_PHƯƠNG PHÁP BẢO VỆ MỘT SỐ NHÓM CHỨC TRONG
TỔNG HỢP HỮU CƠ
1.Nguyên tắc chung
2.Bảo vệ nhóm hydroxyl
3.Bảo vệ nhóm andehit,xeton
4.Bảo vệ nhóm acid
5.Bảo vệ nhóm amino
_ỨNG DỤNG VIỆC BẢO VỆ NHÓM CHỨC TRONG TỔNG
HỢP PEPTIT
1.Các bước tổng hợp liên kết peptit
2.Chiến thuật tổng hợp polipeptit
3.Một vài ví dụ đơn gian trong tổng hợp peptit
PHƯƠNG PHÁP BẢO VỆ MỘT SỐ NHÓM CHỨC TRONG
TỔNG HỢP HỮU CƠ
1.Nguyên tắc chung
Trong tổng hợp hữu cơ, đặc biệt là các quá trình tổng hợp phải trải qua
nhiều giai đoạn, một tác nhân có thể phản ứng đồng thời với một số loại nhóm
chức có trong chất phản ứng, làm cho các nhóm chức cần được bảo vệ lại bị
phá hủy.Ví dụ từ nguyên liệu để kiếm là acrolein cần điều chế glixerandenhit,
ta không thể dùng phương pháp điều ché glicol từ anken theo nguyên tắc sau:
Hay:
Vì khi đó nhóm andehit của acrolein cùng bị oxi hóa.
Muốn cho phản ứng đi theo đinh hướng nhất định, cần bảo vệ nhóm chức
nay,khóa nhóm chức kia hoặc hoạt hóa nhóm chức khác =>goi chung là bảo
vệ nhóm chức.Các nhóm chức bảo vệ phải được chọn sao cho dễ đưa vào
phần tử,bền trong điều kiện tiến hành phản ứng tiếp theo và dẽ bị loại ra khỏi
sản phẩm mà không gây ảnh hưởng tới cấu trúc của phân tử.
ĐỂ CHỌN NHÓM BẢO VỆ TA CẦN XÉT BA VẤN ĐỀ
_Tính chất của nhóm chức cần phải bảo vệ.
_Các điều kiện phản ứng để nhóm bảo vệ được bền.
_Các điền kiện cần thiết để tách nhóm bảo vệ.

giai đoạn này nhất thiết phải có xúc tác axit, điều đó cho biết axetat bền
trong môi trường kiềm. Thường phải dùng tỉ lệ 1mol andehit : 5mol
ancol. Xetal khó điều chế bằng phản ứng trực tiếp của xeton với ancol,
nhưng xetal điều chế với hiệu xuất tốt khi cho xeton tác dụng với etyl
othofominat có axit xúc tác.Ví dụ:
Axetat, xetat trơ đối với nhiều chất oxi hóa và chất khử, chịu được
tác dụng của tác nhân nucleophin, kể cả hợp chất cơ Magie và
LiAlH
4
.Một số thí vụ:
1.Từ acrolein điều chế glixeranđehit:
Sau đó tách loại HCl trong kiềm:
4. Bảo vệ nhóm

acid
Trong những trường hợp đơn giản, nhóm acid được bảo vệ bằng
cách chuyển nó thành este metylic hoặc etylic. Tuy nhiên este này dễ bị
các tác nhân nucleophin tấn công, kém bền trong môi trường kiềm và
trong axit đun nóng, trường hợp cần bảo vệ nhóm –COOH không bị tác
nhân nucleophin tác dụng, người ta thường dùng este t-butyl hoặc
benzyl.
a. t-butyl este
Este này được tạo ra khi cho clorua axit tác dụng với t-butanol hoặc
cho t-butyl axetat tác dụng với axit RCOOH có HClO4 làm xúc tác hay
cho iso butylen tác dụng với RCOOH trong sự có mặt của H2SO4 dùng
CH2Cl2 làm dung môi
T- butyl este được dùng loại khỏi chất nền bằng tác dụng của
CF3COOH hay rửa bằng dung dịch axit citric
b. Benzyl este
Este Benzylic được điều chế bằng phản ứng este hóa đẳng phí hoặc

của axit CH
3
COOH. Đó là điểm rất thuận lợi.
Tuy nhiên do án ngữ không gian lớn làm cho phản ứng xảy ra ở các
nhóm lân cận sẽ rất khó khăn
- Nhóm N-benzyl (N-Bzl) được đưa vào bằng phản ứng:
 Nếu dùng C
6
H
5
CH
2
Cl, C
6
H
5
CH
2
Br thì tạo ra N,N-dibenzyl amin
khử hóa chất này tạo ra Bzl- NH-R
 Tách bỏ bằng H
2
/Pd;Na/NH
3

b.Dẫn xuất axyl: trong những trường hợp đơn giản có thể dùng dẫn xuất
fomyl hoặc axetat.
- Nhóm axetat dễ dàng được đưa vào phân tử bằng phản ứng axetyl
hóa dùng CH
3

Sau khi tiến hành phản ứng ta loại bỏ nhóm bảo vệ bằng phản ứng H
2
/Pd;
Na/NH
3
lỏng hoặc thủy phân bằng HBr/CH
3
COOH băng

Dẫn xuất Boc:Khi dùng nhóm bảo vệ Boc- thu được dẫn xuất amin dạng
(CH
3
)2C-O-CO-NH-R. Ưu điểm nổi bậc của nhóm này là dẽ loại bỏ phân
tử sản phẩm bằng cách thủy phân trong môi trường axit êm dịu, khi đó
giải phóng isobutilen:
Khi sử dụng nhóm Dpo thì dẫn xuất là
.Trong quá trình thủy phân axit,nhóm Dpo bị tách ra với tốc độ nhanh
gấp 1000 lần so với nhóm Boc
ỨNG DỤNG VIỆC BẢO VỆ NHÓM CHỨC TRONG TỔNG
HỢP PEPTIT
1.Các bước tổng hợp liên kết peptit:
Quá trình tổng hợp liên kết peptit gồm 5 giai đoạn:
a. Khóm nhóm chức amino của aminoaxit N-đầu cuối.
b. Khóm nhóm cacbonyl của aminoaxit C-đầu cuối.
c. Hoạt hóa nhóm cacboxyl của aminoaxit N-đầu cuối.
d. Phản ứng tạo liên kết peptit.
e. Gỡ bỏ các nhóm bảo vệ.
2.Chiến thuật tổng hợp polipeptit:
a.Có thể tổng hợp từng bước: Có thể kéo dài mạch từ aminoaxit
N-đầu cuối hoặc C-đầu cuối.

cảm ơn