Ph
át huy ứng dụng công nghệ thông tin cho học sinh giải bài toán tin học trên
máy tính
PHÁT HUY ỨNG DỤNG CƠNG NGHỆ THƠNG TIN
CHO HỌC SINH GIẢI BÀI TỐN TIN HỌC TRÊN MÁY TÍNH
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
Việc đưa cơng nghệ thơng tin vào trong giảng dạy nói chung đang được sự quan tâm
đặc biệt của ngành giáo dục. Với thực tế đó, đòi hỏi cần phải nhanh chóng tiếp cận và phát
huy những ưu thế của lĩnh vực Cơng nghệ thơng tin(CNTT) nhằm nâng cao chất lượng
giảng dạy. Nói như vậy là chúng ta phải biết tận dụng nó, biến nó thành cơng cụ phục vụ
hiệu quả cho sự nghiệp giáo dục.Việc đưa CNTT vào giảng dạy những năm gần đây đã
chứng minh cơng nghệ tin học đã đem lại hiệu quả rất lớn trong q trình dạy và học. CNTT
là phương tiện để “xã hội thay đổi về cách quản lý, thay đổi về cách làm việc, thay đổi
phương pháp giảng dạy ”. Mặt khác, ngành giáo dục và đào tạo đóng vai trò quan trọng
thúc đẩy sự phát triển của CNTT thơng qua việc cung cấp nguồn nhân lực cho đất nước, cho
xã hội. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng u cầu “đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong giáo dục
đào tạo ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học. Như vậy CNTT trở là một cơng cụ hỗ trợ
đắc lực nhất trong đổi mới phương pháp dạy học ở các mơn”.
Việc sử dụng thành thạo các phần mềm trong hoạt động dạy học cũng là một u cầu
hết sức quan trọng trong đổi mới phương pháp dạy học nhằm tích cực hố các hoạt động
của học sinh với sự trợ giúp của các phương tiện dạy học hiện đại.
Ở nhà trường THPT CNTT đã được sử dụng vào hầu hết các bộ mơn với sự hổ trợ của
các phần mềm: PowerPoint, Lecture maker, ViOlet, SketchPad, Cabri 3D, Vlab, Crocodile
Physics, Math Type, Tuy nhiên, trong q trình ứng dụng CNTT - nhất là đối các tiết bài
tập vẫn còn gặp khơng ít những khó khăn như: Làm sao học sinh hứng thú tích cực tham gia
giải bài tập, các bạn trong lớp có thể trao đổi nhóm một cách hiệu quả, phát huy tính sáng
tạo tư duy, học hỏi được nhiều phương pháp giải các bài tốn từ bạn bè thầy cơ. Từ đó rút
kinh nghiệm cho bản thân tạo cho mình một kiến thức vững khi khi giải quyết bài tốn khó.
Để có một tiết bài tập như thế đòi hỏi giáo viên và học sinh phải chuẩn bị cho tiết bài tập
một cách kỹ càng và chu đáo. Số tiết lý thuyết trên lớp thì nhiều thường giáo viên dạy bảng
hoặc soạn giáo án điện tử bằng: PowerPoint, Lecture maker Nhưng đối với tiết bài tập

trao đổi với học sinh nếu cần, mà khơng làm ảnh hưởng đến các học sinh khác đang giải bài
tập. Đặc biệt điểm mạnh của phần mềm này là cho phép đưa bài giải mẫu của giáo viên
hoặc bài giải của học sinh khá giỏi để cả lớp nhận xét đánh giá hoặc ghi chép. Đồng thời
phần mềm cho phép ghi và phát lại các thao tác của học sinh nào đó đang ngồi ở một máy
bất kỳ khi đang thực hành trong khoảng thời gian nào đó, hơn thế nữa phần mềm cho phép
khóa bàn phím, chuột của một hoặc cả phòng máy nếu giáo viên khơng muốn cho học sinh
sử dụng bàn phím, chuột và còn nhiều tiện ích khác nữa Nhờ vậy thơng qua phần mềm
Gv: Trần Quốc Minh – Trường THPT Trường Chinh
Trang 2
Ph
át huy ứng dụng công nghệ thông tin cho học sinh giải bài toán tin học trên
máy tính
này giúp giáo viên có thể thiết kế và tổ chức một tiết giải bài tập tại phòng máy với kết quả
rất khả quan.
NetOp School là phần mềm cơng cụ giúp cho giáo viên có thể quản lý theo dõi được
q trình làm bài của học sinh trên máy tính một cách nhanh chóng và hiệu quả. Giúp giáo
viên tương tác trao đổi với học sinh, phù hợp với mọi đối tượng học sinh khá, trung bình,
yếu trong khi giải bài tập.
NetOp School có giao diện được thiết kế trực quan và dễ sử dụng, có ngơn ngữ giao
tiếp bằng tiếng Anh thì phần nào gây khó khăn cho những ai mới tiếp xúc lần đầu. Nhưng sẽ
rất dễ dàng cho những ai biết tìm tòi học hỏi. Với những tính năng trên khi tổ chức tiết bài
tập cho học sinh giải trực tiếp trên máy sẽ mang lại nhiều hữu ích, giờ học sẽ trở nên sống
động, thu hút sự chú ý của học sinh vào giải bài tập. Đây cũng là động lực thúc đẩy học sinh
phát huy tính sáng tạo, tự giác, tích cực trong học tập.
Mỗi phần mềm đều có những ưu điểm của mình, nếu kết hợp được các phần mềm đó
với nhau thì rất có hiệu quả. Từ suy nghĩ trên với việc được tham gia tập huấn các lớp bồi
dưỡng tin học, niềm đam mê trong ngành nên thúc đẩy tơi tìm tòi học hỏi nên đã sử dụng
thành thạo và kết hợp một số phần mềm tiện ích trong việc thiết kế giáo án điện tử, tổ chức
các tiết bài tập trên phòng máy mà theo bản thân tơi cảm thấy cần phải phát huy. Cách làm
đó có tác dụng thực sự cho việc nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập ở nhà trường

ngành giáo dục nói chung và các trường THPT nói riêng.
b. Phần lớn các giáo viên ngại sử dụng GAĐT, sử dụng các thiết bị bổ trợ vì cho rằng
mất nhiều thời gian để chuẩn bị một bài giảng. Việc thực hiện một bài giảng, tổ chức một
tiết bài tập có ứng dụng CNTT một cách cơng phu bằng các dẫn chứng sống động trên màn
chiếu(slide) là một điều khơng phải dễ dàng đối với nhiều giáo viên. Để có một bài giảng
như thế đòi hỏi phải mất nhiều thời gian chuẩn bị trong khi số tiết của mỗi giáo viên trong
tuần là khá lớn, trang thiết bị còn thiếu nên giáo viên ít khi nghĩ đến điều này. Giáo viên còn
ngại sử dụng GAĐT, các phần mềm ứng dụng, phương tiện tin học, hơn nữa nhà quản lí
giáo dục cũng chưa mặn mà lắm với việc đầu tư những trang bị đắt tiền cho việc dạy và học.
c. Ngồi kiến thức chun mơn, để thực hiện được GAĐT, giáo viên cần phải trang bị
được cho mình những kiến thức căn bản về tin học, sử dụng thành thạo phần mềm Power
Point, Lecture maker, ViOlet, NetOp School biết khai thác tài liệu phục vụ giảng dạy từ
nhiều nguồn khác nhau như sưu tầm trên Internet, từ các đĩa phim tài liệu, … Cơng việc này
đòi hỏi giáo viên phải có niềm đam mê thật sự với cơng việc, sự sáng tạo, sự nhạy bén, tính
thẩm mỹ, chịu khó học hỏi từ bạn bè đồng nghiệp để săn tìm tư liệu, phần mềm bổ trợ
phục vụ cho cơng tác giảng dạy. Trong khi trình độ sử dụng máy vi tính, sử dụng các phần
mềm tiện ích và khai thác thơng tin từ mạng Internet của đa số giáo viên còn hạn chế thì đây
Gv: Trần Quốc Minh – Trường THPT Trường Chinh
Trang 4
Ph
át huy ứng dụng công nghệ thông tin cho học sinh giải bài toán tin học trên
máy tính
cũng là một trở ngại khơng nhỏ đến việc dạy học bằng GAĐT hay tổ chức những tiết bài tập
trên phòng máy.
d. Nhiều trường học trên địa bàn huyện đã được trang bị phòng máy vi tính, tuy nhiên
hầu như chưa khai thác được nhiều khả năng của máy tính mang lại. Vì tơi ở một trường
huyện nên có nhiều đối tượng học sinh học tập tại đây. Kiến thức học sinh cũng như thái độ
học tập q chênh lệch. Chính vì thế hiệu quả của việc giảng dạy chưa thật sự thuyết phục,
giáo viên cũng khơng có điều kiện để tìm hiểu về kỹ năng sử dụng GAĐT, kỹ năng sử dụng
phần mềm tin học, sử dụng trang thiết bị tin học bổ trợ…

theo phương pháp truyền thống với phấn trắng bảng đen thì hiệu quả mang lại dù có cao
song cũng khơng đồng đều giữa các đối tượng học sinh, tính tích cực và hứng thú học tập
của học sinh cũng chưa cao.
Đây là kết quả thu được từ học sinh lớp 11A5, 11A6 trường THPT Trường Chinh qua
đợt kiểm tra thường xun sau khi học xong bài “CẤU TRÚC LẶP” bài 10 tin học 11 dành
cho THPT.
Lớp Sĩ số
Giỏi Khá Trung bình Yếu - kém
SL % SL % SL % SL %
11A5 44 5 11,4 14 31,8 18 40,9 7 15,9
11A6 37 3 8,1 11 29,7 17 46,0 6 16,2
Rõ ràng khơng thể phủ nhận kết quả của cách giải bài tập theo phương pháp truyền
thống, song kết quả khảo sát như trên là chưa thực sự đồng đều và chưa thỏa lòng mong
muốn của giáo viên.
PHẦN II: BIỆN PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN KHẮC PHỤC THỰC TRẠNG
Hoạt động 1: Xây dựng sơ đồ thuật tốn cho các bài tập:
Bước này là khâu chuẩn bị của giáo viên trước khi đến lớp, là bước quan trọng giúp học
sinh định hướng được cách giải quyết bài tốn. Ở phần này giáo viên có thể soạn thành các
slide trên PowerPoint để trình chiếu bằng máy chiếu, nếu khơng có máy chiếu giáo viên có
thể dùng cơng cụ Demonstrate có trong NetOp School để soi Desktop của máy giáo viên các
máy tính trong phòng thực hành để học sinh thao khảo.
Lấy ví dụ trong tiết bài tập(tiết PPCT 23) sau khi học xong bài “ Kiểu mảng và biến có
chỉ số”, tơi tổ chức và thiết kế một tiết bài tập trên các slide trên phần mềm Power Point như
sau:
Slide 1:
Gv: Trần Quốc Minh – Trường THPT Trường Chinh
Trang 6
Ph
át huy ứng dụng công nghệ thông tin cho học sinh giải bài toán tin học trên
máy tính

Cho học sinh ổn định ngồi vào bàn máy tính, cho học sinh khởi động máy xong. Giáo
viên u cầu học sinh tập trung lên màn chiếu, nếu khơng có máy chiếu giáo viên có thể
dùng cơng cụ Demonstrate của phần mềm NetOp School soi các Slide từ máy giáo viên lên
các máy học sinh để học sinh trao đổi và xác định u cầu bài tốn và đưa ra hướng giải
quyết.
Sau khi cho 2 Slide xuất hiện và học sinh phát biểu, trao đổi nhóm xong, giáo viên
cho học sinh bắt đầu vận dụng kiến thức đã học về ngơn ngữ lập trình để diễn đạt thành các
câu lệnh, tạo thành một chương trình hồn chỉnh sao cho máy có thể hiểu, thực thi và đưa ra
được Input của bài tốn.
Giáo viên bám sát hoạt động của lớp, bằng cách mở NetOp Teacher để quan sát các
cách giải quyết bài tốn sau khi có được thuật tốn dạng sơ đồ khối. Sau khi mở NetOp
Teacher thì mà hình xuất hiện như sau:
Giáo viên phải xác định vị trí máy tương ứng với tên máy hiện trong cửa sổ NetOp
Teacher để biết học sinh nào đang ngồi ở máy tên gì và học sinh đó đang làm những gì. Với
giao diện đồ họa của NetOp Teacher như trên thì phần nào cũng gây lúng túng cho giáo viên
mới sử dụng lần đầu. Do đó giáo viên nên sử dụng phần mềm một vài lần để biết chức năng
của nó. Có thể xem hướng dẫn sử dụng trên mạng Internet, có thể vào mạng Internet dùng
Gv: Trần Quốc Minh – Trường THPT Trường Chinh
Trang 8
Ph
át huy ứng dụng công nghệ thông tin cho học sinh giải bài toán tin học trên
máy tính
máy tìm kiếm, ví dụ như tơi vào trang www.google.com.vn để tìm hướng dẫn và tải phiên
bản NetOp School 3.0 hoặc các phiên bản mới hơn (có thể là phiên bản dùng thử vì đây là
phần mềm có bản quyền cần phải được đăng kí).
Giả sử giáo viên muốn xem học sinh ngồi máy 06 đang giải bài tốn như thế nào ta
chọn máy 06 sau đó chọn Control để xem bài làm của học sinh như thế nào? Có bị vướn
mắc chỗ nào khơng? Nếu giáo viên cần trao đổi với học sinh vào cơng cụ Chat như sau:
Giáo viên có thể vào mục Chat hoặc Sent Message để trao đổi phương pháp và kĩ năng
viết chương trình. Nếu học sinh lúng túng giáo viên có thể sử dụng cơng cụ Control với

Trang
10
Ph
át huy ứng dụng công nghệ thông tin cho học sinh giải bài toán tin học trên
máy tính
Gv: Trần Quốc Minh – Trường THPT Trường Chinh
Trang
11
Ph
át huy ứng dụng công nghệ thông tin cho học sinh giải bài toán tin học trên
máy tính
Nội dung Slide 3 như sau:
Sau khi học
sinh nhận xét và đưa
ra Input và Output của
bài tốn tơi u cầu
học sinh phát vấn
thuật tốn, cho học
sinh trao đổi với nhau
và đưa ra nhiều
phương pháp giải
quyết. Đặc biệt, điều
thú vị trong giải bài tốn tin học thì mỗi bài tốn có nhiều phương pháp giải khác nhau, mỗi
thuật tốn có độ phức tạp, tính tường minh khác nhau. Do đó giáo viên phải khéo léo, sáng
tạo theo học sinh, khơng nên cứng nhắc dễ dẫn đến sai sót trong khi giải tốn. Sau khi học
sinh trao đổi, đưa ra nhận xét chung phương pháp giải tốn trên xong tơi cho xuất hiện slide
4 mơ phỏng thuật tốn bằng sơ đồ khối như sau:
Gv: Trần Quốc Minh – Trường THPT Trường Chinh
Trang
12

Ph
át huy ứng dụng công nghệ thông tin cho học sinh giải bài toán tin học trên
máy tính
đã thực hiện được nhiều tiết dạy bằng GAĐT kết giải bài tập trực tiếp trên máy tính tại
trường. Sau mỗi tiết dạy, tơi đã cùng các đồng chí giáo viên của tổ thảo luận, góp ý, rút kinh
nghiệm và đi đến nhận xét thống nhất: GAĐT, phần mềm ứng dụng và phương tiện hỗ trợ
dạy học đã góp phần cải tiến rõ rệt chất lượng học tập của học sinh và nâng cao chất
lượng nghiệp vụ của giáo viên. Đến thời điểm hơm nay tồn thể tổ: Lý – Tin – Cơng nghệ
trường THPT Trường Chinh đã sử dụng rộng rãi CNTT vào trong dạy học và trong năm học
2008 - 2009 cũng như năm học 2009 - 2010 này hầu hết các tiết thao giảng của giáo viên
đều có sử dụng GAĐT. Đồng thời ban giám hiệu nhà trường cũng đã tạo mọi điều kiện về
cơ sở vật chất cũng như khuyến khích giáo viên sử dụng GAĐT, đưa CNTT vào trong
giảng dạy.
Bên cạnh đó chất lượng khảo sát học sinh sau tiết dạy bài “KIỂU MẢNG” bài 11
tin học 11 dành cho THPT, tơi đã cho học sinh giải bài tập trực tiếp trên máy tính bằng
phương pháp như trên ở hai lớp khác nhau. Sau đó tơi đã khảo sát bằng bài kiểm tra thường
xun đã cho thấy việc giải bài tập trên máy theo phương pháp mới như trên đã góp phần
nâng cao chất lượng đại trà của học sinh, chất lượng học tập của học sinh cũng đồng đều
hơn. Cụ thể:
Lớp Sĩ số
Giỏi Khá Trung bình Yếu - kém
SL % SL % SL % SL %
11A5 44 11 25,0 15 34,1 17 38,6 1 2,3
11A6 37 7 19,0 15 40,5 13 35,1 2 5,4
KẾT LUẬN
1. Thành cơng của giải pháp:
- Từ một phương pháp giải bài tập truyền thống là phấn trắng bảng đen đã thay bằng
phương pháp mới, đó là giải bài tốn trực tiếp trên máy nghĩa là ứng dụng CNTT vào
trong giảng dạy. Đổi mới hồn tồn phương pháp đứng lớp phấn trắng bảng đen. Giải
pháp đề tài này dẫn dắt cho học sinh tìm ra phương pháp giải mới, phát huy được sức

mong nhận được những ý kiến đóng góp chân thành của hội đồng khoa học, của q
thầy cơ và các bạn đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!
Ninh Sơn, tháng 06 năm
2010
Người viết
Gv: Trần Quốc Minh – Trường THPT Trường Chinh
Trang
15
Ph
át huy ứng dụng công nghệ thông tin cho học sinh giải bài toán tin học trên
máy tính
Trần Quốc Minh
Gv: Trần Quốc Minh – Trường THPT Trường Chinh
Trang
16