PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Văn kiện Đại hội Đảng CSVN lần thứ IX đã khẳng định "… Tiếp tục
nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy
và học hệ thống trường lớp và hệ thống quản lý giáo dục, thực hiện chuẩn
hoá, hiện đại hoá, xã hội …".
- Xây dựng nên giáo dục có tính nhân dân, dân tộc khoa học, hiện đại
theo định hướng XHCN, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh
làm nền tảng.
- Trong mọi thời đại con người là động học của mọi sự phát triển của
xã hội, con người càng có trình độ học vấn cao và nhân cách hoàn thiện thì
hiệu quả tác động đến xã hội càng cao, xã hội càng phát triển do vậy quá trình
giáo dục có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân
học, bồi dưỡng nhân tài. Quá trình dạy học nlà một thành tố đặc biệt quan
trọng trong quá trình giáo dục. Nâng cao chất lượng và hiệu quả của quá trinh
dạy học là nhiệm vụ vô cùng cấp thiết ở mỗi nhà trường.
Trong những năm quá được sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà
nước, của các cấp chính quyền đối với giáo dục, các nhà trường nói chung và
trường THPT Trần Hưng Đạo nói riêng đã cố gắng hết mình trong việc đổi
mới phương pháp giảng dạy để tăng hiệu quả của giờ dạy góp phần đào tạo ra
những con người là sản phẩm của quá trình giáo dục mà thế kỷ 21 đang cần họ.
Tuy nhiên trong giai đoạn hiện nay mặc dù đã được sự quan tâm của
Đảng, Nhà nước nhưng chúng ta vẫn còn nhiều khó khăn thách thức, kết quả
đạt được trong những giờ dạy vẫn còn hạn chế trước những yêu cầu ngày
càng cao của xã hội đòi hỏi những người cán bộ quản lý giáo dục phải trăn trở
suy nghĩ tìm tòi các biện pháp hữu hiệu để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình.
1
Để góp một phần nhỏ vào việc cải thiện chất lượng giờ dạy ở trường
THPT phù hợp với yêu cầu đổi mới GD-ĐT, tôi mạnh dạn chọn đề tài: "Mét
số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy ở trường THPT Trần
Hưng Đạo thị xã Ninh Bình - Tỉnh Ninh Bình trong giai đoạn hiện nay".

THPT.
1.1.1. Khái niệm và bản chất quá trình dạy học.
* Khái niệm của quá trình dạy học:
- Quá trình dạy học là sự thống nhất biện chứng của hai thành tố cơ bản
trong quá trình dạy học - Hoạt động dạy và hoạt động học.
- Dạy và học là hai hai hoạt động tác động và phối hợp với nhau, nếu
thiếu một trong hai hoạt động đó thì quá trình dạy học không diễn ra , chẳng
hạn nếu thiếu hoạt động dạy của giáo viên thì quá trình đó chuyển thành quá
trình tự học của người học. Còn nếu thiếu hoạt động học của người học thì
hoạt động dạy không diễn ra, do đó không diễn ra quá trình dạy học. Quá
trình dạy và học liên hệ mật thiết với nhau, diễn ra đồng thời và phối hợp chặt
chẽ sẽ tạo lên sự cộng hưởng của hoạt động dạy và hoạt động động học từ đó
sẽ tạo nên hiệu quả cho quá trình dạy học.
- Quá trình dạy học là quá trình thực hiện 3 nhiệm vụ điều khiển, tổ
chức học sinh nắm vững hệ thống tri thức phổ thông cơ bản, hiện đại, phù hợp
với thực tiễn của đất nước về tự nhiên, xã hội - nhân văn đồng thời rèn luyện
cho họ hệ thống kỹ năng, kỹ xảo tương ứng.
- Tổ chức điều khiển học sinh hình thành, phát triển năng lực và phẩm
chất trí tuệ, đặc biệt và năng tư duy độc lập sáng tạo.
- Tổ chức, điều khiển học sinh hình thành cơ sở thế giới quan khoa học,
những phẩm chất đạo đức nói riêng và phát triển nhân cách nói chung.
Vậy quá trình dạy học là một quá trình dưới sự lãnh đạo, tổ chức, điều
khiển của người giáo viên, người học tự giác, tích cực, chủ động tự tổ chức,
3
tự điều khiển hoạt động nhận thức, học tập của mình nhằm thực hiện những
nhiệm vụ dạy học.
* Bản chất của quá trình dạy học.
- Bản chất của quá trình dạy học là quá trình nhận thức độc đáo của học
sinh dưới vai trò chủ đạo của người thầy.
- Quá trình học tập của học sinh uphải tiến hành theo các khẩu của quá

dạy học.
- Chất lượng là cái tạo ra sản phẩm, giá trị của một người, mét sự vật.
Đó là tổng thể những thuộc tính cơ bản khẳng định sự tồn tại của đối tượng và
phân biệt nó với sự vật khác, chất lượng là sự phù hợp với mục đích, yêu cầu.
- Chất lượng dạy học chính là chất lượng của người học hay tri thức mà
người học lĩnh hội được. Với học vấn phổ thông toàn diện và vững chắc ở
mỗi người là chất lượng đích thực.
* Những yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến chất lượng dạy - học ở THPT.
- Muốn có chất lượng đảm bảo thì phải xác định rõ mục tiêu, lựa chọn
nội dung thích hợp và triển khai các phương pháp giáo dục phù hợp. Yếu tố
ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học là người dạy và người học.
- Việc đổi mới và lựa chọn phương pháp giảng dạy cho phù hợp là một
yếu tố vô cùng quan trọng trong tiến trình dạy học, nó quyết định rất nhiều
đến hiệu quả của quá trình dạy học.
- Cơ sở vật chất phục vụ cho giảng dạy (nh trang thiết bị dạy học, các
điều kiện để dạy các môn học có thí nghiệm thực hành…) cũng rất quan trọng
trong quá trình dạy học.
* Những yêu cầu về chất lượng dạy học ở trường THPT.
- Điều 2, chương I, Luật Giáo dục - 2005 quy định "Mục tiêu giáo dục
là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức
khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và
chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực
của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc".
5
- Hiến pháp nước Cộng hoà XHCN Việt Nam (1992), Luật Giáo dục
(2004), chiến lược phát triển giáo dục 2001 - 2010 đã thể hiện những quan
điểm chỉ đạo phát triển giáo dục ở nước ta như sau:
Giáo dục là quốc sách hàng đầu, phát triển giáo dục là nền tảng, nguồn
nhân lực chất lượng cao, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự
nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá, là yếu tố cơ bản phát triển xã hội, tăng

dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại môn học hứng
thú học tập cho học sinh".
Do vậy việc nâng cao chất lượng giờ dạy là một việc làm cấp thiết và
rất quan trọng để tăng hiệu quả giáo dục.
7
Chương II
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ VÀ CHẤT LƯỢNG GIỜ DẠY
Ở TRƯỜNG THPT TRẦN HƯNG ĐẠO - TỈNH NINH BÌNH
2.1. Một số đặc điểm chung của trường THPT Trần Hưng Đạo - thị
xã Ninh Bình - tỉnh Ninh Bình.
- Năm 1987 trường học thành lập và mang tên trường THPT B Hoa Lư
huyện Hoa Lư - tỉnh Ninh Bình, trường có nhiệm vụ đào tạo cho con em nhân
dân thuộc xã phía Nam của huyện Hoa Lư - tỉnh Ninh Bình, do mở rộng địa
giới của thị xã Ninh Bình để chuẩn bị nâng cấp thị xã ninh Bình lên Thành
phố Ninh vào năm 2007 nên hiện nay Trường trực thuộc thị xã Ninh Bình và
mang tên Trường THPT Trần Hưng Đạo - thị xã Ninh Bình và có nhiệm vụ
đào tạo cho con em nhân dân thuộc 5 xã của huyện Hoa Lư gồm các xã Ninh
An, Ninh Vân, Ninh Thắng, Ninh Hải, Ninh Xuân và các phường, xã của Thị
xã Ninh Bình gồm: xã Ninh Phong, Ninh Phóc, Ninh Sơn, Ninh Tiến, Phường
Nam Bình, Phường Nam Thành.
- Trường có diện tích 24.000m
2
, nằm gần quốc lộ 1A, giáy sông Vân
Sàng, phía Nam của thị xã Ninh Bình. Hiện nay quy mô nhà trường có 33 líp,
trong đó có 27 lớp công lập, 6 lớp hệ bán công. Với tổng số: 1790 học sinh
được chia thành 3 khoá mới, chia 11 líp (trong đó có 9 lớp hệ chính quy, 2 lớp
hệ bán công).
- Tội ngũ cán bộ, giáo viên, công nhân viên nhà trường có 60 đồng chí.
Trong đó có 1 đồng chí đang theo học thạc sĩ, không có giáo viên dưới
chuẩn, 15 đồng chí giáo viên giỏi cấp tỉnh.

khoa học, hợp lý.
- Kiểm tra, đánh giá: việc kiểm tra, đánh giá được tiến hành công khai,
dân chủ, công bằng, chính xác.
2.2.2. Công tác quản lý học sinh.
Để thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện lãnh đạo nhà trường đã chỉ
đạo Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn cùng
phối hợp để quản lý học sinh, xây dựng nền nếp học tập.
9
- Phối hợp với gia đình học sinh, với các tổ chức xã hội để cùng quản lý
học sinh.
- Đoàn trường thường xuyên tổ chức các đợt thi đua theo các chủ đề,
phát động các phong trào học tập và tự quản, thành lập đội thanh niên xung
kích để theo dõi và quản lý nền nếp. Sau mỗi đợt phát động thi đua đều có sơ
kết, tổng kết rút kinh nghiệm và khen thưởng kịp thời.
- Gắn liền việc xếploại thi đua của lớp với việc bình xét thi đua cuối
năm của giáo viên chủ nhiệm.
2.2.3. Việc chỉ đạo để tăng cường chất lượng giờ dạy.
- Phát động các phong trào thi đua tự học tập để nâng cao trình độ
chuyên môn nghiệp vụ.
- Tăng cường các hoạt động dự giờ thăm lớp, thao giảng, hội thảo về
giảng dạy, đã được các thầy cô giáo hưởng ứng, xong kết quả cha được cao.
2.2.4. Kết quả giáo dục trong các năm học gần đây nh sau:
BẢNG KẾT QUẢ HẠNH KIỂM CỦA HỌC SINH QUA 3 NĂM HỌC
Năm học
Sè
HS
Kết quả hạnh kiểm
Tốt Kém TB Yếu Kém Kỷ luật
SL % SL % SL % SL % SL % SL %
2003-2004 1745 745 42,7 932 53,41 62 3,55 3 0,17 0 0 3 0,17

thúc đẩy chất lượng của nhà trường tiến lên một tầm cao mới.
- Năm học 2006 - 2007 là năm học đầu tiên tiến hành phân ban trên
toàn quốc, cấu trúc của sách giáo khoa, chương trình giảng dạy, đổi mới hoàn
toàn việc học, phải đi đôi với hành, không còn học chay, dạy chay như trước
đây nữa, nội dung chương trình cũng khác so với trước đây, việc dạy học theo
xu hướng người thầy chỉ đạo, học trò chủ động, phát huy nội lực của mình.
Tiến trình của tiết dạy chủ yếu được thiết kế theo từng hoạt động sao cho phù
hợp. Do vậy việc sử dụng các phương pháp dạy học và các biện pháp để tăng
cường chất lượng của giờ dạy là việc làm cần thiết.
- Theo quy định giáo viên phải soạn và ký duyệt giáo án trước khi lên
lớp một tuần nhưng thực chất giáo án thường được chép lại những năm trước,
sự sáng tạo và đổi mới còn nhiều hạn chế, nên chất lượng giờ dạy chưa cao.
- Việc kiểm tra, đánh giá chất lượng giờ dạy cũng chưa được thường
xuyên, thường tập trung vào các đợt thanh tra, các đợt thao giảng thông qua
việc dự giờ lên lớp.
2.4. Một số vấn đề đặt ra trong công tác chỉ đạo để nâng cao chất
lượng giờ dạy.
2.4.1. Vấn đề lựa chọn phương pháp giảng dạy cho phù hợp.
11
- Đối với từng môn học, từng chương, từng bài dạy thì cần những
phương pháp giảng dạy khác nhau cho phù hợp. Vậy lựa chọn phương pháp
dạy nh thế nào? là một câu hỏi đang đặt ra cho các nhà quản lý và cho mỗi
giáo viên.
2.4.2. Vấn đề thiết kế bài giảng.
- Hiện nay không có mọt mẫu giáo án nào là chuẩn mà nó phải thích
nghi với từng bài dạy, việc thiết kế một bài giảng có quyết định rất nhiều đến
chất lượng của giờ dạy, bởi nó đã được thể hiện toàn bộ tiến trình của tiết dạy.
2.4.3. Vấn đề sắp xếp bố trí chỗ ngồi của học sinh và giáo viên: Sao
cho phù hợp với từng tiết dạy, sao cho thuận lợi, nhằm đạt hiệu quả cao nhất,
chúng là việc làm mà ta cần tính đến.

vào bài luận hoặc giới thiệu
cho HS nhờcác phương tiện
hỗ trợ (bảng, máy chiếu…)
Phù hợp với với những lớp
đông học sinh, giúp truyền tải
thông tin đến người học,
nhấn mạnh những nội dung
chủ yế, thu hút được sự tham
gia của HS khá, giỏi
Không thiết lập được mối
quan hệ thân thiện của các
HS ngoài sự ganh đua của HS
2 Dạy theo
trí nhí
Giúp HS lĩnh
hội và ghi nhớ
nhận thức
Thuận lợi cho việc lưu giữ
hoặc gợi lại các ký ức để có
thể tái tạo những thông tin đã
thu được.
Tạo thuận lợi cho việc tái tạo
thông tin nhờ mối liên tưởng,
giữa các ý.
Không đảm bảo chắc chắn tái
tạo thông tin có nghĩa là
người học đã hiểu bài.
3 Diễn dịch Giúp HS lĩnh
hội tri thức
và phát triển

hành với lý thuyết. người học phải có những kiến
thức chung, phải nắm vững
những thao tác tư duy trừu
tượng.
5 Tích cực tiếp
cận sư phạm
Tiếp cận với
thực tế, tạo
ra tham gia
từ phía
người học và
phát triển
tính tự chủ
của họ
Người học vừa là tác nhân,
vừa là tác giả, chịu trách
nhiệm thực hiện thông qua
mọt thoả thuận hay nhiệm vụ
GV hướng dẫn HS giúp phát
triển tính tự chủ.
Nâng cao giá trị cho người
học nhờ sự ……… nhận kết
quả công việc và vai trò nên
HS được uỷ thác để thực hiện
mục tiêu trên.
Trong một số vấn đề do
không đánh giá đầy đủ các
yêu cầu mà có thể làm hỏng
cả mục tiêu, khởi đẩu HS cần
khẳng định được một số khả

cá nhân hoá, tạo lập MQH
thầy - trò.
7 Giảng dạy
bằng luyện
tập
Giúp cho HS
biết làm lại
để tự họ
phân ra câu
hỏi coi đúng.
Trước tình huống luyện tập
người học nêu cho người
huấn luyện những dự kiến và
khó khăn, còn người huấn
luyện sẽ giúp làm sáng tỏ vấn
đề và tìm ra những giải pháp
phù hợp.
HS có thể nói ra những khó
khăn của ngành một cách dễ
dàng hơn trong mối quan hệ
tin tưởng với người thầy.
Chất lượng đào tạo phần lớn
phụ thuộc vào giáo viên (các
khoá cạnh quan hệ kỹ thuật
quan hệ, đạo đức cá nhân…)
Phương pháp này sử dụng lâu
dài sẽ gây tốn kém.
16
Vậy không có phương pháp dạy học nào là vạn năng cả mà chúng ta
cần phải biết phối kết hợp các phương pháp dạy học với nhau, thể hiện sự tác

+ Cần phải đa dạng hoá các phương tiện sư phạm để kích thích hứng
thú học tập và đáp ứng sự đa dạng trong phong cách nhận thức của người học.
+ Khi chuẩn bị một bài giảng giáo viên cần phải:
- Xác định các mục tiêu đào tạo một cách rõ ràng để ghi nhớ và thông
báo cho người học.
- Xác định các nội dung đào tạo, tổ chức thực hiện nội dung theo giai
đoạn, dự kiến cách đo lường kết quả lĩnh hội trong từng giai đoạn.
- Tìm kiếm, xác định các công cụ sư phạm tốt nhất để có thể tiến hành
được cách thức tổ chức đã dự kiến.
- Lựa chọn những phương pháp giảng dạy phù hợp nhất với mục tiêu
giảng dạy; việc tổ chức giảng dạy theo giai đoạn hoặc theo tiết học; việc sử
dụng các phương tiện dạy học hiện có.
* Cấu trúc một tiết lên lớp.
Khi lựa chọn một hoạt động trên lớp phải hướng vào việc tổ chức các
tình huống ht nhằm đáp ứng các yêu cầu khách quan tuỳ theo đối tượng học.
- Cần chú ý đến 2 loại tác nhân chủ chốt người dạy và người học.
- Vai trò chủ yếu của từng loại tác nhân này thường chỉ được xác định
trong tiết lên lớơ, thế nhưng trong thực tế các tác nhân đó còn đóng vai trò
quan trọng cả trước và sau khi lên lớp.
Trước khi lên lớp
Giáo viên Học sinh
+ Tìm hiểu các mục tiêu mà người
thầy đã được giao.
- Cần thực hiện các mục tiêu bằng
cách nào?
- Có những giới hạn nào về nội dung?
- Có những phương pháp nào là phù
hợp nhất để truyền tải nội dung đó?
Có thể tiến hành công việc chuẩn bị
- Tìm kiếm tài liệu

+ Là một tác nhân không chỉ biết lắng
nghe thầy giảng.
+ Học sinh ở trong tình huống ht nhờ
vậy các em được tạo điều kiện để:
- Phát triển ý kiến bằng lời hoặc viết.
- Làm các thí nghiệm
- Đưa ra các giải pháp
- Tiến hành lựa chọn
Sau khi lên lớp
Giáo viên Học sinh
+ Kiểm tra và đánh giá kết quả đạt
được.
+ Ghi chép (tuỳ theo trình độ)
19
+ Đo độ lệch kết quả đạt được và kết
quả cần đạt đến.
+ Tìm kiếm nguyên nhân của độ lệch
đó.
+ Nêu các giải pháp có thể
+ Lựa chọn và vận dụng phương tiện
phù hợp nhất với tình huống.
+ Xem lại phần chữa lỗi
+ Nếu cần thì học thêm tuỳ theo loại
lỗi đã mắc phải.
+ Tự mình tìm kiếm tư liệu hoặc nhờ
người lớn giúp đỡ.
3.3. Cách bố trí không gian lớp học
Để chuẩn bị các hoạt động đào tạo không chỉ chú ý đến việc lựa chọn
phương pháp giảng dạy mà không quan tâm đến cách bố trí không gian lớp
học (bàn học sinh, bàn giáo viên, lối đi).