Kinh nghiệm giảng dạy nội dung giải toán
theo hớng phân hoá học sinh trong môn toán lớp
2
Tác giả: Trần Thị Mừng
Trình độ chuyên môn: Trung cấp s phạm
Nơi công tác: Trờng tiểu học B Thọ Nghiệp
Đơn vị áp dung sáng kiến: Trờng tiểu học B Thọ Nghiệp
A. Phần mở đầu
I. Lý do chọn đề tài.
1. Lý luận:
Việc cung cấp kiến thức cho học sinh tiểu học là rất cần thiết và cơ bản nhng
việc hớng dẫn học sinh có kiến thức cơ bản ban đầu về giải toán có lời văn là rất
quan trọng. Xuất phát từ vị trí, tầm quan trọng về việc dạy giải toán có lời văn ở tiểu
học nên cần rèn cho học sinh những kỹ năng, kỹ xảo giải toán để áp dụng kiến thức
vào cuộc sống hàng ngày và phát triển nhân cách của các em. Toán có lời văn xem
nh cầu nối giữa nhà trờng và xã hội. Đó chính là nơi gặp gỡ hay tổng hợp kiến thức
tự nhiên và xã hội, đồng thời rèn luyện cho học sinh hiểu biết về Tiếng Việt.
2. Thực tiễn :
Hiện nay chơng trình toán của bậc tiểu học đợc mở rộng hơn. Vì vậy việc h-
ớng dẫn học sinh nắm vững phơng pháp giải toán có lời văn đặc biệt là lớp 2 là rất
quan trọng và cần thiết. Bởi giải toán có lời văn giúp các em phát triển t duy một
cách tích cực, rèn luyện khả năng phán đoán tìm tòi, đồng thời phát triển khả năng
suy luận, lập luận, cách trình bày kết quả theo một trình tự hợp lý làm cơ sở cho quá
trình học toán ở các lớp sau và lên các cấp học trên.
Nội dung dạy học giải toán có lời văn ở lớp 2 gồm:
- Dạy cách giải và cách trình bày bài giải các bài toán đơn về cộng, trừ
trong đó có bài toán về nhiều hơn, ít hơn một số đơn vị, các bài toán về nhân,
chia(trong phạm vi bảng nhân, chia với 2,3,4,5). Bớc đầu làm quen giải bài toán có
nội dung hình học( tính độ dài, tính chu vi các hình), các bài toán liên quan đến
phép tính các đơn vị đo đã học( cm, m, km, kg, lít ).
- Rèn phơng pháp giải toán và khả năng diễn đạt( phân tích đề bài, giải

văn có nội dung gần gũi với thực tế đời sống sinh hoạt của học sinh bằng những
phép tính cộng, trừ, nhân, chia đơn giản nhng các em phải sử dụng thờng xuyên
trong suốt cuộc đời. Vì vậy giáo viên cần sử dụng những phơng pháp dạy học gây
hứng thú để học sinh tự giác chiếm lĩnh và khắc sâu kiến thức. ở lứa tuổi các em
còn nhỏ nên rất hiếu động, năng lực nhận thức, óc t duy ch a phát triển, không thể
tập trung suy nghĩ trong một thời gian dài.
II. Cơ sở lý luận dạy học.
Với những đặc điểm nội dung của bài toán có lời văn ở lớp 2 và tâm lý của học sinh
đã nêu ở phần trên tôi thờng sử dụng các phơng pháp dạy học và các bớc giải toán
nh sau:
1. Ph ơng pháp giải.
- Phơng pháp áp dụng sơ đồ đoạn thẳng.
- Phơng pháp quan sát trên mô hình, hình vẽ, đồ dùng trực quan, thao tác.
- Phơng pháp tính ngợc từ dới lên( sử dụng giải toán tìm số hạng, số bị
trừ, số bị chia, số chia)
- Phơng pháp dựa vào các bảng cộng, trừ, nhân , chia.
* Về phơng pháp dạy giải bài toán có lời văn ở lớp 2, cần lu ý:
- Khi dạy giải bài toán có lời văn, chủ yếu dạy học sinh biết cách giải bài
toán( phơng pháp giải toán), giáo viên không làm thay hoặc áp đặt cách giải, mà h-
ớng dẫn để học sinh từng bớc tự tìm ra cách giải bài toán( tập trung vài 3 bớc: tóm
tắt bài toán để biết bài toán cho biết gì, bài toán hỏi gì; tìm cách giải, thiết lập mối
quan hệ giữa các dữ kiện của đề bài với phép tính tơng ứng; trình bày bài giải, viết
câu lời giải, phép tính giải và đáp số).
- Về phần tóm tắt bài toán, yêu cầu học sinh tự đọc, tri giác, nhận biết đề toán
rồi nêu( viết) tóm tắt. Có thể tóm tắt bằng lời hoặc bằng sơ đồ đoạn thẳng( nên dùng
sơ đồ đoạn thẳng để biểu thị trực quan khái niệm nhiều hơn, ít hơn). Phần tóm
tắt là cần thiết khi học giải bài toán có lời văn, tuy nhiên không nhất thiết phải viết
vào phần trình bày bài giải( mục đích tóm tắt bài toán là làm rõ giả thiết, bài toán
cho gì và kết luận, bài toán hỏi gì; từ đó thiết lập quan hệ giữa cái đã biết với cái
cần tìm dẫn đến cách giải thích hợp).

nhiều phơng pháp giải phù hợp với từng bài để học sinh lập kế hoạch giải đúng.
Bớc 3: Thực hiện kế hoạch giải.
Là bớc thực hiện các phép tính theo trình tự mà bớc lập kế hoạch giải đã xác
định sau đó viết lời giải. Giáo viên cần chú ý: Học sinh lớp 2 bớc đầu giải toán có
lời văn phải hớng dẫn lới giải đặt trớc mỗi phép tính. Trình bày rõ ràng cân đối, đầu
câu trả lời phải viết hoa, đáp số ghi bên phải phép tính.
Bớc 4: Nhìn lại bài toán
Bớc này về nguyên tắc không phải là bớc bắt buộc với quy trình giải toán nhng
lại là bớc không thể thiếu trong dạy học toán với các mục đích:
- Kiểm tra, rà soát lại công việc giải.
- Tìm cách giải khác và so sánh cách giải.
- Suy nghĩ khai thác thêm đề bài.
ở bớc này hình thành cho học sinh thói quen cẩn thận, tỷ mỉ trong giải toán,
yêu thích tìm tòi giải toán
3. Ví dụ:
3.1. Khi dạy giải toán có lời văn dạng nhiều hơn , ít hơn .
Bài tập 4( SGK toán 2- trang 83)
Thùng lớn đựng 60lít nớc mắm, thùng bé đựng ít hơn thùng lớn 22 lít nớc
mắm. Hỏi thùng bé đựng bao nhiêu lít nớc mắm?
Đối với dạng toán này tôi thờng sử dụng phơng pháp áp dụng sơ đồ đoạn thẳng
và phơng pháp dựa vào bảng cộng, trừ thì học sinh dễ dàng tìm ra kết quả nhất là
đối với học sinh đại trà.
Bớc 1: Tìm hiểu bài toán:
Đọc kỹ đầu bài, giáo viên nêu câu hỏi phân tích bài toán.
- Bài toán cho biết gì? ( Thùng lớn đựng 60 lít nớc mắm, thùng bé đựng ít hơn
thùng lớn 22 lít nớc mắm.)
- Bài toán hỏi gì? ( Thùng bé đựng bao nhiêu lít nớc mắm?)
- Hớng dẫn học sinh tóm tắt: Có thể bằng 2 cách: Tóm tắt bằng lời hoặc bằng
sơ đồ đoạn thẳng( nên dùng sơ đồ đoạn thẳng)
60lít

bao nhiêu lít nớc mắm?).
Hớng dẫn học sinh tóm tắt: Nên gợi ý hớng dẫn học sinh tóm tắt bằng sơ đồ đoạn
thẳng.
60lít
Thùng lớn:
22lít ? lít
Thùng bé:
? lít
Bớc 2: Hớng dẫn học sinh lập kế hoạch giải.
Nhìn vào sơ đồ ta thấy đây là bài toán thuộc dạng toán nào đã học ? ( Đây là bài
toán ngợc của dạng toán về nhiều hơn). Hay đây là dạng nhiều hơn một số đơn vị.
Giáo viên hỏi:
- Muốn tìm số lít nớc mắm của thùng bé ta làm phép tính gì? ( Phép tính trừ).
- Lấy bao nhiêu trừ bao nhiêu? ( 60 - 22)
Gáo viên lu ý cho học sinh khi thực hiện phép trừ có nhớ( Dựa vào bảng trừ).
- Muốn tìm số lít nớc mắm cả 2 thùng đựng đợc ta làm phép tính gì? ( Phép
tính cộng).
- Lấy bao nhiêu cộng bao nhiêu? ( 60 + 38)
Giáo viên hớng dẫn học sinh trình bày đáp số của hai phần a, b.
Bớc 3: Thực hiện kế hoạch giải: Yêu cầu học sinh trình bày lời giải khác nhau.
Cách 1: Bài giải
a.Số lít nớc mắm thùng bé đựng đợc là
60 - 22 = 38(lít)
b. Số lít nớc mắm cả 2 thùng đựng đợc là
60 + 38 = 98 (lít)
Đáp số: a, 38 lít
b, 98 lít
Cách 2: Bài giải.
a.Thùng bé đựng đợc số lít nớc mắm là
60 - 22 = 38( lít)

Bài giải: Cách 2
Số lít dầu 5 can nh thế đựng là: Hoặc: 5 can nh thế đựng số lít dầu là:
3 x 5 = 15 (lít) 3 x 5 = 15( lít)
Đáp số: 15 lít Đáp số: 15 lít
Sau khi học sinh trình bày bài giải giáo viên nên hớng cho học sinh đại trà nên
giải theo cách 2. Bởi vì làm nh cách 1 vẫn đúng nhng ta không nên dùng vì nếu
chuyển tổng các số hạng bằng nhau thành phép nhân thì sẽ nhanh và gọn hơn.
*.Còn đối với học sinh khá, giỏi, giáo viên yêu cầu học sinh giải bài toán trên
bằng các cách khác nhau.
3.3. Khi dạy giải toán có lời văn dạng: Chia thành các phần bằng nhau và
chia theo nhóm ta nên hớng dẫn học sinh dựa vào bảng chia để tìm kết quả.
Ví dụ: Bài tập 4 ( SGK toán 2- trang 135).
Cô giáo chia đề 24 tờ báo cho 4 tổ. Hỏi mỗi tổ đợc mấy tờ báo?
Bớc 1: Giáo viên nêu câu hỏi ngắn gọn giúp học sinh tự tóm tắt:
- 4 tổ nhận đợc mấy tờ báo?( 24 tờ báo)
- Bài toán hỏi gì? (Mỗi tổ đợc mấy tờ báo?)
Tóm tắt: 4 tổ : 24 tờ báo
1 tổ : tờ báo?
Bớc 2: Từ tóm tắt trên học sinh có thể nhận ngay đợc: Muốn tìm số tờ báo của
mỗi tổ phải làm phép tính chia( 24 : 4) đồng thời sử dụng bảng chia 4.
Bớc 3: Có thể giải bài toán với nhiều câu trả lời khác nhau.
Bài giải
Mỗi tổ nhận đợc số tờ báo là: Hoặc: Số tờ báo mỗi tổ nhận đợc là:
24 : 4 = 6( tờ báo) 24 : 4 = 6( tờ báo)
Đáp số: 6 tờ báo Đáp số: 6 tờ báo
Bớc 4:
- Học sinh so sánh tìm câu trả lời hay nhất.
- Học sinh kiểm tra lại kết quả bằng cách đọc bảng chia 4.
Tơng tự nh vậy đối với bài tập 4( Vở bài tập toán 2 tập 2- trang 34)
Có 20 tờ báo chia cho các tổ, mỗi tổ đợc 5 tờ báo. Hỏi có mấy tổ đợc chia báo?

+ Khá; Trung bình + yếu , ngay từ đầu năm để có phơng pháp dạy học cho phù
hợp.
+ Đối với học sinh khá giỏi: Có hớng dẫn thêm các bài toán nâng cao, có các
cách giải khác nhau để tìm ra cách giải hay nhất.
+ Đối với học sinh trung bình, yếu: nắm rõ khả năng từng em học yếu do
nguyên nhân nào:
Ví dụ: - Cha biết đọc, đọc còn ấp úng nên phân tích đề còn kém.
- Cha thuộc bảng cộng, trừ, nhân, chia hay khả năng tính toán chậm
- Cha viết thạo nên cha biết cách trình bày
Từ đó giáo viên có phơng pháp dạy học cho thích hợp.
- Thờng xuyên liên lạc giữa gia đình và nhà trờng để nắm bắt việc học tập của
các em.
- Lu ý dạy Tiếng Việt trong dạy Toán.
* Ngoài ra giáo viên cần nhiệt tình trong giảng dạy, không ngừng nâng cao
trình độ s phạm, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, nghiên cứu tài liệu, học hỏi thêm
kinh nghiệm của đồng nghiệp.
C. Phần kết luận:
1. Kết luận.
Vấn đề đổi mới phơng pháp dạy học là yêu cầu không thể thiếu nhằm đạt hiệu
quả giáo dục cao, đảm bảo đợc nhu cầu cũng nh lợi ích của ngời học.
Dạy giải toán có lời văn là một bộ phận quan trọng trong chơng trình toán tiểu
học. Dạy giải toán là hoạt động khó khăn và phức tạp. Do đó khi giải toán đòi hỏi
học sinh phải phát huy trí tuệ một cách tích cực linh hoạt chủ động và sáng tạo.
Đồng thời qua việc giải toán giáo viên dễ dàng phát hiện ra những u điểm giúp các
em khắc phục và phát huy. Dạy toán còn rèn luyện năng lực t duy, đức tính tốt đẹp
của ngời lao động mới.
ở chơng trình thay sách lớp 2 các em đợc tiếp súc với ngời dạy toán mới và
phức tạp đặc biệt là toán có lời văn của lớp 3 dạy trên, để chuẩn bị kiến thức kỹ
năng giải toán các loại toán phức tạp hơn ở các lớp sau. Vì vậy phơng pháp hớng
dẫn của giáo viên là rất quan trọng.