PHẦN MỞ ĐẦU
I. Tính cấp thiết của đề tài
Thủ tục hành chính đóng vai trò quan trọng trong quản lý Nhà nước, đó
chính là cơ sở và điều kiện để cơ quan Nhà nước giải quyết công việc của dân
và của các tổ chức, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân và của cơ
quan có công việc cần giải quyết.
Trong thời kỳ đổi mới thì thủ tục hành chính trong thời bao cấp đã
không còn phù hợp, bộc lộ những tồn tại và yếu kém, làm kìm hãm đến sự phát
triển chung. Do vậy, vấn đề cải cách thủ tục hành chính đang được đặt ra cấp
thiết, nhằm từng bước làm đơn giản thủ tục hành chính, giảm bớt phiền hà, giải
quyết công việc một cách nhanh chóng, tạo ra môi trường thông thoáng lành
mạnh trên mọi lĩnh vực góp phần to lớn vào công cuộc xây dựng và phát triển
đất nước. Đó cũng chính là tính cấp thiết của đề tài này với mục đích cụ thể là:
- Cung cấp một cái nhìn tổng quát nhất cho những người quan
tâm về thực trạng thủ tục hành chính và cải cách thủ tục hành chính ở nước ta;
vai trò, những tồn tại yếu kém và tính cấp thiết phải tiến hành cải cách thủ tục
hành chính.
- Thông qua đề tài này, hy vọng sẽ có những ý tưởng mới, thiết
thực, góp phần nhỏ bé vào việc cải cách và hoàn thiện thủ tục hành chính ở
nước ta trong thời gian tới về những vấn đề đã được cải cách và những lĩnh vực
sẽ được cải cách.
- Với đề tài này, hy vọng nó sẽ trở thành tài liệu tham khảo, hoc
tập cho những sinh viên đang theo học nghành luật, hoăc những sinh viên đang
theo hoc khác nghành song quan tâm tới vấn đề thủ tục hành chính.
Vấn đề thủ tục hành chính và cải tạo thủ tục hành chính, từ trước tới nay
đã có nhiều học giả, các giáo sư, tiến sĩ nghiên cứu, do vậy khi chọn đề tài này
không tránh khỏi do dự trước những tri thức lớn đó, xong với khuôn khổ là một
báo cáo thực tập tất yếu sẽ không tránh khỏi những sai xót và hạn chế. Vì vậy,
rất mong được sự thông cảm và chỉ bảo tận tình của quý thầy cô và của các bạn.
II. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
1. Đối tượng nghiên cứu

Toàn bộ các quy tắc pháp lý quy định về trình tự thực hiện thẩm quyền
của cơ quan nhà nước trong việc giải quyết nhiêm vụ nhà nước và công việc liên
quan đến công dân tọa thành hệ thống thủ tuc. Các quy phạm thủ tục này là
những quy tăc băt buộc các cơ quan nhà nước cũng như cán bộ công chức nha
nước phải tuân theo trong giải quyết công việc thuộc chức năng của mình.
Hiện nay, có nhiều quan điểm về thủ tục hành chính hoăc cho thủ thuc
hành chính là cách thức, lề lối giải quyết công việc theo một trình tự nhất định ;
tức là quy định chung phải tuân theo khi thực hiện công vụ; hoăc cho đó là trình
tự kế tiếp nhau theo thứ tự thời gian hoặc nhằm thực hiện hoạt động quản lý
hành chính nhà nước. Các quan điểm trên đều có điểm hợp lý, đồng thời bộc lộ
những điểm chưa chính xác nhưng tựu chung lại chúng ta có thể hiểu như sau :
thủ tuc hành chính là trình tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan hành chính
nhà nước hoăc cá nhân, tổ chức được ủy quyền hành pháp trong việc giải quyết
các công việc nhà nước và các kiến nghị, yêu cầu thích đáng của công dân hoặc
tổ chức nhằm thi hành nghĩa vụ hành chính bảo đảm công vụ nhà nước và phục
vụ nhân dân
Thủ tục hành chính do pháp luật quy định, toàn bộ các quy phạm pháp
luật về thủ tục hành chính tạo thành chế định quan trọng của luật hành chính.
Chỉ các hoạt động quản lý hành chính nhà nước đươc quy pham thủ tục
hành chính điều chỉnh mới là thủ tục hành chính, còn các hoạt động tổ chức tác
nghiệp cụ thể nào đó trong hoạt động quản lý hành chính không được các quy
pham thủ tục hành chính điều chỉnh thì không phải là thủ tục hành chính
1.1.2. Vai trò củ thủ tục hành chính
Như chúng ta đã nói thủ tục hành chính là trình tự thực hiện thẩm quyền
của các cơ quan hành chính nhà nước hoặc cá nhân, tổ chức được ủy quyền
hành pháp để giải quyết công việc của nhà nước , cá nhân và tổ chức, do đó thủ
tục hành chính là cơ sở và điều kiện cần thiết để cơ quan nhà nước giải quyết
công việc của dân và tổ chức pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của
người dân và cơ quan có công việc cần giải quyết. Vì vậy, thủ tục hành chính
càng đơn giản thì tránh được sự phiền hà, sách nhiễu, rút ngắn được thời gian,

làm giảm lòng tin của nhân dân đối với chính quyền, làm cho mối quan hệ giữa
nhân dân và nhà nước xấu đi.
Xuất phát từ những yếu kém và hạn chế đó, yêu cầu về việc cải cách
thủ tục hành chính đang được đặt ra cấp thiết, đó là yêu cầu bức xúc của nhân
dân, của tổ chức và đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài. Do đó, cải cách hành
chính được xem là khâu đột phá của tiến trình cải cách hành chính nhà nước.
4
CHƯƠNG 2: CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH: LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
2.1. Tính cấp thiết của việc cải cách thủ tục hành chính
Như chúng ta đã bàn: hệ thống thủ tục hành chính nước ta còn có quá
nhiều tồn tại và bất cập làm ảnh hưởng đến sự phát triển chung của đất nước.
Thủ tục nặng nề, phiền hà là cơ hội cho nạn tham nhũng, làm giảm lòng tin của
nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước. Mặt khác, không khuyến
khích sự phát triển kinh tế, nhất là các nhà đầu tư nước ngoài muốn vào nước ta
làm ăn. Sở dĩ như vậy là do thủ tục hành chính rườm rà, phức tạp, nhiều khâu
nhiều cửa không cần thiết và phù hợp, làm mất nhiều thời gian và chi phí, từ đó
làm nản chí nhà đầu tư.
Với những tồn tại và hạn chế đó, vấn đề cải cách hành chính được đặt ra
cấp thiết. Đó không chỉ là nguyện vọng bức xúc của nhân dân, tổ chức mà còn
là các nhà đầu tư nước ngoài. Bởi nước ta được xem là có tiềm năng và triển
vọng nhưng hệ thống thủ tục hành chính còn lạc hậu, kém sự thông thoáng,
không phù hợp với xu thế phát triển chung của khu vực cũng như của thế giới.
II.2 Các quy định của pháp luật về cải cách thủ tục hành chính
Nhằm khắc phục những bất cập và hạn chế của hệ thống thủ tục hành
chính, đáp ứng nguyện vọng của nhân dân thì việc cải cách thủ tục hành chính
đã được đặt ra tại nghị quyết 8 khóa VII “...loại bỏ những khâu xin phép xét
duyệt không cần thiết, giảm phiền hà, ngăn chặn tệ cửa quyền sách nhiễu, cửa
quyền tham nhũng, vi phạm pháp luật, lập lại trật tự trong việc ban hành thủ tục
hành chính, quy định lệ phí...” và được cụ thể trong nghị quyết 38/CP ngày
4/8/1994 của Chính phủ về cải cách thủ tục hành chính trong việc giải quyết

phải trực tiếp kiểm tra và chỉ đạo triển khai công việc này.
- Việc xử lý các thủ tục hành chính đã được phân loại phải thực hiện
đúng thẩm quyền đã quy định theo nghị quyết số 38/CP.
- Cải cách một bước thủ tục hành chính cần phải tiến hành tổ chức
lấy ý kiến đóng góp của nhân dân, tổ chức vì nhân dân, tổ chức là một trong
những chủ thể tham gia trực tiếp vào quan hệ thủ tục hành chính, họ biết và
không đồng ý về những điều, những gì cần phải thay đổi. Lấy ý kiến đóng góp
của nhân dân cũng đồng thời là thực hiện quyền tự do dân chủ thể hiện phương
châm của nhà nước ta: Nhà nước và nhân dân cùng làm.
- Trong quá trình áp dụng thủ tục hành chính phải triệt để tuân thủ
các quy định của thủ tục hành chính, đồng thời xử lý nghiêm minh những hành
vi cố ý làm trái pháp luật của các cá nhân được giao trách nhiệm.
Tiến hành thực hiện các công việc trên nhằm đạt mục đích:
- Tinh giảm thủ tục hành chính, loại bỏ những khâu xin phép, xét và
các duyệt không cần thiết, giảm phiền hà, tạo sự thuận tiện, giảm chi phí cho
nhân dân và các nhà kinh doanh, đồng thời đảm bảo sự quản lý theo pháp luật
của các cơ quan hành chính, góp phần tích cực ngăn chặn và bài trừ tệ nạn cửa
quyền, sách nhiễu hành vi vi phạm pháp luật khác.
- Lập lại trật tự trong việc ban hành thủ tục hành chính và lệ phí,
không được tùy tiện đặt thêm các thủ tục, thẩm quyền ban hành thủ tục hành
chính tập trung vào chính phủ và các bộ. Ngoài ra, chính quyền cấp tỉnh, thành
phố được ban hành một số loại thủ tục hành chính mang tính chất đặc thù của
địa phương theo ủy nhiệm của chính phủ và các bộ. Điều này tránh được sự tùy
tiện trong việc ban hành thủ tục hành chính, đồng thời nâng cao hiệu lực của các
văn bản pháp luật.
Trước mắt cần tập trung cải cách thủ tục hành chính trong 8 lĩnh vực đã
nêu ở trên, vì các lĩnh vực này tác động trực tiếp tới đời sống sản xuất kinh
doanh của nhân dân và các doanh nghiệp. Đồng thời, các lĩnh vực này đang có
nhiều vướng mắc, nhiều hiện tượng tiêu cực cần phải khắc phục kịp thời.
Bên cạnh đó, đi đôi với cải cách một bước thủ tục hành chính cần phải

quan nhà nước, đẩy khó khăn cho nhân dân, cụ thể được biểu hiện như sau:
Thứ nhất, những công việc của nhân dân và doanh nghiệp được quy về
một đầu mối (chỉ một cơ quan nhận yêu cầu và tổ chức giải quyết). Những thủ
tục quá rườm rà, phức tạp không cần thiết đã được bãi bỏ, những thủ tục cần
được thu gọn đã thu gọn lại.
Điển hình nhất là việc cải cách hành chính trong lĩnh vực thành lập và
đăng ký kinh doanh cho doanh nghiệp, trước khi thông tư 05/1998/TTLN-
KHĐT- TP được ban hành tháng 8/1998 thì theo luật doanh nghiệp muốn thành
lập một doanh nghiệp tư nhân, luật công ty và các văn bản liên quan, chủ doanh
nghiệp muốn thành lập một doanh nghiệp phải thực hiện 02 bước sau: Thủ tục
xin phép thành lập; thủ tục đăng ký kinh doanh và đăng báo công khai. Những
thủ tục này phải đăng ký ở các đầu mối khác nhau, trong đó mỗi thủ tục phải
qua nhiều cửa. Tóm lại, để thành lập được một doanh nghiệp thì nhà đầu tư phải
qua hàng chục cửa với hàng chục con dấu, tốn nhiều chi phí mà thời gian kéo
dài hàng năm gây thất vọng, nản chí cho các nhà đầu tư nhất là nhà đầu tư nước
ngoài. Sau khi thông tư liên nghành số 05/1998/ TTLN- KHĐT- TP được ban
hành đã cải cách đáng kể tủ tục phiền hà trên. Đặc biệt, tháng 6/1999 Quốc hội
7
đã thông qua luật doanh nghiệp mới thì thủ tục thành lập doanh nghiệp chỉ còn
một bước là đăng ký kinh doanh và đăng báo công khai, làm thủ tục đăng ký tại
một cửa duy nhất là phòng đăng ký kinh doanh thuộc sở kế hoạch đầu tư tỉnh,
thành phố nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính
Như vậy, thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp đã được rút gọn đáng
kể tạo sự thuận lợi và môi trường đầu tư thông thoáng cho các nhà đầu tư. Thêm
vào đó, ngày 3/12/2000, Thủ tướng chính phủ ban hành quyết định
19/2000/QĐ- Ttg về việc bãi bỏ 84 loại giấy phép không cần thiết hiện đang tồn
tại trong các ngành quản lý nhà nước. Bằng quyết định này và các văn bản ban
hành sau đó, có thể nói, nhà nước đã giảm một lượng công việc về thủ tục hành
chính không cần thiết cho các nhà đầu tư trong tất cả các nghành kinh tế quốc
dân. Trong thời gian tới, chính phủ tiếp tục nghiên cứu nhằm bãi bỏ một số loại

về cơ bản được bố trí đủ và thường trực, tránh sự dán đoạn trong việc giải quyết
8
công việc của nhân dân. Trong các hướng dẫn thi hành văn bản có liên quan tới
thủ tục hành chính của nhân dân mà các bộ ban hành hầu hết đều có quy định
yêu cầu tất cả các cơ quan có trách nhiệm giải quyết công việc của nhân dân,
phải bố trí đầy đủ các bộ cần thiết để tiếp dân bố trí thời gian giải quyết công
việc của nhân dân cho phù hợp.
-Nhà nước đã bãi bỏ nhiều thủ tục, nội dung kiểm soát không hợp lí, đặt
niềm tin về sự làm ăn chân chính của công dân và đội ngũ doanh nghiệp nâng
caom ý thúc tự chịu trách nhiệm trước pháp luật của công dân và doanh nghiệp
về công việc làm ăn của mình.
Điều này thể hiện một tư duy mới về quản lý nhà nước, tư duy có thể
diễn đạt một cách cô đọng như Thủ tướng chính phủ đã từng nói: không thể vì
một vài cá nhân doanh nghiệp có hành vi vi phạm pháp luật mà yêu cầu tất cả
các doanh nghiệp, doanh nhân phải chụi sự kiểm soát quá cứng nhắc và phiền
phức. Về điều này có rất nhiều minh chứng để chứng minh, ở đây xin đơn cử 02
lĩnh vực tiêu biểu:
Thứ nhất, trong việc thành lập và đăng ký doanh nghiệp: Trước đây, khi
lập hồ sơ xin phép thành lập hoặc đăng ký kinh doanh pháp luật đòi hỏi nhiều
loại thông tin trong hồ sơ như: sơ yếu lý lịch của nhà đầu tư, tình trạng sức
khỏe, vốn pháp định... đều phải có sự xác nhận của các cơ quan nhà nước có
thẩm quyền. Hiện nay, những thủ tục không cần thiết như vậy đã được loại bỏ.
Thứ hai, trong lĩnh vực xuất- nhập khẩu hiện nay nhà nước cho phép các
chủ hàng tự kê khai hàng hóa, số thuế phải nộp. Hải quan chỉ kiểm tra, giám sát
quá trình này và chỉ kiểm tra cụ thể khi có biểu hiện nghi vấn, có hành vi vi
phạm.
- Cơ quan trung ương đã đặt niềm tin nhiều hơn vào cơ quan địa
phương, cơ quan cấp trên đã tin tưởng vào cơ quan cấp dưới nhiều hơn, các cơ
quan trung ương đã mạnh dạn giao nhiều quyền hơn cho các cơ quan cấp dưới,
nhất là các công việc mang tính sự vụ cụ thể.