RỦI RO PHÁP LÝ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP
A. Lý thuyết
I. Khái niệm
1. Khái niệm rủi ro và rủi ro trong kinh doanh
Rủi ro là sự kiện bất lợi, bất ngờ xảy ra gây tổn thất cho con người.
Rủi ro trong kinh doanh là những sự kiện bất lợi, bất ngờ, gây khó khăn trở ngại
cho chủ thể trong quá trình thực hiện mục tiêu, tàn phá các thành quả đang có, bắt buộc
các chủ thể phải chi phí nhiều hơn về nhân lực, vật lực, thời gian trong quá trình phát
triển của mình.
2. Khái niệm và đặc điểm của rủi ro pháp lý
 Khái niệm
Rủi ro pháp lý là khả năng khách quan sảy ra sự sai lệch bất lợi so với dự tính
liên quan đến pháp luật.Rủi ro pháp lý là những sự kiện pháp lý bất lợi xảy ra một cách
bất ngờ gây nên những thiệt hại vật chất hoặc phi vật chất cho các doanh nghiệp,bị gây
nên bởi yếu tố chủ quan của doanh nghiệp và yếu tố khách quan từ bên ngoài xay ra
trong quá trình hoạt động.
 Đặc điểm
- Rủi ro pháp lý là một sự kiên khách quan,xảy ra bất ngờ
- Doanh nghiệp có thể lường trước cũng như không lường trước sự việc đó
- Rui ro pháp lý ẩn chứa nhiều mối nguy (khách quan và chủ quan )
- Nguyên nhân chủ yếu dấn đến rủi ro pháp lý là các quy định của phap luật
II. Phân loại rủi ro pháp lý của doanh nghiệp
1. Nhóm rủi ro chủ quan:
Yếu tố văn hóa, cách hành xử, thói quen coi nhẹ pháp lý trong kinh doanh, xem
nhẹ vai trò của luật sư, thiếu kinh nghiệm đàm phán, chọn nhầm đối tác…
1.1. Nhóm tranh chấp nội bộ
a) Tranh chấp thành viên góp vốn:
- Tranh chấp quyền quản lý, điều hành;
- Tranh chấp tài sản công ty;
- Tranh chấp trong quá trình chào bán, chuyển nhượng, tặng cho vốn góp;
- Tranh chấp số liệu báo cáo tài chính;

nghiệp;
- Bị người khác cạnh tranh không lành mạnh;
- Bị tiết lộ thông tin kinh doanh nội bộ;
- Bị tiết lộ bí mật công nghệ;
1.3. Nhóm tranh chấp với cơ quan Nhà nước:
a) Nghĩa vụ thuế:
- Bị truy thu thuế;
- Bị xử phạt hành chính về thuế;
b) Nghĩa vụ bảo hiểm xã hội:
- Bị truy thu bảo hiểm xã hội;
- Bị xử phạt hành chính về bảo hiểm xã hội.
c) Vi phạm hành chính:
- Bị xử phạt vi phạm hành chính về các lĩnh vực khác: lao động, môi trường, vi
phạm luật doanh nghiệp …
2. Nhóm rủi ro khách quan:
Như sự cố, thiên tai, thay đổi thể chế, hay yếu tố thị trường ( giá cả, lao động…)
1.1. Nhóm rủi ro do chính sách:
- Chính sách pháp luật thay đổi gây ra thiệt hại cho doanh nghiệp;
1.2. Nhóm rủi ro khách quan khác:
- Một công nghệ mới ra đời làm triệt tiêu công nghệ hiện tại của doanh nghiệp.
Ngoài ra, ta có thể phân loại như sau:
- Rủi ro liên quan đến kỹ thuật xây dựng hợp đồng
- Rủi ro do thiếu hiểu biết pháp luật quốc tế
- Rủi ro pháp lý từ tình trạng chưa gia nhập điều ước quốc tế
- Rủi ro do lưa chọn mô hình pháp lý không phù hợp
III. Nguyên nhân của rủi ro pháp lý
1. Thói quen
- Doanh nghiệp không có thói quen tuân thủ và thượng tôn pháp luật;
- Doanh nghiệp chưa có thói quen sử dụng luật sư riêng;
2. Doanh nghiệp thiếu hiểu biết pháp luật và thông lệ kinh doanh

Liberati khởi kiện.
Đến thời điểm trên, Tòa án Rome mở phiên tòa xét xử vụ kiện giữa luật sư với
Công ty Falcomar, yêu cầu công ty này phải thanh toán chi phí cho các công việc mà
luật sư Liberati thực hiện. Do Falcomar là đại lý của Vietnam Airlines nên tòa đã triệu
tập đại diện Vietnam Airlines tham dự tòa.
Phiên tòa vắng mặt đại diện của Vietnam Airlines bởi phía Vietnam Airlines
cho rằng không có ràng buộc pháp lý gì. Ngày 07/03/2000, Tòa sơ thẩm Roma đã ban
hành Bản án số 8395/2000 tuyên bố Vietnam Airlines phải bồi thường khoản tiền
4.851.891.000 Lia và thuế, phía luật sư liên quan cho ông Liberati. Vietnam Airlines
cũng không kháng cáo bản án này.
Năm 2002, phía nguyên đơn là luật sư Liberati yêu cầu Vietnam Airlines phải thanh
toán số tiền trên nhưng Vietnam Airlines không chấp nhận do những dấu hiệu khuất tất
của vụ kiện và đang tiến hành các thủ tục kháng án.
Phía nguyên đơn đã đề nghị thi hành án và tháng 8/2004, Ủy ban đòi nợ và Tịch
biên Pháp tiến hành phong tỏa số tiền 1,3 triệu Euro của Vietnam Airlines trong tài
khoản tại Pháp.
Vietnam Airlines khởi kiện, yêu cầu Tòa án Paris giải tỏa lệnh kê biên nhưng
bản án sơ thẩm ngày 28/5/2004 của Tòa án Paris đã tuyên bác yêu cầu của Vietnam
Airlines.
Ngày 9/3/2006, Tòa án Paris đã mở phiên phúc thẩm tuyên bố bác yêu cầu giải tỏa kê
biên của Vietnam Airlines, đồng thời buộc Vietnam Airlines phải nộp vào tài khoản
cho đủ số tiền 5,2 triệu Euro để thi hành bản án do Tòa án Rome xét xử.
Từ năm 2004 đến nay, Vietnam Airlines đã phối hợp với các cơ quan nhà nước có
thẩm quyền của Việt Nam và luật sư tại Pháp, Ý để thực hiện song song các thủ tục
kháng án, yêu cầu hủy bỏ Bản án số 8395/2000 tại các tòa án có thẩm quyền của Ý
cùng với việc thực hiện các thủ tục để chống lại việc ông Liberati đang tiến hành các
vụ kiện tại Ý và Pháp nhằm buộc Vietnam Airlines thi hành Bản án số 8395/2000.
Tổng số tiền đã chuyển khoản và bị phong tỏa là 5.468.287 EUR, tương đương 155,9
tỷ đồng (số tiền này đang được ghi nhận là khoản ký cược, ký quỹ dài hạn trên bảng
cân đối kế toán hợp nhất của Vietnam Airlines tại ngày 31/12/2013).

tên miền trungnguyen của mình, vì website trungnguyen.com.au có giao diện và thông
tin về sản phẩm Highlands Coffee của Việt Thái.
Mới đây, khi đăng ký sở hữu tên miền “trungnguyen” trên Internet tại Australia, Công
ty cà phê Trung Nguyên phát hiện Công ty The trustee for Hinchliffe Trust đã đăng ký
tên miền này dưới hình thức một website giao dịch thương mại “trungnguyen.com.au”.
Đặc biệt, truy cập vào tên miền này dẫn đến website phân phối trực tuyến các sản
phẩm mang thương hiệu Highlands Coffee của Công ty cổ phần Việt Thái Quốc tế
(VTI), trụ sở tại Việt Nam.
Giao diện chính trang trungnguyen.com.au. Ảnh chụp màn hình.
Theo đại diện Trung Nguyên, nội dung website trungnguyen.com.au này được hiển thị
bằng tiếng Anh, giống hoàn toàn về nội dung, hình ảnh, hệ thống sản phẩm, hình ảnh
bao bì được thể hiện bằng tiếng Việt trên website của Công ty Việt Thái Quốc tế.
trungnguyen.com.au cũng có giao diện và thông tin y hệt website
highlandscoffee.com.au.
Công ty Trung Nguyên cho rằng, sự giống nhau này gây ngộ nhận cho nhiều khách
hàng quốc tế khi truy cập vào website. Trung Nguyên cũng nhận được nhiều thắc mắc
của khách hàng tại thị trường Australia là tại sao bán cà phê Highlands trên website
của Trung Nguyên. Bản thân Trung Nguyên đã bị cơ quan cấp tên miền tại Australia từ
chối cấp tên miền “trungnguyen” với lý do là đã có công ty khác đăng ký sở hữu, mặc
dù doanh nghiệp đã chứng minh rằng sản phẩm phân phối trên website thuộc công ty
khác. Sự việc đang được các cơ quan pháp lý tại Australia xem xét.
Trung Nguyên cho rằng, VTI thông qua Công ty The trustee for Hinchliffe Trust tại
Australia đăng ký sử dụng tên miền trungnguyên để làm tên website thương mại, là
hành động có chủ đích và được ngụy trang rất khéo léo bằng việc đăng ký sử dụng hợp
pháp tên miền nêu trên.
Đại diện VTI khẳng định mình không phải là chủ sở hữu hay điều hành trang web
trungnguyen.com.au. Sản phẩm Highlands Coffee của VTI tại Australia có website
chính thức highlandscoffee.com.au. Trang web trungnguyen.com.au do Công ty
Dynamic Food Brokers (DFB), từng là nhà phân phối sản phẩm cà phê Trung Nguyên
tại Australia trước đây, sở hữu và điều hành.

Đặt mua khi giá cao
Ông Nguyễn Văn Tuấn - Phó Chủ tịch Hiệp hội Sợi Việt Nam cho biết sự vụ
lần này liên quan đến ba doanh nghiệp dệt sợi Việt Nam. Đầu năm 2008, ba doanh
nghiệp này đã đặt mua khoảng 3.000 tấn bông từ Công ty D.D Cotton (Ấn Độ), giá
bông lúc đó còn cao và trên đà tăng giá, cao điểm đến 1.750 USD/tấn bông. Tuy nhiên,
trong lúc chưa chuyển hàng, nhận hàng gì thì giá bông thế giới tụt rất nhanh, còn 1.400
USD/tấn. Vì vậy mà doanh nghiệp dệt sợi không muốn tiếp tục hợp đồng.
Nếu doanh nghiệp vẫn tiếp tục hợp đồng và nhận bông thì phải thanh toán cho
Công ty D.D Cotton số tiền tương ứng với giá bông thời điểm ký hợp đồng trước đây
(giá cao). Sau khi nhận, nếu doanh nghiệp bán sang tay số bông này cho doanh nghiệp
khác thì phải bán theo giá thị trường sau này (giá thấp). Nếu không sang tay mà dùng
bông này làm ra sợi hoặc dệt vải và bán cho các doanh nghiệp dệt may thì cũng phải
bán theo giá thị trường (giá thấp), nếu bán giá cao thì công ty dệt may sẽ tìm mối hàng
khác giá rẻ. Như vậy, tính đường nào cũng chịu lỗ, cứ nhận về mỗi tấn bông thì doanh
nghiệp sẽ lỗ khoảng 300 USD. Như vậy, 3.000 tấn bông sẽ lỗ 900.000 USD, tương
đương 15,3 tỷ đồng.
Vào lúc khác thì cũng có thể bấm bụng thanh toán cho xong, coi như rủi ro
trong kinh doanh. Tuy nhiên, năm 2008-2009 là thời điểm khó khăn tài chính, mất một
đồng cũng đau lòng xót dạ, nói gì 15,3 tỷ đồng. Do đó, các doanh nghiệp này mới
muốn hủy hợp đồng, không mua bông nữa.
Trì hoãn giao hàng, chờ giá thấp?
Tình trạng tương tự cũng đã xảy ra với nhà cung cấp bông ở Mỹ (Công ty Louis
Grewfus). Cuối năm ngoái, nhà cung cấp này đã sang Việt Nam làm việc với Bộ Công
thương để yêu cầu mười doanh nghiệp mua bông giải quyết. Mười doanh nghiệp này
đã đặt mua khoảng 6.000 tấn bông (doanh nghiệp mua nhiều nhất là 1.000 tấn, ít nhất
là 200 tấn) vào thời điểm giá cao.
Ông Tuấn cho biết nhà cung cấp bông của Mỹ đã thực hiện việc mua bán khá
uy tín. Do đó, khi sự việc xảy ra, dù biết phải chịu lỗ nhưng doanh nghiệp Việt Nam
vẫn phải chấp nhận rủi ro. Hiện đã có tám trong số mười doanh nghiệp đàm phán
thống nhất phương pháp giải quyết tranh chấp. Theo đó, nhà cung cấp cũng đồng ý

“vặn” lại các doanh nghiệp dệt sợi với lập luận như trên. Công ty này cho rằng vào
tháng 2, tháng 3-2008, tại các cảng bốc hàng, tình hình thiếu container rất nghiêm
trọng. Hơn nữa, nếu bên mua cho rằng chất lượng bông không đạt thì bên mua phải
thông báo cho bên bán ngay lập tức trong thời hạn quy định theo Luật ICA nhưng bên
mua chưa từng có thông báo nào
Vì không nắm rõ luật lệ, các doanh nghiệp Việt Nam đang ở vào thế kẹt, nợ
nặng vì bông.
II.2.Áp thuế chống phá giá đèn huỳnh quang
Đèn huỳnh quang tiết kiệm năng lượng của Việt Nam sẽ bị áp mức thuế 66,1%
khi xuất khẩu sang Châu Âu. Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI)
cho biết: Đèn huỳnh quang xuất khẩu vào Châu Âu vừa bị các nước này áp dụng thuế
chống bán phá giá. Điều đáng nói là hàng hóa Việt Nam phải gánh chịu đòn trừng phạt
này bắt đầu từ những vụ kiện mà bị đơn không phải là doang nghiệp Việt Nam.
VCCI cho biết, trong kết luận cuối cùng của Tổng vụ Thương mại Ủy ban Châu
Âu về cuộc điều tra lần tránh thuế chống bán phá giá đối với đèn huỳnh quang tiết
kiệm năng lượng có nguồn gốc xuất xứ từ Trung Quốc, cơ quan này đã quyết định sẽ
mở rộng việc áp thuế chống bán phá giá sang các sản phẩm tương tự được xuất khẩu từ
Việt Nam, bất kể các lô hàng đó có khai nguồn gốc xuất xứ từ Việt Nam hay không.
Đây là một rủi ro mang tính khách quan không thể lường trước được của doanh
nghiệp Việt Nam, nó làm cho việc xuất khẩu đèn huỳnh quang sang các nước Châu Âu
gặp khó khăn và làm mất tính cạnh tranh trên thị trường này vì giá xuất khẩu bị độn lên
quá cao.
III. Một số giải pháp nhằm giảm thiểu rủi ro pháp lý trong doanh nghiệp Việt
Nam.
1.Hoàn thiện hành lang pháp lí, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho xuất khẩu.
Rà soát lại hệ thống, điều chỉnh các quy định không còn phù hợp hoặc chưa rõ
ràng, trước hết là các luật như : luật Thương Mại, Luật Khuyến Khích đầu tư trong
nước và Luật đầu tư nước ngoài.
Xây dựng hệ thống luật pháp minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế là
giải pháp quan trọng để tránh rủi ro pháp lí cho doanh nghiệp trong quá trình hội

quả. Chủ động và sẵn sàng đối phó với các rào cản về “ chống bán phá giá” do xu
hướng các nước nhập khẩu sử dụng luật này như là một rào cản thương để bảo hộ
sản xuất trong nước sẽ ngày càng gia tăng.
Xây dựng hệ thống thông tin về các quốc gia, thu thập cập nhật thông tin, diễn
biến mặt hàng bị kiện hoặc áp thuế bán phá giá ở các quốc gia
Tăng cường đẩy mạnh công tác chống gian lận thương mại, quản lí và rà soát
chặt chẽ liên quan đến việc cấp C/O.
Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc tuân thủ và thực hiện nghiêm
chỉnh các quy định của pháp luật kế toán, kiểm toán Việt Nam liên quan đến vấn đề
tài chính.
Cơ quan hải quan cần tăng cường công tác giám sát, kiểm tra chặt chẽ và phối hợp
với các bộ ngành liên quan trong việc chống chuyển tải hàng hóa nhằm gian lận
thương mại
DN cần xây dựng quy trình làm việc theo chuẩn mực và không để xảy ra tình trạng
vụ kiện xảy ra thì mới xử lí…
Tăng cường và thúc đẩy công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật chống bán phá
giá.
4.Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng lực lượng luật sư, nâng cao kĩ năng giải quyết
tranh chấp thương mại.
Trước hết là kĩ năng đàm phán và soạn thảo hợp đồng : Trong mỗi cuộc đàm phán, các
bên đưa ra đề nghị giao kết hợp đồng bằng cách từ chối hay chấp nhận, chỉnh sửa hoặc
đề nghị, vì vậy trước khi đàm phán cần chuẩn bị thật tốt như thu thập thông tin, xác
định đối tác, thẩm định các thông tin để loại trừ đối tác đưa ra các thông tin giả, phân
tích SWOT. Sau đó, kĩ năng sọa thảo hợp đồng là điều hết sức quan trọng, cần chú ý
các nội dung, điều khoản tiêu chuẩn, hình thức hợp đồng như ngôn ngữ, hiệu lực hợp
đồng, luật áp dụng giải quyết tranh chấp…tất cả phải thật cụ thể và rõ ràng.
Vai trò của luật sư trong tranh chấp và giải quyết tranh chấp thương mại bằng phương
pháp trọng tài : Xu hướng hiện nay trong việc giải quyết tranh chấp thương mại là sử
dụng phương pháp trọng tài. Đây là phương thức giải quyết có tính chất riêng tư, thủ
tục mềm dẻo và linh hoạt, thời gian nhanh, tính bảo mật cao, nguyên tắc áp dụng linh