Một số kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lợng giảng dạy phân môn
chính tả "nghe đọc" lớp 3 trờng tiểu học
I.Lý do chọn đề tài.
1. Cơ sở lý luận
Tiếng việt là bộ môn quan trọng chiếm u thế trong chơng trình giáo
dục bậc Tiểu học. Nó không độc lập mà còn là nền tảng vững chắc để giúp
học sinh lĩnh hội các kiến thức khoa học khác. Trong bộ môn Tiếng việt
phân môn Chính tả đợc luyện suốt bậc tiểu học. Vì sao vậy? Chính tả là
một phân môn viết, mà viết là một trong 4 chức năng (nghe, đọc, nói, viết)
của bộ môn Tiếng việt mà ngời giáo viên cần phải rèn luyện cho học sinh.
Một bài viết có sức thuyết phục không chỉ hay và đúng về nội dung
mà còn cần phải trình bày rõ ràng, viết đúng chính tả, viết đẹp, ở lớp 3 học
sinh tiếp tục hoàn thiện kỹ năng viết đúng Chính tả đã học ở lớp dới. Các
tiết dạy đều nhằm một mục tiêu nói chung là làm cho học sinh có thể viết
đúng mọi (âm tiết) trong Tiếng việt.
Chính tả của Tiếng việt chủ yếu là các quy tắc viết đúng tiếng trong
từ. Từ trong Tiếng việt có hình thức ngữ âm cố định, đợc biểu hiện trên
chữ viết cũng luôn luôn cố định. Hệ thống quy tẵc Chính tả của Tiếng việt
tơng đối đơn giản do có sự tơng ứng giữa các âm và chữ cái, giữa tiếng và
chữ. Tuy nhiên lỗi chính tả thờng mắc trong bài viết của học sinh lại là do
trong Tiếng việt tồn tại sự khác biệt về phát âm của từng vùng (tiếng Ph-
ơng ngữ nh miền Bắc, miền Trung, miền Nam) hoặc đang có sự khác biệt
về từ ngữ theo từng vùng hoặc do nguồn gốc của các từ ngữ (từ Hán việt,
từ vay mợn thuật ngữ) và còn do có sự hạn chế về trình độ hiẻu biết Tiếnga
việt mà kỹ năng sử dụng thành thạo chữ viết.
Nh vậy trong nhiều trờng hợp mắc lỗi, học sinh thờng không ý thức
đợc các cơ sở để nhận diện, tự sửa chữa và hình thành thói quen viết đúng
Chính tả.
2. Cơ sở thực tiễn.
1
Nhìn lại tình hình dạy học Chính tả hiện nay ở lớp 3 tôi nhận thấy:

2
II. Nội dung chính.
1. Quan niệm về việc dạy phân môn chính tả.
Ngoài những vấn đề nhiệm vụ, chức năng, yêu cầu, phơng pháp nêu
ở sách hớng dẫn và các tài liệu của Bộ, giáo viên cần phải nhận thức rằng
nội dung các bài chính tả cho học sinh viết là những bài khó để dựa vào đó
học sinh rèn luyện kỹ năng để biết đúng chính tả. Vấn đề đặt ra là sau
những tiết học chính tả thì kỹ năng viết của học sinh đợc nâng lên tới mức
độ nào, giải quyết đợc lỗi gì, chứ không chỉ là viết hết, viết xong xuôi nội
dung bài học quy định. Nhận thức đợc điều đó một cách cụ thể, giáo viên
muốn thực sự chủ động và sáng tạo khi dạy chính tả (biết rèn luyện nội
dung gì, cho đối tợng nào để phù hợp với thực tiễn sinh động của lớp học).
Một vấn đề không thể thiếu đợc là phải xác định và phân loại đợc
trình độ năng lực của học sinh để lập kế hoạch dạy học cho sát đối t-
ợng. Phải nhận thức thực sự rằng khi các em viết bài chính tả là lúc đó
đang đợc rèn luyện, đnag thực hành để thành kỹ năng viết đúng chính tả
chứ không phải viết chính tả kiểm tra, thử thách các em. Mà nhiệm vụ của
chúng ta là giáo dục và rèn luyện các em để dần cõ kỹ năng viết đúng theo
yêu cầu đề ra trong mục tiêu đào tạo.
2. Một số biện pháp phân tích nhằm nâng cao chất lợng
phân môn chính tả (nghe đọc) ở lớp 3 bậc tiểu học.
2.1. Điều tra cơ bản để nắm vững trình độ học sinh qua các bài viết
chính tả. Giáo viên thống kê lỗi, ghi những lỗi hay mắc phải của từng học
sinh để tổng hợp chung cả lớp. Qua đó tiến hành phân loại các đối tợng
học sinh theo năng lực để lập kế hoạch dạy học phù hợp với từng giai
đoạn học. Việc thống kê, phân loại chất lợng cần phải cụ thể, đánh giá
đúng thực chất, xác định đúng nguyên nhân dẫn đến việc học sinh viết sai
chính tả. Học sinh lớp 3 đã có quá trình luyện tập tơng đối nhiều những
cũng có nhiều sai sót hết sức non kém. Do đó khi đánh giá phải thấy đợc
hết các nguyên nhân để không bỏ qua những biện pháp đơn giản, những

12 em 37,5
%
12 em 37,5
%
2 em 6,2%
+ Kết hợp với các phân môn Tập đọc, từ ngữ để đánh giá, tìm ra
nguyên nhân phát hiện mối quan hệ trong chế độ hiểu biết của học
sinh. Đọc sai dẫn đến viết sai, không hiểu nghĩa dẫn đến viết sai. Từ đó có
cơ sở phân loại học sinh viết sai do không hiểu nghĩa.
4
2.2. Trên cơ sở nắm vững trình độ, đối tợng học sinh xây dựng kế
hoạch giảng dạy và vận dụng sáng tạo nội dung sách giáo khoa, sử dụng
linh hoạt các biện pháp thực hành luyện tập.
+ Việc xây dựng một kế hoạch dạy học chính tả cần lu ý đảm
bảo những nguyên tắc chung. Phải đề ra những nôi dung rèn luyện từ dễ
đến khó, từ những trờng hợp có thể khắc phục vài tuần học đến trờng hợp
cần có thời gian dài hơn
Nội dung trọng tâm cần rèn luyện ở phần Chính tả nghe đọc.
- ở mỗi giai đoạn, cần đặt ra yêu cầu dứt điểm từng nội dung nâng
cao dần số lợng chữ viết theo tốc độ quy định.
- Yêu cầu đặt ra: Tiếp tục khảo sát các lỗi, viết hoa đúng quy định,
chấm dứt tình trạng viết thiếu chữ, viết cẩu thả, viết chữ biến dạng, các lỗi
dấu hỏi, ngã, ở các từ thông thờng, cách trình bày bài sang sửa chữ viết rõ
ràng, bài viết sạch đẹp.
Với yêu cầu đặt ra ở trên nên khi dạy chính tả tôi có điều chỉnh bổ
sung thêm.
Ví dụ: Khi viết bài chính tả nghe đọc Hội vật tuần 25 sách Tiếng
việt lớp 3 tập 2. Tôi đã bổ sung thêm một số từ: gấp rút, giục giã, Cản
Ngũ, Quắm Đen, nữa, loay hoay, nổi.
- Bớc hớng dẫn học sinh viết tiếng khó ở bớc này giáo viên chú ý

hoạch để ít nhất một tuần có một con điểm. Khi giáo viên chấm, chữa bài
cho học sinh trong vở nhất thiết phải dùng bút mực (chì) đỏ và cần lu ý
gạch dới những chữ viết sai chính tả, có thể ghi ra lề vở, không chữa ngay
hộ học sinh: Phê lời nhận xét ngắn gọn (nếu thấy cần thiết) ví dụ khi viết
hoa đầu câu, chú ý viết đúng g / gh.
Tóm lại: Việc chấm chữa bài phải hết sức cẩn thận, tỷ mỹ và chuẩn mực.
2.3. Tăng cờng hình thức luyện tập.
Đối với phần luyện tập trớc khi viết, cần tăng cờng củng cố gợi mở,
tạo điều kiện cho học sinh nắm chắc chữ trớc khi thực hành viết. Sử dụng
các phơng tiện trực quan nh phấn màu, cách đọc chuẩn mực của giáo
viên.
6
- Yêu cầu mỗi học sinh có một sổ tay chính tả, để sau mỗi bài viết
học sinh lại viết cho đúng những từ đã viết sai, sổ tay chính tả còn dùng để
ghi tiếng khó, viết những quy tắc cần nhớ khi viết chính tả.
- Trong phần bài tập giáoviên cũng cần chấm, chữa nh các bài viết.
Trong phần luyện tập gần nh đều có bài tập điền vào chỗ trống, mục
đích là để phân biệt giữa các phụ âm đầu, vần hoặc thanh hoặc bài tập đã
cho các từ, yêu cầu học sinh đọc thầm rối viết lại cho đúng.
Ví dụ: Khi cho học sinh viết bài chính tả nghe đọc: Bài Sự tích lễ
hội Chữ Đồng Tử. Có bài tập
a) r, gi, hay d
Hoa ấy đẹp một cách ản ị. Mỗi cánh hoa ống hệt một chiếc
lá, chỉ có điều mong manh hơn va có màu sắc ực ỡ. Lớp lớp hoa
ấy ải kín mạt sân, nhng chỉ cần một làn ó thoảng, chúng tản mát bay
đi mất.
Theo: Trần Hoài Dơng
Qua bài tập trên các từ hoa ấy, giản dị, giống hệt, rực rỡ, rải kín, gió
thoảng, vừa là ngữ liệu dùng để viết chính tả phân biệt r, d, gi lại vừa là
các từ ngữ mà qua đó giáo viên giúp học sinh củng cố nghĩa của từ và mở

5 em 16,5
%
0 0 0 0
- Qua quá trình giảng dạy ở lớp 3 đối với phân môn chính tả có thể
rút ra đợc một bài học kinh nghiệm sau:
1. Phải nhận thức đúng về việc dạy, học phân môn chính tả sao cho
có hiệu quả giải quyết đợc những tồn tại của học sinh, chấm dứt tình trạng
kéo lê chất lợng kém từ lớp dới lên lớp trên.
2. Điều tra cơ bản để nắm vững trình độ của học sinh phân loại đối
tợng theo năng lực.
3. Trên cơ sở nắm vững trình độ đối tợng học sinh xây dựng kế
hoạch giảng dạy, vận dụng sáng tạo sách giáo viên, sách học sinh, có ph-
ơng pháp giảng dạy phù hợp.
4. Giáo viên luyện cho mình có giọng đọc chuẩn để đọc mẫu cho
học sinh nghe và viết đúng.
5. Khâu chỉ đạo của giáo viên phải thực sự chuẩn mực và quyết tâm
xoá đợc những lối mà học sinh viết sai.
8
6. Phải luôn suy nghĩ, tìm tòi các biện pháp sáng tạo, linh hoạt chủ
động trong kế hoạch giảng dạy để nâng cao chất lợng.
7. Trong quá trình dạy giáo viên phản tận tuỵ, kiên trì hết lòng sửa
chữa uốn nắm cho học sinh từng nét chữ, t thế ngồi, không vội vàng nóng
nảy.
Trong quá trình thử nghiệm và căn cứ vào chất lợng học tập của học
sinh tôi thấy những biện pháp trên đã đạt đợc kết quả tốt và mặc dù chỉ
nghiên cứu trong phạm vi lớp 3 nhng tôi nghĩ rằng những biện pháp trên
có thể áp dụng đối với những lớp học khác.
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ mà bản thân đã rút ra trong quá
trình giảng dạy. Rất mong sự đóng góp ý kiến của hội đồng khoa học các cấp
trong Nghành giáo dục, để tôi ngày càng dạy tốt môn chính tả lớp 3 cũng nh