu 1: Em có thích học Toán phần hình học không?
- Rất thích : 7/32 em = 21,87%
- Bình thờng : 13/32 em = 40,62%
- Không thích : 12/30 em = 37,5%
Câu 2: Em có làm đầy đủ bài tập của phần hình học không?
- Có : 25/32 em = 78,12%
- Không : 0 em = 0%
- Còn thiếu : 7/32 em = 21,88%

Sáng kiến kinh nghiệm Trịnh Thị Lan
2- Tìm đọc các tài liệu có liên quan tới việc dạy học các yếu tố hình học của học
sinh tiểu học xung quanh môn Toán .
3- Dự giờ thăm lớp đồng nghiệp để rút kinh nghiệm
4- Khảo sát thực trạng việc dạy và học môn Toán phần các yếu tố hình học của
giáo viên và học sinh để thu thập số liệu, phân tích đối chiếu và so sánh
- Tìm ra những sai sót và dự đoán những nguyên nhân dẫn đến sai lầm đó.
- Đề ra biện pháp khắc phục những sai lầm một cách chính xác và khoa học.
5- Đề xuất ý kiến để có những biện pháp cải thiện việc dạy và học mônToán
phần các yếu tố hình học. Phát huy khả năng t duy và tởng tợng của học sinh tiểu
học thông qua các bài tập của môn học này. Từ đó, đề xuất những biện pháp cụ
thể, thiết thực để nâng cao chất lợng dạy và học môn Toán phần các yếu tố hình
học, phát huy khả năng t duy của học sinh.
II- các biện pháp tổ chức thực hiện
1. Tác dụng của môn Toán phần các yếu tố hình học
Xuất phát từ nhiệm vụ của môn Toán phần các yếu tố hình học đã đợc
trình bày ở trên, giúp học sinh nắm đợc các yêu cầu cơ bản về kiến thức và kỹ
năng mà học sinh cần đạt đợc, phù hợp với mức độ ở lớp 2 nh nhận dạng hình
tổng thể, các bài thực hành, luyện tập đơn giản, bài tập xếp, ghép hình, dễ thực
hiện). Với hệ thống các bài tập đa dạng đã gây hứng thú học tập của học sinh.
ở lớp 2, cha yêu cầu học sinh nắm đợc các khái niệm, đợc những hình học
dựa trên các đặc điểm quan hệ các yếu tố của hình (chẳng hạn cha yêu cầu học
sinh biết hình chữ nhật là hình tứ giác có 4 góc vuông, hoặc có 2 cạnh đối diện
bằng nhau) chỉ yêu cầu học sinh nhận biết đợc hình ở dạng tổng thể phân biệt
đợc hình này với hình khác và gọi đúng tên hình của nó. Bớc đầu vẽ đợc hình đó
bằng cách nối các điểm hoặc vẽ dựa trên các đờng kẻ ô vuông (giấy kẻ ô ly,).
Một cách khác nữa, khi dạy thì giáo viên cần lu ý cho học sinh có thói
quen đặt câu hỏi tại sao và tự suy nghĩ để trả lời các câu hỏi đó. Trong nhiều
tình huống giáo viên còn có thể đặt ra câu hỏi Tại sao làm nh vậy? Có cách nào
khác không? Có cách nào hay hơn không?. Các câu hỏi của giáo viên nh tại

cách khác nhau. Trong sách toán 2, khái niệm đờng thẳng đợc giới thiệu bắt
đầu từ đoạn thẳng (đã đợc học ở lớp 1) nh sau:
- Cho điểm A và điểm B, lấy thớc và bút nối hai điểm đó ta đợc đoạn thẳng
AB.
- Kéo dài đoạn thẳng AB về hai phía, ta đợc đờng thẳng AB
- L u ý: Khái niệm đờng thẳng không định nghĩa đợc, học sinh làm quen
với biểu tợng về đờng thẳng thông qua hoạt động thực hành: Vẽ đờng thẳng
qua 2 điểm, vẽ đờng thẳng qua 1 điểm.
b. Nhận biết giao điểm của hai đoạn thẳng:
Ví dụ bài 4 trang 49
Đoạn thẳng AB cắt đoạn thẳng CD tại điểm nào?
- Khi chữa bài giáo viên cho học sinh tập diễn đạt kết quả bài làm. Chẳng
hạn học sinh nêu lại Đoạn thẳng AB cắt đoạn thẳng CD tại điểm O.
Hoặc giáo viên hỏi: Có cách nào khác không? Học sinh suy nghĩ trả lời:
Hai đoạn thẳng AB và CD cắt nhau tại điểm O. Hoặc O là điểm cắt nhau của
đờng thẳng AB và CD.
Trờng Tiểu học TT Thống Nhất
5
A B
A B
A
B
C
D
Sáng kiến kinh nghiệm Trịnh Thị Lan
c. Nhận biết 3 điểm thẳng hàng:
Ví dụ: Bài 2 trang 73
Nêu tên 3 điểm thẳng hàng (dùng thớc thẳng để kiểm tra):
a) b)
- Giáo viên giới thiệu về ba điểm thẳng hàng (ba điểm phải cùng nằm trên

B
C
A
M N
Sáng kiến kinh nghiệm Trịnh Thị Lan
- Nhận biết đợc hình chữ nhật trong tập hợp một số hình (có cả hình không
phải là hình chữ nhật), chẳng hạn:
Tô màu (hoặc đánh dấu x ) vào hình chữ nhật có trong mỗi hình sau:
- Thực hành củng cố nhận biết hình chữ nhật:
Ví dụ: Bài 1 trang 85:
Mỗi hình dới đây là hình gì?
a)
d)
b)
e)
c)
g)
e. Nhận biết đờng gấp khúc:
Giáo viên cho học sinh quan sát đờng
gấp khúc ABCD.
Đờng gấp khúc ABCD gồm 3 đoạn
thẳng: AB, BC và CD .
Độ dài đờng gấp khúc ABCD là tổng độ
dài các đoạnthẳng của đờng gấp khúc
đó
Đờng gấp khúc ABCD
Giáo viên giới thiệu:
Trờng Tiểu học TT Thống Nhất
7
2cm

Yêu cầu bớc đầu học sinh vẽ đợc hình chữ nhật, hình tứ giác (nối các điểm
có sẵn trên giấy kẻ ô ly).
Trờng Tiểu học TT Thống Nhất
8
B C
A D
A
B
C
DE
M
N
Q
Ư
P
Ư
Sáng kiến kinh nghiệm Trịnh Thị Lan
b. Vẽ hình theo mẫu:
Ví dụ bài 4 trang 59.
Vẽ hình theo mẫu.
- Giáo viên cho học sinh nhìn kỹ mẫu rồi lần lợt chấm từng điểm vào sổ:
Dùng thớc kẻ và bút nối các điểm để có hình vuông.
c. Vẽ đờng thẳng.
Ví dụ bài 4 trang 74
Vẽ đờng thẳng.
a) Đi qua hai điểm M, N
b) Đi qua điểm O
c) Đi qua hai trong ba điểm A, B, C.
Sau khi giáo viên đã dạy bài đờng thẳng và cách vẽ bài này là thực hành.
Phần (a). Vẽ đờng thẳng đi qua 2 điểm MN.

Học sinh : Thực hiện thao tác nối.
Giáo viên yêu cầu kể tên các đờng thẳng có trong hình.
Học sinh : Đờng thẳng AB, BC, CA.
Giáo viên hỏi : Mỗi đờng thẳng đi qua mấy điểm ? (đi qua 2 điểm).
Giáo viên cho học sinh thực hành vẽ đờng thẳng.
Học sinh nêu cách vẽ: Kéo dài đờng thẳng về 2 phía để có các đờng thẳng.
Giáo viên hỏi : Ta có mấy đờng thẳng? Đó là những đờng thẳng nào?
Học sinh : Ta có 3 đờng thẳng đó là: đờng thẳng AB, đờng
thẳng BC, đờng thẳng CA.
b. Vẽ thêm đờng thẳng để đợc hình mới:
Ví dụ bài 3 trang 23.
Kẻ thêm một đoạn thẳng trong hình sau để đợc:
+ Một hình chữ nhật và một
hình tam giác
+ Ba hình tứ giác
* Giáo viên: Kẻ thêm nghĩa là vẽ thêm 1 đoạn nữa vào trong hình:
Giáo viên vẽ hình lên bảng và cho học sinh đặt tên cho hình:
Giáo viên hỏ i : Con vẽ thế nào?
Học sinh : Con nối A với D.
Giáo viên cho học sinh đọc tên hình:
Hình chữ nhật ABCD
Trờng Tiểu học TT Thống Nhất
10
A
E
B
C
D
A
D

B
C
G
G
A
D
B
C
E
G
Sáng kiến kinh nghiệm Trịnh Thị Lan
Mỗi học sinh cần có một bộ hình tam giác để xếp hình (bộ xếp hình này có
trong hộp đồ dùng học toán lớp 2, hoặc học sinh có thể tự làm bằng cách từ một
hình vuông cắt theo 2 đờng chéo để đợc 4 hình tam giác).
Học sinh lựa chọn vị trí thích hợp để xếp, ghép 4 hình tam giác thành hình
mới (chẳng hạn nh hình mũi tên).
- L u ý:
Loại toán, xếp, ghép hình chỉ có ý nghĩa khi mỗi học sinh phải đợc tự
xếp, ghép hình (các em có thể xếp, ghép nhanh chậm khác nhau), nhng kết quả
đạt đợc là sản phẩm do mỗi em đợc tự thiết kế và thi công và do đó sẽ gây
hứng thú học tập cho mỗi em).
- Điều cơ bản là khuyến khích học sinh tìm đợc các cách khác nhau đó.
Qua việc xếp, ghép này các em đợc phát triển t duy, trí tởng tợng không gian
và sự khéo tay, kiên trì, sáng tạo.
Ví dụ: Xếp 4 hình tam giác:
Thành các hình sau:
Trờng Tiểu học TT Thống Nhất
12
Sáng kiến kinh nghiệm Trịnh Thị Lan
4. Về tính độ dài dờng gấp khúc hoặc chu vi của hình:

2
m
2m
2m
2m
Sáng kiến kinh nghiệm Trịnh Thị Lan
- Tính chu vi hình tứ giác có độ dài 4 canh là: 10 cm, 20cm, 10cm và 20 cm.
Bài giải
Chu vi hình tứ giác là:
10 + 20 + 10 + 20 = 60 (cm)
Đáp số: 60 (cm)
Hoặc một dạng bài nữa:
Ví dụ: Bài 3 (trang 130):
+ Đo rồi ghi số đo độ dài các cạnh của hình tam giác ABC.
+ Tính chu vi hình tam giác ABC.
Hớng dẫn giải:
Phải cho học sinh dùng thớc thẳng có vạch chia để đo độ dài các cạnh của
hình tam giác ABC. (mỗi cạnh là 3cm).
Chu vi của hình tam giác ABC là:
3 + 3 + 3 = 9 (cm)
Hoặc:
3 x 3 = 9 (cm).
So sánh 2 cách làm trên con thấy cách nào nhanh hơn?
(Cách 2)
5. Một số bài tập:
a. Đếm hình
Loại bài đếm hình trong sách giáo khoa toán 2 là loại bài toán có tính
phát triển, đòi hỏi học sinh biết phân tích, tổng hợp. Do đó sẽ là khó đối với
một số học sinh cha làm quen hoặc cha biết nên xuất phát từ đâu khi giải bài
toán này. Sau đây xin gợi ý một cách để học sinh dễ thực hiện đếm hình (khỏi

- Hình tứ giác nào gồm 3 hình có đánh số? ( Có 2 hình, hình gồm hình 1,
hình 2, và hình 5 (hình tứ giác ABCE); hình gồm hình 1, hình 2, hình 3 (hình tứ
giác ABDE)).
- Hình tứ giác nào gồm 4 hình có đánh số? (Có 2 hình, hình gồm hình 2,
hình 3, và hình 4 hình tứ giác (0 + 1 + 2 + 1 = 4).
L u ý: ở lớp 2 chỉ yêu cầu học sinh đếm đợc số hình (trả lời đúng số lợng
hình cần đếm là đợc), cha yêu cầu học sinh viết cách giải thích nh trên.
b. Bài tập trắc nghiệm:
Khoanh vào chữ đặt trớc kết quả đúng:
Số hình tứ giác trong hình vẽ là:
A. 1
B. 2
C. 3
D. 4
Cho học sinh tự làm.
Trờng Tiểu học TT Thống Nhất
15
3
A
E B
D C
3
1
2
5
4
Sáng kiến kinh nghiệm Trịnh Thị Lan
Học sinh nêu cách làm: Con đếm số hình tứ giác đợc 4 hình tứ giác, nêu
khoanh vào chữ D.
C- Kết luận

6. Cần quán triệt phơng pháp lấy học sinh làm trung tâm, coi học sinh làm
chủ thể của hoạt động nhận thức, biến các em thành ngời chủ động trong quá
trình học tập, lĩnh hội tri thức. Các em phải hoàn toàn tự mình tham gia mọi hoạt
động nhận thức .
Sau khi thực hiện đề tài này, tôi nhận thấy học sinh không những học tốt
môn Toán mà còn học tốt cả những phân môn khác trong chơng trình Tiểu học.
Trờng Tiểu học TT Thống Nhất
16
Sáng kiến kinh nghiệm Trịnh Thị Lan
Trên đây là một số sáng kiến thực hiện đề tài của tôi nhằm thực hiện đúng
đổi mới phơng pháp dạy học môn Toán lớp 2 và nâng cao chất lợng dạy học để
đạt kết quả cao. Rất mong đợc sự góp ý của hội đồng khoa học nhà trờng. Tôi
xin chân thành cảm ơn.
Thống Nhất, ngày 05 tháng 03 năm 2011
Ngời viết
Trịnh Thị Lan

Trờng Tiểu học TT Thống Nhất
17