MỤC LỤC
Tiểu luận: Tinh dầu Quế GVHD: Trần Hữu Hải
LỜI MỞ ĐẦU
Với lịch sử phát triển hàng nghìn năm, tinh dầu được mệnh danh là báu vật của
thiên nhiên, được phát triển thành phương pháp trị liệu, chăm sóc sức khỏe, làm đẹp
trên toàn thế giới. Giữa thế kỷ 19, tinh dầu được tập trung nghiên cứu và trở thành một
phương pháp trị liệu tổng thể và phổ cập tại nhiều nước như: Trung Quốc, Hàn Quốc,
Nhật Bản, Anh, Pháp…Tinh dầu là một loại chất lỏng kị nước chứa các hợp chất thơm
dễ bay hơi được tinh chế, thông thường nhất là bằng cách chưng cất bằng hơi hoặc
nước từ lá cây, thân cây, vỏ, rễ hoặc những thành phần khác của thực vật.
Tinh dầu được ví như là nhựa sống của cây, vì nó đã mang sức sống, năng lượng và
mạnh hơn 100 lần các loại thảo dược sấy khô. Hầu hết các loại tinh dầu đều trong,
ngoại trừ vài loại tinh dầu như dầu cây hoắc hương, dầu cam, dầu sả chanh, thì đều có
màu vàng hoặc hổ phách. Tinh dầu được sử dụng trong nước hoa, mỹ phẩm, sữa tắm,
xà phòng, tạo hương vị cho đồ uống và thực phẩm và các sản phẩm tẩy rửa vệ sinh gia
dụng khác…, một trong số đó chính là tinh dầu Quế được sản xuất từ cây Quế.
Cây Quế, hiểu theo đúng tính chất của nó hay vị giác được hiểu là phần vỏ cây bên
trong được làm khô của Cinamomum Verum. Đây là giống cây được thu hoạch hầu
hết ở Sri Lanka chiếm khoảng 3/4 tổng lượng sản phẩm quế trên toàn thế giới. Mặc dù
giống quế sinh trưởng ở Sri Lanka thu hút bởi các tính chất cảm quan đặc trưng của nó
song mức độ biến đổi đáng kể các hợp chất cấu thành trong nó lại ngang bằng với các
giống quế không sinh trưởng từ đây.
Sự hiện diện của các thành phần hóa học trong Quế đã được nghiên cứu và lưu lại
trước đây ( Wijesekera, 1978; Wijesekera và các cộng sự, 1975). Các giống này được
nhận biết chủ yếu bằng cảm quan của người trồng và được hiểu bởi các tên gọi như là
“sweet”, “honey”. Ngày nay, Quế được trồng khắp nơi trên thế giới và có vai trò quan
trọng trong việc sản xuất ra tinh dầu.
Nhóm 2 Trang 2
Tiểu luận: Tinh dầu Quế GVHD: Trần Hữu Hải
1. TỔNG QUAN VỀ TINH DẦU QUẾ
1.1. Nguồn gốc và tên gọi.
loài cây lâm sản ngoài gỗ của rừng nhiệt đới nước ta cây Quế có thể tổ chức sản xuất
thành nguồn hàng lớn ổn định lâu dài và có giá trị, nhất là giá trị xuất khẩu. Quế được
thu hoạch ở nhiều tỉnh trong cả nước nhưng chủ yếu nhất vẫn là Quảng Nam, Yên Bái,
Tuyên Quang, Thanh Hóa. Quế được chế biến và sử dụng ở nhiều lĩnh vực khác nhau.
Các dạng quế thường thấy như: Quế ống, quế vụn, bột Quế và đặc biệt là tinh dầu Quế.
1.2. Đặc điểm và phân bố.
1.2.1. Đặc điểm.
Cây Quế là cây thân gỗ sống lâu năm, cây trưởng thành có thể cao trên 15m,
đường kính ngang ngực (1,3m), lá cây quế có màu xanh đậm, lá trưởng thành dài
khoảng 18-20 cm, rộng khoảng 6-8 cm, cuống lá dài khoảng 1 cm. Quế có tán lá hình
trứng, thường xanh quanh năm, thân cây tròn đều, vỏ ngoài màu xám, hơi rạn nứt theo
chiều dọc. Trong các bộ phận của cây quế: vỏ, lá, hoa, gỗ, rễ đều có chứa tinh dầu, đặc
biệt trong vỏ có hàm lượng tinh dầu cao nhất, có khi đạt đến 4 -5%.Cây quế khoảng 8
– 10 tuổi thì bắt đầu ra
hoa, hoa mọc ở nách
cành. Hoa tự chùm, nhỏ
chỉ bằng nửa hạt gạo, vươn lên phía trên của lá, màu trắng hay phớt vàng. Quế ra hoa
vào tháng 4,5 và tạo quả vào tháng 1,2 năm sau. Qủa Quế khi chưa chín có màu xanh,
và khi chín chuyển thành màu tím than, quả dài 1 cm, hạt hình bầu dục, 1kg Quế có
Nhóm 2 Trang 4
Tiểu luận: Tinh dầu Quế GVHD: Trần Hữu Hải
khoảng 2500 – 3000 hạt. Bộ rễ phát triển mạnh, rễ cọc cắm sâu vào lòng đất. Cây quế
lúc còn nhỏ cần có bóng che thích hợp mới sinh trưởng phát triển tốt, càng lớn lên
mức độ chịu bóng càng giảm dần và sau khoảng 3 -4 năm trồng thì cây quế hoàn toàn
ưa sáng, tinh dầu quế thơm, cay, ngọt rất được ưa chuộng.
Quế là loài cây thích hợp khí hậu nhiệt đới ẩm, mưa nhiều, nắng nhiều, vì vậy các
vùng có quế mọc tự nhiên ở nước ta là vùng có lượng mưa cao từ 2000mm/năm trở
lên, nhiệt độ bình quân hằng năm từ 21 – 23
o
C, độ ẩm bình quân trên 80%. Quế sinh
C, lượng mưa trung bình
2300mm/năm, độ ẩm 85%. Đất đai phát triển trên các loại đá mẹ, sa thạch. Vùng quế
Trà Mi, Trà Bồng đến nay được mở ra các huyện xung quanh Quế Sơn, Phước Sơn,
Sơn Tây, Sơn Trà.
Vùng quế Quế Phong, Thường Xuân: Các huyện Quế Phong, Qùy Châu (Nghệ An)
và Thường Xuân, Ngọc Lạc (Thanh Hoá) là vùng liền giải nằm về phía Đông dãy
Trường Sơn. Vùng quế Quế Phong, Thường Xuân kẹp giữa lưu vực sông Chu và sông
Hiến, có độ cao bình quân khoảng 700 m. Lượng mưa của vùng cao trên
2000mm/năm, nhiệt độ trung bình 23,1
o
C, độ ẩm 85%, nguồn nước dồi dào. Quế
Thanh và quế Qùy là quế tốt vì hàm lượng và chất lượng tinh dầu cao nổi tiếng cả
nước.
Vùng quế Quảng Ninh: Các huyện Hải Ninh, Hà Cối, Đầm Hòa, Tiên Yên và Bình
Liêu là vùng đồi núi san sát nhau thuộc cánh cung Đông Bắc. Các dãy núi theo hình
cánh cung Đông Bắc – Tây Nam là địa hình chắn gió vì vậy lượng mưa trong vùng rất
cao khoảng trên 2000mm/năm, nhiệt độ trung bình 23
o
C. Quế được trồng trên đai cao
khoảng 200 – 400m. Các vườn quế đồi quế Quảng Lâm, Hoàn Mô, Pò Hèm, hằng năm
cung cấp sản phẩm cho thị trường trong nước và xuất khẩu.
Nhóm 2 Trang 6
Tiểu luận: Tinh dầu Quế GVHD: Trần Hữu Hải
1.3. Cấu tử chính và tính chất.
1.3.1. Hằng số vật lý
Hằng số vật lý Vỏ quế Lá Quế
Tỷ trọng d
15
1,020 – 1,040 1,043 – 1,066
Chiết suất n
Cuminic, hydrocinnamic
Cinnamic (1 – 3%), benzylic
Cetone Methylamyl cetone
Phenol Eugenol (4 – 10%) Eugenol (70 – 95%), satirol
Acid Benzoic Benzoic
Nhóm 2 Trang 7
Tiểu luận: Tinh dầu Quế GVHD: Trần Hữu Hải
1.3.3. Tính chất hóa lý của cấu tử chính Aldehyde cinnamic:
Mật độ: 1,046 – 1,052.
Nhiệt độ nóng chảy: -7,5
o
C.
Chỉ số khúc xạ (20
o
C): 1,619 – 1,623.
Trọng lượng riêng (25/25
o
C): 1,046 – 1,050.
Acid: < 10%.
Điểm sôi (
o
C): 253 (áp suất khí quyển)
1.4. Gía trị mùi.
Đặc tính của tinh dầu: có mùi hương thơm ấm, nồng và màu sắc của tinh dầu có
màu vàng nâu. Do có đặc tính mùi như vậy nên tinh dầu quế được ứng dụng trong
nhiều sản phẩm.
Nhóm 2 Trang 8
Tiểu luận: Tinh dầu Quế GVHD: Trần Hữu Hải
2. PHƯƠNG PHÁP TÁCH CHIẾT
SO
4
3. Thu hồi dieil eter
Dietil eter Tinh dầu sản phẩm
Phương pháp chưng cất quy mô nhỏ: Công nghệ này phù hợp với kết cấu hạ tầng
hiện có cũng như trình độ quản lý, tổ chức sản xuất của người dân các vùng trồng quế
ở Quảng Nam cũng như các vùng khác.Phương pháp chưng cất quy mô nhỏ: gồm 8
quy trình.
2.1. Thu hoạch nguyên liệu.
Hằng năm có 2 vụ thu hoạch quế là: vụ xuân và vụ thu. Ở Quảng Nam, quế vụ
xuân được thu hoạch vào tháng 1 – 2 và quế vụ thu từ tháng 7 – 10. Thu hoạch vào các
Nhóm 2 Trang 10
Tiểu luận: Tinh dầu Quế GVHD: Trần Hữu Hải
thời điểm này cây quế đang phát triển mạnh nên có nhiều nhựa dễ bóc vỏ, ít bị hư hao.
Quế dùng để chưng cất tinh dầu là quế vụn, cành nhỏ và lá.
Hình 1.4:
Quế được thu hoạch dưới dạng khô.
Đối với quế vụn và quế cành
nhỏ thì có thể chưng cất ở dạng
tươi hoặc khô còn đối với quế lá thì
chưng cất ở dạng tươi để giảm tổn
thất tinh dầu và giữ cho màu sắc
của sản phẩm đẹp hơn.
2.2. Xử lý nguyên liệu.
Quế vụn và quế cành cần nghiền nát nhỏ, tạo điều kiện thuận lợi trích ly tinh dầu
trong quá trình chưng cất. Mức độ nghiền có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu suất và chất
lượng của tinh dầu thành phẩm. Nghiền quá nhỏ, tạo điều kiện trích ly dễ dàng, triệt để
nhưng tổn thất tinh dầu trong quá trình nghiền lớn, mặt khác khi chưng cất nguyên liệu
dễ bị cuốn theo hơi nước đi qua vòi hơi làm tắc ống dẫn hơi, gây trở ngại cho quá trình
xuống đáy thiết bị phân ly sau đó tách ra thu được tinh dầu thô. Nước chưng ở bình
Nhóm 2 Trang 12
Tiểu luận: Tinh dầu Quế GVHD: Trần Hữu Hải
phân ly chảy ra có chứa một lượng tinh dầu do chưa phân ly triệt để hoặc ở dạng hòa
tan trong nước cần được cho trở lại thiết bị chưng cất để cất cùng với mẻ sau.
2.7. Đóng gói và bảo quản.
Tinh dầu thô thu nhận được có thể đựng trong bình thủy tinh màu sẫm có nắp kín
và nắp được tráng parafin hoặc can nhựa màu nhưng cần có phương pháp bảo quản tốt.
2.8. Tháo và xử lí bã.
Sau khi chưng cất xong, đóng van cung cấp nước làm lạnh, tắt lửa, để nguội từ 10
– 15 phút, mở nắp và tháo bã. Bã sau khi chưng cất đem phơi khô để làm nhang. Dung
dịch chưng cất còn lại được tháo ra qua ống xả đáy của thiết bị sau đó dùng nước sạch
vệ sinh thiết bị, kể cả vòi voi, trước khi nạp liệu cất mẻ mới.
3. TÁC DỤNG TINH DẦU QUẾ VÀ CÁCH SỬ DỤNG TINH DẦU QUẾ.
Hình 1.6: Tinh đâu Quế.
3.1. Tác dụng của tinh dầu quế.
Quế là một vị thuốc, được xếp trong bộ tứ “sâm nhung quế phụ” tức 4 vị thuốc quý
nhất từ thời xa xưa. Quế có tác dụng rất tốt trong việc chữa bệnh và là nguồn thực
phẩm vô cùng quý giá đối với sức khỏe con người. Ngày nay bằng công nghệ hiện đại
kết hợp với việc nghiên cứu về Y học cổ truyền, tinh dầu được chiết xuất từ cây rừng
đã mang lại rất nhiều lợi ích cho sức khỏe, làm đẹp, sưởi ấm tắm xông hơi…và dưới
đây là một số tác dụng của tinh dầu quế:
Nhóm 2 Trang 13
Tiểu luận: Tinh dầu Quế GVHD: Trần Hữu Hải
- Giảm bớt tỉ lệ mắc bệnh và chống buồn nôn.
- Khử trùng: chống lại sự nhiễm bệnh và khử trùng.
- Làm dịu hoặc làm giảm sự co thắt của cơn ho, chứng
ruột rút.
- Giúp dễ tiêu chống đầy hơi.
3.2.1. Tinh dầu đưa vào cơ thể qua hai con đường.
Qua da: Dùng để tắm bằng cách pha vào bồn nước ấm từ 15-30 giọt tinh dầu,
ngâm mình trong nước trong thời gian 15-30 phút để có một làn da mượt mà. Trộn 1-2
giọt tinh dầu quế và tinh dầu massage (dầu thực vật) hoặc pha với các tinh dầu khác
thoa nhẹ toàn thân giúp chống lại mệt mỏi, căng thẳng.
Qua đường hô hấp: dùng đèn xông hơi tạo ẩm: nhỏ 3-4 giọt tinh dầu quế vào đèn
xông hơi tạo ẩm tinh dầu khuếch tán vào không khí cùng với hơi nước. Phương pháp
xông hơi: nhỏ 3-4 giọt tinh dầu quế vào khoảng ¼ lít.
3.2.2. Các Cách Sử Dụng Tinh Dầu Quế Phổ Biến:
3.2.2.1. Bảo vệ sức khỏe:
Nhóm 2 Trang 14
Tiểu luận: Tinh dầu Quế GVHD: Trần Hữu Hải
Đau nhức xương khớp: Những người đau nhức xương khớp, bệnh về thấp khớp,
nhất là người già: thường xuyên bôi tinh dầu Quế vào chỗ đau nhứt cho hiệu quả rất
bất ngờ.
Dùng chữa cảm cúm đau đầu mất ngủ: Nhỏ 1 vài giọt tinh dầu Quế vào nước sôi
(dùng buổi sáng), rồi áp mặt vào đó dùng hơi nóng để xông mặt hồi hit thở sâu 10-15
phút. Chữa cảm cúm, diệt khuẩn, giảm lạnh, giảm nghẹt mũi.
3.2.2.2. Dưỡng thể, làm đẹp.
Dùng làm mặt nạ: Bạn có thể pha chế vài giọt tinh dầu Quế với sữa chua, mật
ong, cám gạo, các loại dầu nền hoặc trái cây nghiền để tạo ra các loại mặt nạ theo sở
thích và không gây kích ứng cho da dù là làn da nhạy cảm nhất.
Dùng để dưỡng tóc: Sau khi gội đầu xong, xoa vài giọt tinh dầu lên tóc còn ẩm để
giúp tóc không bị xơ và hư tổn.
Dùng để dưỡng môi: Thoa nhẹ một chút tinh dầu được pha loãng với dầu hoặc
kem dưỡng không mùi lên môi mềm không bị khô nứt.
Dùng để bôi: Sau khi tắm ,nhỏ 1-2 giọt tinh dầu vào lòng bàn tay, dùng 2 tay tán
nhẹ rồi xoa đều lên cơ thể. Bạn có thể chấm một chút tinh dầu bôi lên vùng cổ, ngực,
mang tai, sẽ giúp bạn thư thái và thơm tho hơn.
Nhóm 2 Trang 15
lên xe, mùi tinh dầu quế sẽ lưu lại trong xe hàng tuần liền hoặc có thể nhỏ 1, 2 giọt vào
túi hoa khô để ở trong xe ô tô. Vì tinh dầu quế có tác dụng xả stress, thư giãn đầu óc
nên rất tốt cho các tài xế lái xe, giúp các tài xế tỉnh táo cho một chặng đường dài.
4. CÁC SẢN PHẨM CÓ SỬ DỤNG TINH DẦU QUẾ.
4.1. Trong Sản Phẩm Giảm Cân.
Vòng eo là một trong những vùng cơ thể quyến rũ nhất của con người. Một
vòng eo gợi cảm, khỏe đẹp săn chắc sẽ giúp bạn tự tin trong công việc và cuộc
sống. Tuy nhiên, có rất nhiều nguyên nhân khiến vòng eo của bạn bị chảy xệ, bị
thừa mỡ, béo bụng… Hơn nữa quỹ thời gian eo hẹp của cuộc sống hiện đại lại
càng khiến bạn không thể áp dụng các phương pháp luyện tập và chăm sóc cơ
thể mình. Chính vì thế sản phẩm nịt bụng cao cấp hương Quế đã ra đời.
Hình 1.8: Nịt bụng Hương Quế cao cấp
- Dưới tác dụng của bột quế rừng và các thảo dược kết hợp với lực ép của vòng
nịt:
- Nịt bụng hương Quế giúp tiêu dần mỡ, làm thon, chắc bụng, tạo dáng đẹp.
Nhóm 2 Trang 17
Tiểu luận: Tinh dầu Quế GVHD: Trần Hữu Hải
- Làm nhỏ vòng bụng, căng và mịn da bụng.
- Làm phẳng bụng, tạo cho bạn thân hình thon thả, đường nét quyến rũ đầy nữ
tính.
- Giữ ấm và tạo mùi thơm dịu nhẹ cho cơ thể, phòng ngừa rối loạn tiêu hóa.
- Giúp người béo phì và phụ nữ sau khi sinh lấy lại vóc dáng.
Bạn hãy nịt vào bụng từ 4 – 6 tiếng đồng hồ mỗi ngày
hoặc sử dụng nịt bụng bất cứ lúc nào bạn muốn và thấy
thuận tiện nhất.
Dùng 4 – 5 ngày nên lấy ruột ra phơi nắng, sấy nóng
hoặc dùng bàn ủi để ủi nóng tấm nịt. Bột thảo dược sẽ chiết ra tinh dầu làm ấm
và thơm cho cơ thể.
Phụ nữ sau sinh thường 10 ngày nên dùng 2 giờ/ngày. Sau sinh 20 ngày
dùng 4 – 6 giờ/ngày. Sau sinh 30 ngày dùng bình thường.
Nhóm 2 Trang 19
Tiểu luận: Tinh dầu Quế GVHD: Trần Hữu Hải
4.4. Sử dụng trong nhang thơm.
Với những đặc trưng của hương tinh dầu Quế là ấm nồng dễ chịu mang lại
cảm giác thoải mái cho người tiếp xúc nên tinh dầu Quế được dùng trong sản
xuất nhang thơm.
4.5. Trong hàng mỹ nghệ Quế.
Hộp đựng trà.
Những tách trà, tách cà phê ấm nóng trong những ngày mùa đông thực sự là
một “liều thuốc” tinh thần sảng khoái…. Không chỉ mang đến hơi ấm, vị thơm
của trà hay cà phê mà còn giúp chúng ta tỉnh tảo hơn rất nhiều. Để cho trà hoặc
cà phê giữ được hương vị thơm ngon và lâu người ta đã dùng vỏ Quế để làm hộp
trà.
Hình 1.11: Hộp đựng trà làm từ Quế.
Nhóm 2 Trang 20
-Sử dụng nguyên liệu từ tinh
dầu Quế
-An toàn cho sức khỏe.
-Mùi thơm dịu nhẹ, ít khói khi
sử dụng
-Có tác dụng đuổi muỗi
.
Tiểu luận: Tinh dầu Quế GVHD: Trần Hữu Hải
Là sản phẩm thủ công mỹ nghệ được làm từ nguyên liệu 100% là vỏ Quế
rừng. Bởi những người thợ có tay nghề cao, không chỉ mang có hương thơm đặc
trưng của Quế, mà còn có công dụng sát trùng cho các sản phẩm đặt bên trong.
Ngoài ra còn có một số sản phẩm hàng mỹ nghệ Quế khác như : tăm tre
hương Quế, móc khóa hương Quế, túi thơm thảo dược Quế.
Hình 1.12: Các sản phẩm khác từ tinh dầu Quế.
5. MỘT SỐ TINH DẦU QUẾ NGOÀI THỊ TRƯỜNG.
khắp vùng rừng núi nước ta, đây được xem là cây mang lại giá trị kinh tế cho
các dân tộc miền núi. Tuy nhiên,chúng ta có nguồn dào nhưng phần lớn xuất
khẩu nguyên liệu dạng thô ra nước ngoài. Đây được xem là một tổn thất rất lớn
về kinh tế của Viêt Nam do sự yếu kém về công nghệ sản xuất hương liệu, tinh
dầu tại Việt Nam. Chính vì thế các nhà khoa hoc đã thực hiện những nghiên cứu
mới nhất gần đây (2010) về công nghệ trích ly tinh dầu quế từ vỏ quế bằng lưu
chất CO2 siêu tới hạn, xúc tác là Ethanol tại Khoa Hóa trường Đại Học Bách
Khoa - Tp Hồ Chí Minh. Với phát triển mới này hy vọng trong tương lai, các
doanh nghiệp đầu tư nhiều hơn vào lĩnh vực sản xuất tinh dầu thiên nhiên đưa
nền công nghiệp tinh dầu, hương liệu Việt Nam lên tầm cao mới.
Trong quá trình nghiên cứu và tìm hiểu, chúng tôi đã phần nào hiểu rõ về sự
sinh trưởng và phát triển cũng như các công dụng tuyệt vời của tinh dầu Quế.
Trong phạm vi thời gian có hạn, tầm hiểu biết còn hạn chế nên trong việc làm
tiểu luận có nhiều thiếu thoát, chúng tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến của
thầy để bài tiểu luận được hoàn chỉnh hơn.Nhóm 2 Trang 24
Tiểu luận: Tinh dầu Quế GVHD: Trần Hữu Hải
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Vương Ngọc Chính.
Hương Liệu Mỹ Phẩm.
Đại Học Quốc Gia TP HCM
hdauthiennhhttp:/ien.net/sangiaodich.php?
mid=11&cid=0&sh=4&pid=132
/> /> /> /> />dung.html
/>dau-que-nguyen-chat.html
/>tinh-dau-que.html
/> /> /> />www.facebook.com/quevietnam/posts/658000427606185
/>tram.html