TRƯỜNG THCS HIỆP THẠNH Sáng hiến kinh nghiệm: Kinh nghiệm dạy tiết luyện nói bộ môn Ngữ văn 6
A- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lí luận
Tiết “Luyện nói” là một tiết học vô cùng quan trọng đối với học sinh THCS, nhất
là học sinh khối lớp 6. Qua tiết luyện tập giáo viên luyện cho học sinh biết vận dụng từ
ngữ và các quy tắc ngữ pháp cơ bản đã học để nói đúng, viết đúng, biết diễn đạt ý tưởng
chính xác, rõ ràng, trong sáng. Hơn nữa giáo viên còn rèn luyện cho học sinh các mặt
cụ thể về lời nói (phải rõ nghĩa, rõ ý), giọng nói (phải vừa nghe, vừa cố gắng truyền
cảm) và tư thế nói ((phải mạnh dạn, tự tin giúp cho lời nói có sức thuyết phục hơn). Nói
năng tốt có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với các em không chỉ trong thời gian học tập
ở trường mà còn trong suốt thời gian sống và làm việc sau này.Rèn luyện kĩ năng nói
cho học sinh là một việc khó, nhưng dù khó thế nào, yêu cầu kĩ năng nói cũng phải luôn
luôn được coi trọng.Nếu như nghe và đọc là hai kĩ năng quan trọng của hoạt động tiếp
nhận thông tin, thì nói và viết là hai kĩ năng quan trọng của hoạt động bộc lộ, truyền đạt
thông tin cần được rèn luyện và phát triển trong nhà trường.
Luyện nói trong nhà trường là giúp cho học sinh có thói quen nói trong những
môi trường giao tiếp khác nhau. Nó được thực hiện một cách hệ thống, theo những chủ
đề nhất định, gắn với những vấn đề quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày.
2. Cơ sở thực tiễn
Tục ngữ có câu “Học ăn, học nói, học gói, học mở”. Không ngẫu nhiên mà “học
nói” được xếp vào vị trí thứ hai của câu nói. Điều này cho thấy nói cũng là một kĩ năng
rất quan trọng trong giao tiếp hàng ngày. Trên thực tế, việc dạy học môn Ngữ Văn hiện
nay rất coi trọng cả bốn kĩ năng nghe, nói, đọc, viết.
Giáo viên biên soạn: Nguyễn Thị Kim Loan 1
TRƯỜNG THCS HIỆP THẠNH Sáng hiến kinh nghiệm: Kinh nghiệm dạy tiết luyện nói bộ môn Ngữ văn 6
B. NỘI DUNG
I-THỰC TRẠNG VÀ PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG
Chương trình mới của sách giáo khoa hiện nay đặc biệt chú trọng và nhấn mạnh
“Trọng tâm của việc rèn luyện kĩ năng Ngữ Văn cho học sinh là làm cho học sinh có kĩ
năng nghe, nói, đọc, viết tiếng Việt khá thành thạo theo các kiểu văn bản và có kĩ năng
sơ giản về phân tích tác phẩm văn học, bước đầu có năng lực cảm nhận và bình giá văn

tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh. Giờ luyện nói là giờ thể hiện cá tính, là giờ
học sinh được làm chủ mình hơn cả, giáo viên đừng gò bó các em, đừng vội vàng phê
phán các biểu hiện chưa tốt của các em, vấn đề là phải tạo những điều kiện cần và đủ để
các em nói.
Dạy luyện nói phải kết hợp việc rèn luyện kĩ năng với việc giáo dục tư tưởng,
tình cảm, tư duy cho học sinh, giáo dục lòng yêu mến tự hào về tiếng Việt, tự hào về
dân tộc ta. Dạy luyện nói không chỉ dạy lời nói, dáng điệu nói….mà phải dạy chiều sâu
của tâm hồn, tư tưởng của học sinh mà cụ thể hơn là dạy nếp sống có văn hóa, nói năng
tốt, chống lại nói năng xấu đang có nguy cơ lan tràn trong học sinh hiện nay như nói
tục, nói trống không, nói tiếng lóng,
Sâu đây là một số biện pháp cơ bản mà tôi đã thực hiện trong những năm vừa qua
Giáo viên biên soạn: Nguyễn Thị Kim Loan 3
TRƯỜNG THCS HIỆP THẠNH Sáng hiến kinh nghiệm: Kinh nghiệm dạy tiết luyện nói bộ môn Ngữ văn 6
1. Biện pháp thứ nhất: Nắm vững mục tiêu và kỹ năng tiết dạy
Giáo viên phải nắm vững yêu cầu của tiết dạy, chúng ta phải hiểu rằng đây là tiết
giúp học sinh “Luyện nói” thì học sinh phải được nói. Phải thực sự luyện trên lớp cho
từng em được nói . Giáo viên phải nêu thật rõ yêu cầu luyện nói, nếu cần ghi tóm tắt lên
bảng. Khi học sinh trình bày, giáo viên phải nắm bắt để nhận xét đúng khả năng, thành
tích đạt được của các em trong quá trình trình bày một vấn đề bằng miệng. Đồng thời
giáo viên hướng cho học sinh đi đúng yêu cầu, nói chứ không phải là đọc. Đã nói thì
phải vận dụng đúng ngôn ngữ nói thể hiện rõ nhất là ngữ điệu trong sử dụng thành văn.
Ngoài ra, các em còn biết thể hiện qua cử chỉ, nét mặt, sắc thái tình cảm, thái độ khi
trình bày
2. Biện pháp thứ hai: Hướng dẫn việc chuẩn bị bài ở nhà cho học sinh
Muốn một giờ luyện nói đạt kết quả tốt, ngoài việc hướng dẫn học sinh đi đúng
yêu cầu của một giờ luyện tập trên lớp thì việc cho các em chuẩn bị bài ở nhà cũng rất
quan trọng. Muốn các em chuẩn bị bài tốt, có chất lượng thì sự chuẩn bị, hướng dẫn
của giáo viên cũng phải chu đáo. Trong sách giáo khoa thường có một số vấn đề để giáo
viên lựa chọn, vậy nên chọn đề nào cho phù hợp, để có hiệu quả cao cho đối tượng học
sinh của mình dạy theo ý chủ quan của giáo viên. Khi đã chọn được đề phù hợp rồi,

+Cử chỉ, thái độ, giọng điệu của bạn trình bày đã phù hợp chưa? (Cử chỉ, thái độ,
giọng điệu biểu hiện như thế nào?)
-Giáo viên muốn đạt được yêu cầu này thì trước hết phải đặt ra những yêu cầu trước đối
với các em như:biết nhận xét đúng, sai của bạn tức là mình đã có sự chuẩn bị ở nhà
hoặc giáo viên có thể khuyến khích học sinh.
4. Biện pháp thứ tư: Rèn luyện nội dung, hình thức và tác phong nói.
a) Rèn luyện nội dung nói:
Học sinh nói phải có nội dung, nói có suy nghĩ, điều chỉnh kịp thời nội dung để
đáp ứng yêu cầu người nghe.
Nói theo dề cương mà nội dung đã chuẩn bị.
Nói tập trung vào vấn đề, chọn dẫn chứng tiêu biểu.
Điều chỉnh nội dung nói:nhấn lại điều người nghe chưa hiểu, lướt những điều
người nghe đã rõ.
Kết hợp đúng mực nội dung và ngữ điệu, không để cho ngữ điệu lấn át nội dung.
b) Rèn luyện hình thức và tác phong nói:
Nắm vững đề tài cần nói, huy động nhanh vốn từ đúng, từ hay, đặt câu đúng và
hay, cách dựng đoạn.
Bài nói phải rõ ràng, mạch lạc, phát âm chuẩn, tránh dùng từ ngữ địa phương
Giáo viên biên soạn: Nguyễn Thị Kim Loan 6
TRƯỜNG THCS HIỆP THẠNH Sáng hiến kinh nghiệm: Kinh nghiệm dạy tiết luyện nói bộ môn Ngữ văn 6
Vận dụng nét mặt, cử chỉ, dáng điệu phù hợp với nội dung nói
Có thái độ khiêm tốn, chân tình với người nghe, quán xuyến theo dõi thái độ
người nghe.
c) Tạo cho các em có nhu cầu muốn nói, muốn được bộc lộ.
Khi tiếp xúc với các em lần đầu tiên, giáo viên cần thiết lập tốt mối quan hệ, giúp
học sinh thấy được sự gần gũi, thân tình nơi giáo viên điều này là cơ sở giúp học sinh
dễ dàng bộc lộ với giáo viên hơn trong những giờ học sau. Giáo viên có thể làm quen
với các em bằng cách giới thiệu về mình cũng là cơ sở để các em theo đó mà tự giới
thiệu bản thân về những điều đơn giản như họ, tên, tuổi, sở thích,…Điều này không
kém phần quan trọng, vì nếu làm được như vậy thì giáo viên đã góp phần nào giúp học

khi lên nói. Có thể là cá nhân tự chuẩn bị, có thể là cho nhóm thảo luận để chọn đại diện
lên nói, nên hướng cho học sinh có thái độ cùng nhau hợp tác, thời gian thảo luận là
năm phút.
Không khí của giờ luyện nói nên tạo được sự hào hứng cho lớp học, cho từng em
học sinh, làm cho các em phấn khởi, mong muốn được lên trình bày bài nói của mình.
Giáo viên biên soạn: Nguyễn Thị Kim Loan 8
TRƯỜNG THCS HIỆP THẠNH Sáng hiến kinh nghiệm: Kinh nghiệm dạy tiết luyện nói bộ môn Ngữ văn 6
Để kích thích học sinh, giáo viên nên đánh giá khen ngợi, khuyến khích bằng cách cho
điểm, tặng những tràng pháo tay động viên sau mỗi bài nói tốt.
Trọng tâm của những giờ học này là luyện nói, giáo viên nên dành nhiều thời
gian cho học sinh lên nói (30 phút) và số lượng học sinh lên trình bày phải từ 8 đến 10
học sinh, số còn lại sẽ được nói ở những tiết sau.
C. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Qua thời gian áp dụng vào quá trình giảng dạy Ngữ văn 6 đã đạt được kết quả
phần luyện nói như sau :
Sau khi áp dụng những phương pháp như đã nêu trên thì học sinh có sự chuyển
biến tương đối khá tốt. Cụ thể:
Các em không còn rụt rè, e ngại, thiếu tự tin khi đứng trước đám đông để luyện
nói mà theo vào đó là sự tự tin, thái độ cởi mở hơn.
Không khí lớp học có sự hào hứng, sôi nổi, các em thích được học những tiết
luyện nói hơn.
Bài nói do có sự chuẩn bị chu đáo nên khi trình bày các em không có sự ngập
ngừng, ấp úng, nội dung cũng trọn vẹn, đầy đủ hơn. Do đó, đa số bài nói đều hoàn
chỉnh hơn lúc trước.
Kĩ năng nói của các em đã có sự tiến bộ, các em biết chào khi mở đầu và khi kết
thúc, biết giới thiệu đề tài, cách nói cũng trôi chảy, gãy gọn, đúng chính âm, kết hợp cử
chỉ, nét mặt, thái độ,…
Qua những năm học áp dụng đề tài trong tiết luyện nói môn Ngữ văn 6, tôi đã
thống kê được tình hình học sinh lớp 6 học tập tiết luyện nói với kết quả cụ thể như sau:
Giáo viên biên soạn: Nguyễn Thị Kim Loan 9

Nặng nề
TC 70 5 7,1 7 10 58
82,
9
Nặng nề
* Khi áp dụng đề tài
- Tình hình học sinh học tập tiết luyện nói bộn môn Ngữ văn 6 có chuyển
biến theo hướng tích cực qua từng năm học. Học sinh học tập tự tin hơn chủ động hơn
và đã kích thích được tư duy sáng tạo cho các em. Không khí giờ học giảm đi sự căng
Giáo viên biên soạn: Nguyễn Thị Kim Loan 10
TRƯỜNG THCS HIỆP THẠNH Sáng hiến kinh nghiệm: Kinh nghiệm dạy tiết luyện nói bộ môn Ngữ văn 6
thẳng, mệt nhoài, thay vào đó là bầu không khí thoải mái cho cả thầy và trò trong giờ
học.
- Sau đây là bảng thống kê số liệu minh họa qua từng năm áp dụng đề tài:
Năm học 2008 – 2009
LỚP
SĨ SỐ
KỸ NĂNG TỐT TỰ TIN THIẾU TỰ TIN
KHÔNG KHÍ LỚP HỌC GHI CHÚ
TS % TS % TS %
6
1
30 4
13,
3
8
26,
6
18 60 Có tích cực
6

41,
7
6 25 Tích cực, sôi động
6
2
23 8
34,
8
8
34,
8
7
30,
4
Tích cực, sôi động
TC 47 16 34 18
38,
3
13
27,
7
Tích cực, sôi động
Năm học 2010 – 2011 ( HKI )
LỚP
SĨ SỐ KỸ NĂNG TỐT TỰ TIN THIẾU TỰ TIN KHÔNG KHÍ LỚP HỌC GHI CHÚ
TS % TS % TS %
Giáo viên biên soạn: Nguyễn Thị Kim Loan 11
TRƯỜNG THCS HIỆP THẠNH Sáng hiến kinh nghiệm: Kinh nghiệm dạy tiết luyện nói bộ môn Ngữ văn 6
6
1

trước tập thể và số học sinh tự tin trước tập thể khi phát biểu ý kiến tăng lên đáng kể,
giảm thiểu rất nhiều số lượng và tỷ lệ học sinh thiếu tự tin trước đám đông. Bên cạnh đó
là không khí lớp học từng bước chuyển biến theo hướng tích cực, sôi động, học sinh
chủ động và sáng tạo hơn trong giờ luyện nói.
Vậy là: Tiết luyện nói đi từ chổ thất bại dần dần đến thành công.
D. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Từ những thành công qua những biện pháp trên, bản thân tôi rút ra những bài học
kinh nghiệm sau đây:
Trước hết, người giáo viên dạy văn phải thấy được tầm quan trọng của tiết luyện
nói ở lớp 6 nói riêng và ở bậc THCS nói chung. Người giáo viên phải có sự tìm tòi và
đem hết trách nhiệm của mình để đạt kết quả cao nhất cho tiết học này.
Muốn giờ luyện nói đạt kết quả tốt, người giáo viên phải có sự chuẩn bị chu đáo.
Trước hết là chuẩn bị giáo án, sau đó là chuẩn bị cụ thể, tỉ mỉ cho việc hướng dẫn sự
Giáo viên biên soạn: Nguyễn Thị Kim Loan 12
TRƯỜNG THCS HIỆP THẠNH Sáng hiến kinh nghiệm: Kinh nghiệm dạy tiết luyện nói bộ môn Ngữ văn 6
chuẩn bị bài của học sinh. Có như vậy cả giáo viên và học sinh mới thực hiện tốt việc
luyện tập nói trên lớp.
Trong giờ luyện tập, giáo viên phải phát huy trí tuệ của học sinh, áp dụng những
biện pháp tốt nhất để cả lớp tích cực tham gia luyện tập. Từ đó giúp các em hiểu được
yêu cầu của của tiết luyện tập cũng như nâng cao kĩ năng trình bày nói trước tập thể học
sinh.
Thông qua tiết luyện nói, giáo viên giáo dục cho học sinh lòng tự hào được nói
tiếng Việt, biết tôn trọng và giữ gìn sắc thái ngữ âm độc đáo của tiếng Việt. Lòng tự hào
về tiếng Việt của học sinh phải thể hiện:học tập, xây dựng tiếng nói và chống những
cách nói không đúng, không lành mạnh. Phải làm thế nào cho tiếng việt vang lên tất cả
sự giàu đẹp và nhạc điệu của nó trong giờ học ngữ văn.
E-KẾT LUẬN
Luyện nói là một trong những quan trọng trong phân môn Tập làm văn, qua tiết
luyện nói học sinh rèn được sự tự tin khi phát biểu trước tập thể, rèn luyện kỹ năng nói,
khả năng tư duy nhanh khi phát biểu và khả năng so sánh, đối chiếu, rút kinh nghiệm,