Đề tài: xây dựng, kiện toàn bộ máy chính quyền cấp xã để trực tiếp tổ chức, vận độ
ng nhân dân thực hiện thắng lợi chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của
Nhà nước.
Mở đầu
Đề tài: xây dựng, kiện toàn bộ máy chính quyền cấp xã để trực tiếp tổ chức,
vận động nhân dân thực hiện thắng lợi chủ trương chính sách của Đảng,
pháp luật của Nhà nước.
Cán bộ là cái gốc của mọi công việc. Hiện nay khi xác định phát triển kinh ết là
nhiệm vụ trung tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt, Đảng ta xem xét cán bộ
và công tác cán bộ là lĩnh vực quan trọng bậc nhất, là khâu then chốt trong công
tác xây dựng Đảng. Đất nước đã chuyển sang thời kỳ mới, thời kỳ đẩy mạnh
công nghiệp hoá, hiện đại hóa, trong bối cảnh có nhiều vận hội, thời cơ lớn cần ra
sức tận dụng, đồng thời cũng có nhiều khó khăn, thử thách cần phải vượt qua, đòi
hỏi Đảng ta phải xây dựng đội ngũ cán bộ cho cả hệ thống chính trị và toàn xã hội
từ Trung ương đến cơ sở đủ bản lĩnh chính trị, phẩm chất cách mạng, năng lực trí
tuệ và năng lực hoạt động thực tiễn. Chỉ có chủ động xây dựng và kiện toàn đội
ngũ cán bộ trong sạch, vững mạnh Đảng mới có đủ năng lực lãnh đạo, tổ chức toàn
dân thực hiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII và Hội nghị lần thứ III Ban
chấp hành Trung ương khoá VIII của Đảng đã nhấn mạnh: phải gấp rút xây dựng
chiến lược cán bộ chủ chốt các cấp từ Trung ương đến cơ sở.
Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc
đảm bảo trên thực tế hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo của Đảng và quản lý của nhà nước
cũng như trong việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở. Việc xây dựng
đội ngũ cán bộ của hệ thống chính trị cấp xã hiện nay là một bộ phận không thể
tách rời của chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nước theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 3 (khóa VIII), và Nghị quyết Đại
hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX. Trong quá trình phát triển lâu dài của dân tộc ta,
làng, xã là nơi hội tụ và bảo lưu các giá trị văn hoá, tinh thần, vật chất của dân tộc.
Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của nhân dân ta, làng, xã đóng vai
trò quan trọng: làng, xã là đơn vị hành chính, là chính quyền cấp cơ sở có vị trí
đặc biệt quantrọng, có những đóng góp to lớn trong công cuộc xây dựng và

Tuỳ vào điều kiện kinh tế và xã hội từng thời kỳ mà chức năng nhiệm vụ của chính
quyền cấp xã được qui định cụ thể. Trong giai đoạn hiện nay của đất nước thì chức
năng, nhiệm vụ đó càng được tăng cường và quan trọng hơn bao gồm:
Xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội trên địa bàn và tổ chức thực
hiện kế hoạch đó.
Lập, chấp hành và quyết toán ngân sách xã theo luật định. Phối hợp với các
cơ quan hữu quan thu thuế, phí ở lại địa phương và các khoản theo qui định của
pháp luật. Huy động sự đóng góp của các tổ chức, cá nhân để đầu tư xây dựng kết
cấu hạ tầng của xã trên nguyên tắc tự nguyện.
Tổ chức và hướng dẫn thực hiện các chương trình, kế hoạch, đề án.
Khuyến khích phát triển về nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp theo qui
định của cấp trên.
Tổ chức thực hiện các biện pháp ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ để
phát triển sản xuất; hướng dẫn nông dân chuyển đổi cơ cấu kinh tế, cây trồng, vật
nuôi trong sản xuất theo qui hoạch, kế hoạch chung và phòng trừ các bệnh dịch đối
với cây trồng và vật nuôi. Tổ chức việc xây dựng các công trình thủy lợi nhỏ của
xã; tổ chức thực hiện việc tu bổ, bảo vệ đê điều, bảo vệ rừng, phòng chống và khắc
phục hậu quả thiên tai, bão lụt; ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật
về bảo vệ đê điều, bảo vệ rừng tại địa phương.
Lập qui hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai của xã; quản lý và sử dụng hợp lý,
có hiệu quả quỹ đất được để lại phục vụ các nhu cầu công ích ở địa phương.
Xây dựng và quản lý các công trình công cộng, đường giao thông, trụ sở,
trường học, trạm y tế, công trình điện, nước theo qui hoạch đã được duyệt.
Quản lý, sắp xếp chợ và các điểm buôn bán, dịch vụ ở địa phương. Phối hợp
với các cơ quan hữu quan chống buôn lậu, trốn thuế, sản xuất và lưu hành hàng giả
tại địa phương.
Tổ chức các hoạt động văn hoá, thông tin, nghệ thuật, thể dục thể thao; tổ
chức thực hiện việc hướng dẫn các lễ hội truyền thống, bảo vệ di tích lịch sử, văn
hoá và danh lam thắng cảnh ở địa phương, vận động nhân dân xây dựng nếp
sống văn minh, gia đình văn hoá; ngăn chặn việc truyền bá văn hoá phản động, đồi

nơi trực tiếp biến đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước thành
hiện thực trong cuộc sống.
Là một cấp chính quyền ở nông thôn, vị trí chiến lược của cấp xã lại càng
nổi bật, do đại bộ phận nhân dân ta sống ở nông thôn và làm nông nghiệp.
Theo kết quả điều tra dân số ngày 1 – 4 – 1999, nước ta có 76.327.900
người, trong đó có 58.409.700 người chiếm 76,5% dân số của cả nước sống ở nông
thôn. Hiện nay ở nước ta có 11,822 xã, phường, thị trấn trong đó chỉ có 519 thị
trấn, 949 phường, còn lại có 10.354 xã nông thôn chiếm 87,58% tổng số xã
phường thị trấn của cả nước. Điều đó cho thấy cấp xã có một vị trí hết sức chính trị
ở nước ta.
Mặt khác xã còn là nơi tập trung mọi tiềm năng lao động, đất đai,
ngành nghề, là nơi sản xuất ra nhiều của cải vật chất cho xã hội mà trọng tâm là
lương thực và thực phẩm. Xã cũng là nơi tiêu thụ sản phẩm và cung cấp nguyên
liệu cho nhiều ngành công nghiệp, đồng thời xã còn là nơi cung cấp nguồn nhân
lực dồi dào cho nhiều lĩnh vực ngành nghề góp phần thực hiện thắng lợi các mục
tiêu chương trình kinh tế – xã hội lớn của Đảng. Nhận thức được vị trí tầm quan
trọng của cấp xã, Đảng và Nhà nước ta rất coi trọng việc xây dựng xã thành những
đơn vị vững mạnh.
Qua hai cuộc kháng chiến lâu dài, gian khổ ác liệt, xã đã có những
đóng góp quan trọng về sức người, sức của để làm nên những thắng lợi to lớn góp
phần vào sự nghiệp thống nhất, độc lập Tổ quốc.
Bước vào công cuộc xây dựng đất nước, nhất là thời kỳ thực hiện
đường lối mới của Đảng theo định hướng xã hội chủ nghĩa, việc xây dựng nền kinh
tế nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước,
mở rộng quan hệ với các nước thì việc xây dựng cấp xã vững mạnh về
mọi mặt càng có ý nghĩa quan trọng hơn bao giờ hết.
Với tầm quan trọng đó, trong sự nghiệp đổi mới Đảng ta đã quan tâm thoả
đáng đến vấn đề nông nghiệp, nông thôn và nông dân. Tại hội nghị Trung
ương lần thứ 5 khoá VII, Đảng ta đã ra nghị quyết chuyên đề về tiếp tục đổi mới
và phát triển kinh tế – xã hội nông thôn. Đồng thời, Văn kiện trình đại hội

những công việc nhằm thực hiện việc điều hành hoạt động của tổ chức để
thực hiện các công việc đó. “Cán bộ quản lý” còn có nghĩa là “người sử dụng công
cụ, phương tiện để điều khiển một hoạt động nào đó”.
Nội hàm của khái niệm cán bộ lãnh đạo, quản lý có những điểm giống và
khác nhau. Cả cán bộ lãnh đạo và cán bộ quản lý đều phải nhận thức khách thể và
tác động đến khách thể; chủ thể ra quyết định để điều khiển khách thể, trên cơ sở
những đặc điểm thuộc tính, những qui luật của khách thể nhằm thực hiện
mục đích nhất định. Người cán bộ lãnh đạo hay quản lý đều phải tiến hành quá
trình điều khiển. Người cán bộ lãnh đạo cũng phải thực hiện một số chức năng
quản lý và người quản lý cũng phải thực hiện một số chức năng lãnh đạo. Trên ý
nghĩa đó, cán bộ lãnh đạo và cán bộ quản lý giống nhau. Tuy nhiên, trên
phương diện khác cần phân biệt cán bộ lãnh đạo với cán bộ quản lý.
Quá trình lãnh đạo chủ yếu là quá trình định hướng cho khách thể, còn quá
trình quản lý chủ yếu là quá trình tổ chức, sắp xếp, bố trí để thực hiện định hướng
của lãnh đạo.
Quá trình lãnh đạo là quá trình làm thức tỉnh hành vi con người, định hướng
hoạt động của con người và xã hội là chủ yếu. Trong lãnh đạo, con người
vừa là khách thể vừa là chủ thể của mọi tác động. Đối tượng tác động của quản lý
vừa có thể là con người nhưng lại vừa có thể là công cụ. Trong quản lý người cán
bộ tác động mang tính điều khiển, vận hành thông qua thiết chế có tính pháp lệnh
được qui định trước.
Với ý nghĩa đó, chức năng quản lý là sự tiếp tục của chức năng lãnh đạo, là
bước đi kế tiếp của lãnh đạo, là yếu tố, là khâu tất yếu để sự lãnh đạo được thực
hiện.
Có quan niệm về quản lý theo nghĩa rộng. Với quan niệm đó thì lãnh đạo là
một bộ phận của quản lý. Trong tiểu luận này, tác giả sử dụng khái niệm
lãnh đạo, quản lý theo khái niệm hẹp nêu trên.
Có thể khẳng định: Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý là những người lãnh
đạo, quản lý theo một hệ thống từ thấp đến cao trong các cơ quan hành chính, sự
nghiệp, doanh nghiệp, lực lượng vũ trang của Đảng, nhà nước, các đoàn thể nhân

Người cán bộ chỉ có vai trò trong sự nghiệp cách mạng của nhân dân, ngoài
cái đó thì nhân dân không cần đến họ, có cách mạng mới cần người lãnh
đạo và vì thế người lãnh đạo phải vì sự nghiệp cách mạng, phục vụ lợi ích của
nhân dân. Phong trào cách mạng của quần chúng làm sản sinh những cán bộ t. Đó
là môi trường rèn luyện, thử thách sàng lọc cán bộ. Mặt khác cán bộ lại là người
tuyên truyền, tổ chức, duy trì phong trào cách mạng quần chúng. Không thể
có đội ngũ cán bộ tốt nếu không xây dựng và duy trì được phong trào cách mạng
của quần chúng và cũng không thể có phong trào cách mạng sôi nổi, liên tục nếu
không có đội ngũ cán bộ tốt.
Như vậy, bất cứ người cán bộ nào cũng bị ràng buộc trong bốn mối
quan hệ đó, chỉ khi nào hoàn thành được sứ mệnh do các quan hệ đó đòi hỏi thì
người cán bộ mới có vai trò. Vì vậy mà cơ cấu cán bộ chỉ được coi là hợp lý nếu
đồng thời đáp ứng yêu cầu của các quan hệ đó. Từ mối quan hệ này mà định tiêu
chuẩn cán bộ và đánh giá cán bộ.
Rõ ràng, bất cứ lúc nào và ở đâu, vai trò của đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý
cũng rất quan trọng đối với với sự nghiệp cách mạng. Đối với cấp xã, vai trò đó
được thể hiện trên các phươn diện sau:
- Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp xã giữ vai trò quyết định trong việc
thực hiện hoá sự lãnh đạo và quản lý của Đảng và Nhà nước về mọi mặt của đời
sống kinh tế xã hội ở nông thôn. Là người trực tiếp lãnh đạo và tổ chức quần chúng
thực hiện sáng tạo các nghị quyết của Đảng, chính sách của Nhà nước thông qua
các phong trào cách mạng của quần chúng ở nông thôn, đội ngũ này tạo nên những
thành tựu, cung cấp những bài học kinh nghiệm có giá trị, góp phần rất quan trọng
cho sự phát triển chung của đất nước. Vai trò này chẳng những thể hiện chức năng,
nhiệm vụ của các tổ chức cùng với các chức vụ của đội ngũ cán bộ cấp xã đảm
nhiệm được quy định mà trong thực tế cho thấy mọi đường lối, chủ trương của
Đảng, chính sách pháp luật của nhànước cuối cùng đều do đội ngũ này thực hiện.
Hoạt động gần dân, trực tiếp tiếp xúc với từng gia đình và từng người dân, đội ngũ
cán bộ cấp xã là chỗ dựa của Đảng, nhà nước để lãnh đạo nông dân phát triển nông
nghiệp và xây dựng nông thôn mới, là nhịp cầu quan trọng nối Đảng với nông dân

trong những nguồn quan trọng cung cấp cán bộ cho cấp trên. Thật vậy, cán bộ cơ
sở đều ở tuyến đầu của hoạt động sản xuất, công tác, chiến đấu nên họ rất thực tế,
có tri thức và khả năng sáng tạo trong thực tiễn. Cơ sở còn là môi trường rất quan
trọng tạo điều kiện cho cán bộ trưởng thành. Hiện nay, do chưa thấy hết vị trí chiến
lược của cơ sở nên một số cán bộ cơ sở (cấp xã) là thấp kém, không có tiền đồ. Họ
không phấn khởi khi công tác ở cơ sở, chưa thấy cơ sở là trường học thiết thực
và là dịp cần thiết cho sự rèn luyện và trưởng thành của mình.
Từ những điểm trình bày ở trên, rõ ràng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý
cấp xã có tầm quan trọng đặc biệt về nhiều mặt và là một trong những vấn đề có ý
nghĩa chiến lược, quyết định sự thành bại trong công cuộc xây dựng và phát triển
nông thôn mới.
1.2. Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa đòi hỏi phải xây dựng đội
ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp xã với chất lượng mới.
1.2.1. Khái quát về xã và vai trò của cấp xã.
- Xã là đơn vị hành chính – lãnh thổ cấp cuối cùng, nhỏ nhất ở nước ta. Đó
là loại hình cơ sở hoàn chỉnh với đầy đủ các mặt chính trị, kinh tế, văn hoá, xã
hội Cấu thành, nơi mà cuộc sống của xã hội diễn ra hàng ngày. Cấp xã được xem
là hình ảnh thu nhỏ của xã hội, bao hàm ý nghĩa nền tảng rộng lớn và sâu xa của xã
hội.
Lịch sử phát triển của dân tộc luôn gắn liền trong mối quan hệ giữa
làng xã với đất nước. Nước lấy làng xã làm đơn vị cơ bản trong công cuộc xây
dựng và bảo vệ tổ quốc.
- Xã là cấp cuối cùng, là nơi trực tiếp tổ chức thực hiện, biến mọi chủ
trương, đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của nhà nước và phát
triển kinh tế – xã hội ở nông thôn thành hiện thực trong cuộc sống, đồng thời cũng
là nơi bắt nguồn cung cấp những kinh nghiệm cho những điều chỉnh, bổ sung, hoàn
chỉnh chủ trương, chính sách ấy. Cái đúng, cái sai, sự thành công thất bại của mọi
chủ trương, chính sách ở nông thôn đều thể hiện ở cấp xã.
- Cấp xã có sự gắn liền nhân dân, nông nghiệp và nông thôn. Nông
nghiệp nông thôn luôn giữ vai trò trọng yếu trong nền kinh tế – xã hội của mỗi

tầm quan trọng quyết định của vấn đề cán bộ.
Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hóa hiện nay, xây dựng
nông thôn giàu đẹp, ổn định, dân chủ, tiến bộ văn minh là mục tiêu chiến
lược hàng đầu của Đảng và nhà nước ta trong giai đoạn cách mạng hiện nay. Nếu
thực hiện tốt công nghiệp hoá - hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn thì nhân dân
sẽ phấn khởi, chính trị xã hội ổn định, phát huy các tiềm năng, thế mạnh nông
nghiệp, nông thôn để tiến hành công nghiệp hoá với tốc độ nhanh, vững chắc,
tăng tiềm lực quốc phòng để bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền quốc gia, mang
lại hạnh phúc cho đồng bào cả nước. Là những người trực tiếp tổ chức cho nhân
dân thực hiện sự nghiệp trọng đại đó, đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp xã tất
yếu đòi hỏi phải được xây dựng cho ngang tầm không nghỉ về ý chí cách mạng, về
bản lãnh chính trị, đạo đức cách mạng mà cả về những năng lực trí tuệ, năng lực tổ
chức thực hiện. Vì vậy, xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý cấp xã thực sự
đã trở thành một trong những vấnđề quan trọng hàng đầu với sự nghiệp công
nghiệp hoá, hiện đại hóa nông thôn hiện nay. Hơn nữa, đây còn là một nội
dung, một bộ phận quan trọng không thể thiếu được trong việc gấp rút phải thực
hiện chiến lược cán bộ cho thời kỳ mới trong đó chú trọng đội ngũ cán bộ các cấp,
trước hết là cấp chiến lược và cấp cơ sở mà Văn kiện đại hội đại biểu toàn
quốc lần thứ IX của Đảng đã khẳng định.
Tóm lại, xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp xã là vấn đề cơ bản
và cấp bách không chỉ xuất phát từ bản chất lý luận của vấn đề mà còn xuất phát từ
đòi hỏi của thực hiện cách mạng sống động và phức tạp, từ bản thân công tác cán
bộ thời gian qua và sắp tới.