Sở giáo dục và đào tạo hải dơng
Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao hiệu quả
sử dụng đồ dùng dạy học khối 1-2-3
Nhận xét chung:
Điểm thống nhất
Bằng số: .................................................................................
Bằng chữ: ...............................................................................
Giám khảo số1:
Giám khảo số2:
Năm học 2010 2011
phòng giáo dục và đào tạo cẩm giàng
trờng tiểu học đức chính
1
phần ghi số phách của
phòng giáo dục và đào tạo
Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao hiệu quả
sử dụng đồ dùng dạy học khối 1-2-3
Tên tác giả: Dơng Văn Thịnh
Đánh giá của nhà trờng
( Nhận xét, xếp loại, ký và đóng dấu )
Sở giáo dục và đào tạo hải dơng
phòng giáo dục và đào tạo cẩm giàng
phần ghi số phách
( Do Phòng gd và đt ghi )
phần ghi số phách
( Do Sở gd và đt ghi )
Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao hiệu quả
2
sử dụng đồ dùng dạy học khối 1-2-3
Đánh giá của Phòng giáo dục và đào tạo
( Nhận xét, xếp loại, ký và đóng dấu )

nữa thiết bị đồ dùng dạy học tạo điều kiện trực tiếp cho học sinh huy động mọi
năng lực hoạt động nhận thức, tiếp cận thực tiễn, nâng cao khả năng tự học, rèn
luyện kỹ năng học tập và thực hành. Thiết bị đồ dùng dạy học là vật chất hữu hình
tởng nh là vô tri vô giác nhng dới sự điều khiển của ngời giáo viên, thiết bị đồ
dùng dạy học thể hiện khả năng s phạm của nó: Làm tăng tốc độ truyền thông tin,
tạo ra sự lôi cuốn, hấp dẫn, làm cho giờ học sinh động, hiệu quả hơn .
Nếu việc "dạy chay, dạy suông" làm cho ngời học thụ động không phát huy
đựơc tính tích cực, chủ động sáng tạo thì sự hỗ trợ đắc lực của thiết bị sẽ là cầu
nối giữa ngời dạy và ngời học, làm cho hai nhân tố này gắn kết với nhau trong
việc thực hiện mục tiêu đào tạo, nội dung đào tạo, phơng pháp đào tạo và làm cho
chất lợng giảng dạy và học tập đợc nâng cao. Cũng chính vì sử dụng đồ dùng dạy
học chủ yếu trong phơng pháp dạy học trực quan nên phơng pháp trực quan đợc
coi là phơng pháp dạy học tích cực. Trong những năm gần đây cũng nh các bậc
học, ngành học khác, bậc tiểu học quan tâm nhiều đến đổi mới phơng pháp dạy
học. Từ năm học 2002 - 2003 việc đổi mới phơng pháp dạy học ở tiểu học đợc đổi
mới đồng bộ về chơng trình sách giáo khoa, thiết bị đồ dùng dạy học và đánh giá
kết quả học tập của học sinh. Điều này đã khẳng định những u việt rõ rệt trong
quá trình thay sách giáo khoa.
4
Đối với học sinh tiểu học, thiết bị dạy học lại càng đặc biệt quan trọng vì nó
giúp các em quan sát sự vật, hiện tợng một cách trực quan, giúp học sinh nhận
thức sâu hơn nội dung bài học, hình thành tốt kỹ năng kỹ xảo. Đặc biệt đối với
học sinh lớp 1,2,3. ở độ tuổi này tâm lí lứa tuổi còn nhỏ ( giai đoạn đầu cấp tiểu
học ). Hành vi, kỹ năng, kỹ xảo chủ yếu dựa trên trực quan thông qua các cảm
nhận trực giác. Do vậy trong quá trình hình thành kiến thức, kỹ năng cho học sinh
lớp 1,2,3 cần sử dụng nhiều đồ dùng dạy học. Việc sử dụng đồ dùng dạy học có
hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lợng giảng dạy hết sức rõ rệt. Vậy thiết bị dạy
học là phơng tiện, là điều kiện vật chất để đổi mới phơng pháp dạy học ở tiểu học
nói chung và lớp 1,2,3 nói riêng.
Mặt khác trong những năm học gần đây, trong nhiệm vụ năm học Bộ GD-ĐT

ảnh do sản xuất chung cho tất cả các trờng tiểu học trong cả nớc nên so với kiến
thức hiểu biết của học sinh từng vùng có lúc thừa loại này nhng lại thiếu loại khác.
Đồ dùng dạy học cho mỗi đơn vị kiến thức là hết sức phong phú, đa dạng.
Để đáp ứng thực tế giảng dạy, mỗi nhà trờng, mỗi giáo viên phải chủ động, sáng
tạo trong việc sử dụng đồ dùng có sẵn cũng nh su tầm và tự làm đồ dùng dạy học.
Đợc sự quan tâm của các cấp các ngành trong những năm vừa qua, cơ sở vật
chất trờng học đã đựơc đầu t và nâng cấp, song thực tế vẫn còn hết sức khó khăn,
nhất là vùng nông thôn. Trờng lớp ẩm thấp chật hẹp, thiếu các phòng chức năng,
phòng đồ dùng thiết bị, trờng có nhiều khu lẻ. Kinh phí chi mua thiết bị dạy học
còn hạn chế. Giá cả thị trơng ngày càng gia tăng Tất cả các điều kiện trên cũng
là một khó khăn cho việc bảo quản và sử dụng đồ dùng dạy học. Vậy việc khắc
phục những khó khăn về cơ sở vật chất mà vẫn đảm bảo đợc chất lợng dạy học là
một vấn đề mà mỗi nhà trờng cần linh hoạt tìm cách khắc phục.
Từ thực tế thiết bị đồ dùng dạy học còn thiếu, bản thân giáo viên còn ngại
sử dụng, dung lợng sử dụng thiết bị dạy học trong ngày ngày càng nhiều, cán bộ
phụ trách thiết bị thì kiêm nhiệm cả th viện, cả thiết bị nên việc mợn - trả gặp
nhiều khó khăn. Đây là một trong những nguyên nhân làm cho giáo viên lên lớp
sử dụng hạn chế đồ dùng dạy học.
Trong quá trình sử dụng đồ dùng dạy học, một số giáo viên còn lúng túng.
Chẳng hạn khi dạy giải nghĩa từ họ nghĩ rằng cứ đa ra tranh ảnh, vật thật cho học
sinh quan sát là đảm bảo điều kiện để giải nghĩa từ. Trên thực tế, nhiều tranh ảnh,
vật thật cha cung cấp hết nghĩa của từ cần giảng mà phải có sự hỗ trợ bằng lời nói
của giáo viên hoặc thay thế bằng đồ dùng đạy học khác.
6
Mặt khác tuy rằng hầu hết giáo viên đều nhận thức đúng ý nghĩa, tác dụng
to lớn của đồ dùng dạy học trong quá trình hình thành kiến thức cho học sinh,
nhiều giáo viên đã biết vận dụng đúng lúc, đúng chỗ và đúng mức độ các đồ dùng
dạy học. Song cũng có nhiều giáo viên vẫn cha hiểu rõ cấu tạo của bộ đồ dùng của
khối, lớp mà mình phụ trách, cha biết rõ số lợng đồ dùng trong bộ đồ dùng dạy
học, cha nhớ phạm vi sử dụng của các đồ dùng dạy học cho các tiết dạy. Đặc biệt

+ Về việc hiểu cấu tạo đồ dùng dạy học thuộc khối lớp mà mình phụ trách,
về phạm vi sử dụng của mỗi đồ dùng dạy học trong các tiết dạy.
+ Các thao tác kỹ thuật khi sử dụng đồ dùng dạy học theo dụng ý s phạm
của bài dạy ( thời điểm dùng, thứ tự thao tác trong khi dùng, dụng ý s phạm trong
khi dùng )
+ Su tầm, tự làm và cải tiến đồ dùng dạy học.
Trong khuôn khổ của bài viết, với phạm vi trách nhiệm của một cán bộ quản lí
chuyên môn, tôi xin trình bày một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ
dùng dạy học khối 1-2-3 sau :
1, Tăng cờng công tác quản lí, chỉ đạo của nhà trờng :
Trớc tiên ta phải tham mu với nhà trờng có kế hoạch tuyển cán bộ thiết bị đồ
dùng dạy học có năng lực công tác tốt. Xây dựng tốt kế hoạch sử dụng đồ dùng
dạy học ngay từ đầu năm học, kế hoạch phải đợc rút kinh nghiệm từ năm học tr-
ớc.Việc xây dựng kế hoạch phải đợc tổ nghiệp vụ thiết bị dạy học ( Phó hiệu tr-
ởng, các tổ trởng, cán bộ thiết bị đồ dùng ) xây dựng. Hàng năm, nhà tr ờng có
kế hoạch bồi dỡng công tác nghiệp vụ cho cán bộ thiết bị đồ dùng dạy học nh
tham gia đầy đủ các lớp học bồi dỡng do cấp trên tổ chức, tham dự các lớp học
nâng cao trình độ, xây dựng nội dung tự học và tích cực tự học, tự bồi dỡng.
Để giúp cho việc bảo quản và sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học, vận
động Hội cha mẹ học sinh cùng với nhà trờng đóng mỗi lớp 1 tủ gỗ và 1 giá sắt để
bảo quản đồ dùng dạy học. Đồ dùng dạy học đợc để ngay tại lớp học tạo thuận lợi
cho giáo viên và học sinh khi sử dụng đồ dùng thiết bị.
Ban chuyên môn xây dựng kế hoạch bổ sung thiết bị ngay từ tháng 5 hàng
năm để đề nghị hiệu trởng xét duyệt cho việc mua, cải tiến và tự làm đồ dùng dạy
học mới kịp thời cho năm học sau.
Nhà trờng thờng xuyên tổ chức bồi dỡng về công tác đồ dùng dạy học cho
giáo viên, đặc biệt quan tâm đến công tác su tầm và tự làm đồ dùng dạy học.
Ví dụ trong năm học trớc nhà trờng đã hớng dẫn giáo viên về công tác su tầm
và tự làm đồ dùng dạy học nh sau:
* Thiết bị dạy học toán lớp 1.

a, Nguyên liệu. Bức tranh Đông Hồ Chăn trâu thổi sáo
Hạt cải đen, hạt kê vàng, kê trắng, hạt ngô xay, hạt vừng vàng, hạt đỗ xanh đập
nhỏ, hạt chi chi dập nhỏ.
9
Một miếng bìa gai có bề mặt sần có chiều dài rộng bằng bức tranh hoặc nhỏ
hơn tuỳ bạn để khi ta xếp dính hạt sẽ không bị bong ra khỏi mặt tranh, nhíp hoặc
tăm để điều chỉnh hạt cho đúng vị trí, keo dán để gán kết hạt vào nền.
b, Bớc làm.
Trớc hết ta phải vẽ hình lên nền bìa gai hay còn gọi là( sao chép tranh). Sau
khi vẽ xong ta tô đậm lại lần nữa các đờng nét để sau ta xếp cho rõ, xong ta đổ hồ
vào nền trong của hình vẽ và ta chỉ còn xếp hạt theo màu mình lựa chọn. Tiếp đó
xếp toàn bộ thân trâu bằng hạt cải đen, sừng trâu bằng hạt kê vàng, tai trâu bằng hạt
ngô xay, xếp lá sen bằng hạt đỗ xanh dập nhỏ, chú bé mục đồng bằng hạt vừng
vàng, quần em bé bằng hạt chi chi dập nhỏ. Sau khi đã hoàn tất hình em bé thổi sáo
ta tiếp tục đổ hồ ra nền và dàn hạt kê vàng cho kín nền tranh.
Vậy là ta đã hoàn thiện xong bức tranh ta trang trí chỉnh sửa sao cho đẹp là đợc.
*Làm vòng quay kì diệu trong dạy học Tiếng Việt ở:
Đây là một đồ dùng tự làm mang tính phổ biến, giá thành rẻ, vật liệu dễ kiếm , dễ
làm và dễ vận chuyển.
a, Nguyên liệu
Hai miếng gỗ mỏng có đờng kính là 60 cm và 80 cm nếu không có gỗ có thể thay
bằng bìa cứng, ốc vít một chiếc dài 4 cm, một thanh gỗ dài 1m dày 5x5 cm làm chân,
2 thanh nhỏ làm đế dài 50 cm, dụng cụ trang trí, giấy màu, bút vẽ, bìa, băng dính
gai..
b, Cách làm vòng quay kì diệu
Đầu tiên xác định tâm của 2 tấm gỗ mỏng rồi khoan lỗ thủng của 2 tâm , khoan
lỗ ở một đầu của thanh dài rồi lắp ốc vít xuyên từ từ sau thanh gỗ cùng với tâm của 2
tấm gỗ , tấm gỗ đờng kính 80 cm đính vào sát chân rồi vít ốc xoáy chặt làm vòng cố
định.
Tấm gỗ nhỏ có đờng kính 60 cm lắp sau làm vòng quay sao cho tấm này đợc

thiếu đợc trong quá trình dạy học. Nó phù hợp với trình độ sử dụng của giáo viên và
điều kiện kinh tế.
Thiết bị đồ dùng dạy học tự làm rất đa dạng và phong phú, bao gồm các loại
hình nh tranh ảnh, bản đồ, sơ đồ, lợc đồ, dụng cụ, sa bàn, mô hình, mẫu vật...
Từ những nguyên liệu rẻ tiền, phế liệu cũ dễ kiếm cùng với các ý tởng khoa học
đã tạo ra đợc rất nhiều đồ dùng tự làm phong phú và hiệu quả.. chẳng hạn nh tranh,
ảnh, tranh tạo hình bằng hột, hạt bằng những hạt thóc, hạt đỗ, hạt vừng... kết hợp với
hồ dính, hình vẽ và các tấm bìa hoặc gỗ mỏng tạo ra chân dung con ngời, nhân vật
lịch sử, phong cảnh đất nớc, vật nuôi, hoa lá chim muông....Với những Thiết bị đồ
11
dùng dạy học này ta có thể áp dụng cho nhiều bài học của nhiều phân môn khác
nhau nh mỹ thuật, tập đọc hoặc các nhân vật lịch sử.
Bộ kể chuyện theo tranh; tranh động bằng bìa cứng cắt gấp theo từng lớp, có màu
sắc đẹp, hấp dẫn, dùng dây sợi để kéo, dùng dây thép để gạt phối hợp với những
động tác cơ học để thể hiện nội dung các bài học về sự tích dân gian, anh hùng dân
tộc...Hay hình vẽ bằng bìa cứng các nhân vật trong truyền thuyết lịch sử của dân tộc
treo móc mắc trên khung gỗ. Tranh các hoạ tiết trang trí cơ bản..
Hay với bộ môn tự nhiên xã hội 3 bài về côn trùng, tôm cua, cá, hoa lá, quả...
thay vì những bức tranh ta có thể mô phỏng bằng những mẫu vật thật sẽ giúp các em
dễ dàng nhận biết và quan sát chúng. Ví dụ về côn trùng ta có thể dễ dàng kiếm đợc
những con dán, bớm, châu chấu... ta lấy đem ép hoặc phơi khô chúng. Với bài về tôm
cua, cá ta cũng dễ dàng kiếm đợc đem mổ và phơi khô làm vật mẫu. Với bài hoa ta sẽ
su tầm hoa rồi đem ép khô. Còn những con vật khó tìm ta sẽ su tầm tranh ảnh nh
động vật, chim, thú.. dán vào một bìa cứng hoặc khung gỗ theo thể loại treo lên để
các em quan sát. Những thiết bị này không chỉ dành cho TNXH 3 mà TNXH 2, 1
hoặc một số phân môn Tiếng Việt 1 cũng sử dụng đợc với một số bài dạy.
Hoặc với chơng trình học an toàn giao thông rất ít đồ dùng dạy học ta cũng có thể
tự làm để phục vụ bài giảng. Nh ta tự làm các biển báo trên đờng bằng các hình vẽ
dán trên những tấm bìa cứng hay tự thiết kế một sa bàn an toàn giao thông với những
vật liệu đơn giản nh bìa cứng vẽ sẵn một đoạn đờng sau đó trang trí sa bàn bằng các