Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
A- PHẦN MỞ ĐẦU
Cách mạng nước ta chuyển sang giai đọan mới, thời kỳ cả nước tiến
hành đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa, chủ động hội nhập kinh tế quốc
tế và khu vực nhằm đạt được mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công
bằng, dân chủ văn minh”.
Trong những năm qua công cuộc đổi mới do Đảng Cộng sản Việt Nam
khởi xướng, nhất là đổi mới tư duy kinh tế thực hiện kinh tế thị trường đã đạt
được những kết qủa to lớn: kinh tế ngày một tăng trưởng, chính trị ổn định, đời
sống văn hóa của nhân dân được nâng lên, an ninh quốc phòng được giữ vững
đã tác động trực tiếp và tòan diện đến gia đình Việt Nam. Gia đình văn hóa
Việt Nam đang có những biến đổi theo hướng tích cực, tình cảm và ý thức xây
dựng gia đình của mỗi cá nhân với tư cách là một thành viên ở mọi tầng lớp xã
hội được nâng cao. Đặc biệt lợi ích của gia đình nhất là lơi ích kinh tế, đời
sống vật chất và tinh thần của phần lớn các gia đình được nâng lên và cải thiện
một cách rõ rệt. Các mối quan hệ trong gia đình đang ngày được dân chủ hóa.
Quan hệ về các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa…của các gia đình với cộng
đồng và thiết chế ngòai xã hội nhiều hơn và cũng mang tinh thần bình đẳng
hơn về nghĩa vụ và quyền lợi. Kết cấu và qui mô gia đình có chiều hướng thu
hẹp để hình thành các gia đình hạt nhân.
Song bên cạnh đó nước ta còn trong tình trạng là một nước nghèo,
kém phát triển. Mặt trái của nền kinh tế thị trường tác hại không nhỏ đến gia
đình và xã hội. Hiện nay bình quân qui mô gia đình của nước ta vẫn còn lớn,
còn không ít gia đình sinh đẻ chưa có kế họach. Sự phân hóa giàu nghèo có xu
hướng tăng lên; đời sống của dân cư nông thôn miền núi trong đồng bào các
dân tộc thiểu số còn gặp nhiều khó khăn. Định hướng gía trị cuộc sống và các
quan hệ tình cảm ở môt số gia đình bị coi nhẹ làm phát sinh những vấn đề mới
trong quan hệ gia đình, một số yếu tố về gia đình truyền thống bị phá vỡ; quan
hệ tình cảm giữa cha mẹ và con cái, quan hệ giữa vợ chồng ngày càng lỏng
lẻo, ít được chú trọng làm nảy sinh mâu thuẫn giữa các thế hệ, giữa vợ chồng
ngày một tăng dẫn đến tình trạng bạo lực gia đình, trẻ em bỏ học, hư hỏng…

B- PHẦN NỘI DUNG
I- CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH
1- Quan điểm của chủ nghĩa Mác-LêNin và của Đảng và nhà nước
ta về hôn nhân và gia đình.
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lê Nin, hôn nhân gia đình là một
hiện tượng mang tính lịch sử. Nó phát sinh và phát triển cùng với sự phát triển
của xã hội lòai người. Hôn nhân gia đình phụ thuộc rất lớn vào các hình thái
kinh tế –xã hội, khi một hình thái kinh tế xã hội này chuyển sang hình thái
kinh tế xã hội khác cao hơn thì hôn nhân gia dình cũng có bước chuyển mình,
mô hình hôn nhân gia đình sau bao giờ cũng cao hơn mô hình hôn nhân gia
đình trước. Ở mỗi chế độ xã hội khác nhau và trong từng giai đọan lịch sử
khác nhau, giai cấp thống trị đều thông qua nhà nước và bằng pháp luật qui
định chế độ hôn nhân gia đình phù hợp với lợi ích của giai cấp mình
Ở Việt Nam, theo quan điểm của Đảng, và nhà nước hôn nhân gia đình
ghi nhận tại điều 64 hiến pháp. Hôn nhân gia đình được hiểu như sau:
Hôn nhân: là sự giao kết giữa nam và nữ trên cơ sở tự nguyện. bình
đẳng theo qui định của pháp luật, nhằm chung sống với nhau suốt đời để xây
dựng gia đình hạnh phúc.
Gia đình: là tập hợp những ngươi gắn bó với nhau do quan hệ hôn nhân,
do quan hệ huyết thống, do quan hệ nuôi dưỡng, trên cơ sở đó làm phát sinh
các quyền và nghĩa vụ đối với nhau, cùng quan tâm, giúp đỡ nhau về vật
chất,tinh thần, xây dựng và nuôi dạy các thành viên trẻ trong gia đình dưới sự
giúp đỡ của nhà nước và xã hội.
Hôn nhân và gia đình là một hiện tượng xã hội, nên trong quá trình hôn
nhân gia đình hiện nay ở nước ta phát sinh nhiều quan hệ về nhân thân và tài
sản giữa vợ chồng, giữa cha mẹ và con cái, giữa các thành viên trong gia đình
với nhau. Để điều chỉnh các quan hệ này, Nhà nước phải ban hành các qui
phạm pháp luật về hôn nhân, gia đình. Tổng hợp các qui phạm pháp luật về
hôn nhân, gia đình tạo thành ngành Luật Hôn nhân và Gia đình. Vậy luật Hôn
nhân và Gia đình có thể định nghĩa như sau:

Đồng, là thành phố nằm phía nam Tây nguyên, có khí hậu mát mẻ, có rất nhiều
cảnh quan đẹp là một trong những trung tâm du lịch nghỉ dưỡng –học tập của
4
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
cả nước, Đà Lạt có 12 phường và 3 xã, với diện tích tự nhiên là 391.04km
2
trong đó khu vực nội thành là 9km
2
.
 Về cơ cấu Kinh tế –Xã hội :
Thành phố xác định dịch vụ-du lịch là chủ yếu có tính chất chủ đạo của
thành phố chiếm tỷ trọng 77 đến 78% GDP, còn lại là nông nghiêp và các
ngành nghề khác.
Dân số Đà Lạt có khỏang 39.000 hộ với khoảng 180.000 dân (trong đó
dân tộc thiểu số chiếm gần 30.000 nguời), dân số chiếm 17% so với tòan tỉnh,
về cơ cấu dân số Đà Lạt có cơ cấu dân số trẻ, dưới 15 tuổi chiếm 33%, số
người trong độ tuổi chiếm tỷ lệ cao (khỏang 62%), trong đó lực lượng lao
động trẻ từ 15 đến 35 tuổi chiếm đa số. Phong cách người Đà Lạt hiền hòa
mến khách, cộng đồng dân cư Đà Lạt là một phức hợp hết sức độc đáo đó là
dân cư từ nhiều miền của đất nước về định cư làm ăn sinh sống, tạo nên bản
sắc văn hóa phong phú, đa dạng và đây là nguồn lực cơ bản phục vụ cho quá
trình phát triển kinh tế-xã hội của thành phố theo hướng công nghiệp hóa, hiện
đại hóa.
 Về An ninh,quốc phòng:
Công tác an ninh quốc phòng luôn được Đảng bộ Thành phố lãnh đaọ
tòan diện về nhận thức và hành động, nên an ninh chính trị được giữ vững, trật
tự an tòan xã hội được bảo đảm.
 Về cơ cấu chính quyền:
Đảng bộ thành phố Đà Lạt có 74 tổ chức cơ sở Đảng với 2576 đảng
viên.Tổ chức bộ máy của các cấp chính quyền được bầu và thành lập theo luật

một trong những nguyên nhân sâu xa gây ra mâu thuẫn trong nội bộ gia đình,
các quan hệ trong gia đình có nguy cơ bị xem nhẹ.
3- Thuận lợi và khó khăn
Trong thời kỳ đổi mới, với những đặc điểm trên đã có những thuận lợi
và khó khăn ảnh hưởng nhất định đến quá trình thực hiện luật Hôn nhân Gia
đình trong thời gian qua và trong thời gian tới.
a- Thuận lợi
Trong thời gian qua được sự quan tâm lãnh- chỉ đạo của Tỉnh ủy, Hội
đồng nhân dân Tỉnh, Ủy ban nhân Tỉnh, các ban ngành cấp trên. Đảng bộ
6
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
thành phố Đà Lạt và các cấp uỷ Đảng đã chú trọng, quan tâm đến lĩnh vực hôn
nhân và gia đình. Trong các kỳ đại hội vấn đề gia đình đều được nêu trong
nghị quyết và trong chương trình hành động cụ thể.
Các cấp chính quyền, các ban ngành trên cơ sở nghị quyết của Đảng ủy
đã có kế họach tổ chức và hình thức thực hiện việc tuyên truyền luật Hôn nhân
và Gia đình và giải quyết các tranh chấp theo thẩm quyền. Các đoàn thể, tổ
chức chính trị- xã hội với chức năng, nhiệm vụ của mình đã tổ chức họat động
đưa chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật về hôn nhân và gia đình đến
cơ sở.
Phần lớn nhân dân có ý thức chấp hành chủ trương, chính sách của
Đảng và pháp luật của nhà nước về lĩnh vực hôn nhân và gia đình.
Chính những thuận lợi này đã góp phần đưa luật hôn nhân và gia đình đi
vào cuộc sống.
b- Khó khăn:
-Một số cấp ủy, chính quyền cơ sở, đoàn thể còn xem nhẹ việc thực hiện
chủ trương, chính sách về lĩnh vực hôn nhân và gia đình nhất là vấn đề hôn
nhân
-Chưa có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ kịp thời giữa các ban ngành
trong việc tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật và giải quyết những tranh

Hiến pháp năm 1959, một trong những đạo luật được ban hành sớm nhất là
luật Hôn nhân Gia đình.
Luật Hôn nhân Gia đình năm 2000 thay thế luật Hôn nhân gia đình
1986. Gồm 13 chương, 110 điều, được Quốc hội Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ
Nghĩa Việt Nam, khóa X, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 9 tháng 6 năm 2000 và
được Chủ tịch nước công bố ngày 22 tháng 6 năm 2000. Luật Hôn nhân gia
đình năm 2000 đề cao vai trò của gia đình trong xã hội hiện nay, củng cố và
xây dựng gia đình truyền thống Việt Nam, chống những ảnh hưởng của hôn
nhân gia đình phong kiến và tư sản, hạn chế những tác động tiêu cực của kinh
tế thị trường đối với quan hệ hôn nhân và gia đình. Nhìn chung, tại thành phố
Đà Lạt trong năm năm được sự lãnh đạo của Đảng, sự phối hợp tổ chức tuyên
truyền và thực hiện của các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị- xã hội
luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 đã từng bước đi vào cuộc sống, Cụ thể:
8
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
a-Tình hình kết hôn:
Chương II luật hôn nhân gia đình năm 2000 qui định việc kết hôn, so
với luật năm 1986 có một số điểm mới như điều 10: ‘‘Những trường hợp cấm
kết hôn” có bổ sung điểm mới là cấm kết hôn giữa những người cùng giới tính,
qui định này xuất phát từ tình hình thực tế hiện nay đã có một số trường hợp
cặp nam, cặp nữ đồng giới tính có tổ chức lễ cưới và chung sống với nhau như
vợ chồng, hay điều 11 qui định mới cần lưu ý là:‘‘ Nam nữ không đăng ký kết
hôn mà chung sống với nhau như vợ chồng thì không được pháp luật công
nhận là vợ chồng”. Qua thống kê của Phòng Tư Pháp thành phố Đà Lạt từ
01/01/2001 đến 01/01/2006 có 6253 cặp đăng ký kết hôn (trung bình mỗi năm
có 1250 cặp đăng ký) cụ thể:
Năm : 2001 có 1206 cặp đăng ký kết hôn
Năm :2002 có 1370 cặp đăng ký kết hôn
Năm :2003 có 1317 cặp đăng ký kết hôn.
Năm :2004 có 1232 cặp đăng ký kết hôn

chủ hòa thuận, hạnh phúc bền vững, song mục đích này không phải gia đình
nào cũng đạt được. Bước vào giai đọan mới, nhất là ngày nay khi các phương
tiện thông tin hiện đại đã đươc đa số nhân dân sử dụng nên từ bên ngòai nhiều
yếu tố tiến bộ và cả yếu tố tiêu cực của thời đại về quan hệ gia đình đã tác
động đến quan hệ giữa vợ chồng.
Thực tế trên phạm vi cả nước nói chung và trên địa bàn thành phố Đà
Lạt nói riêng đa phần các gia đình vẫn luôn có ý thức xây dựng gia đình trong
đó vợ chồng chung thủy, thương yêu, quí trọng, chăm sóc, giúp đỡ nhau, cùng
nhau xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc và bền vững.
Nhưng bên cạnh đó cũng còn nhiều gia đình đã không có ý thức xây dựng và
duy trì và vun đắp tình cảm tốt đẹp này.
Mặc dù Đảng và nhà nước đã có nhiều chính sách và biện pháp tạo điều
kiện cho người phụ nữ được bình đẳng với nam giới, nhưng vẫn còn những
người chồng chưa có sự chuyển hóa về tư tưởng vẫn còn mang tư tưởng tiêu
cực trong quan hệ vợ chồng thời phong kiến” Chồng chúa vợ tôi” coi quan hệ
vợ chồng là bất bình đẳng, coi rẻ quyền lợi của người vợ. Người vợ phải phụ
thuộc và phục tùng người chồng. Người chồng không giúp đỡ, tạo điều kiện
10
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
cho người vợ tham gia học tập, tìm việc làm, tham gia các họat động chính trị,
kinh tế văn hóa, xã hội theo nguyện vọng và khả năng, chỉ muốn người vợ ở
nhà chăm sóc con cái và gia đình.
Vẫn còn tư tưởng có vợ lẽ, vi phạm nguyên tắc một vợ một chồng, buộc
người vợ phải chấp nhận cuộc sống tay ba, đa số các ngưới vợ không chấp
nhận điều kiện này nhưng cũng có trường hợp người vợ chấp nhận như trường
hợp bà Nguyễn Thị Trà My tại đường Phan bội Châu- Đà Lạt, chồng có vợ lẽ
buộc bà phải chấp nhận cho về sống chung một nhà, bà cũng chấp nhận, sau đó
bà xin ly hôn, Tòa án thụ lý giải quyết thì không rõ do áp lực nào mà bà lại rút
đơn chấp nhận cuộc sống tay ba.
Tình trạng vợ chồng không có sự quan tâm thiếu trách nhiệm trong việc

buộc về mặt tình cảm, đạo đức mà còn được pháp luật điều chỉnh đó là cha mẹ
yêu thương không phân biệt đối xử với con cái, tôn trọng và có hướng dẫn
những nhu cầu chính đáng của con cái, nuôi dạy con thành người có ích cho
gia đình và xã hội là nghĩa vụ thiêng liêng của cha mẹ.
Ngược lại con cái phải biết ơn, kính trọng, nghe lời khuyên nhủ của cha
mẹ và khi đã thành niên có nghĩa vụ cấp dưỡng và chăm sóc khi cha mẹ già
yếu không có khả năng lao động và tài sản để tự nuôi mình.
Ngày nay khi điều kiện kinh tế phát triển, xã hội có sự thay đổi lớn,
cuộc sống gia đình được cải thiện trong gia đình cha mẹ đều thấy rõ trách
nhiệm đối với con cái, họ có sự đầu tư có sự chuẩn bị về mọi điều kiện vật
chất, tinh thần về kiến thức xã hội để nuôi dưỡng và giáo dục con cái theo
mong muốn, theo yêu cầu phát triển chung của xã hội như xin cho con vào học
ở những trường điểm, học thêm ngoại ngữ, tin học, đi du học.v..v.
Song do tác động của kinh tế thị trường, sự phân hóa giàu nghèo kéo
theo nhiều gia đình kinh tế khó khăn không có điều kiện nuôi dạy con nên tình
trạng trẻ em suy dinh dưỡng, không được đi học vẫn còn.
Trường hợp cha mẹ chỉ lo làm giàu không có quan tâm đến con cái hoặc
có điều kiện kinh tế khá giả nhưng lại nuông chiều con quá mức làm cho con
cái hư hỏng còn nhiều;tình trạng cha mẹ sau khi ly hôn một bên không chịu
cấp dưỡng nuôi con Tòa án phải xử buộc, sau khi buộc hoặc có thỏa thuận tự
cấp dưỡng nhưng đến giai đọan thi hành án cũng không tự nguyện phải cưỡng
12