A Đặt vấn đề
I. Cơ sở lí luận:
Chúng ta vững bớc tiến vào thế kỉ XXI, thế kỉ của khoa học tiên tiến và
hiện đại. Vì vậy đòi hỏi con nguời có tri thức đáp ứng kịp thời những đồi hỏi
ngày càng cao của đất nớc nhằm công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc theo
đúng định hớng của Đảng ta: Tiếp tục nâng cao chất lợng giáo dục toàn diện,
đổi mới nội dung phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của học
sinh , đề cao năng lực tự học, tự hoàn thiện học vấn nâng cao chất lợng giáo
dục, tạo sự chuyển biến vững chắc của giáo dục đa giáo dục nớc nhà vững bớc
tiến vào thế kỉ XXI.
Năm học 2008 - 2009 với tinh thần chỉ đạo của ngành giáo dục tiếp tục
phong trào: Đổi mới phơng pháp giảng dạy . Đồng thời để góp phần thực
hiện một trong những nhiệm vụ chiến lợc của sự phát triển kinh tế xã hội của
Đảng ta từ 2001- 2010. Đổi mới phơng pháp dạy học, phát huy t duy sáng tạo,
năng lực tự đào tạo, coi trọng thực hành ngoại khoá làm chủ kiến thức, tránh
nhồi nhét học vẹt, học chay. Theo quan điểm dạy học theo hớng tích cực, tính
vừa sức, theo đối tợng HS. Do vậy đòi hỏi tất cả các môn học trong nhà trờng
đều phải trang bị cho các em những kiến thức cơ bản trong đó có môn khoa
học .
Môn khoa học lớp 5 trong chơng trình Tiểu học 2000 đề cập đến những
vấn đề thuộc 3 chủ đề cơ bản:
- Con ngời và sức khoẻ .
- Vật chất và năng lợng.
- Thực vật và động vật.
- Môi trờng và tài nguyên thiên nhiên.
Thế giới này bao gồm những vật không sống ( còn đợc gọi là thế giới vô
sinh nh áng sáng, nhiệt, nớc, không khí và những vật không sống còn đợc
gọi là thế giới hữu sinh hay các sinh vật nh động vật , thực vật, con ngời

Chơng trình môn khoa học lớp 5 không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ cung
cấp cho học sinh những hiểu biết cơ bản ban đầu về thế giới tự nhiên mà còn

kiến thức từ các phơng tiện này để phát triển t duy cho học sinh cũng nh phát
huy tính tích cực chủ động của học sinh trong bài dạy và học khoa học trong
trờng Tiểu học.
Việc nâng cao chất lợng dạy và học trong nhà trờng là một trong những
việc làm quan trọng góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân tài cho đất nớc.
Chính vì vậy thực tế cũng có nhiều giáo viên trăn trở, suy t, cha hài lòng với
thực tại về chất lợng giờ dạy nên đã ngày đêm miệt mài nghiên cứu tìm những
sáng kiến mới, những phơng pháp mới, phơng pháp hay nhằm đổi mới phơng
pháp dạy học cho phù hợp với đặc thù bộ môn và quá trình nhận thức của học
sinh. Giúp các em học tập một cách nhẹ nhàng và có hiệu quả là một trong
những yêu cầu cấp thiết của giáo dục nói chung và bậc Tiểu học nói riêng.
6
Xuất phát từ thực tế, để việc sử dụng phơng pháp thí nghiệm chứng
minh trong giảng dạy môn tự nhiên và xã hội phần khoa học trong trờng Tiểu
học đạt kết quả cao nhất. Tôi đã đầu t thời gian để nghiên cứu và kiểm nghiệm
qua thực tế giảng dạy của mình, rút ra kinh nghiệm:
Sử dụng phơng pháp thí nghiệm chứng minh ở môn khoa học Lớp 5
trong trờng tiểu học .
B.Giải quyết vấn đề
I.Đối t ợng nghiên cứu:
-Nội dung chơng trình môn khoa học lớp 5 trong trờng tiểu học.
-Các đối tợng học sinh giỏi, khá, trung bình, yếu.
-Sách hớng dẫn môn khoa học lớp 5 và các tài liệu tham khảo khác có liên
quan đến môn học.
- Đồ dùng dạy học môn khoa học lớp 5 trong trờng Tiểu học.
II.Điều tra thực trạng:
Trớc khi nghiên cứu và thực hiện kinh nghiệm : Sử dụng phơng pháp thí
nghiệm chứng minh ở môn khoa học Lớp 5 trong trờng tiểu học .
Tôi dã tiến hành khảo sát và thực nghiệm ở lớp 5A đây là lớp học mà tôi
đợc nhà trờng phân công trực tiếp giảng dạy.Tôi đã tiến hành khảo sát trong

-Phơng pháp phân tích tổng hợp: Đọc và nghiên cứu tài liệu khái quát
thành một số khái niệm và luận điểm chung.
-Phơng pháp khảo sát, đánh giá .
-Xây dựng mô hình nghiên cứu.
-Phỏng vấn, điều tra thực trạng.
-Lựa trọn phơng pháp và nguyên tắc dạy phân môn khoa học kiểu bài
thí nghiệm chứng minh.
-Phơng pháp thực nghiệm.
-Phơng pháp tổng kết đánh giá, đúc rút kinh nghiệm.
IV.Những công việc thực tế đã làm:
Xuất phát từ những yêu cầu về phơng pháp thí nghiệm chứng minh trong
quá trình thực hiện kinh nghiệm: Sử dụng phơng pháp thí nghiệm chứng
minh ở môn khoa học Lớp 5 trong trờng tiểu học .
Để đạt đợc những yêu cầu đó tôi đã tiến hành ở cả hai khâu: Soạn bài
và giảng bài trên lớp đây là hai khâu quan trọng của cả một quá trình lên lớp
của ngời giáo viên. Cụ thể:
1. Đối với việc soạn bài:
Việc soạn bài tuy chỉ là khâu chuẩn bị chi việc giảng bài mới trên lớp
của ngời giáo viên. Nhng đây lại là một khâu quan trọng của quá trình lên lớp.
Bài soạn đợc chuẩn bị kĩ càng chu đáo, quan tâm đến các đối tợng học sinh,
nó sẽ quyết định rất lớn đến thành công của một giờ dạy. Nó cũng giống nh sự
chuẩn bị kĩ càng cho một trận đánh trong quân sự muốn trận đánh đó giành
thắng lợi nó phụ thuộc rất nhiều vào sự chuẩn bị của ngời chỉ huy. Do vậy quá
trình soạn bài của ngời giáo viên tôi đã đi theo các bớc sau đây:
a). B ớc thứ nhất:
8
Nhiệm vụ đầu tiên trong khâu soạn bài, tôi đã đi sâu vào nghiên cứu kĩ
nội dung kiến thức của bài học trong sách giáo khoa, sách hớng dẫn của giáo
viên. Rồi tìm đọc các sách tham khảo những tài liệu có liên quan đến kiến
thức của bài học để bổ sung, cung cấp mở rộng cho bài giảng. Vì qua thực tế

Chẳng hạn khi dạy bài 26: Đá vôi" Giáo viên và học sinh cần chuẩn bị
nh sau ( Học sinh chuẩn bị theo nhóm ).
- Một hòn đá cuội, 1 hòn đá vôi.
9
- Một ít dấm chua hoặc a- xít loãng.
- Hai khay nhỏ bằng nhựa hoặc thuỷ tinh.
d). B ớc thứ t :
Công việc cuối cùng của khâu soạn bài của giáo viên là khâu soạn giáo
án . Giáo án của ngời thầy lên lớp, nó giống nh bản vẽ kĩ thuật của những nhà
kĩ s xây dựng Do đó trong giáo án của ngời giáo viên để dạy do giáo viên
thiết kế phải thể hiện rõ 5 bớc của một quy trình lên lớp (tổ chức, kiểm tra bài
cũ, giảng bài mới, củng cố và hớng dẫn học sinh học ở nhà). Trong đó đặc biệt
là giảng bài mới , giáo án phải thể hiện rõ công việc của thầy và của trò; ph-
ơng pháp thí nghiệm chứng minh các dụng cụ, vật liệu, có hệ thống câu hỏi
logic phù hợp với từng đối tợng học sinh. Đặc biệt thông qua các thí nghiệm
chứng minh có những câu hỏi để phát huy t duy sáng tạo của học sinh thích
tìm tòi khám phát thế giới tự nhiên.
2. Tiến trình bài giảng trên lớp:
Đây là một khâu quan trọng đợc tiến hành trên lớp khi đã đợc chuẩn bị
kỹ lỡng ở khâu soạn bài đến việc xác định kiến thức trọng tâm , chuẩn bị các
dụng cụ, vật liệu cần thiết . Cụ thể :
a- Khâu kiểm tra bài cũ:
Khi kiểm tra bài cũ tôi thờng kiểm tra bài học giờ trớc. Sau đó tôi kiểm
tra sự chuẩn bị của học sinh(dụng cụ). Bớc kiểm tra các dụng cụ đầu giờ học
rất quan trọng nếu các em đem thiếu một dụng cụ nào đó sẽ không làm đợc thí
nghiệm chứng minh ảnh hởng rất lớn đến việc nắm kiến thức mới.
Ví dụ: Trớc khi chuyển sang học bài mới bài 26: Đá vôi khi kiểm tra
bài cũ giáo viên có thể đặt câu hỏi:
- Nhôm có tính chất gì? Nêu 1 số đò vật làm bằng nhôm.
b -Trong b ớc giảng bài mới:

Chẳng hạn:
-Thí nghiệm khó làm giáo viên làm mẫu , hớng dẫn học sinh làm theo.
-Hoặc giao nhiệm vụ, giúp đỡ học sinh từng bớc tiến hành thí nghiệm.
-Hoặc giáo viên giao nhiệm vụ, học sinh tự làm, theo dõi và hớng dẫn
kịp thời nếu giáo viên thấy cần thiết.
*Bớc 5: Phân tích kết quả và kết luận.
Sau khi học sinh làm thí nghiệm yêu cầu phân tích kết quả và rút ra kết
luận. Giáo viên dùng hệ thống câu hỏi để học sinh nêu kết quả của thí nghiệm.
Từ kết quả của thí nghiệm giáo viên gợi mở để học sinh biết cách so sánh, suy
luận, khái quát để rút ra kết luận.
c. Khâu củng cố và h ớng dẫn học sinh học bài ở nhà:
Thông thờng trong giờ dạy và học khoa học trong trờng Tiểu học khâu
củng cố và hớng dẫn thờng bị coi nhẹ. Song thực tế chất lợng đào tạo trong
nhà trờng Tiểu học không đơn thuần chỉ dựa vào các phơng pháp dạy của thầy
mà còn phụ thuộc vào phơng pháp học tập của học sinh. Đối với môn khoa
11
học khi giáo viên dạy dùng phơng pháp thí nghiệm chứng minh để dạy những
kiểu bài đó thì khâu củng cố của giáo viên cũng dựa trên cơ sở đó.
Sau đây là một trong những giáo án cụ thể minh hoạ cho những việc làm trên:
Bài 30:Cao su
, Mục tiêu
Sau bài học, HS biết:
- Làm thực hành để tìm ra tính chất của cao su.
- Kể tên các vật liệu dùng để chế tạo cao su.
- Nêu tính chất, công dụng và cách bảo quản các đồ dùng bằng cao su.
, Đồ dùng dạy- học
- Hình trang 62,63 SGK.
- Su tầm một số đồ dùng bằng cao su nh quả bóng, dây chun, mảnh xăm,
lốp,
, Hoạt độngdạy- học

- Ngoài tính đàn hồi tốt, cao su còn
có tính chất gì ?
- Cao su đợc sử dụng để làm gì ?
Nêu cách bảo quản đồ dùng bằng cao
su.
- Các nhóm làm thực hành theo chỉ
dẫn trang 63 SGK.
- Đại diện một số nhóm báo cáo kết
quả làm thực hành của nhóm mình.
- HS trả lời
- HS trả lời
- HS đọc nội dung trong mục Bạn
cần biết trang 63 SGK để trả lời các
câu hỏi cuối bài .
- HS trả lời
- HS trả lời
- HS trả lời
- Hs trả lời
12
3, Củng cố dặn dò(3)
Về bảo quản đồ dùng bằng cao su nnh điều đã học

IV.Kết quả đã đạt đ ợc:
Sau khi vận dụng kinh nghiệm này vào thực tế giảng dạy, tôi đã thực hiện,
thực nghiệm . Kết quả việc áp dụng kinh nghiệm:
Sử dụng phơng pháp thí nghiệm chứng minh ở môn khoa học Lớp 5
trong trờng tiểu học .
Tôi đã tién hành khảo và đạt đợc một số kết quả sau:
Đề bài:
Câu 1. Nêu ví dụ chứng tỏ không khí chuyển động tạo thành gió?

nhớ, nhớ lâu kiến thức. Nó đợc dùng vào các bớc giảng dạy:
-Dùng để kiểm tra bài cũ.
-Dùng để giúp học sinh phát hiện ra kiến thức mới, để rèn luyện kĩ năng
cho học sinh so sánh, phân tích, tổng hợp, rút ra kiến thức. Đây chính là phơng
pháp rèn luyện cho học sinh thói quen tự học các em đợc thực hành làm thí
nghiệm để chống lối học chay, học vẹt.
-Dùng để củng cố và hớng dẫn học sinh về nhà học bài và làm bài giúp
các em khắc sâu kiến thức, nhớ kiến thức lâu hơn.
Sau khi nghiên cứu tìm hiểu rồi tiến hành thực nghiệm và giảng dạy tại
trờng Tiểu học đi đến kinh nghiệm trên.
*Đối với giáo viên:
-Phải hiểu rõ chức năng nhiệm vụ của phân môn khoa học để có các
hình thức tổ chức và phơng pháp dạy học cho phù hợp tránh dạy nhồi nhét, áp
đặt, mất hứng thú cho học sinh trong giờ học.
-Giáo viên phải tự trau dồi cho mình có những kiến thức vững chắc,
ngôn ngữ phải chuẩn xác, diễn đạt rõ ràng, mạch lạc, trong sáng.
-Xác định rõ mục tiêu của tiết dạy để chuẩn bị bài một cách chu đáo và
đầy đủ các phơng tiện dạy học phục vụ cho bài dạy. ở mỗi bài dạy giáo viên
phải xác định đợc: Bài dạy cần những gì ? Và dạy nh thế nào ? Để tiết dạy nhẹ
nhàng tự nhiên và hiệu quả. Từ đó biết lựa chọn phơng pháp và cách thức tổ
chức mỗi phần của bài học cho phù hợp. Trên cơ sở đó, xây dựng hệ thống câu
hỏi phù hợp với từng loại đối tợng học sinh trong lớp giúp các em dễ tìm đợc
kiến thức bài học.
-Biết phân loại đối tợng học sinh trong lớp để có biện pháp bồi dỡng
giúp đỡ đối với mọi sự cố gắng của các đối tợng học sinh trong lớp.
-Biết lựa chọn hệ thống phơng pháp và các hình dạy học phù hợp với
nội dung bài dạy và đối tợng học sinh trong lớp tạo nên sự hoạt đồng bộ giữa
thầy và trò, tạo sự hứng thú học tập của học sinh một cách tự nhiên, thoải mái
14
để đạt đợc yêu cầu đó giáo viên cần phải biết khai thác vốn kiến thức của học

hành.
3. Học sinh:
15
Một yếu tố không kém phần quan trọng để đề tài thành công đó là học
sinh. Các em phải có hứng thú học tập bộ môn từ đó mới tính tò mò, sáng tạo
trong việc chủ động nắm kiến thức của học sinh.
C.kết luận và kiến nghị:
I.Kết luận:
Qua việc nghiên cứu và thực hiện đề tài tôi nhận thấy việc nâng cao
chất lợng cho đội ngũ giáo viên là một vấn đề rất quan trọng trong mỗi nhà tr-
ờng. Nó có tác dụng vô cùng to lớn trong việc nâng cao chất lợng giáo dục
toàn diện, đặc biệt trong thời đại hiện nay sự nghiệp giáo dục ngày càng đợc
Đảng và nhà nớc quan tâm . Do vậy từ ngời cán bộ quản lí đến các đồng chí
giáo viên trong nhà đều phải xác định rõ nhiệm vụ chính trị của mình trên mặt
trận giáo dục đó là phải ra sức học tập để không ngừng nâng cao trình độ văn
hoá, trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho bản thân. Đồng thời phải chú trọng
làm tốt công tác chăm sóc và giáo dục cho các em những nhân cách ban đầu
của con ngời mới xã hội chủ nghĩa đáp ứng với thời đại công nghiệp hoá hiện
đại hoá đất nớc.
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi trong quá trình:
Sử dụng phơng pháp thí nghiệm chứng minh ở môn khoa học Lớp 4
trong trờng tiểu học .
.Qua nhiều năm làm công tác giảng dạy tôi tự nhận ra một bài học là
không có một phơng pháp nào là tốt nếu nh không có sự chuẩn bị của thầy và
trò. Thầy phải đầu t nghiên cứu bài dạy chu đáo cẩn thận. Trò phải đọc và
chuẩn bị bài thật tốt có nh vậy mới đạt đợc kết quả tốt trong học tập:
II.Những vấn đề cần kiến nghị:
Để có đợc những tiết dạy thành công trong sự nghiệp trồng ngời theo tôi
việc sử dụng phơng pháp thí nghiệm khi dạy kiểu bài thí nghiệm chứng minh
có tác dụng rất lớn, rất thiết thực. Nhng hiện nay phơng pháp dạy ở các trờng

Tháng 2 năm 2009
1718